I SA/Wa 1274/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Elżbieta Lenart (spr.), Sędziowie sędzia WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska, sędzia WSA Bożena Marciniak, Protokolant starszy referent Agata Szczepanik, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 listopada 2025 r. sprawy ze skargi kasacyjnej Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 3 kwietnia 2025 r. sygn. akt I SA/Wa 1274/24 wydanego w sprawie ze skargi T. S., K. A., L. K., J. A. i R. S. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 14 marca 2024 r. nr DAP-WN.727.57.2023/WWP w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji 1. uchyla wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 3 kwietnia 2025 r. sygn. akt I SA/Wa 1274/24; 2. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z 28 listopada 2023 r., nr DAP-WPK-727-1-357/2022/KPu; 3. odstępuje od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzją z 11 marca 2024 r., nr DAP-WN.727.54.2023/WWP - po rozpatrzeniu wniosku T. S., R. S., K. A., L. K. i J. A. o ponowne rozpoznanie sprawy (dalej jako "skarżący") - utrzymał w mocy własną decyzję z 22 listopada 2023 r., nr DAP-WPK-727-1-356/2022/KPu w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji. Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym. Wojewoda Nowosądecki decyzją nr GKG.III.7220/kom/9/582/91 z 20 września 1991 r. - działając na podstawie art. 18 ust. 1 oraz art. 5 ust 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191 ze zm.) - stwierdził nabycie przez Miasto [...] z mocy prawa, nieodpłatnie, własności nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] w ewidencji gruntów w jednostce ewidencyjnej obrębie [...], uregulowanej w księdze wieczystej KW nr [...], zgodnie ze sporządzonym spisem, opisanej w karcie inwentaryzacyjnej nr [...], stanowiącej integralną część niniejszej decyzji. Decyzja ta nie została zaskarżona w ustawowym terminie i stała się ostateczna. Z wnioskiem o stwierdzenie nieważności ww. decyzji komunalizacyjnej Wojewody Nowosądeckiego wystąpili T. S., R. S., K. A., L. K. oraz J. A. Zdaniem skarżących decyzja została wydana z rażącym naruszeniem prawa (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.), ponieważ nieruchomość objęta decyzją komunalizacyjną nie stanowiła w dniu 27 maja 1990 r. - w części odpowiadającej udziałowi K. A.2, tj. w udziale 1/3 części - własności Skarbu Państwa. Skarżący podnieśli, że nieruchomość została bezprawnie przejęta przez Skarb Państwa na podstawie przepisów dekretu PKWN z dnia 6 września 1944r. o przeprowadzeniu reformy rolnej. Potwierdza to wyrok Sądu Okręgowego w Nowym Sączu z 21 kwietnia 2005 r., sygn. akt I C 1004/03 i wyrok Sądu Apelacyjnego w Krakowie z 7 grudnia 2005 r., sygn. akt I ACa 1216/05. Wynika z nich, że nieruchomości należące do ww. nie mogły z mocy prawa przejść na rzecz Skarbu Państwa. Po rozpoznaniu tego wniosku Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzją z 15 grudnia 2017 r., nr DAP-WPK-727-485/2016/KPu - działając na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. - umorzył postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności ww. decyzji komunalizacyjnej. Następnie decyzją nr DAP-WN-727-18/2018/WWP z 2 sierpnia 2018 r. utrzymał w mocy ww. decyzję z 15 grudnia 2017 r. W uzasadnieniu wskazał, że z zapisów w księdze wieczystej nie wynika, aby tytułem nabycia nieruchomości przez Skarb Państwa były przepisy dekretu o reformie rolnej. Były nimi przepisy ustawy z 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (D.U. nr 17, poz. 70 z 1958 r.). Minister nie kwestionuje, że działka o nr ew. [...] powstała częściowo z nieruchomości należącej w udziale 1/3 części do poprzedniczki prawnej skarżących, ale organ administracji orzekał na datę 27 maja 1990 r., kiedy to w księdze wieczystej figurował Skarb Państwa. Wobec tego skarżący nie wykazali się żadnym dowodem, który potwierdzałby ich tytuł prawny do nieruchomości, nie jest nim też wyrok Sądu apelacyjnego w Krakowie. Tym samym nie przysługuje im legitymacja czynna do złożenia wniosku o wszczęcie postępowania nieważnościowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 4 kwietnia 2019 r., sygn. akt I SA/Wa 1835/18 uchylił zaskarżoną decyzję Ministra z 2 sierpnia 2018 r. oraz poprzedzającą ją decyzję z 15 grudnia 2017 r. W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, że orzekający w sprawie organ nie dokonał oceny dowodów w postaci dokumentacji geodezyjnej i opinii geodezyjnej, które miały istotny wpływ na ocenę, czy skarżącym przysługiwała legitymacja czynna w żądaniu wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji. Następnie Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 25 sierpnia 2022 r., sygn. akt I OSK 2108/19 oddalił skargę kasacyjną Ministra od powyższego wyroku. Po ponownym rozpoznaniu wniosku o stwierdzenie nieważności ww. decyzji komunalizacyjnej, Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzją z 22 listopada 2023 r. nr DAP-WPK-727-1-356/2022/KPu odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody Nowosądeckiego z 20 września 1991 r., nr GKG.III.7220/kom/9/582/91. Zaś po rozpoznaniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, Minister decyzją z 11 marca 2024 r., nr DAP-WN.727.54.2023/WWP - utrzymał w mocy własne rozstrzygniecie. W uzasadnieniu decyzji wskazał, że z pisma Sądu Rejonowego w Nowym Sączu z 19 kwietnia 2012 r. wynika, że: "Skarb Państwa był ujawniony w przedmiotowej księdze wieczystej na podstawie orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej Urzędu Spraw Wewnętrznych w Krakowie z 30 stycznia 1959 r., odpisu decyzji Ministra z 13 kwietnia 1959 r. Powyższy wpis został dokonany w dniu 20 września 1981r. Nieruchomość z księgi wieczystej [...] powstała z podziału nieruchomości objętej księgą wieczystą [...], w której jako właściciel ujawniony jest Skarb Państwa." W konsekwencji Minister stwierdził, że w związku z istnieniem w księdze wieczystej prowadzonej dla skomunalizowanej nieruchomości wpisu prawa własności na rzecz Skarbu Państwa, istotnym staje się fakt prawny, że wynikająca z art. 3 ust. 1 ustawy o księgach wieczystych i hipotece zasada jawności materialnej (domniemanie iuris tantum) - zgodności z rzeczywistym stanem prawnym jawnego prawa własności wpisanego do księgi wieczystej - wiąże organy administracji i sąd administracyjny, aż do czasu skutecznego obalenia tego domniemania przed sądem powszechnym przez osobę posiadającą w tym interes prawny. Wobec tego Wojewoda Nowosądecki wydając decyzję komunalizacyjną, obowiązany był uwzględnić stan prawny nieruchomości na dzień wydania tej decyzji, a więc taki, jaki wynikał w niniejszej sprawie z księgi wieczystej KW [...], prowadzonej dla nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...]. Stan ten z kolei wskazywał, że na dzień komunalizacji z mocy prawa to Skarb Państwa był właścicielem przedmiotowej nieruchomości. Z kolei wyrok Sądu Okręgowego w Nowym Sączu z 21 kwietnia 2005 r., sygn. akt I C 1004/03 to nowa okoliczność, która nie mogła być znana Wojewodzie Nowosądeckiemu w dacie wydawania decyzji z 20 września 1991 r. W czasie bowiem orzekania przez organ, to Skarb Państwa wpisany był jako właściciel nieruchomości w księdze wieczystej prowadzonej dla wskazanej w decyzji nieruchomości. Tym samym brak jest podstaw do uznania, że decyzja Wojewody Nowosądeckiego z 20 września 1991 r. została wydana z rażącym naruszeniem prawa. Skargę na powyższą decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzją z 11 marca 2024 r. wnieśli T. S., K. A., L. K., J. A. oraz R. S. - wnosząc o jej uchylenie w całości zaskarżonej decyzji Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z 11 marca 2024 r. i poprzedzającej ją decyzji z 22 listopada 2023 r. oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W obszernym uzasadnieniu skargi skarżący przedstawili stanowisko na poparcie podniesionych zarzutów. W odpowiedzi na skargę Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji. Ponownie stwierdził, że analiza akt sprawy w żaden sposób nie dowiodła, iż decyzja Wojewody Nowosądeckiego z 20 września 1991r. jest obarczona jakąkolwiek wadą wymienioną w art. 156 § 1 pkt 1-7 k.p.a. skutkującą koniecznością wyeliminowania jej z obrotu prawnego. Pismem procesowym z 13 marca 2025 r. skarżący uzupełnili skargę. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 3 kwietnia 2025 r. uchylił zaskarżoną decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z 14 marca 2024 r. i poprzedzającą ją decyzję z 28 listopada 2023 r. W uzasadnieniu Sąd podniósł, że wprawdzie Minister stwierdził, że skarżący legitymują się interesem prawnym w byciu stroną postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji komunalizacyjnej, jednakże nie wykonał wytycznych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego zawartych w wyroku z 4 kwietnia 2019 r. w sprawie sygn. akt I SA/Wa 1835/18. Zaniechał bowiem - zgodnie z wytycznymi Sądu - oceny materiału dokumentacyjnego na datę komunalizacji przedmiotowej nieruchomości, co skutkowało przedwczesnym przyjęciem, że Wojewoda Nowosądecki wydając decyzję z 20 września 1991 r. nie dopuścił się rażącego naruszenia prawa. Tymczasem, niezastosowanie się przez organ administracji publicznej przy ponownym wydaniu decyzji do oceny prawnej wyrażonej przez sąd w wyroku, narusza zasadę związania organu oceną prawną i oznacza, że podjęty akt lub czynność są wadliwe. Od powyższego wyroku Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji wniósł skargę kasacyjną w której zarzucił - między innymi - że uzasadnienie wyroku Sądu dotyczy innej decyzji tj. decyzji Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z 11 marca 2024 r., która utrzymała w mocy własną decyzję z 22 listopada 2023 r. Zatem Sąd błędnie przyjął stan faktyczny i prawny sprawy stanowiący podstawę dokonanej oceny prawnej - co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Natomiast skarżący wnieśli o sprostowanie oczywistych omyłek w uzasadnieniu wyroku Sądu z 3 kwietnia 2025 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje. Zgodnie z art.179 a p.p.s.a. jeżeli przed przedstawieniem skargi Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu sąd pierwszej instancji stwierdzi, że w sprawie zachodzi nieważność postępowania albo podstawy skargi kasacyjnej są oczywiście usprawiedliwione, uchyla zaskarżony wyrok lub postanowienie rozstrzygając wniosek strony także o zwrocie kosztów postępowania kasacyjnego i na tym samym posiedzeniu ponownie rozpoznaje sprawę. Od wydanego orzeczenia przysługuje skarga kasacyjna. Zatem istotą autokontroli jest skontrolowanie przez Sąd wydanego przez ten Sąd orzeczenia i wydanie orzeczenia prawidłowego - przy czyn Sąd rozpoznaje sprawę ponownie w jej całokształcie. Artykuł 179a p.p.s.a. wskazuje na dwie, niezależne sytuacje, których zaistnienie może stanowić podstawę uchylenia wyroku Sądu pierwszej instancji, tj. nieważność postępowania albo oczywiście usprawiedliwione podstawy skargi kasacyjnej. W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w niniejszej sprawie zachodzi jedna z przesłanek wymienionych w art. 179a p.p.s.a. tj. oczywiście usprawiedliwiona podstawa skargi kasacyjnej. Faktem jest bowiem, że wyrok Sądu uchylał decyzje Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z 14 marca 2024 r. i z 28 listopada 2023 r. - natomiast uzasadnienie tego wyroku dotyczyło innej decyzji Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji tj. z 11 marca 2024 r. utrzymującej w mocy decyzję z 22 listopada 2023 r. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 179a p.p.s.a orzekł jak w pkt 1 sentencji orzeczenia (uchylił wyrok), a następnie Sąd przystąpił do kontroli legalności zaskarżonej decyzji z 14 marca 2024 r. Przystępując merytorycznie do rozpoznania skargi, w pierwszej kolejności należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji orzekając w sprawie nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935), dalej jako: p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych kryteriów Sąd uznał, że skarga jest zasadna. Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z 14 marca 2024 r., nr DAP-WN.727.57.2023/WWP, którą - po rozpatrzeniu wniosku T. S., R. S., K. A., L. K. i J. A. o ponowne rozpoznanie sprawy (dalej jako "skarżący") - utrzymał on w mocy własną decyzję z 28 listopada 2023 r., nr DAP-WPK-727-1-357/2022/KPu w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji. Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym. Wojewoda Nowosądecki decyzją nr GKG.III.7220/kom/9/587/91 z 7 września 1991 r. - działając na podstawie art. 18 ust. 1 oraz art. 5 ust 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191 ze zm.) - stwierdził nabycie przez Miasto [...] z mocy prawa, nieodpłatnie, własności nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] w ewidencji gruntów w jednostce ewidencyjnej obrębie [...], uregulowanej w księdze wieczystej KW nr [...], zgodnie ze sporządzonym spisem, opisanej w karcie inwentaryzacyjnej nr [...], stanowiącej integralną część niniejszej decyzji. Decyzja ta nie została zaskarżona w ustawowym terminie i stała się ostateczna Z wnioskiem o stwierdzenie nieważności ww. decyzji komunalizacyjnej Wojewody Nowosądeckiego wystąpili T. S., R. S., K. A., L. K. oraz J. A.. Zdaniem skarżących decyzja została wydana z rażącym naruszeniem prawa (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.), ponieważ nieruchomość objęta decyzją komunalizacyjną nie stanowiła w dniu 27 maja 1990 r. - w części odpowiadającej udziałowi K. A.2, tj. w udziale 1/3 części - własności Skarbu Państwa. Skarżący podnieśli, że nieruchomość została bezprawnie przejęta przez Skarb Państwa na podstawie przepisów dekretu PKWN z dnia 6 września 1944r. o przeprowadzeniu reformy rolnej. Potwierdza to wyrok Sądu Okręgowego w Nowym Sączu z 21 kwietnia 2005 r., sygn. akt I C 1004/03 i wyrok Sądu Apelacyjnego w Krakowie z 7 grudnia 2005 r., sygn. akt I ACa 1216/05. Wynika z nich, że nieruchomości należące do ww. nie mogły z mocy prawa przejść na rzecz Skarbu Państwa. Po rozpoznaniu tego wniosku Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzją z 8 lutego 2018 r., nr DAP-WPK-727-489/2016/KPu - działając na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. - umorzył postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności ww. decyzji komunalizacyjnej. Następnie decyzją nr DAP-WN-727-24/2018/WWP z 2 sierpnia 2018 r. utrzymał w mocy ww. decyzję z 8 lutego 2018 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 12 kwietnia 2019 r., sygn. akt I SA/Wa 1859/18 uchylił zaskarżoną decyzję Ministra z 2 sierpnia 2018 r. oraz poprzedzającą ją decyzję z 8 lutego 2018 r. W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, że orzekający w sprawie organ nie dokonał oceny dowodów w postaci dokumentacji geodezyjnej i opinii geodezyjnej, które miały istotny wpływ na ocenę, czy skarżącym przysługiwała legitymacja czynna w żądaniu wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji. Następnie Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 25 sierpnia 2022 r., sygn. akt I OSK 2457/19 oddalił skargę kasacyjną Ministra od powyższego wyroku. Po ponownym rozpoznaniu wniosku o stwierdzenie nieważności ww. decyzji komunalizacyjnej, Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzją z 28 listopada 2023 r. nr DAP-WPK-727-1-357/2022/KPu odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody Nowosądeckiego z 7 września 1991 r., nr GKG.III.7220/kom/9/587/91. Zaś po rozpoznaniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, Minister decyzją z 14 marca 2024 r., nr DAP-WN.727.57.2023/WWP utrzymał w mocy własną decyzję z 28 listopada 2023 r. nr DAP-WPK-727-1-357/2022/KPu. W uzasadnieniu wskazał, że w niniejszej sprawie zapadł prawomocny wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 12 kwietnia 2019r., sygn. akt: I SA/Wa 1859/18. Zatem zgodnie z art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Następnie stwierdził, że mocą decyzji komunalizacyjnej Wojewody Nowosądeckiego z 7 września 1991r. stwierdzone zostało nieodpłatnie nabycie przez Miasto [...] z mocy prawa własności nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] w jednostce ewidencyjnej obr. [...]. Z karty inwentaryzacyjnej nr [...] stanowiącej integralną część ww. decyzji komunalizacyjnjej wynika, iż jako tytuł Skarbu Państwa do nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] wskazano księgę wieczystą KW [...]. Zaś z pisma Sądu Rejonowego w Nowym Sączu z 27 kwietnia 2012 r. wynika, że: "księga wieczysta nr [...] zawierała (w wersji papierowej) wpis w dziale drugim ujawniający własność na rzecz Skarbu Państwa "na wniosek z 12 marca 1980 r., DKW 654/80 i na podstawie dwóch orzeczeń Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej dok. Nr 4 i 5 - kw [...] i odpisu decyzji Ministerstwa dok. 6 - kw [...] - wpisano dnia 18 marca 1980 r. Księga wieczysta nr [...] zawierała (w wersji papierowej) w dziale pierwszym wpis o odłączeniu nieruchomości z księgi wieczystej nr [...]. W księdze tej ujawniona była własność na rzecz Skarbu Państwa." Dalej wyjaśnił, że orzeczeniem Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej z 30 stycznia 1959 r. orzeczono o wywłaszczeniu na rzecz Państwa szeregu nieruchomości stanowiących dotychczas własność: B. P., J. M., E. K., W. S., H. M., Z. K., O. K. S., J. J. Orzeczenie to dotyczyło nieruchomości położonych w gm. kat. [...] wpisanych odpowiednio w Lwh [...], Lwh [...] i KW [...]. Równocześnie z akt sprawy wynika (opinia biegłego sądowego w zakresie geodezji i kartografii mgr inż. J. P.), iż w Lwh [...] w gm. kat [...] pgr [...] o pow. 0,7337 ha została podzielona na nowe: pgr [...] o pow. 0,0814 ha, pgr [...] o pow. 0,3283 ha, pgr [...] o pow. 0,0559 ha i pgr [...] o pow. 0,2681 ha". Działka oznaczona jako pgr [...] z lwh [...] - [...] wraz z innymi działkami utworzyła działkę nr [...] o pow. 1,4891 ha z obr. [...], która została podzielona na nowe: działkę nr [...] o pow. 1,1413 ha, działkę nr [...] o pow. 0,0767 ha, działkę [...] o pow. 0,0766 ha, działkę nr [...] o pow. 0,0766 ha, działkę nr [...] o pow. 0,0411 ha i działkę nr [...] o pow. 0,0768 ha. Minister podniósł, że realność objęta Iwh [...], 1057, 2127, 2137, 2140, [...], [...] księgi gruntowej gm. kat. [...] przy Sądzie Okręgowym w Nowym Sączu zapisana dotychczas na rzecz H. H. 3 im. w 1/3 cz., I. H. w 1/3 cz. i K. A.2 z H. w 1/3 cz. została na podstawie art. 2 ust. 1 pkt b dekretu z dnia 6 września 1944r., o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. Nr 3, poz. 13/45) przejęta na rzecz Skarbu Państwa na cele reformy rolnej. Wyjaśnił też, iż K. A.2 jest poprzedniczką prawną wnioskodawców, czego dowodem są postanowienia spadkowe znajdujące się w aktach sprawy. Dodał, że księga gruntowa lwh [...] w gm. kat. [...] utraciła moc prawną na podstawie § 5 ust. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 14 lipca 1986 r. (Dz. U. Nr 28, poz. 141). W dalszej części uzasadnienia Minister stwierdził, że wyrokiem Sądu Apelacyjnego w Krakowie z 7 grudnia 2005 r., sygn. akt: I ACa 1216/05, oddalono apelację Skarbu Państwa - Prezydenta Miasta Nowego Sącza i Wojewody Małopolskiego od wyroku Sądu Okręgowego w Nowym Sączu z 21 kwietnia 2005 r., sygn. akt: I C 1004/03. Zaś wyrokiem z 21 kwietnia 2005 r. stwierdzono, że nie istnieją przesłanki do przejęcia na podstawie art. 2 ust. 1 lit. b dekretu PKWN z 6 września 1944 r. (Dz. U. z 1945 r., Nr 3, poz. 13 ze zm.), na rzecz Skarbu Państwu, m. in. 1/3 części udziałów w nieruchomościach objętych księgami gruntowymi lwh [...], lwh [...], lwh [...], lwh [...], lwh [...], lwh [...], lwh [...] oraz lwh [...] gm. kat. [...], stanowiących własność K. A.2 z H., składającej się m.in. z parceli katastralnej [...] o pow. 0,7337 ha. Wskazał, że w myśl art. 157 § 2 k.p.a. postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Natomiast stroną postępowania administracyjnego jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek - co wynika z treści art 28 k.p.a. Wobec tego stwierdził, że w zaistniałym stanie faktycznym i prawnym - gdy zapadł wyrok stwierdzający, iż nie istnieją przesłanki do przejęcia na rzecz Skarbu Państwu udziałów w skomunalizowanych nieruchomościach - spadkobiercy poprzedniego właściciela nieruchomości mają interes prawny (służy im przymiot strony) w postępowaniu o stwierdzenie nieważności tej decyzji komunalizacyjnej. Następnie, przechodząc do oceny, czy zachodzą przesłanki do stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody Nowosądeckiego z 7 września 1991 r., Minister wskazał, że ustalenie podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji musi być niewątpliwe. Zaś ponowna analiza zgromadzonej dokumentacji wykazała, że przy wydawaniu kontrolowanej decyzji komunalizacyjnej nie zaistniała żadna z wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a. przesłanek, która skutkowałaby koniecznością stwierdzenia nieważności decyzji. Po pierwsze, podstawę prawną jej wydania stanowił art. 5 ust 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - zgodnie z którym mienie ogólnonarodowe (państwowe) należące do rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego, przedsiębiorstw państwowych, dla których organy określone w pkt 1 pełnią funkcję organu założycielskiego, a także zakładów i innych jednostek organizacyjnych podporządkowanych organom określonym w pkt 1, staje się w dniu wejścia w życie niniejszej ustawy (tj. 27 maja 1990r.) z mocy prawa mieniem właściwych gmin. Po drugie, w postępowaniu komunalizacyjnym organ bada, czy podlegające jej mienie stanowiło własność Skarbu Państwa na dzień wejścia tej ustawy w życie, tj. na dzień 27 maja 1990 r. i w tym zakresie jest związany wpisem tego prawa do księgi wieczystej. Wpis w księdze wieczystej odgrywa zasadniczą rolę przy ustalaniu stanu faktyczno -prawnego nieruchomości i następnie ocenie legalności mającej ją za przedmiot decyzji komunalizacyjnej. Z kolei wzruszenie aktu, na podstawie którego dokonano takiego wpisu do księgi wieczystej, jak i następnie samego wpisu, nie może nastąpić w postępowaniu nadzorczym w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji komunalizacyjnej. W konsekwencji Minister stwierdził, że w związku z istnieniem w księdze wieczystej prowadzonej dla skomunalizowanej nieruchomości wpisu prawa własności na rzecz Skarbu Państwa, istotnym staje się fakt prawny, że wynikająca z art. 3 ust. 1 ustawy o księgach wieczystych i hipotece zasada jawności materialnej (domniemanie iuris tantum) - zgodności z rzeczywistym stanem prawnym jawnego prawa własności wpisanego do księgi wieczystej - wiąże organy administracji i sąd administracyjny, aż do czasu skutecznego obalenia tego domniemania przed sądem powszechnym przez osobę posiadającą w tym interes prawny. Omawiane domniemanie jest nieodłącznym atrybutem ksiąg wieczystych i idzie ono w parze z ustrojową funkcją ustalania stanu prawnego nieruchomości w trybie wpisu do księgi wieczystej oraz zasadą jawności ksiąg wieczystych. Wobec tego Wojewoda Nowosądecki wydając decyzję komunalizacyjną, obowiązany był uwzględnić stan prawny nieruchomości na dzień wydania tej decyzji, a więc taki, jaki wynikał w niniejszej sprawie z księgi wieczystej KW [...], prowadzonej dla nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...]. Stan ten z kolei wskazywał, że na dzień komunalizacji z mocy prawa to Skarb Państwa był właścicielem przedmiotowej nieruchomości. Z kolei wyrok Sądu Okręgowego w Nowym Sączu z 21 kwietnia 2005 r., sygn. akt I C 1004/03 to nowa okoliczność, która nie mogła być znana Wojewodzie Nowosądeckiemu w dacie wydawania decyzji z 7 września 1991 r. W czasie bowiem orzekania przez organ, to Skarb Państwa wpisany był jako właściciel nieruchomości w księdze wieczystej prowadzonej dla wskazanej w decyzji nieruchomości. Tym samym brak jest podstaw do uznania, że decyzja Wojewody Nowosądeckiego z 7 września 1991 r. została wydana z rażącym naruszeniem prawa. Skargę na powyższą decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzją z 14 marca 2024 r. wnieśli T. S., K. A., L. K., J. A. oraz R. S. Zaskarżonej decyzji zarzucili naruszenie: 1. art. 153 p.p.s.a. poprzez jego błędne zastosowanie polegające na dokonaniu w zaskarżonej decyzji niewłaściwej oceny prawnej przepisów prawa i wskazań zawartych w orzeczonym w niniejszej sprawie prawomocnym wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 12 kwietnia 2019 r., sygn. akt I SA/Wa 1859/18 (...), co zostało potwierdzone w orzeczonym w niniejszej sprawie wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 sierpnia 2022 r., sygn. akt I OSK 2457/19; 2. art. 7 k.p.a. oraz art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a. w zw. z art. 365 § 1 k.p.c. i art. 366 k.p.c. poprzez brak wszechstronnego rozważenia materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, polegający na: a) nierzetelnym przenalizowaniu skutków prawnych wydanego w sprawie skarżących prawomocnego wyroku Sądu Okręgowego w Nowym Sączu z dnia 21 kwietnia 2005 r. do sygn. akt I C 1004/03, którym stwierdzono, że nieruchomość odpowiadająca m.in. przedmiotowej działce nr [...] obr. [...] nie podlegała pod działanie art. 2 ust. 1 lit. b) dekretu PKWN z 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej; b) niedopuszczalnym pominięciu bezspornego i stwierdzonego prawomocnym wyrokiem Sądu Okręgowego w Nowym Sączu z 21 kwietnia 2005 r. faktu braku przysługiwania Skarbowi Państwa prawa własności spornej nieruchomości w dniu nacjonalizacji tj. 13 września 1944 r., a w konsekwencji także w dniu komunalizacji tj. w dniu 27 maja 1990 r.; c) oczywiście błędnym przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego w zakresie dowodów powołanych przez skarżących w sprawie oraz błędnej ocenie dowodów zgromadzonych w postępowaniu administracyjnym; 3. art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 126 k.p.a., art. 7 k.p.a. oraz art. 8 k.p.a. w związku z art. 16 ustawy z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2017 r., poz. 935, obecnie art. 8 § 1 i 2 k.p.a.) poprzez zaniechanie ustalenia w toku postępowania administracyjnego rzeczywistego stanu prawnego nieruchomości na dzień 27 maja 1990 r. dla nieruchomości składającej się z działki ewidencyjnej nr [...], obręb [...], ujawnionej w tym dniu w księdze wieczystej nr [...], tj. nierzetelnego i w konsekwencji błędnego wyjaśnienia sprawy polegającego na tym, iż pomimo istnienia prawomocnego wyroku Sądu Okręgowego w Nowym Sączu z 21 kwietnia 2005 r. sygn. akt I C 1004/03 w zakresie, w jakim stwierdził, że sporna nieruchomość nie została skutecznie przejęta przez Skarb Państwa w oparciu o art. 2 ust. 1 lit. b) dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej, który to wyrok był organowi znany i nie był kwestionowany, a mimo to Minister odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody Nowosądeckiego z 7 września 1991 r. - a zatem z rażącym naruszeniem art. 5 ust. 1 w zw. art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz.U. z 1990 r. Nr 32, poz. 191 ze zm.); 4. art 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w związku z art. 5 ust. 1 i art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych poprzez zaniechanie ustalenia w toku postępowania administracyjnego rzeczywistego stanu prawnego nieruchomości na dzień 27 maja 1990 r. dla nieruchomości składającej się z działki ewidencyjnej nr [...], obręb [...], tj. nierzetelnego i w konsekwencji błędnego wyjaśnienia sprawy polegającego na tym, iż pomimo istnienia prawomocnego wyroku Sądu Okręgowego w Nowym Sączu z 21 kwietnia 2005 r. sygn. akt I C 1004/03 w zakresie, w jakim stwierdził, że sporna nieruchomość nie została skutecznie przejęta przez Skarb Państwa w oparciu o art. 2 ust. 1 lit. b) dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej, który to wyrok był organowi znany i nie był kwestionowany, a mimo to Minister odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody Nowosądeckiego i przyjął, iż doszło do komunalizacji nieruchomości decyzją Wojewody Nowosądeckiego z dnia 7 września 1991 r., pomimo, iż wiedział, że w dniu 27 maja 1990 r. Skarb Państwa nie był właścicielem spornej nieruchomości, a zatem z rażącym naruszeniem art. 5 ust. 1 w zw. art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych; 5. art. 3 ust. 1 ustawy o księgach wieczystych i hipotece z dnia 6 lipca 1982 r. (Dz. U 1982 nr 19 poz. 147) w zw. z art. 2 § 3 k.p.c. w zw. z § 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. z 1945 r. Nr 10, poz. 51 ze zm.) - poprzez bezpodstawne przyjęcie wbrew poglądowi ugruntowanemu w orzecznictwie, iż podważenie domniemania wynikającego z art. 3 ust. 1 ustawy o księgach wieczystych i hipotece jest niedopuszczalne, a na skutek wydania prawomocnego wyroku Sądu Okręgowego w Nowym Sączu z 21 kwietnia 2005 r. sygn. akt I C 1004/03 w przedmiocie niepodpadania nieruchomości pod działanie dekretu PKWN o przeprowadzeniu reformy rolnej nie dochodzi do restytucji z mocą wsteczną przynależnego pierwotnemu właścicielowi tytułu prawnorzeczowego do tej nieruchomości, a prawo własności majątku ziemskiego nie wraca "w naturze" do właściciela, a tym samym zaskarżona decyzja narusza zagwarantowane Konstytucją RP prawo do sądu oraz zasadę proporcjonalności; 6. art. 365 § 1 k.p.c. w zw. z art. 3 ust 1 ustawy o księgach wieczystych i hipotece - poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, iż podważenie domniemania z art. 3 ustawy o księgach wieczystych i hipotece w niniejszej sprawie naruszałoby powołaną ostatnio normę, podczas gdy w rzeczywistości w takiej sytuacji organ ministerialny nie ustala niezgodności wpisu z rzeczywistym stanem prawnym w sentencji orzeczenia, lecz jedynie w uzasadnieniu (jako przesłankę rozstrzygnięcia), a tym samym z obaleniem domniemania w takim postępowaniu nie wiążą się skutki przewidziane w art. 365 k.p.c. (por. orzeczenie Sądu Najwyższego z 17 czerwca 1960 r., sygn. akt 3 CR 328/60, LEX nr 1634043); 7. art. 365 § 1 k.p.c. w zw. z art. 3 ust. 1 ustawy o księgach wieczystych i hipotece - poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i pominięcie skutków wyroku Sądu Okręgowego w Nowym Sączu z 21 kwietnia 2005 r. sygn. akt I C 1004/03, w którym Sąd ten potwierdził, że sporna nieruchomość nie została skutecznie przejęta przez Skarb Państwa w oparciu o art. 2 ust. 1 lit. b) dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej, a tym samym już doszło do obalenia domniemania z art. 3 ust. 1 ustawy o księgach wieczystych i hipotece; 8. art. 8 k.p.a. w związku z art. 16 ustawy z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2017 r., poz. 935, obecnie art. 8 § 1 i 2 k.p.a.) - poprzez wydanie decyzji naruszającej zasadę pogłębiania zaufania obywateli do organów władzy publicznej oraz sprzecznej z utrwaloną praktyką organów administracji publicznej od blisko 30 lat (por. (...) wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26 kwietnia 2023 r., sygn. akt I OSK 721/22, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z 31 października 2023 r., sygn. akt II SA/Kr 797/23, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 7 marca 2024r., sygn. akt I SA/Wa 2520/23 - orzeczony w sprawie skarżących w tym samym czasie, ale przez innego Ministra; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 5 marca 2024 r., sygn. akt I OSK 2238/22); 9. art. 2 w zw. z art. 8 ust. 2 Konstytucji poprzez wydanie decyzji naruszającej zasadę ochrony zaufania obywatela do państwa i stanowionego przez nie prawa oraz bezpieczeństwa prawnego jednostki skoro w takiej samej sprawie Skarżących, tylko dotyczącej innej działki Minister Rozwoju i Technologii w decyzji z 17 października 2023r., nr DO-IL7610.707.2019.AB stwierdził nieważność decyzji uwłaszczeniowej a Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 7 marca 2024r., sygn. akt I SA/Wa 2520/23 oddalił skargę na tę decyzję, uznając ją za wydaną zgodnie z obowiązującym prawem; 10. art. 6 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka i Podstawowych Wolności -sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r. (Dz. U. z dnia 10 lipca 1993 r., nr 61, p. 284, dalej: "EKPC") i art. 14 EKPC w zw. z art. 1 Protokołu nr 1 EKPC nie realizując wymogów dotyczących jednolitego stosowania prawa, prawa do rzetelnego, publicznego procesu sądowego obejmującego też zasadę pewności prawnej, a także zasady pewności prawnej gwarantującej stabilność prawną i przyczyniającą się do publicznego zaufania do organów administracyjnych, oraz całkowicie zlekceważył obowiązek utrzymywania spójności orzeczeń administracyjnych; 11. art. 1 Protokołu nr 1 do EKPCz i art. 14 EKPCz poprzez bezprawne wywłaszczenie poprzednika prawnego Skarżących z objętej postępowaniem nieruchomości z naruszeniem prawa krajowego obowiązującego w dacie wywłaszczenia (nacjonalizacji) oraz poprzez wytworzenie stanu niepewności Skarżących z powodu przeszkód, za które odpowiedzialne są władze RP, a także art. 14 EKPCz poprzez nierówne traktowanie, które nie jest obiektywne i racjonalnie usprawiedliwione, to znaczy, że owo nierówne traktowanie nie zmierza do realizacji legitymowanego celu a dodatkowo, że między zastosowanymi środkami a zamierzonym celem nie istnieje racjonalny stosunek proporcjonalności, a także poprzez nieuzasadnione odejście od utrwalonej linii orzeczniczej w podobnych sprawach. Mając powyższe na uwadze skarżący wnieśli o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z 14 marca 2024 r. i poprzedzającej ją decyzji z 28 listopada 2023 r. oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W obszernym uzasadnieniu skargi skarżący przedstawili stanowisko na poparcie podniesionych zarzutów. W odpowiedzi na skargę Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji. Ponownie stwierdził, że analiza akt sprawy w żaden sposób nie dowiodła, iż decyzja Wojewody Nowosądeckiego z 7września 1991r. jest obarczona jakąkolwiek wadą wymienioną w art. 156 § 1 pkt 1-7 k.p.a. skutkującą koniecznością wyeliminowania jej z obrotu prawnego. Pismem procesowym z 13 marca 2025 r. skarżący uzupełnili skargę. Uznając skargę za zasadną Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 20 listopada 2025 r. (po uchyleniu wyroku z 3 kwietnia 2025 r.) uchylił zaskarżone decyzje Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z 14 marca 2024 r. i z 28 listopada 2023 r. Uzasadniając powyższe rozstrzygnięcie należy przede wszystkim podnieść, że niniejsza sprawa była już przedmiotem analizy tutejszego Sądu w wyroku z 12 kwietnia 2019 r., sygn. akt I SA/Wa 1859/18 oraz Naczelnego Sądu Administracyjnego, który wyrokiem z 25 sierpnia 2022 r., sygn. akt I OSK 2457/19 oddalił skargę kasacyjną Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji od wyroku z 12 kwietnia 2019 r. Zgodnie z art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935, dalej: "p.p.s.a.") ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. W związku z tym, iż wydany w sprawie wyrok jest prawomocny, w sprawie zastosowanie ma też art. 170 p.p.s.a., który stanowi, że orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. W powyższym wyroku z 12 kwietnia 2019 r. zasadniczą kwestią podlegającą ocenie było, czy skarżącym przysługuje, czy też nie przymiot strony w postępowaniu dotyczącym stwierdzenia nieważności decyzji komunalizacyjnej. Sąd wskazał, że aby prawidłowo rozstrzygnąć kwestię legitymacji czynnej skarżących jako następców prawnych K. A.2, w świetle uzyskanego przez nich wyroku ustalającego, organ powinien dokonać nie budzących wątpliwości ustaleń co do pochodzenia działki o nr ew. [...] i tego czy nie nastąpiły jakiekolwiek zdarzenia prawne, które dawały podstawy do wpisu Skarbu Państwa na innej podstawie prawnej niż to wynika z zapisów w księgach wieczystych, wobec istnienia domniemania z art. 3 ust. 1 ustawy o księgach wieczystych i hipotece. Ponadto Sąd podniósł, że nie jest tak, jak wywodzi organ, że obalenie tego domniemania jest możliwe jedynie w postępowaniu przed sądem powszechnym w trybie art. 10 ustawy o księgach wieczystych i hipotece. Kwestia przeprowadzenia dowodu przeciwko temu domniemaniu jest zagadnieniem prawa cywilnego co istotnie oznacza, że nie jest to możliwe w postępowaniu administracyjnym (por. wyrok NSA z 1 czerwca 2016 r., I OSK 2100/14). Oznacza to jednak tyle, że to sąd powszechny ma wyłączne prawo do wydania rozstrzygnięcia które mogłoby stanowić podstawę do obalenia tego domniemania. Dokument na tę okoliczność musi zatem pochodzić od sądu powszechnego a nie administracyjnego. Wbrew wywodom organu obalenie tego domniemania nie następuje wyłącznie na podstawie art. 10 ustawy o księgach wieczystych i hipotece. Dopuszczalne jest obalenie tego domniemania w każdym innym postępowaniu cywilnym przed sądem powszechnym jako przesłanka merytorycznego rozpoznania sprawy. W tym zakresie Sąd w pełni podzielił te poglądy doktryny i orzecznicze, z których wynika, że strona może w postępowaniu przed sądem powszechnym - nie tylko w trybie art. 10 ustawy o księgach wieczystych i hipotece - obalać domniemanie z art. 3 ust. 1 tej ustawy, gdyż jest to przesłanka do merytorycznego rozpoznania sprawy. (por. Stanisław Rudnicki Własność nieruchomości Wydawnictwo Prawne Lexis Nexis Warszawa 2007, str. 283, wyrok NSA z 25 kwietnia 2017 r., I OSK 1909/15; wyrok NSA z 21 kwietnia 2017 r., I OSK 6’504/16; wyrok NSA z 16 czerwca 2016 r., I OSK 2205/14). Dalej Sąd stwierdził, że strony postępowania w związku z tym uzyskały wyrok ustalający, z którego wynika, że określone w nim parcele nie podlegały działaniu o reformie rolnej. Organ w takiej sytuacji, badając legitymację czynną skarżących, powinien ustalić - czy rzeczywiście w świetle tych ustaleń, doszło do obalenia domniemania z art. 3 ust. u.k.w.i.h. To bowiem skutkowałoby przyjęciem po stronie skarżących istnienia legitymacji czynnej. Wskazał też, iż organ uznał, że działka o nr ew. [...] została przejęta przez Skarb Państwa na podstawie orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej z 30 stycznia 1959 r. wydanego na podstawie przepisów ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (D.U. Nr 18, poz. 94 z 1961 r.). W związku z tym - zdaniem organu - brak jest podstaw do twierdzenia, że nieruchomość ta podlegała działaniu reformy rolnej i wyrok ustalający nie ma wpływu na treść zapisów w księdze wieczystej. Jednakże orzeczenie wywłaszczeniowe 30 stycznia 1959 r., na które powołuje się organ, dotyczyło parcel [...]. Jak wynika zaś z dokumentacji geodezyjno-hipotecznej sporządzonej na potrzeby sprawy o ustalenie, działka nr [...] została wyodrębniona z działki nr [...] z Lwh [...]. Działka nr [...] powstała z parcel pgr: [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...]. Nie są to więc te same parcele, o których mowa w orzeczeniu wywłaszczeniowym. W związku z tym organ powinien dokonać ustaleń, na podstawie zgromadzonej w aktach sprawy dokumentacji geodezyjno-hipotecznej, czy rzeczywiście orzeczeniem wywłaszczeniowym z 30 stycznia 1959 r. lub 18 lipca 1960 r. mogła zostać objęta nieruchomość stanowiące współwłasność poprzedniczki prawnej skarżących a obecnie odpowiadająca działce o nr ew. [...]. Jest to tym bardziej konieczne dlatego, że z powołanych przez organ orzeczeń wywłaszczeniowych w ogóle nie wynika, aby doszło do wywłaszczenia udziału należącego do poprzedniczki prawnej skarżących. Ponadto organ powinien zwrócić także uwagę na znajdujące się w aktach sprawy zaświadczenia z ksiąg wieczystych, mające moc dokumentów urzędowych: - zaświadczenie z 27 czerwca 1946 r. z którego wynika, że nieruchomości objęte m.in. Lwh, [...], co do których jako jedna ze współwłaścicielek ujawniona była K. A.2 została przejęte przez Skarb Państwa na cele reformy rolnej; - zaświadczenie z 22 października 1999 r.; - zaświadczenie z 16 grudnia 1999 r. z którego wynika, że księga gruntowa Lwh [...] obejmowała parcelę [...]. Przy czym dokumenty te powinny być ocenione zgodnie z art. 80 k.p.a. Na zakończenie Sąd podkreślił, że przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ będzie miał na uwadze ocenę prawną Sądu i ustali przede wszystkim na podstawie dokumentacji geodezyjnej i dokumentacji z badania ksiąg wieczystych - z postępowania przed sądem powszechnym oraz znajdujących się w aktach zaświadczeń - stan faktyczny i prawny nieruchomości odpowiadającej obecnej działce o nr ew. [...] i oceni czy ww. wyrokiem ustalającym nie doszło do obalenia domniemania z art. 3 ust. 1 u.k.w.i.h. Ponieważ zaś ustalenia w tym zakresie są skomplikowane i wymagają wiedzy specjalistycznej, być może konieczne stanie się zwrócenie się do biegłego sądowego J. P. (o ile jest jeszcze biegłym lub wykonuje tego rodzaju działalność w zakresie badania ksiąg wieczystych) o wyjaśnienie wątpliwości co do przekształceń własnościowych na datę komunalizacji. Dodał, że - wobec braku ustalenia przez organ istotnych okoliczności sprawy -przedwczesna jest ocena zarzutu naruszenia art. 28 i 105 § 1 k.p.a. Również zarzut naruszenia art. 156 k.p.a. w ogóle nie może być na tym etapie postępowania brany pod uwagę, gdyż organ dokonywał wyłącznie oceny wniosku w aspekcie legitymacji czynnej skarżących. Zatem na tym etapie postępowania w ogóle nie mógł odnosić się do przesłanek merytorycznych uzasadniających lub nie stwierdzenie nieważności decyzji komunalizacyjnej. Natomiast Naczelny Sąd Administracyjny podniósł - oddalając w dniu 25 sierpnia 2022 r. skargę kasacyjną Ministra od ww. wyroku - że prawidłowo Sąd I instancji wskazał na konieczność jednoznacznego ustalenia, czy obecna działka nr [...] wywodzi się z obszaru objętego orzeczeniem wywłaszczeniowym Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej z 30 stycznia 1959 r., czy też udział ten został przejęty na rzecz Skarbu Państwa na podstawie dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej. Wyjaśnienie tej okoliczności wiąże się bowiem z faktem ustalenia, czy obszar działki nr [...] jest objęty powołanym wyżej wyrokiem Sądu Apelacyjnego w Krakowie z 7 grudnia 2005 r., sygn. akt I ACa 1216/05, w przedmiocie uznania, że wobec określonych w wyroku Sądu Okręgowego w Nowym Sączu z 21 kwietnia 2005 r., sygn. akt I C 1004/03, parcel wywodzących się m.in. z lwh [...] i lwh [...], nie istnieją przesłanki do ich przejęcia na podstawie art. 2 ust. 1 lit. b dekretu z 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej. Z powołanych orzeczeń sądów cywilnych może bowiem wynikać, że prawo własności do obszaru ujętego w obecną działkę [...] nie zostało utracone przez poprzedniczkę prawną wnioskodawców na podstawie dekretu o reformie rolnej i wtedy aktualizuje się konieczność wyjaśnienia, czy obszar tej działki był w jakiejkolwiek części objęty orzeczeniem wywłaszczeniowym. Podzielił też pogląd Sądu I instancji, że kwestia przeprowadzenia dowodu przeciwko domniemaniu określonemu w art. 3 ust. 1 ustawy o księgach wieczystych i hipotece jest zagadnieniem prawa cywilnego, co istotnie oznacza, że nie jest to możliwe w postępowaniu administracyjnym. Oznacza to jednak tylko tyle, że to sąd powszechny ma wyłączne prawo do wydania rozstrzygnięcia, które mogłoby stanowić podstawę do obalenia tego domniemania. Przy czym obalenie omawianego domniemania nie następuje wyłącznie na podstawie art. 10 ustawy o księgach wieczystych i hipotece. Dopuszczalne jest obalenie tego domniemania także w każdym innym postępowaniu cywilnym przed sądem powszechnym, jako przesłanka merytorycznego rozpoznania sprawy. Ponownie rozpoznając sprawę Minister stwierdził, że spadkobiercy poprzedniego właściciela mają interes prawny (służy im przymiot strony) w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji komunalizacyjnej Wojewody Nowosądeckiego z 7 września 1991 r. Podkreślił, że wnioskodawcy legitymujący się prawomocnym wyrokiem sądu, mającym związek z decyzją komunalizacyjną, nie muszą w celu udowodnienia interesu prawnego w postępowaniu o stwierdzenie nieważności tej decyzji dodatkowo wykazywać, że przysługiwało im prawo własności danej nieruchomości w dniu wejścia w życie ustawy komunalizacyjnej. Strona wnosząca o stwierdzenie nieważności decyzji komunalizacyjnej ma prawo bowiem wykazywać swój interes prawny wszelkimi dostępnymi jej dowodami, co nie oznacza, że w tym postępowaniu administracyjnym organ rozstrzyga spory o własność. Zdaniem Sądu orzekającego w niniejszej sprawie organ zasadnie przyjął, że następcy prawni poprzedniego właściciela nieruchomości mają interes prawny i mogą żądać stwierdzenia nieważności decyzji komunalizacyjnej, tj. być uznani za stronę w postępowaniu nieważnościowym. Oceniając jednakże, czy zachodzą przesłanki do stwierdzenia nieważności ww. decyzji Wojewody Nowosądeckiego z 7 września 1991 r., Minister podkreślił, że podstawy do stwierdzenia nieważności decyzji muszą być niewątpliwe. Przy czym w jego ocenie kwestionowana decyzja komunalizacyjna nie została wydana z rażącym naruszeniem art. 5 ust. 1 ustawy z 10 maja 1990 r. Wskazał, że jest związany wpisem prawa do księgi wieczystej, stwierdził też, że ustalenie, iż nieruchomość nie została znacjonalizowana w ramach dekretu o reformie rolnej, nie stanowi podstawy do stwierdzenia nieważności decyzji komunalizacyjnej, o ile prawa Skarbu Państwa były ujawnione w księdze wieczystej. W dacie wydania tej decyzji właścicielem działki ujawnionym w księdze wieczystej był Skarb Państwa, dlatego też wydając decyzję Wojewoda Nowosądecki działał w oparciu o wpis jawny prawa własności w księdze wieczystej, którym był związany. W ocenie Sądu, rację mają skarżący, że organ ponownie rozpoznając sprawę naruszył w tym zakresie art. 153 p.p.s.a. Spór w niniejszej sprawie sprowadza się do ustalenia skutków prawnych wyroków Sądu Apelacyjnego w Krakowie z 7 grudnia 2005 r., sygn. akt I ACa 1216/05 i Sądu Okręgowego w Nowym Sączu z 21 kwietnia 2005 r., sygn. akt I C 1004/03 dla bytu prawnego decyzji komunalizacyjnej i co za tym idzie, czy mogą one stanowić przesłankę stwierdzenia nieważności decyzji komunlizacyjnej. Ponadto istotne jest ustalenie czy rzeczywiście działka o obecnym nr ew. [...] powstała z gruntów wchodzących w skład Lwh [...], które obejmowały m.in. pgr [...] o pow. 0,7337 ha. Zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy komunalizacyjnej, kluczową kwestią jest ustalenie, czyją własnością była przedmiotowa nieruchomość w dniu 27 maja 1990 r. Z przepisu tego wynika bowiem jednoznacznie, że komunalizacji podlega wyłącznie mienie stanowiące w tej dacie własność państwową i należące do wymienionych w tym przepisie jednostek. Komunalizacja dotyczy więc tylko mienia publicznego, następuje w niej przejście tytułu własności ze Skarbu Państwa na rzecz jednostki samorządu terytorialnego. W sytuacji, gdy mienie nie jest własnością Skarbu Państwa, to nie spełnia powyższych kryteriów, a decyzja w sposób oczywisty jest sprzeczna z normą zawartą w omawianym przepisie. Jest ona zatem dotknięta kwalifikowaną wadą prawną, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. (rażąco narusza prawo). Sąd jeszcze raz podkreśla, że w przywoływanym już prawomocnym wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 12 kwietnia 2019 r., sygn. akt I SA/Wa 1859/18, wydanym w tej sprawie stwierdzono, że: "Zasadniczą kwestią podlegającą ocenie było, czy skarżącym przysługuje, czy też nie przymiot strony w postępowaniu dotyczącym stwierdzenia nieważności decyzji komunalizacyjnej. Zatem aby prawidłowo rozstrzygnąć kwestię legitymacji czynnej skarżących jako następców prawnych K. A.2, w świetle uzyskanego przez nich wyroku ustalającego, organ powinien dokonać nie budzących wątpliwości ustaleń co do pochodzenia działki o nr ew. [...] i tego czy nie nastąpiły jakiekolwiek zdarzenia prawne, które dawały podstawy do wpisu Skarbu Państwa na innej podstawie prawnej niż to wynika z zapisów w księgach wieczystych, wobec istnienia domniemania z art. 3 ust. 1 ustawy o księgach wieczystych i hipotece". Wprawdzie Minister stwierdził, że skarżący legitymują się interesem prawnym w byciu stroną postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji komunalizacyjnej, jednakże nie wykonał wytycznych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego zawartych w wyroku z 12 kwietnia 2019 r. w sprawie sygn. akt I SA/Wa 1859/18. Zaniechał bowiem - zgodnie z wytycznymi Sądu - oceny materiału dokumentacyjnego na datę komunalizacji przedmiotowej nieruchomości, co skutkowało przedwczesnym przyjęciem, że Wojewoda Nowosądecki wydając decyzję z 7września 1991 r. nie dopuścił się rażącego naruszenia prawa. Tymczasem, niezastosowanie się przez organ administracji publicznej przy ponownym wydaniu decyzji do oceny prawnej wyrażonej przez sąd w wyroku, narusza zasadę związania organu oceną prawną i oznacza, że podjęty akt lub czynność są wadliwe. Wskazać należy, że Minister przytoczył materiał dokumentacyjny w oparciu o który było wydawane pierwsze rozstrzygnięcie Ministra w przedmiocie umorzenia postępowania nieważnościowego oraz ustalenia z wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 12 kwietnia 2019 r. - w ostateczności nie udzielając odpowiedzi na wątpliwości Sądu w wyroku tym zawarte. Organ w sposób powierzchowny odniósł się też do opinii biegłego sądowego w zakresie geodezji i kartografii mgr inż. J. P.. Tymczasem, ocena ta jest konieczna do wyjaśnienia czy ww. wyrokiem ustalającym sądu powszechnego nie doszło do obalenia domniemania z art. 3 ust. 1 u.k.w.i.h. Jak wskazał bowiem WSA: "Ponieważ ustalenia w tym zakresie są skomplikowane i wymagają wiedzy specjalistycznej być może konieczne stanie się zwrócenie się do biegłego sądowego J. P. (o ile jest jeszcze biegłym lub wykonuje tego rodzaju działalność w zakresie badania ksiąg wieczystych) o wyjaśnienie wątpliwości co do przekształceń własnościowych na datę komunalizacji." Stanowisko Ministra w istocie prowadzi więc do naruszenia art. 365 § 1 k.p.c., ponieważ prawomocne orzeczenie sądu wiąże także sądy oraz organy administracji publicznej. Fakt, że wydając decyzję komunalizacyjną organ działał na podstawie posiadanych dokumentów oraz w zaufaniu do zapisów księgi wieczystej, nie może przesądzać o prawidłowości decyzji (por. wyrok NSA z 4 marca 2011 r., sygn. akt I OSK 676/10, wyrok NSA sygn. akt I OSK 1931/10). Jeśli prawo do przedmiotowego udziału w nieruchomości ukształtowane zostało orzeczeniem sądu powszechnego, to podważona została zgodność z rzeczywistym stanem prawnym domniemania prawnego księgi wieczystej wskazującego na Skarb Państwa, jako na właściciela tej nieruchomości. Oznacza to, że decyzja komunalizacyjna została wydana na wadliwym przypisaniu Skarbowi Państwa prawa, którym się nie legitymował, gdyż nie nabył skutecznie prawa do przedmiotowej nieruchomości. Natomiast brak wiedzy organu komunalizacyjnego o rzeczywistym stanie prawnym ww. nieruchomości w dniu podejmowania decyzji w trybie art. 5 ust. 1 ustawy komunalizacyjnej i oparcie rozstrzygnięcia tylko na treści wpisu w księdze wieczystej - pozostaje bez wpływu na formułowaną w postępowaniu nieważnościowym ocenę legalności tej decyzji. Z wyżej omówionych przyczyn zasadne okazały się zarzuty skargi dotyczące naruszenia art. 153 p.p.s.a., art. 7 k.p.a., art. 8 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a., art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 5 ust. 1 ustawy komunalizacyjnej (jako wzorca kontroli w postępowaniu nieważnościowym). Ponadto organ dopuścił się naruszenia art. 3 ust. 1 ustawy o księgach wieczystych i hipotece w zw. z art. 365 § 1 k.p.c. Ponownie rozpoznając sprawę organ uwzględni stanowisko przedstawione w niniejszym uzasadnieniu. Ze wszystkich wskazanych wyżej przyczyn Sąd - na podstawie art. 179a p.p.s.a. uchylił wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 3 kwietnia 2025r. sygn. akt I SA/Wa 1274/24 (pkt 1 sentencji wyroku) oraz na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i lit. c) p.p.s.a. - orzekł jak w pkt 2 sentencji wyroku. O kosztach postępowania orzekł na podstawie art. 207 § 2 p.p.s.a. (pkt 3 sentencji wyroku).