I SA/Wa 1279/18
WyrokWSA w Warszawie2019-03-21
Skład orzekający: Dorota Apostolidis, Małgorzata Boniecka-Płaczkowska, Elżbieta Lenart
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy świadczenie wychowawcze może zostać przyznane ojcu, jeśli dzieci z poprzedniego związku, których miejsce zamieszkania zostało orzeczeniem sądu ustalone przy matce, nie są objęte opieką naprzemienną wynikającą z prawomocnego orzeczenia sądu?Ratio decidendi
Świadczenie wychowawcze przysługuje na dziecko, które zgodnie z definicją ustawową, w przypadku rozwiedzionych rodziców, jest zaliczane do rodziny. Zgodnie z art. 2 pkt 16 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, dziecko może być zaliczone do rodzin obojga rodziców rozwiedzionych tylko w sytuacji, gdy orzeczenie sądu ustanawia opiekę naprzemienną sprawowaną w porównywalnych i powtarzających się okresach. Brak takiego orzeczenia sądu, nawet przy faktycznym sprawowaniu opieki naprzemiennej przez rodziców, uniemożliwia zaliczenie dziecka do rodziny ojca w celu przyznania świadczenia wychowawczego.Stan faktyczny
Skarżący T. W. złożył wniosek o przyznanie świadczenia wychowawczego na syna O. W. i córkę L. W.. Wcześniej przyznano mu świadczenie, jednak postępowanie zostało wznowione z uwagi na ustalenie, że dzieci z poprzedniego związku (L. i P. W.) mają miejsce zamieszkania ustalone przy matce, a nie przy obecnej żonie skarżącego. Organy administracji odmówiły przyznania świadczenia, uznając, że skarżący nie przedłożył orzeczenia sądu o opiece naprzemiennej nad córkami, co jest warunkiem zaliczenia ich do jego rodziny zgodnie z ustawą o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci. Skarżący kwestionował tę interpretację, wskazując na faktyczne sprawowanie opieki naprzemiennej i brak pojęcia 'opieki naprzemiennej' w orzeczeniu rozwodowym z 2014 roku.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Dorota Apostolidis, Sędziowie sędzia WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska, sędzia WSA Elżbieta Lenart (spr.), Protokolant starszy specjalista Dorota Stromecka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 marca 2019 r. sprawy ze skargi T. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] kwietnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia wychowawczego oddala skargę
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia [...] kwietnia 2018 r. nr [...] utrzymało w mocy decyzję Prezydenta [...] dnia [...] marca 2018 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji i odmowy przyznania świadczeń wychowawczych.
Zaskarżone orzeczenie zostało wydane w oparciu o następujący stan faktyczny i prawny sprawy.
T. W. w dniu [...] kwietnia 2016 r. wystąpił do Prezydenta [...] o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego na syna O. W. oraz córkę L. W..
Po rozpoznaniu tego wniosku Prezydent [...] decyzją nr [...] z dnia [...] maja 2016 r. przyznał T. W. świadczenie wychowawcze na dzieci: O. W. ur. [...].05.2015 r. na okres od [...].04.2016 r. do [...].09.2017 r. oraz L. W. ur. [...].08.2010 r. na okres od [...].04.2016 r. do [...].09.2017 r.
Następnie Prezydent [...] postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2017 r. nr [...] wznowił postępowanie w sprawie świadczenia wychowawczego przyznanego ww. decyzją z dnia [...] maja 2016 r. i decyzją z [...] maja 2017 r. nr [...] uchylił w całości powyższą decyzję.
W uzasadnieniu organ podniósł, że na podstawie art. 2 pkt 14 w związku z art. 4 ust. 2 i ust. 3 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. z 2017 r., poz. 1851 ze zm.), dalej jako "ustawa", świadczenie wychowawcze przysługuje matce, ojcu, opiekunowi faktycznemu dziecka albo opiekunowi prawnemu dziecka do dnia ukończenia przez dziecko 18. roku życia. Pierwsze dziecko oznacza jedyne lub najstarsze dziecko w rodzinie w wieku do ukończenia 18. roku życia.
Składając w dniu [...] kwietnia 2016 r. wniosek o przyznanie prawa do świadczenia wychowawczego w składzie rodziny T. W. wskazał następujące osoby: T. W. - wnioskodawca (stan cywilny: żonaty), J. W. - żona, córka P. W. ur. [...].08.2007 r., córka L. W. ur. [...].08.2010 r. oraz syn O. W. ur. [...].05.2015 r.
Podczas weryfikacji osób w rejestrze PESEL stwierdzono, że matką L. W. oraz P. W. jest P. W. - była żona wnioskodawcy, a nie wskazana w składzie rodziny J. W. - obecna żona wnioskodawcy, matka O. W. ur. [...].05.2015 r.
Następnie podczas weryfikacji danych T. W. w Systemie Ewidencji Ludności Urzędu [...] pozyskano informacje z których wynika, iż rozwiódł się on z P. W. w 2014 roku.
Tymczasem do wniosku złożonego w dniu [...] kwietnia 2016 r. T. W. nie dołączył wyroku rozwodowego sygn. akt [...] z dnia [...].09.2014 r., orzekającego
w pkt. I rozwód oraz w pkt. II ustalającego miejsce zamieszkania małoletnich dzieci P. i L. W..
Zgodnie z art. 2 pkt 16 ww. ustawy rodzina oznacza odpowiednio następujących członków rodziny: małżonków, rodziców dzieci, opiekuna faktycznego dziecka oraz zamieszkujące wspólnie z tymi osobami, pozostające na ich utrzymaniu dzieci w wieku do ukończenia 25 roku życia (...); w przypadku, gdy dziecko, zgodnie z orzeczeniem sądu, jest pod opieką naprzemienną obojga rodziców rozwiedzionych lub żyjących w separacji tub żyjących w rozłączeniu dziecko zalicza się jednocześnie do członków rodzin obydwojga rodziców.
Jak wynika z przytoczonego wyżej przepisu prawa, aby uznać, że dziecko wchodzi w skład rodzin obojga małżonków rozwiedzionych musi istnieć orzeczenie sądu orzekające opiekę naprzemienną. Powyższa definicja zawarta została w cz. I w pkt. 4 wniosku o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego.
W związku z tym w dniu [...].03.2017 r. organ wezwał T. W. do dostarczenia prawomocnego wyroku sądu orzekającego rozwód z P. W.
i ustalającego sprawowanie osobistej opieki oraz miejsce zamieszkania dzieci.
W dniu [...].03.2017 r. T. W. dostarczył do tutejszego Urzędu prawomocny wyrok z dnia [...].09.2014 r. orzekający rozwód z P. W..
Zgodnie z powyższym dokumentem - prawomocnym wyrokiem Sądu Okręgowego w [...] [...] Wydział Cywilny Rodzinno-Odwoławczy sygn. akt [...] z dnia [...] września 2014 r. wykonywanie władzy rodzicielskiej nad małoletnimi P. W. ur. [...].08.2007 r. oraz L. W. ur. [...].08.2010 r. zostało powierzone obojgu rodzicom, ustalając miejsce zamieszkania dzieci w miejscu każdorazowego zamieszkania matki P. W. - co oznacza, że P. W. oraz L. W. nie są członkami rodziny T. W. w rozumieniu przepisów cyt. na wstępie ustawy.
Następnie w dniu [...].04.2017 r. do organu wpłynęło porozumienie w sprawie wykonywania władzy rodzicielskiej nad dziećmi zawarte w dniu [...].04.2014 r. oraz oświadczenia P. W. i T. W., z których wynika, iż P. W. oraz L. W. pozostają pod bezpośrednią pieczą P. W. w każdorazowym miejscu jej zamieszkania.
Przy czym w dokumentacji brak jest orzeczenia sądu, w którym opieka rodzicielska będzie wykonywana w ten sposób, że "dzieci będą mieszkać z każdym z rodziców w powtarzających się okresach".
Prezydent podniósł, iż przepisy przewidują pieczę wspólną zwaną też opieką naprzemienną. To znana i wykorzystywana w innych krajach możliwość bieżącej opieki nad dzieckiem (dziećmi) przez oboje rozwiedzionych rodziców. W praktyce wygląda to tak, że sądy w wyroku wskazują, iż dziecko eksmałżonków po rozwodzie mieszka raz u jednego, raz u drugiego rodzica w podobnych okresach czasowych (np. po dwa tygodnie albo po dwa miesiące). Taki system sprawowania władzy rodzicielskiej umożliwia każdemu z opiekunów równy kontakt z dzieckiem i takie samo zaangażowanie w jego wychowanie.
Rodzicielski Plan Wychowawczy dostarczony przez T. W. został złożony przed Sądem jako porozumienie rodziców pod względem dobra małoletnich dzieci i wskazuje na sposób wykonywania władzy rodzicielskiej. Dotyczy on wykonywania władzy rodzicielskiej i utrzymywania kontaktów z dzieckiem po rozwodzie; obowiązki alimentacyjne, zasady i termin płatności, koszty podróży dzieci związane z odwiedzinami u ojca, zasady kontaktów z ojcem lub z matką, harmonogram opieki nad dziećmi podczas roku szkolnego, sposób spędzania ferii zimowych i wakacji, świąt, kontakty mailowe, telefoniczne i listowne z drugim rodzicem, edukacja, dostęp do ważnych informacji dotyczących dziecka, zmiana miejsca pobytu dziecka, itp.
Zatem powyższe porozumienie - regulujące relacje pomiędzy T. W. a matką dzieci P. W. w kwestii wykonywania władzy rodzicielskiej i utrzymywania kontaktów z dziećmi po rozwodzie - nie jest orzeczeniem sądu ustanawiającym opiekę naprzemienną obojga rodziców rozwiedzionych lub żyjących w separacji.
Zgodnie z orzeczeniem Sądu miejscem zamieszkania dzieci: P. i L. W. jest miejsce zamieszkania ich matki P. W.. Niniejsze orzeczenie jest prawomocne dlatego też - zgodnie z art. 365 § 1 kodeksu postępowania cywilnego - wiąże ono nie tylko strony i sąd które je wydał, lecz również inne sądy oraz inne organy państwowe i organy administracji publicznej a w wypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Oznacza to, że organ związany jest zapisem wyroku w pkt. II stanowiącym o miejscu zamieszkania dzieci przy matce. W związku z tym świadczy to o tym, iż jako dzieci nie zamieszkujące z ojcem nie mogą - zgodnie z art. 2 pkt 16 ustawy - znajdować się w składzie rodziny T. W. we wniosku o przyznanie prawa do świadczenia wychowawczego.
Na zakończenie Prezydent podkreślił, że decyzja w przedmiocie uprawnienia do świadczenia wychowawczego nie jest decyzją uznaniową. Podejmując rozstrzygnięcie w tym zakresie organ zobowiązany jest dokonać ustaleń, a następnie wydać decyzję uwzględniając wskazane w ustawie okoliczności. Brak jest zatem w tym względzie jakiejkolwiek swobody organu co do uznania, iż pomimo niespełnienia ustawowych przesłanek, świadczenie nadal powinno być wypłacane z uwagi na inne względy.
W tych okolicznościach uznał, że - na podstawie obowiązujących przepisów ustawy - pierwszym dzieckiem w rodzinie T. W. dla celów ustalenia prawa do świadczenia wychowawczego jest syn O. W. ur. [...].05.2015 r. - dlatego też uchylił w całości własną decyzję z dnia [...] maja 2016 r. przyznającą to świadczenie.
W dniu [...] czerwca 2017 r. T. W. złożył odwołanie od ww. decyzji -zarzucając jej naruszenie przepisów postępowania poprzez niedokładne ustalenie istniejącego stanu faktycznego, w szczególności sprawowania opieki nad dziećmi L. i P. W..
Po rozpatrzeniu odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją nr [...] z dnia [...] lutego 2018 roku uchyliło zaskarżoną decyzje w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.
W uzasadnieniu decyzji Kolegium podniosło, że decyzja organu I instancji wydana jest w sposób wadliwy w trybie art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci.
W związku z tym, iż organ I instancji wydał zaskarżoną decyzję w wyniku wznowienia postępowania, rozstrzygnięcie należy wydać na podstawie art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a. bądź na podstawie art. 151 § 1 pkt 2 lub art. 151 § 2 k.p.a.
Przy czym decyzja wydana na podstawie art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a. nie może ograniczać się jedynie do uchylenia dotychczasowej decyzji - organ I instancji rozstrzygając ponownie sprawę wznowioną z urzędu powinien wydać nową decyzję, która uchyli dotychczasową i na nowo rozstrzygnie sprawę.
Ponownie rozpoznając sprawę Prezydent [...] decyzją z dnia [...] marca 2018 r. nr [...]:
1. Uchylił w całości prawomocną decyzję nr [...] z dnia [...] maja 2016 r. przyznającą prawo do świadczenia wychowawczego dla T. W. na dzieci: O. W. ur. [...].05.2015 r. na okres od [...].04.2016 r. do [...].09.2017 r. oraz L. W. ur. [...].08.2010 r. na okres od [...].04.2016 r. do [...].09.2017 r.;
2. Odmówił przyznania świadczenia wychowawczego na dziecko – O. W.
ur. [...].05.2015 r. na okres od [...].04.2016 r. do [...].09.2017 r.;
3. Odmówił przyznania świadczenia wychowawczego na dziecko – L. W.
ur. [...].08.2010 r. na okres od [...].04.2017 r. do [...].09.2017 r.
W uzasadnieniu organ ponowił swoje wcześniej przytoczone argumenty.
Po rozpoznaniu odwołania T. W. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia [...] kwietnia 2018 r. nr [...] utrzymało w mocy zaskarżona decyzję Prezydenta [...] dnia [...] marca 2018r. nr [...]- w całości popierając argumentację organu I instancji i przytaczając stosowne orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego.
Organ podniósł, że definicja rodziny zawarta w art. 2 punkt 16 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. z 2016 r. poz. 195 ze zm.) nakazuje zaliczać do rodziny dzieci wspólnie zamieszkujące z małżonkami, rodzicami, opiekunami faktycznymi. Ustawodawca przewidział jednak, iż w przypadku dziecka, które zgodnie z orzeczeniem sądu jest pod opieką naprzemienną obojga rodziców rozwiedzionych, żyjących w separacji lub w rozłączeniu, dziecko zalicza się jednocześnie do członków rodzin obydwojga rodziców. Konieczną przesłanką uprawniającą do zaliczenia dziecka do rodzin obojga rodziców jest legitymowanie się przez rodziców orzeczeniem sądu, z którego wynika, że opieka nad dzieckiem sprawowana jest naprzemiennie przez oboje rodziców.
Kolegium stwierdziło, iż T. W. nie przedłożył takiego orzeczenia Sądu - dlatego też zasadnie organ I instancji odmówił świadczenia.
T. W. złożył na powyższe orzeczenie skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, zarzucając temu rozstrzygnięciu:
a) błędne zastosowanie art. 58 § 1 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego w części, w której od wejścia w życie nowelizacji systemu opieki nad małoletnimi po rozwodzie umożliwia ustalenie opieki naprzemiennej w związku z art. 2 pkt. 16 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci poprzez zastosowanie kryterium nazwania opieki nad małoletnimi dziećmi T. W., jako opieki naprzemiennej, w sytuacji niewystępowania takiego pojęcia w ustawodawstwie w chwili wydania przez Sąd Okręgowy w [...], czyli w dniu [...] września 2014 r. orzeczenia rozwodowego (nowelizacja krio weszła w życie 29 sierpnia 2015 r.),
b) nie przeprowadzenie przez organy administracji publicznej postępowania dowodowego zmierzającego do ustalenia zakresu jego opieki nad małoletnimi P. i L. W., tym samym do naruszenie przepisów dotyczących postępowania administracyjnego tj. art. 7 i art. 77 § 1 kpa - a poprzez powyższe naruszenia, doprowadzenie do stanu faktycznego niezgodnego z rzeczywistym systemem opieki nad małoletnimi,
c) naruszenie art. 107 § 3 kpa poprzez nie odniesienie się w obu decyzjach do przedstawionych przez niego dokumentów przedstawiających rzeczywisty system opieki, w tym porozumienia wychowawczego z dnia [...] kwietnia 2014 r. - przez co zabrakło cech indywidualności postępowania administracyjnego w niniejszej sprawie.
Wskazując na powyższe zarzuty wniósł o uchylenie powyższych decyzji w całości oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia.
Odpowiadając na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Sąd administracyjny, kontrolując zgodność zaskarżonego rozstrzygnięcia z prawem, orzeka na podstawie materiału sprawy zgromadzonego w postępowaniu administracyjnym. Oznacza to, że sąd administracyjny nie rozstrzyga merytorycznie o zgłoszonych przez stronę żądaniach, a jedynie w przypadku stwierdzenia, iż zaskarżony akt został wydany z naruszeniem prawa, o którym mowa w art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm. - zwanej dalej "p.p.s.a.".) uchyla go lub stwierdza jego nieważność. Sąd orzeka na podstawie akt sprawy (art. 133 § 1 p.p.s.a.) nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).
Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych kryteriów stwierdzić należy, że skarga nie jest zasadna, gdyż zaskarżone orzeczenie nie narusza przepisów prawa.
Przedmiotem niniejszego postępowania była ocena legalności decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] kwietnia 2018 r. utrzymującej w mocy decyzję Prezydenta [...] dnia [...] marca 2018 r. w przedmiocie uchylenia decyzji i odmowy przyznania skarżącemu świadczenia wychowawczego na syna O. W. oraz córkę L. W.. Powodem odmowy przyznania wnioskowanego świadczenia było przyjęcie, iż skarżący nie sprawuje opieki naprzemiennej nad swoimi córkami (dziećmi z poprzedniego związku) - albowiem nie legitymuje się orzeczeniem sądu ustalającym taką opiekę.
Materialnoprawną podstawę dla wydania przedmiotowych decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 11 listopada 2016 r. o pomocy państwa w wychowaniu dzieci (Dz.U. z 2017.r, poz.1851 ze zm.), dalej jako "ustawa".
Zgodnie z art. 4 ust. 2 ustawy świadczenie wychowawcze przysługuje matce, ojcu, opiekunowi faktycznemu dziecka albo opiekunowi prawnemu dziecka. Ponadto, zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy, świadczenie wychowawcze przysługuje osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2, w wysokości 500,00 zł miesięcznie na dziecko w rodzinie. Z kolei, stosownie do art. 5 ust. 3 ustawy, świadczenie wychowawcze przysługuje na pierwsze dziecko osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 800 zł. Zgodnie zaś z art. 2 pkt 14 ustawy, ilekroć w tej ustawie mowa jest o pierwszym dziecku, to oznacza to jedyne lub najstarsze dziecko w rodzinie w wieku do ukończenia 18 roku życia.
W tym miejscu wskazać należy, że stosownie do art. 2 pkt 16 ustawy, rodzina oznacza odpowiednio następujących członków rodziny: małżonków, rodziców dzieci, opiekuna faktycznego dziecka oraz zamieszkujące wspólnie z tymi osobami, pozostające na ich utrzymaniu dzieci w wieku do ukończenia 25 roku życia, a także dzieci, które ukończyły 25 rok życia, legitymujące się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, jeżeli w związku z tą niepełnosprawnością przysługuje świadczenie pielęgnacyjne lub specjalny zasiłek opiekuńczy albo zasiłek dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów (Dz. U. z 2016 r. poz. 162); do członków rodziny nie zalicza się dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, dziecka pozostającego w związku małżeńskim, a także pełnoletniego dziecka posiadającego własne dziecko; w przypadku gdy dziecko, zgodnie z orzeczeniem sądu, jest pod opieką naprzemienną obojga rodziców rozwiedzionych lub żyjących w separacji, lub żyjących w rozłączeniu sprawowaną w porównywalnych i powtarzających się okresach, dziecko zalicza się jednocześnie do członków rodzin obydwojga rodziców.
W niniejszej sprawie wniosek o przyznanie świadczenia wychowawczego na podstawie ww. przepisów złożył ojciec dzieci, a podstawą odmowy przyznania skarżącemu przedmiotowego świadczenia było uznanie przez organ, że dzieci skarżącego z poprzedniego związku, których miejsce pobytu zostało przez sąd ustalone przy matce, nie znajdują się pod opieką naprzemienną obojga rodziców, a co za tym idzie - nie można ich zaliczyć do rodziny skarżącego, w rozumieniu przepisów powołanej ustawy. Ten pogląd Kolegium jest trafny.
Interpretacja wyżej przywołanych przepisów (w szczególności powołanego art. 2 pkt 16 ustawy) daje jasne wskazanie, że ustawodawca - co do zasady - zakłada przynależność dziecka tylko do jednej rodziny, a jedynie wyjątkowo pozwala na zaliczenie małoletniego do dwóch odrębnych rodzin.
Skarżący podnosi, iż sprawuje faktyczną opiekę naprzemienną nad swoimi dziećmi pochodzącymi z poprzedniego związku małżeńskiego - wraz ze swoją byłą żoną. Jednak zgodnie z powołanym wyżej przepisem definiującym pojęcie "rodziny" na gruncie ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, opieka ta musi wynikać z orzeczenia sądu. W przypadku skarżącego takim orzeczeniem mógłby być wyrok sądu powszechnego, ustanawiający opiekę naprzemienną.
Wyrok rozwodowy Sądu Okręgowego w [...] [...] Wydział Cywilny Rodzinno-Odwoławczy z dnia [...] września 2014 r. sygn. akt [...] nie zawiera orzeczenia w kwestii opieki naprzemiennej. W wyroku rozwodowym wykonywanie władzy rodzicielskiej powierzono obojgu rodzicom, ustalając miejsce zamieszkania dzieci w miejscu każdorazowego zamieszkania matki. Uregulowania zatem powołanego orzeczenia rozwodowego - co do sposobu wykonywania władzy rodzicielskiej i utrzymywania kontaktów z dziećmi po rozwodzie - nie dają podstaw do przyjęcia, iż mamy do czynienia z opieką naprzemienną. W konsekwencji, nie można przyjąć, że w wyroku rozwodowym przedłożonym przez skarżącego znajduje się orzeczenie o sprawowaniu opieki naprzemiennej przez oboje rodziców.
Odnosząc się do zarzutów skargi dotyczących okresu, w którym wprowadzono do systemu prawa polskiego pojęcie "opieki naprzemiennej", wskazać należy, iż faktycznie pojęcie "opieki naprzemiennej" wprowadzone zostało dopiero ustawą z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci. Nie jest ono znane Kodeksowi rodzinnemu i opiekuńczemu, ani Kodeksowi postępowania cywilnego, w którym pewien odpowiednik można odnaleźć jedynie w przepisach statuujących, że sąd może określić, iż "dziecko będzie mieszkać z każdym z rodziców w powtarzających się okresach" (art. 582(1) § 4).
Fakt, że przed wejściem w życie ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci omawiana instytucja rzadko była stosowana przez sądy powszechne i wiele osób posiadających orzeczenia sprzed 11 lutego 2016 r. nie dysponuje odpowiednim wyrzeczeniem w wyroku, stał się jedną z przyczyn znacznej rozbieżności w orzecznictwie sądów administracyjnych. Część wojewódzkich sądów administracyjnych nie widziała konieczności odsyłania rodziców na drogę postępowania przed sądem powszechnym, celem uzyskania przez nich wyroku o opiece naprzemiennej. Inne sądy administracyjne stały na stanowisku, że jedynie wyrok sądu powszechnego może zdecydować o tym czy dziecko znajduje się pod opieką naprzemienną rodziców.
Ujednolicając rozbieżności pojawiające się w orzeczeniach sądów administracyjnych Naczelny Sąd Administracyjny uznał, iż jedyną uprawnioną wykładnią art. 2 pkt 16 in fine ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieciu jest wykładnia literalna. W wyrokach z 17 stycznia 2018 r. sygn. akt I OSK 1669/17, z 11 kwietnia 2018 r. sygn. akt I OSK 2088/17, z 16 lipca 2018 r. sygn. akt I OSK 575/18, z 12 lutego 2019 r. sygn. akt I OSK 2059/18 (wszystkie opublikowane w internecie w Centralnej Bazie Orzeczeń i Informacji o Sprawach) Sąd ten stwierdził jednoznacznie, że zgodnie z treścią art. 2 pkt 16 powołanej ustawy, fakt ustanowienia opieki naprzemiennej obojga rodziców rozwiedzionych lub żyjących w separacji lub żyjących w rozłączeniu musi wynikać z orzeczenia sądu, aby wywołać określony w tym przepisie skutek prawny. Analizowany przepis ma bowiem charakter szczególny oraz powinien być interpretowany ściśle i zawężająco. Nie jest zatem uprawnione badanie przez organy administracji publicznej, w jakim stosunku do siebie pozostaje czas spędzony przez dzieci z ojcem i z matką.
Przenosząc zatem powyższe uwagi na grunt rozpatrywanej sprawy stwierdzić należy, że organy obu instancji dokonały prawidłowej wykładni ww. przepisów, ustalony zaś w sprawie stan faktyczny nie budzi wątpliwości i znajduje odzwierciedlenie w aktach sprawy.
Skoro powyższa interpretacja przepisów prawa materialnego dotyczących pojęcia opieki naprzemiennej wskazuje na to, że jedynie orzeczenie sądu kreuje taką opiekę z punktu widzenia przepisów ustawy, a skarżący takiego orzeczenia bezspornie nie przedłożył - to nie były usprawiedliwione te zarzuty skargi, które odnosiły się do postępowania dowodowego w takim zakresie, w jakim organy administracji nie prowadziły go w odniesieniu do sposobu wykonywania władzy rodzicielskiej przez skarżącego. Badanie przez organ administracji sprawy faktycznego sposobu wykonywania władzy rodzicielskiej i utrzymywania kontaktów z dziećmi przez skarżącego, nie zastępuje bowiem - o czym już była mowa wyżej - wymaganego przez ustawę orzeczenia sądu.
Jeszcze raz należy podkreślić, iż w realiach niniejszej sprawy brak było obiektywnych podstaw do przyjęcia, że córki skarżącego pozostają pod opieką naprzemienną obojga rodziców, a okoliczności tej - wobec wyżej przedstawionej interpretacji przepisów - nie zmienia pisemne porozumienie zawarte pomiędzy rodzicami. Wobec powyższego, za niezasadny uznać należy zarzut skargi o naruszeniu prawa materialnego, tj. art. 58 krio w zw. z art. 2 pkt 16 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci.
W związku z powyższym należy stwierdzić, iż organy administracyjne zasadnie uznały, że córki nie są członkami rodziny skarżącego w rozumieniu ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci - a w konsekwencji syn skarżącego jest pierwszym dzieckiem w jego rodzinie. Oceny tej nie mogła zmienić argumentacja skargi. Sam fakt wykonywania władzy rodzicielskiej poprzez wspólne spędzania czasu z córkami i partycypowanie w kosztach ich utrzymania, nie jest tożsame ze sprawowaniem opieki naprzemiennej, która to okoliczność - jak już wyżej podniesiono - musi wynikać z orzeczenia, o którym mowa w art. 2 pkt 16 ustawy.
W tej sytuacji organy orzekające nie miały obowiązku odnosić się do porozumienia zawartego pomiędzy rodzicami, gdyż nie może ono zastąpić orzeczenia sądu ustanawiającego opiekę naprzemienną.
Podsumowując stwierdzić należy, że organy orzekające w sprawie wnikliwie, rzetelnie i wszechstronnie rozpatrzyły stan faktyczny sprawy oraz wyczerpująco i szczegółowo wyjaśniły motywy, jakimi się kierowały przy rozstrzyganiu sprawy - uzasadniły też przekonująco swoje decyzje, mając na względzie przepis art. 107 § 3 kpa - a Sąd w całości podzielił ich stanowisko.
Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 28.07.2026. · Źródło