I SA/Wa 1276/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska, Sędziowie: sędzia WSA Dariusz Chaciński, sędzia WSA Magdalena Durzyńska (spr.), , po rozpoznaniu w dniu 8 listopada 2019 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi J. Ż., T. K., K. K., K. K.i S. K. na bezczynność Prezydenta Miasta [...] w przedmiocie niewykonania wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 24 kwietnia 2014 r. sygn. akt I SAB/Wa 169/14 1. wymierza Prezydentowi Miasta [...] grzywnę w wysokości 5000 (pięć tysięcy) złotych; 2. stwierdza, że bezczynność Prezydenta Miasta [...] w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. przyznaje od Prezydenta Miasta [...] na rzecz każdego ze skarżących J. Ż., T. K., K. K., K. K. i S. K. sumę pieniężną w kwocie po 1500 (jeden tysiąc pięćset) złotych; 4. zasądza od Prezydenta Miasta [...] na rzecz J. Ż., T. K., K. K., K. K. i S. K. solidarnie kwotę 697 (sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Pismem z [...] maja 2019 r. J. Z., T. K., K. K., K. K. i S. K. (dalej jako skarżący) wnieśli skargę na niewykonanie przez Prezydenta [...] (dalej jako organ/prezydent) wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 24 kwietnia 2014 r. sygn. akt I SAB/Wa 169/14. Wyrokiem tym Sąd zobowiązał Prezydenta [...] do wydania orzeczenia w przedmiocie wniosku J. Z. z [...] lipca 2013 r. o ustalenie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...], pry ul. [...] (obecnie [...]), ozn. hip. Jako "[...]" nr rej hip. [...] (hip. [...]), dz. [...], w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. W uzasadnieniu skargi wskazano, że organ otrzymał wyrok wraz z aktami sprawy 28 lipca 2014 r. [...] sierpnia 2015 r. organ wydał decyzję umarzającą postępowanie. Na skutek odwołania J. Z. organ II instancji decyzją z [...] września 2015 r. uchylił ww. decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania prezydentowi, który dotychczas nie wydał nowej decyzji w sprawie pomimo kilkukrotnych pisemnych wezwań. Skarżący wnieśli o wymierzenie organowi grzywny w kwocie 5000 złotych, stwierdzenie, że bezczynność w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, przyznanie od organu na ich rzecz sumy pieniężnej, zasądzenie kosztów sądowych według norm przepisanych oraz o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym, na posiedzeniu niejawnym. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest uzasadniona, co skutkować musi wymierzeniem organowi grzywny. Przedmiotowa skarga została złożona w trybie art. 154 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm., dalej jako ppsa). Przepis ten stanowi, że w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny. W rozpoznawanej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 24 kwietnia 2014 r. sygn. akt I SAB/Wa 169/14 zobowiązał Prezydenta [...] do rozpatrzenia wniosku o ustalenie odszkodowania za przedmiotową nieruchomość w terminie dwóch miesięcy od dnia doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Akta sprawy wraz z prawomocnym wyrokiem Sądu wpłynęły do organu 28 lipca 2014 r. a zatem termin określony w ww. wyroku upływał z dniem 28 września 2014 r. [...] sierpnia 2015 r. organ wydał decyzję nr [...], którą umorzył postępowanie z wniosku J. Z. jako bezprzedmiotowe. Decyzją z [...] września 2015 r. nr [...] Wojewoda [...] uchylił ww. decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Prezydentowi [...]. Bezspornym jest, że organ pierwotnie o niemal rok przekroczył wyznaczony przez Sąd termin na rozpatrzenie sprawy jak również fakt, że do dnia wydania orzeczenia w przedmiotowej sprawie, pomimo kilkukrotnych pisemnych wezwań do wykonania wyroku prezydent nie rozstrzygnął merytorycznie sprawy o ustalenie odszkodowania za przedmiotową nieruchomość. Skoro zaś Prezydent w terminie wyznaczonym wyrokiem Sądu z 24 kwietnia 2014 r. sygn. akt I SAB/Wa 169/14 sprawy nie rozpatrzył a wyrok ten zobowiązywał organ nie tylko do rozstrzygnięcia sprawy, ale i do dokonania tego w określonym w nim terminie, to w tym stanie rzeczy wniosek o wymierzenie prezydentowi grzywny jest niewątpliwie uzasadniony. Zważyć bowiem należy, że niewykonywanie wyroków sądów - niezależnie od tego czy są to wyroki sądów administracyjnych (jak w niniejszej sprawie), czy sądów powszechnych - w demokratycznym państwie prawnym nie może być tolerowane. W szczególności nie można zaakceptować, czy też usprawiedliwiać sytuacji, gdy wyroki sądów nie są respektowane przez organy władzy publicznej. Taka sytuacja nieuchronnie prowadzi do podważania zaufania jednostek do tych organów, jak też szerzej do samej władzy publicznej. Świadczy przy tym o braku poszanowania prawa przez organy, które same zobowiązane są do jego stosowania. W przedstawionych okolicznościach sprawy, biorąc pod uwagę długość przekroczenia wyznaczonego terminu jak również przebieg postępowania przed organem Sąd uznał, iż wystarczająco represyjną, jak też dyscyplinującą funkcję spełni wnioskowana w skardze grzywna w wysokości 5000 złotych. Kwota ta mieści się w wymiarze grzywny określonej w art. 154 § 6 ppsa. Jednocześnie, rozpoznając sprawę stosownie do treści art. 154 § 2 ppsa Sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. O rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 października 2013 r., sygn. akt I OSK 1181/13, dostępny na: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Sytuacja taka zaszła w przedmiotowej sprawie. W ocenie Sądu, bezczynność organu po wyroku z 24 kwietnia 2014 r. ma charakter rażącego naruszenia prawa. Zważywszy, że termin na wydanie decyzji upływał 28 września 2014 r. zaś organ wydał decyzję o umorzeniu postępowania dopiero [...] sierpnia 2015 r., tj. z niemal rocznym opóźnieniem zaś po uchyleniu ww. decyzji organ otrzymał decyzję uchylającą Wojewody [...] wraz z aktami sprawy 11 września 2015 r. i dotychczas nie wydał decyzji merytorycznej w sprawie. Jedyną odnotowaną w aktach sprawy czynnością po tym momencie jest zwrócenie się do Wydziału Architektury [...], Wydziału Archiwum Urzędu [...] i Archiwum Państwowego o nadesłanie dokumentów dotyczących przedmiotowej nieruchomości – co nastąpiło przy pismach z [...] maja 2019 r. Prezydent nie wskazał jakichkolwiek okoliczności uzasadniających zwłokę w rozpoznaniu sprawy. Uzasadnia to uznanie działania organu za rażąco naruszające prawo. Art. 154 § 7 ppsa stanowi, że uwzględniając skargę na niewykonanie wyroku, sąd może przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6. Instytucja sumy pieniężnej przyznawanej stronie od organu, podobnie jak i grzywna, która jest podstawowym środkiem stosowanym w sprawie dotyczącej niewykonania wyroku, pełni funkcję kompensacyjną oraz prewencyjną – i ma na celu wzmocnienie instytucji przeciwdziałających bezczynności oraz przewlekłemu prowadzeniu postępowania. Podobnie jak w przypadku grzywny jej celem jest zdyscyplinowanie organu do załatwienia sprawy, ale nade wszystko chodzi o rodzaj zadośćuczynienia wnioskodawcy za oczekiwanie na rozstrzygnięcie wniosku. Nie chodzi przy tym o naprawienie szkody, gdyż odszkodowanie zostało wprost przewidziane w art. 154 § 4 ppsa (por. wyrok NSA z dnia 21 lutego 2018 r. sygn. akt I OSK 2229/17). Nie ulega wątpliwości, że ocena, czy okoliczności sprawy wskazują na potrzebę zadośćuczynienia stronie skarżącej za oczekiwanie na rozpoznanie i zakończenie jej sprawy, zwłaszcza gdy organ dopuszcza się niewykonania wyroku sądu, pozostawiona została sądowi (por. wyrok NSA z dnia 26 maja 2017 r., sygn. akt I OSK 343/17, wyrok NSA z 25 sierpnia 2017 r. sygn. akt I OSK 2065/16). Ocena ta powinna uwzględniać wszystkie istotne okoliczności sprawy i powinna być przeprowadzona przez sąd szczególnie wnikliwie. W rozpoznawanej sprawie dalsza zwłoka organu oraz brak okoliczności usprawiedliwiających bezczynność uzasadnia przyznanie od Prezydenta [...] na rzecz skarżących sumy pieniężnej jako zadośćuczynienia za oczekiwanie na rozpoznanie ich sprawy, co jednocześnie zdyscyplinuje organ do jej załatwienia. Sąd stanął na stanowisku, że zasadne jest przyznanie skarżącym sumy pieniężnej w kwotach po 1500 złotych. Wobec powyższego Sąd, na podstawie art. 154 § 1 w zw. z art. 154 § 6 ppsa orzekł jak w punkcie 1 sentencji wyroku. Na podstawie art. 154 § 2 ppsa orzeczono jak w punkcie 2 wyroku. W punkcie 3 sentencji wyroku Sąd przyznał skarżącym sumę pieniężną w oparciu o art. 154 § 7 ppsa. O kosztach procesu zwartych w punkcie 4 sentencji wyroku Sąd orzekł na podstawie art. 200 w zw. z art. 202 § 2 ppsa w zw. z art. 205 § 2 ppsa. Rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym, w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 2 ppsa.