I SA/Wa 1297/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Daniela Kozłowska (spr.) sędzia WSA Gabriela Nowak sędzia WSA Jerzy Siegień Protokolant Anna Jurak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 listopada 2006 r. sprawy ze skargi H. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] czerwca 2006 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu kosztów dowozu dziecka niepełnosprawnego do szkoły. oddala skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. decyzją z dnia [...] czerwca 2006 r. nr [...] utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy M. z dnia [...] maja 2006 r. nr [...] o przyznaniu H. Z. zwrotu kosztów dowozu dziecka niepełnosprawnego do Publicznej Szkoły Podstawowej w K. od dnia 1 września 2003 r. do dnia 30 czerwca 2004 r. i od dnia 1 września 2004 r. do 30 czerwca 2005 r. w wysokości [...] zł. W uzasadnieniu decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. przedstawiło następujący stan sprawy. K.Z., córka H.Z., orzeczeniem z dnia [...] października 2002 r. Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w G. zaliczona została do osób niepełnosprawnych. W roku szkolnym 2003/2004 i 2004/2005 realizowała obowiązek szkolny w Publicznej Szkole Podstawowej w K. położonej na terenie Gminy W. Wobec tego, że w tym okresie dowóz dziecka do szkoły zapewniała H. Z. prywatnym samochodem zainteresowana wystąpiła do Wójta Gminy M. o zwrot faktycznie poniesionych przez nią kosztów, ustalając je na kwotę [...] zł. Szczegółowa kalkulacja kosztów przedstawiona została w piśmie z dnia 17 listopada 2005 r., do którego dołączono informację szkoły o frekwencji K. Z. w zajęciach szkolnych. Wójt Gminy M. decyzją z dnia [...] maja 2006 r. przyznał H. Z. świadczenie pieniężne w celu zwrotu kosztów dowozu dziecka niepełnosprawnego do Publicznej Szkoły Podstawowej w K. za okres od 1 września 2003 r. do 30 czerwca 2004 r. i od 1 września 2004 r. do 30 czerwca 2005 r. [...] zł. Organ pierwszej instancji przyjął, że zwrot kosztów nastąpi według kosztów przejazdu środkami komunikacji publicznej oraz zgodnie z rozporządzeniem Ministra Infrastruktury z dnia 25 października 2002 r. w sprawie rodzaju dokumentów uprawniających do korzystania z ulgowych przejazdów środkami publicznego transportu oraz ustawą z dnia 20 czerwca 1992 r. o uprawnieniach do ulgowych przejazdów środkami publicznego transportu zbiorowego. W decyzji Wójt przedstawił następujące wyliczenie: cena biletu miesięcznego na odległość [...] km ze zniżką 78 % dla osoby niepełnosprawnej to [...] zł x 20 miesięcy = [...] zł, jednorazowy koszt dojazdu na odległość [...] km z ulgą 78% dla opiekuna osoby niepełnosprawnej – [...] x 328 dni i 4 przejazdy dziennie = [...] zł. Równocześnie organ pierwszej instancji wskazał, że żądanie H. Z. co żądanej kwoty zwrotu nie znajduje uzasadnienia w świetle przepisów prawa. Ustawa o systemie oświaty nie daje takiej możliwości. Po rozpatrzeniu odwołania H. Z. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. decyzją z [...] czerwca 2006 r. utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy M. Z art. 17 ust. 1 i. 3a ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz. U. z 2004 r. Nr 256, poz. 2572 ze zm.) wynika, że sieć szkół publicznych powinna być zorganizowania w sposób umożliwiający wszystkim dzieciom spełnianie obowiązku szkolnego. Gmina ma obowiązek zapewnienia uczniom niepełnosprawnym, których kształcenie i wychowanie odbywa się na podstawie art. 71b bezpłatnego transportu i opieki w czasie przewozu do najbliższej szkoły podstawowej, gimnazjum lub ośrodka umożliwiającego realizację obowiązku i obowiązku nauki dzieciom i młodzieży, o których mowa w art. 16 ust. 7, a także dzieciom i młodzieży z upośledzeniem umysłowym ze sprzężonymi niepełnosprawnościami albo zwrot kosztów przejazdu ucznia i opiekuna środkami komunikacji publicznej, jeżeli dowożenie zapewniają rodzice. Przewidziane są dwie formy realizacji obowiązku gminy zapewnienia uczniom niepełnosprawnym transportu i opieki w czasie przewozu do najbliższej szkoły podstawowej. Pierwszą jest zapewnienie przez gminę bezpłatnego transportu i opieki oraz druga, która ma zastosowanie wtedy, gdy dowożenie zapewniają rodzice i wykonywana jest przez zwrot kosztów przejazdu ucznia i opiekuna środkami komunikacji publicznej. Realizacja drugiej formy ma miejsce w niniejszej sprawie. Ustawodawca nie przewidział szczególnych uregulowań, które określałyby zasady naliczania zwrotu tych kosztów w sytuacji wykorzystywania środka komunikacji indywidualnej. Przez środki komunikacji publicznej należy rozumieć środki transportu publicznego zbiorowego w regularnych przewozach osób, wykonywanych przez uprawnionych przewoźników, do których odnosi się ustawa z dnia 20 czerwca 1992 r. o uprawnieniach do ulgowych przejazdów środkami publicznego transportu zbiorowego (Dz. U. z 2002 r. Nr 175, poz. 1440 ze zm.). W świetle tej ustawy i rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 25 października 2002 r. w sprawie rodzajów dokumentów uprawniających do korzystania z ulgowych przejazdów środkami publicznego transportu zbiorowego (Dz. U. Nr 179, poz. 1495 ze zm.) dzieci i młodzież dotknięte inwalidztwem lub niepełnosprawne – na podstawie biletów jednorazowych lub miesięcznych imiennych oraz jedno z rodziców lub opiekun – na podstawie biletów jednorazowych uprawnieni są do ulgi 78 % przy przejazdach środkami transportu publicznego. Ponieważ dowóz K. Z. do szkoły realizowany był samochodem prywatnym dla ustalenia wysokości zwrotu kosztów przejazdu Wójt Gminy M. posłużył się kalkulacją opartą na wartości biletu miesięcznego dla ucznia i biletu jednorazowego dla H. Z. obowiązującą w PKS G. Wzięte zostały pod uwagę także zestawienia obecności uczennicy w szkole. W tym stanie rzeczy należało ocenić, że organ pierwszej instancji nie naruszył przepisów prawa materialnego. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie H. Z. wniosła o uchylenie decyzji w części dotyczącej sposobu i wysokości zwrotu kosztów jako naruszającej przepisy ustawy o systemie oświaty i orzeczenie o nieważności wymienionych decyzji w zaskarżonej części lub o przekazanie sprawy w zaskarżonej części do ponownego rozpoznania organom. Skarżąca wniosła ponadto o stwierdzenie powstania szkody materialnej przez brak zwrotu kosztów dowozu do tej pory i uznanie zwrotu kosztów dowozu w przedstawionej wysokości i ewentualne rozważenie przez Sąd przyznania zwrotu kosztów za wszystkie minione lata nauki K. Z. w szkole podstawowej, z wyłączeniem roku szkolnego 2002/2003 z uwagi na zwrot tych kosztów przez Gminę W.. W obszernym uzasadnieniu skargi opisany został przebieg starań o uzyskanie zwrotu kosztów dowozu niepełnosprawnej K. Z. do Publicznej Szkody Podstawowej w K., położonej na terenie Gminy W. Po uprawomocnieniu się wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 sierpnia 2005 r. organ pierwszej instancji zwlekał z wydaniem decyzji. Władze Gminy M. zaniechały działań, które przyczyniłyby się do powstania na terenie miejsca zamieszkania skarżącej szkoły, do której mogłaby uczęszczać K.Z.. W ocenie skarżącej decyzja SKO w S. narusza art. 68, 71, 80 i 107 k.p.a. Orzekające w sprawie organy posłużyły się wykładnią literalną, która jest całkowicie oderwana od istniejącego stanu faktycznego. Odpowiadając na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. wniosło o jej oddalenie podtrzymując stanowisko, że przepisy ustawy o systemie oświaty nie precyzują sposobu ustalania wysokości kosztów, które podlegają zwrotowi w sytuacji, gdy przejazd niepełnosprawnego ucznia i opiekuna odbywa się środkami innymi niż publiczne, a zatem brak jest podstaw prawnych do przyznania zwrotu kosztów w wysokości przedstawionych rachunków za paliwo. Odnośnie zarzutu naruszenia art. 68, 71 i 79 k.p.a. Kolegium podało, że w wyniku wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 sierpnia 2005 r. sygn. I SA/Wa 1189/04 organ pierwszej instancji obowiązany był do poczynienia ustaleń w zakresie oceny, czy Publiczna Szkoła Podstawowa w S. spełniała warunki do nauki w niej K. Z.. Brak należytego uzasadnienia w decyzji organu pierwszej instancji z dnia [...] grudnia 2005 r. i naruszenie art. 68-71 i 79 k.p.a. spowodowały, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. decyzją z dnia [...] marca 2006 r. uchyliło tę decyzję. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga nie mogła być uwzględniona, bowiem zaskarżone decyzje nie naruszają prawa w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), ani nie występują okoliczności uzasadniające stwierdzenie nieważności decyzji z przyczyn określonych w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego. Sąd uznał, że wydane decyzje są zgodne z prawem. Stosownie do art. 17 ust. 3a ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz. U. z 1996 r. Nr 67, poz. 329 ze zm.), jeżeli dowóz dziecka niepełnosprawnego zapewniają rodzice, następuje zwrot kosztów przejazdu ucznia i opiekuna środkami komunikacji publicznej. Ten sam przepis stanowi, że zapewnienie dzieciom niepełnosprawnym bezpłatnego transportu jest obowiązkiem gminy. Jeżeli gmina nie zapewnia bezpłatnego transportu, przysługuje zwrot kosztów przejazdu środkami komunikacji publicznej. Ustawa o systemie oświaty stanowi wyraźnie o zwrocie kosztów dojazdu środkami komunikacji publicznej. W związku z tym, co zasadnie przyjęły orzekające organy, należy uwzględnić regulacje ustawy z dnia 20 czerwca 1992 r. o uprawnieniach do ulgowych przejazdów środkami publicznego transportu zbiorowego (Dz. U. z 2002 r. Nr 175, poz. 1440 ze zm.), która w art. 2 ust. 5 przewiduje, że dzieci i młodzież dotknięte inwalidztwem lub niepełnosprawne uprawnione są do 78 % ulgi w nabyciu biletu jednorazowego lub miesięcznego, a opiekunowi dziecka (rodzicowi) przysługuje ulga 78 % przy nabyciu biletu jednorazowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 30 sierpnia 2005 r. wskazał na konieczność ustalenia, czy szkoła w S. spełnia warunki do nauki K. Z.. Tak więc Sąd nie wyraził oceny prawnej co do sposobu rozliczania kosztów dowozu dziecka do szkoły położonej poza Gminą M. Dlatego też, jeżeli po wyroku WSA zostało ustalone, że Gmina ta nie spełnia warunków do nauki na jej terenie K. Z. to po stronie Gminy powstał obowiązek przyznania zwrotu kosztów przejazdu ucznia i opiekuna środkami komunikacji publicznej. Należało przyjąć, że zwrot kosztów dowozu K. Z. ustalono prawidłowo z uwzględnieniem ustawy z 20 czerwca 1992 r., gdyż innych sposobów obliczania tych kosztów ta ustawa ani ustawa o systemie oświaty – w tym zwrotu kosztów dowożenia dziecka własnym samochodem – nie przewidują. Prawidłowo organy uznały, że jest to jedyny prawnie określony sposób obliczania zwrotu kosztów przejazdu ucznia w przypadku, gdy dowóz ucznia zapewniają rodzice, niezależnie od tego jakim środkiem transportu dziecko jest dowożone. Sąd nie jest uprawniony do rozważania uprawnień do zwrotu kosztów za wszystkie lata nauki K. Z. w szkole podstawowej z wyłączeniem roku 2002/2003 ani do stwierdzenia powstałej szkody przez brak zwrotu kosztów dowozu do tej pory. W postępowaniu ze skargi na decyzje administracyjne sąd bada ich legalność, czyli zgodność z prawem wydanych decyzji i orzeka w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi. Granice danej sprawy wyznaczone są przez zaskarżone decyzje w przedmiocie zwrotu kosztów dowozu dziecka do szkoły w latach 2003/2004 i 2004/2005 i tylko w tym zakresie decyzje te podlegały ocenie Sądu. Sąd przyjął, że koszty dowozu dziecka do szkoły, to koszty ustalone na podstawie wymienionych ustaw i wobec braku w nich regulacji, że w uzasadnionych przypadkach mogą być ustalane odmiennie nie było podstaw do uznania skargi za zasadną. Należy też dodać, że z ustaw tych nie wynika, że zwrot kosztów ma pokrywać ich rzeczywiste poniesienie. Wręcz odwrotnie z art. 17 ust. 3 a ustawy o systemie oświaty wynika ich ograniczenie do kosztów przejazdu ucznia i opiekuna środkami komunikacji publicznej. Wobec powyższego Sąd na podstawie art. 151 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł, jak w sentencji.