I SA/Wa 1291/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Lech (spr.) Sędziowie WSA Małgorzata Boniecka – Płaczkowska asesor WSA Iwona Kosińska Protokolant Magdalena Zając po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 września 2005 r. sprawy ze skargi M. B. na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] lipca 2004 r. nr [...] w przedmiocie wywłaszczenia nieruchomości i odszkodowania oddala skargę I SA/Wa 1291/04 UZASADNIENIE Minister Infrastruktury decyzją z dnia [...] lipca 2004 r., nr [...] utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2004 r., nr [...] o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji Geodety Miejskiego w B. z dnia [...] grudnia 1987 r., nr [...] o wywłaszczeniu nieruchomości położonej w B. przy ul. [...] i [...] oraz ul. [...], oznaczonej jako działki nr [...] i [...] o łącznej powierzchni [...] m2 oraz ustaleniu odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość. W uzasadnieniu decyzji organ przedstawił następujący stan sprawy: decyzją Geodety Miejskiego w B. z dnia [...] grudnia 1987 r., nr [...] orzeczono o wywłaszczeniu nieruchomości położonej w B. przy ul. [...] i [...] oraz ul. [...], oznaczonej jako działki nr [...] i [...] oraz ustaleniu odszkodowania za wywłaszczenie nieruchomości w kwocie [...] zł. Pismem z dnia 7 kwietnia 1999 r. M. B. wystąpił z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji, wskazując na rażące naruszenie przepisów kodeksu postępowania administracyjnego i kodeksu cywilnego. Decyzją z dnia [...] lipca 1999 r., nr [...] Wojewoda [...] odmówił stwierdzenia nieważności powyższej decyzji z dnia [...] grudnia 1987 r. Decyzją z dnia [...] sierpnia 2000 r., nr [...] Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję z dnia [...] lipca 1999 r. Wyrokiem z dnia 7 czerwca 2002 r., sygn. akt I SA 2063/00 Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił decyzję z dnia [...] lipca 1999 r. oraz utrzymującą ją w mocy decyzję z dnia [...] sierpnia 2000 r. z powodu naruszenia przez organ prowadzący postępowanie zasady gwarantującej wszystkim stronom czynny w nim udział. Decyzją z dnia [...] kwietnia 2004 r., nr [...] Wojewoda [...] odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Geodety Miejskiego w B. z dnia [...] grudnia 1987 r. Pismem z dnia 26 kwietnia 2004 r. M. B. złożył odwołanie od decyzji z dnia [...] kwietnia 2004 r., podnosząc, iż w postępowaniu wywłaszczeniowym "nie dokonano należycie czynności i obowiązków wynikających z przestrzegania praw konstytucyjnych oraz nieprzestrzegania kodeksu postępowania administracyjnego jak i kodeksu cywilnego". Wskazał, iż w toku postępowania nie zapewniono mu prawa uczestniczenia w każdym stadium postępowania, a organ nie sprawdził wyczerpująco dokumentacji nieruchomości. Minister Infrastruktury stwierdził, że w postępowaniu administracyjnym dotyczącym stwierdzenia nieważności ostatecznej decyzji administracyjnej, organ prowadzący postępowanie ma obowiązek rozpatrywać sprawę w granicach określonych w art. 156 § 1 kpa. Celem postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji jest jedynie ustalenie, czy decyzja dotknięta jest jedną z wad enumeratywnie wymienionych w art. 156 § 1 kpa. W przedmiotowej sprawie ocenie podlega decyzja o wywłaszczeniu nieruchomości, wydana na podstawie przepisów ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. z 1991 r., Nr 30, poz. 127 z późn. zm.), zatem Wojewoda [...] winien był ocenić zgodność powołanej decyzji wywłaszczeniowej z przepisami powołanej ustawy. Na podstawie powołanych przepisów wywłaszczeniu podlegały nieruchomości niezbędne do realizacji określonych w powołanej ustawie celów publicznych. Jak wynika z akt sprawy, działka nr [...] o pow. [...] m2 była niezbędna Akademii [...] w B. na cele inwestycyjne pod budowę [...], zgodnie z decyzją zatwierdzającą plan realizacyjny dla [...] z dnia [...] grudnia 1986 r., nr [...]. Zgodnie z przepisami ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. do wniosku o wywłaszczenie należało dołączyć zaświadczenie właściwego państwowego biura notarialnego stwierdzające, że nieruchomość nie ma urządzonej księgi wieczystej i nie jest dla niej prowadzony zbiór dokumentów. W aktach sprawy znajduje się zaświadczenie z dnia 28 kwietnia 1987 r. Państwowego Biura Notarialnego w B. z adnotacją, iż przedmiotowa nieruchomość nie ma urządzonej księgi wieczystej i nie jest dla niej prowadzony zbiór dokumentów. Nie można zatem uznać zarzutu strony, iż organ nie sprawdził dokumentacji nieruchomości. Działka powyższa stanowiła współwłasność C. Ł., H. K., G. S., C. K. oraz spadkobierców L. B. i C. Ł. Prawa spadkowe po L. B. do czasu wydania decyzji wywłaszczeniowej nie zostały stwierdzone. Stan prawny nieruchomości nie był zatem uregulowany. Jego uregulowanie nastąpiło dopiero postanowieniem Sądy Rejonowego w B. z dnia [...] sierpnia 1988 r., nr [...]. W dniu 18 marca 1987 r. zostały przeprowadzone rokowania z właścicielami nieruchomości o jej nabycie w drodze umowy. W trakcie rokowań część współwłaścicieli nie wyraziła zgody na sprzedaż nieruchomości, nie zgadzając się na oferowaną cenę i stawiając warunek wywłaszczenia obu wyżej wymienionych działek. Z uwagi na brak zgody niektórych współwłaścicieli na sprzedaż nieruchomości, jak również nieuregulowanie stanu prawnego nieruchomości, nabycie jej w drodze umowy okazało się niemożliwe. Sprawa została zatem skierowana na drogę postępowania wywłaszczeniowego, w trakcie którego ustalono, że w zlokalizowanych na działkach budynkach zamieszkuje M. B. – syn L. B., przebywający w [...]. Ustalone zostało miejsce pobytu M. B. i poinformowano go o toczącym się postępowaniu oraz o dalszych czynnościach podejmowanych w sprawie, w tym również o decyzji administracyjnej (m.in. zwrotne potwierdzenie odbioru z dnia 23 października 1987 r. pisma Urzędu Miejskiego w B. z dnia 22 października 1987 r., nr [...] z podpisem M. B., zwrotne potwierdzenie odbioru z dnia 10 grudnia 1987 r. zawiadomienia o rozprawie z dnia [...] grudnia 1987 r. z podpisem M. B., pismo M. B. z dnia 29 czerwca 1987 r. skierowane do organu prowadzącego postępowanie wywłaszczeniowe). Nie można zatem uznać zarzutu strony o niezapewnieniu jej udziału w postępowaniu, bowiem z akt sprawy wynika, iż M. B. był poinformowany o toczącym się postępowaniu, zaś fakt braku czynnego uczestnictwa w nim nie miał związku z działaniami podejmowanymi przez organ. Minister Infrastruktury stwierdził, iż decyzja Geodety Miejskiego w B. z dnia [...] grudnia 1987 r., nr [...] nie została wydana z rażącym naruszeniem prawa, a więc nie ma podstaw do stwierdzenia jej nieważności na podstawie art. 156 kpa. Na decyzję Ministra Infrastruktury złożył skargę M. B. i podniósł, iż nie zgadza się z tą decyzją, gdyż nie wzięto pod uwagę faktu złożenia fałszywych zeznań przez współwłaścicieli wywłaszczonej nieruchomości, które miały wpływ na decyzję wywłaszczeniową. Nadto podniósł, iż był pozbawiony czynnego udziału w postępowaniu wywłaszczeniowym. W odpowiedzi na skargę Minister Infrastruktury wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumenty przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: skarga nie mogła być uwzględniona. Sąd podzielił stanowisko zajęte przez organy, że decyzja wywłaszczeniowa nie była dotknięta jedna z wad określonych w art. 156 § 1 kpa. Te wady to, gdy decyzja: 1) wydana została z naruszeniem przepisów o właściwości, 2) wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa, 3) dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną, 4) została skierowana do osoby nie będącej stroną w sprawie, 5) była niewykonalna w dniu jej wydania i jej niewykonalność ma charakter trwały, 6) w razie jej wykonania wywołałaby czyn zagrożony karą, 7) zawiera wadę powodująca jej nieważność z mocy prawa. Stwierdzenie nieważności decyzji jest wyjątkiem od zasady trwałości decyzji administracyjnej wyrażonej w art. 16 § 1 kpa i może nastąpić tylko w przypadkach wskazanych w kodeksie postępowania administracyjnego. W dacie wydania decyzji z dnia [...] grudnia 1987 r. będącej przedmiotem postępowania nadzorczego, obowiązywała ustawa z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. Nr 22, poz. 99 ). Przepisy tej ustawy stanowiły, że nieruchomość może być wywłaszczona, jeżeli jest niezbędna między innymi na cele wykonywania szczególnie ważnych zadań państwowych określonych w planach społeczno-gospodarczych. Wszczęcie postępowania wywłaszczeniowego mogło nastąpić z urzędu lub na wniosek zainteresowanego organu administracji państwowej, innej państwowej jednostki organizacyjnej lub jednostki gospodarki uspołecznionej. Wywłaszczenie mogło nastąpić na rzecz Państwa na cele i według zasad określonych w tej ustawie tylko wówczas, gdy nieruchomość nie mogła być nabyta w drodze umowy. Wywłaszczenie następowało za odszkodowaniem, które powinno uwzględnić aktualnie kształtujące się ceny w obrocie gruntami. Organy orzekające w postępowaniu nadzorczym ustaliły, że wywłaszczona nieruchomość stanowiąca działkę gruntu nr [...] o pow. [...] m² była niezbędna dla Akademii [...] w B. Nadto, w aktach znajdowało się zaświadczenie, że nieruchomość nie ma urządzonej księgi wieczystej ani zbioru dokumentów, oraz nie było przeprowadzone postępowanie spadkowe po L. B. Przeprowadzone były także rokowania o nabycie nieruchomości w drodze umowy, ale część współwłaścicieli nie wyraziła na to zgody. Zarzuty podnoszone przez skarżącego, dotyczące fałszowania dokumentów oraz braku czynnego udziału w sprawie wywłaszczeniowej mogły być ewentualnie podnoszone w postępowaniu o wznowienie postępowania, a nie w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji. Jeżeli zatem nie wystąpiły przesłanki do stwierdzenia nieważności określone w art. 156 § 1 kpa, to stwierdzić należy, że organy obu instancji nie naruszyły prawa odmawiając stwierdzenia nieważności decyzji wywłaszczeniowej. Z tych względów sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji.