I SA/Wa 1287/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Dariusz Chaciński po rozpoznaniu w dniu 23 stycznia 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku W. P. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi W. P. na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] kwietnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy potwierdzenia prawa do rekompensaty postanawia: przyznać W. P. prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, którego wyznaczy Okręgowa Rada Adwokacka w [...]. W. P. wnioskiem z dnia [...] sierpnia 2011 r. wystąpiła o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie z jej skargi na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] kwietnia 2011 r. nr [...] utrzymującą w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2011 r. nr [...] odmawiającą potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości przez spadkobierców A. G., tj. W. G., W. P., H. L. i A. G. w miejscowości L., gm. I., pow. [...], woj. [...], obecnie [...]. Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątkowym i uzyskiwanych dochodach zawartego we wniosku, złożonym na urzędowym formularzu, o przyznanie prawa pomocy oraz nadesłanych do Sądu dokumentów, jak również z uzasadnienia złożonego sprzeciwu wynika, że skarżąca pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z córką i wnuczką. Łączny dochód rodziny wynosi około [...] zł brutto, na który składają się świadczenie emerytalne skarżącej w wysokości [...] zł brutto oraz wynagrodzenie za pracę córki w kwocie około [...],-zł brutto. Uzasadniając wniosek wnioskodawczyni zaznaczyła, że uzyskiwane niskie dochody obciążone są ratami kredytowymi w wysokości [...],-zł i [...],-zł. Do wniosku skarżąca załączyła dokumenty źródłowe dotyczące ponoszonych przez rodzinę wydatków finansowych, które według wyliczeń skarżącej kształtują się w ciągu miesiąca następująco: opłata za mieszkanie [...],-zł oraz media [...],-zł, co oznacza, że – przy uwzględnieniu spłacanych rat kredytowych – do dyspozycji pozostaje jej kwota około [...],-zł miesięcznie. Powyższy wniosek rozpoznany został postanowieniem referendarza sądowego z dnia 19 września 2011 r., którym odmówiono przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, zaś przyznano prawo pomocy w zakresie ustanowienia adwokata. Od powyższego postanowienia W. P., pismem z dnia [...] października 2011 r. (data nadania w placówce pocztowej), wniosła sprzeciw, w którym powtórzyła argumenty podniesione w pierwotnym wniosku o przyznanie prawa pomocy, wnosząc o przyznanie jej prawa pomocy w pełnym zakresie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z treścią art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), wskutek wniesienia sprzeciwu postanowienie referendarza sądowego z dnia 19 września 2011 r. utraciło moc, wobec tego sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd. Oceniając przedstawioną przez wnioskodawczynię sytuację majątkową stwierdzić należy, że skarżąca znajduje się w sytuacji materialnej kwalifikującej ją do przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika. Podnieść należy, że instytucja prawa pomocy przewidziana przepisami ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ma za zadanie umożliwić dostęp do sądu osobom (zarówno fizycznym, jak i prawnym oraz innym jednostkom organizacyjnym) o znikomych dochodach lub całkowicie tych dochodów pozbawionym, których wyjątkowo trudna sytuacja materialna nie pozwala na poniesienie kosztów postępowania. W przypadku osób fizycznych, stosownie do treści art. 246 § 1 pkt 1 powołanej ustawy, prawo pomocy w zakresie całkowitym może być przyznane, o ile wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Podkreślić również należy fakt, że rozstrzygnięcie Sądu w zakresie prawa pomocy, zgodnie z treścią przytoczonego przepisu, ma charakter uznaniowy. Oznacza to, iż nawet, jeżeli zostałaby spełniona przesłanka braku dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania, sąd nie musi przychylić się do żądania strony, a jedynie może przyznać prawo pomocy, jeżeli wedle jego uznania będzie to konieczne dla zapewnienia jednostce dostępu do sądu. Instytucja zwolnienia od kosztów ma charakter wyjątkowy i jest stosowana wobec osób o bardzo trudnej sytuacji materialnej, czyli takich, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są jakichkolwiek środków do życia lub środki te są tak bardzo ograniczone, iż wystarczają jedynie na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych i za taką właśnie osobę należy uznać skarżącą, wobec której zachodzą przesłanki przemawiające za uwzględnieniem wniosku i przyznaniem jej prawa pomocy w zakresie całkowitym. Biorąc pod uwagę wysokość uzyskiwanych dochodów w gospodarstwie domowym skarżącej i związaną z tym jej trudną sytuację materialną, jak też opierając się na przeciętnych kosztach prowadzenia trzyosobowego gospodarstwa domowego, uzasadnionym jest stwierdzenie, że wnioskodawczyni nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Zobowiązanie skarżącej do uiszczenia opłat sądowych niezależnie nawet od ich niskiej wysokości wynikającej z przedmiotu zaskarżenia (w niniejszej sprawie wpis od skargi na decyzję z zakresu administracji publicznej dotyczącą uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa wynosi 200,-zł), nie może nastąpić bez naruszenia zasady ponoszenia przez stronę w pierwszej kolejności wydatków uzasadnionych, związanych z koniecznym utrzymaniem. Tak rozumiane względy nakazywały orzec jak w sentencji postanowienia, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.