I SA/Wa 1286/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Emilia Lewandowska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Jolanta Dargas Sędzia WSA Przemysław Żmich Protokolant st, insp. Ewa Nieora po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 stycznia 2011 r. sprawy ze skargi S. Sp. z o. o. z/s w K. na decyzję Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia [...] kwietnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy skreślenia z rejestru zabytków oddala skargę. Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego, decyzją z dnia [...] kwietnia 2010 r., nr [...] po rozpatrzeniu wniosku S. Sp. z o.o. z siedzibą w K. o ponowne rozpatrzenie sprawy, utrzymał w mocy decyzję Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia [...] lipca 2008 r., nr [...], odmawiającą skreślenia z rejestru zabytków budynku mieszkalnego, położonego przy ul. [...] w P.. W uzasadnieniu decyzji Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego wskazał, że decyzją Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w K. z dnia [...] lutego 1969 r., budynek położony w P. przy ul. [...] wpisany został do rejestru zabytków pod nr [...]. Pismem z dnia 14 listopada 2007 r. S. Sp. z o.o. z siedzibą w K. – właściciel nieruchomości, wystąpił do Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego o skreślenie ww. obiektu z rejestru zabytków, wskazując na fakt, że przedmiotowy budynek znajduje się w złym stanie technicznym i przedstawia stan bezpośredniego zagrożenia dla ludzi i mienia, a więźba dachowa uległa niemalże całkowitemu wypróchnieniu oraz, że przed zawaleniem chronią budynek jedynie stemple i zastrzały podpierające elewację budynku. Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego decyzją z dnia [...] lipca 2008 r. odmówił skreślenia z rejestru zabytków przedmiotowego obiektu. Rozstrzygnięcie dokonane zostało w oparciu o kartę ewidencyjną obiektu (tzw. Zielona Karta) z czerwca 1967 r., ekspertyzę techniczną opracowaną przez mgr inż. B.N. oraz opinię przygotowaną przez Krajowy Ośrodek Badań i Dokumentacji Zabytków z dnia [...] marca 2008 r., wykonaną po przeprowadzeniu oględzin nieruchomości w dniu 28 marca 2008 r. W uzasadnieniu decyzji organ pierwszej instancji wskazał, że dzieła architektury i budownictwa podlegają ochronie konserwatorskiej bez względu na ich stan zachowania (art. 6 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami). Organ podkreślił, że zły stan zachowania nie jest przesłanką do skreślenia obiektu z rejestru zabytków oraz, że konieczna wymiana elementów budowlanych nie spowoduje utraty wartości zabytkowej budynku. Wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy złożyła spółka S. Sp. z o.o. z siedzibą w K. podtrzymując dotychczasowe argumenty dotyczące złego stanu zachowania obiektu oraz stwarzania bezpośredniego zagrożenia dla ludzi i mienia. Do akt sprawy dołączono następnie ekspertyzę budowlaną stanu technicznego budynku, opracowaną przez rzeczoznawcę budowlanego mgr inż. J.S. w marcu 2009 r., w której wnioskach stwierdzono, że budynek w tym stanie nie nadaje się do odbudowy czy jakiegokolwiek remontu, a jedynie do natychmiastowej rozbiórki oraz wskazano, że wygląd budynku w aktualnym stanie nie stanowi żadnej wartości architektonicznej. W tej sytuacji organ prowadzący postępowanie zwrócił się do Krajowego Ośrodka Badań i Dokumentacji Zabytków o wydanie specjalistycznej opinii wraz z odniesieniem się do przedstawionej ekspertyzy z marca 2009 r. W przygotowanej opinii konserwatorsko – konstrukcyjnej o stanie technicznym i przyczynach uszkodzeń wraz z analizą możliwości remontu budynku mieszkalnego w P. ul. [...], sporządzonej na zlecenie tego Ośrodka przez dr inż. L.E. – rzeczoznawcę Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego, po przeprowadzeniu w dniu 14 września 2009 r. oględzin obiektu stwierdzono, że budynek jest w złym stanie technicznym, niemniej jednak remont obiektu jest możliwy i konieczny. Wskazano, że należy liczyć się z koniecznością wymiany i odtworzenia wielu zniszczonych elementów oraz podkreślono, że jest to budynek o znacznej wartości historycznej stanowiący element XIX-wiecznej zabudowy południowej pierzei ulicy. Po ponownej analizie całości akt sprawy Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego uznał, że decyzja organu pierwszej instancji jest prawidłowa. Organ zaznaczył, że w uzasadnieniu decyzji wpisującej budynek do rejestru zabytków wskazano na wartość naukową i historyczną obiektu, wynikającą z poważnego znaczenia dla historii i charakterystyki regionu. Zgodnie z art. 13 pkt 1 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, skreślony z rejestru zabytków zostaje uprzednio wpisany do tego rejestru zabytek, który uległ zniszczeniu w stopniu powodującym utratę jego wartości historycznej, artystycznej lub naukowej albo którego wartość będąca podstawą wydania decyzji o wpisie do rejestru zabytków nie została potwierdzona w nowych ustaleniach naukowych. Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego podkreślił, że z akt sprawy, a w szczególności z opinii konserwatorsko – konstrukcyjnej z września 2009 r. wynika, iż w stosunku do przedmiotowego budynku nie zachodzą ww. przesłanki. Budynek położony w P. przy ul. [...] pomimo złego stanu zachowania nie utracił wartości historycznych, artystycznych i naukowych, dla których został wpisany do rejestru. Nie zachodzi zatem przesłanka wskazująca na konieczność skreślenia tego budynku z rejestru. Przeprowadzenie remontu budynku jest trudne, niemniej możliwe do wykonania. Odnosząc się do ekspertyzy wykonanej przez mgr inż. J.S. w marcu 2009 r. organ zaznaczył, że jej autor odniósł się jedynie do walorów architektonicznych, pomijając całkowicie posiadane przez budynek wartości naukowe i historyczne. Przedmiotowy budynek od chwili wpisania do rejestru zabytków posiada zaś przede wszystkim walor typologiczny, jako dokument historii kultury materialnej regionu, a także wartość naukową jako element układu przestrzennego ulicy. Do chwili obecnej wartości te zostały zachowane. Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego wskazał ponadto, że w myśl art. 5 pkt 2, 3 i 4 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r., właściciele zabytku są prawnie zobowiązani do opieki nad zabytkiem, a w szczególności do prowadzenia prac konserwatorskich, restauratorskich i robót budowlanych, zabezpieczenia i utrzymania zabytku oraz jego otoczenia w jak najlepszym stanie oraz korzystania z zabytku w sposób zapewniający trwałe zachowanie jego wartości. W związku z powyższym to na właścicielu przedmiotowego obiektu ciąży obowiązek właściwego zabezpieczenia zabytku przed zniszczeniem. Zachowanie zabytku w jak najlepszej kondycji leży w szeroko rozumianym interesie społecznym. Zdaniem organu mimo złego stanu technicznego, obiekt zachował wartości, dla których został wpisany do rejestru zabytków, a zatem nie zachodzą przesłanki wskazane w art. 13 pkt 1 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wniosła spółka S. Sp. z o.o. z siedzibą w K. zarzucając Ministrowi Kultury i Dziedzictwa Narodowego naruszenie prawa materialnego, tj. art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami poprzez przyjęcie, że awaryjny stan techniczny obiektu wpisanego do rejestru zabytków, co potwierdzone zostało ekspertyzami budowlanymi, nie stanowi podstawy do wykreślenia budynku z rejestru. W uzasadnieniu skargi przedstawiono argumenty na poparcie podniesionego zarzutu i wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest nieuzasadniona. Budynek mieszkalny zlokalizowany w P. przy ul. [...] został wpisany do rejestru zabytków decyzją Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w K. z dnia [...] lutego 1969 r. W tej decyzji wskazano, że obiekt ma poważne znaczenie dla historii i charakterystyki regionu. Po raz pierwszy o skreślenie z rejestru zabytków tego budynku wystąpiła ówczesna właścicielka G.W. wnioskiem z 3.03.2003 r. Decyzją z [...] lipca 2003 r. Minister Kultury odmówił skreślenia budynku z rejestru zabytków. Z uzasadnienia decyzji wynika, że już w toku tamtego postępowania ustalono, że stan techniczny budynku jest zły – brak części pokrycia dachu, tynki są odspojone, stropy miejscami uszkodzone, ściany fundamentowe silnie zawilgocone i zagrzybione. Obiekt już wówczas był nieużytkowany. Organ stwierdził wówczas, że zły stan techniczny budynku jest wynikiem wieloletnich zaniedbań i braku bieżących prac remontowo – budowlanych ze strony właściciela obiektu. Jednocześnie organ stwierdził, że w stosunku do obiektu nie zachodzi żadna z przesłanek wymienionych w art. 16 ust. 1 wówczas obowiązującej ustawy z 15 lutego 1962 r. o ochronie dóbr kultury uzasadniających skreślenie obiektu z rejestru zabytków. Ponownie z wnioskiem o skreślenie obiektu z rejestru zabytków wystąpiła pismem z 14.112007 r. S. Spółka z o.o. w K., wskazując, że stała się właścicielem nieruchomości, na której zlokalizowany jest obiekt wpisany do rejestru zabytków, na podstawie aktu notarialnego z [...].02.2007 r. Wnioskodawca powołał się na to, że decyzja o skreśleniu obiektu z rejestru zabytków jest niezbędna do uzyskania pozwolenia na rozbiórkę. Wnioskodawca podniósł, że stan techniczny budynku jest zły, bezpośrednio zagraża bezpieczeństwu ludzi i mienia, co potwierdza ekspertyza sporządzona na zlecenie wnioskodawcy przez rzeczoznawcę budowlanego mgr inż. B.N., która została przekazana do organu wraz z wnioskiem. Organ przeprowadził wizję lokalną obiektu, w czasie której wykonano dokumentację fotograficzną. Została także wydana opinia przez Krajowy Ośrodek Badań i Dokumentacji Zabytków w W., który wniosek o wykreślenie z rejestru zabytków zaopiniował negatywnie. Opiniujący potwierdził zły stan techniczny budynku, wynikający jego zdaniem z braku bieżących remontów i wieloletnich zaniedbań ze strony kolejnych właścicieli. Mając tak zgromadzony materiał dowodowy Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego, decyzją z [...] lipca 2008 r. odmówił skreślenia z rejestru zabytków przedmiotowego obiektu. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy wnioskodawca podkreślił, że przedmiotowy obiekt przedstawia stan bezpośredniego zagrożenia bezpieczeństwa dla ludzi i mienia. Budynek znajduje się w stanie wskazującym na jego śmierć techniczną co uzasadnia wykreślenie z rejestru zabytków. Wnioskodawca, na potwierdzenie swojego stanowiska, przedłożył wykonanie na jego zlecenie ekspertyzę budowlaną opracowaną w marcu 2009 r. przez mgr inż. J.S. – rzeczoznawcę budowlanego w specjalności konstrukcyjno – budowlanej. Organ ochrony konserwatorskiej przeprowadził ponownie wizję lokalną obiektu, która odbyła się 14.09.2009 r. oraz zlecił wydanie opinii konserwatorsko – konstrukcyjnej wraz z analizą możliwości remontu budynku wpisanego do rejestru zabytków dr inż. L.E. – rzeczoznawcy Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego w dziedzinie architektury i budownictwa w specjalizacji: konstrukcje w obiektach zabytkowych. Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego zaskarżoną w niniejszej sprawie decyzją z [...].04.2010 r. utrzymał w mocy własną decyzję odmawiającą skreślenie z rejestru zabytków przedmiotowego budynku mieszkalnego. Należy stwierdzić, że zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem a jej ustalenia znajdują oparcie w materiale dokumentacyjnym przytoczonym wyżej. Zgodnie z treścią art. 13 ust. 1 ustawy z 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz. U. Nr 162, poz. 1568, ze zm.) skreśleniu z rejestru zabytków podlega tylko taki zabytek wpisany do tego rejestru, który uległ zniszczeniu w stopniu powodującym utratę jego wartości historycznej, artystycznej lub naukowej albo którego wartość będąca podstawą wydania decyzji o wpisie do rejestru nie została potwierdzona w nowych ustaleniach naukowych. W stosunku do zabytkowego obiektu objętego zaskarżoną decyzją żadna ze wskazanych w powołanym przepisie przesłanek wykreślenia obiektu z rejestru zabytków nie zaistniała. Organ mając na uwadze stan obiektu ustalony w toku wizji lokalnych oraz sporządzone na jego zlecenie opinie stwierdził, że budynek mieszkalny pomimo złego stanu zachowania nie utracił wartości historycznych, artystycznych i naukowych, dla których został wpisany do rejestru zabytków. Budynek ten od chwili wpisania do rejestru zabytków posiada przede wszystkim walor typologiczny jako dokument historii kultury materialnej regionu, a także wartość naukową jako element układu przestrzennego ulicy. W ocenie organu do chwili obecnej wartości te zostały zachowane. W opinii konserwatorsko – konstrukcyjnej sporządzonej przez dr inż. L.E. rzeczoznawca stwierdził, że remont budynku z technicznego punktu widzenia jest możliwy z tym, że remont budynku w tak złym stanie, będzie o dużym zakresie i trudny do wykonania. Organ odniósł się także do ekspertyz budowlanych złożonych do akt przez skarżącego. Ekspertyzy te odnoszą się jedynie do walorów architektonicznych obiektu, wskazanych przez rzeczoznawców. Natomiast ekspertyzy te pomijają całkowicie posiadane przez budynek wartości naukowe i historyczne. Tak więc odmowa skreślenia budynku z rejestru zabytków, orzeczona w zaskarżonej decyzji, znajduje potwierdzenie w przepisach ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami oraz w materiale dokumentacyjnym sprawy. Dlatego zarzuty skargi należy uznać za bezzasadne. Podnieść również trzeba, że w powołanej opinii konserwatorsko- konstrukcyjnej rzeczoznawca stwierdził, że budynek został doprowadzony do tak złego stanu przez wieloletnie i nadal trwające zaniechania. Na str. 5 opinii rzeczoznawca stwierdza, że zniszczenia narastają w coraz szybszym tempie, szczególnie w ciągu ostatnich lat a analiza zdjęć z załączonych do sprawy ekspertyz wskazuje znaczny postęp zniszczeń nawet w ciągu ostatniego półrocza tj. od marca 2009 r. Zły stan techniczny budynku jest wynikiem wieloletnich zaniedbań ze strony kolejnych właścicieli. Skarżący został właścicielem budynku w 2007 r. i wynika z powołanych ekspertyz, że również nie podjął żadnych prac, które chociażby zabezpieczyły obiekt przed dalszą degradacją mimo, że wcześniej w pismach kierowanych do Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków, kiedy to zwracał się o pozwolenia na prowadzenie robót budowlanych w otoczeniu zabytku, deklarował dbałość o ten obiekt w kontekście ochrony tego zabytku jak i chęć jego odrestaurowania i zagospodarowania (pismo z 20.06.2006 r., nr [...], pismo z 10.04.2006 r., pismo z 18.06.2007 r. nr [...], wniosek z 19.06.2007 r. nr [...]). Mimo zapewnień Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków, o przystąpieniu do prac związanych z odrestaurowaniem obiektu najpóźniej w terminie do 30.06.2008 r. (co wprost wynika z treści powołanych pism) wnioskiem z 14.11.2007 r. skarżący wystąpił do Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego o skreślenie obiektu z rejestru zabytków. Mając powyższe na uwadze Sąd na zasadzie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku.