I SA/Wa 1298/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Ewa Dzbeńska (spr.) Sędziowie : asesor WSA Joanna Skiba asesor WSA Mirosław Gdesz Protokolant Ewelina Dębna po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 listopada 2006 r. sprawy ze skarg K. M. i Wójta Gminy K. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2006 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji oraz decyzji Starosty Powiatu O. z dnia [...] maja 2006 r., nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Wojewody [...] na rzecz skarżących: K. M. oraz Wójta Gminy K. po 200 (dwieście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. I SA/Wa 1298/06 Uzasadnienie Decyzją z [...] maja 2006r. Starosta O. orzekł zwrot na rzecz K. M. nieruchomości o pow. [...] ha, położonej w K., oznaczonej w ewidencji gruntów nr [...] o pow. [...] ha oraz nr [...] o pow. [...] ha oraz orzeczono zwrot przez K. M. na rzecz Gminy K. waloryzowanego odszkodowania w kwocie [...]. W uzasadnieniu do decyzji stwierdzono, iż przejęcie na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości oznaczonej starym nr [...] o pow. [...] ha nastąpiło na podstawie zarządzenia Nr [...] Naczelnika Gminy w K. z dnia [...] kwietnia 1978r. w sprawie ustalenia granic terenów budowlanych przejmowanych na rzecz Skarbu Państwa we wsi K. gmina K. Wizja lokalna na gruncie przeprowadzona z udziałem stron wykazała, że na części przejętej nieruchomości nie zrealizowano celu wywłaszczenia. Nieruchomość nr [...] stanowi drogę wewnętrzną. Jest to droga gruntowa, bez utwardzonej nawierzchni, przez którą przebiegają urządzenia podziemne - kanalizacja sanitarna grawitacyjna i podciśnieniowa, które wybudowano na podstawie pozwolenia na budowę z 1994r. Nieruchomość nr [...] do chwili obecnej pozostaje niezagospodarowana. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] czerwca 2006r. Wojewoda [...] utrzymał w mocy powyższą decyzję Starosty O. W uzasadnieniu decyzji podniesiono, że stosownie do art. 136 ust. 3 powołanej wyżej ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami poprzedni właściciel bądź jego spadkobiercy mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Zgodnie zaś z art. 137 ust. l ustawy nieruchomość jest zbędna na cel wywłaszczenia, jeżeli: mimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu (pkt 1) albo utraciła moc decyzja o ustaleniu lokalizacji inwestycji lub decyzja o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, a cel wywłaszczenia nie został zrealizowany (pkt 2). Z treści pozwolenia na budowę z 1994r., na które powołano się w odwołaniu od zaskarżonej decyzji, wynika, że nie obejmuje ono nieruchomości oznaczonej nr [...]. Brak jest także dowodu na to, że wykonanie kanalizacji, która według Gminy K., stanowi zagospodarowanie przedmiotowego terenu, mieściło się w zakresie zadań objętych planem realizacyjnym inwestycji, dla której nieruchomość wywłaszczono. Ponadto ustalono, iż grunt będący przedmiotem żądania byłych właścicieli stał się zbędny na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu w rozumieniu art. 136 ust. 3 i art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Na poprzednim właścicielu ciąży obowiązek zwrotu ustalonego w decyzji odszkodowania pieniężnego po jego waloryzacji. Przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami, zawarte w art. 139 i 140, szczegółowo regulują zasady zwrotu nieruchomości i odszkodowania. Zgodnie ze wskazanymi powyżej przepisami, nieruchomość wywłaszczona podlega zwrotowi w stanie, w jakim znajduje się w dniu jej zwrotu. Jeżeli zwrotowi podlega część wywłaszczonej nieruchomości, zwracaną kwotę odszkodowania ustala się proporcjonalnie do powierzchni tej części nieruchomości. Organ I instancji dokonał rozliczenia finansowego, uwzględniając wysokość uprzednio wypłaconego odszkodowania, powierzchnię zwracanej nieruchomości oraz wskaźników waloryzacji. Wyliczenia w tym zakresie są prawidłowe i zgodne z obowiązującymi przepisami prawa. Uwzględniono również przepis art. 217 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami, który stanowi że wartość odszkodowania po jego waloryzacji nie może przekraczać 50% aktualnej wartości zwracanej nieruchomości. Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wnieśli: K. M. i Wójt Gminy K.. wnosząc o uchylenie decyzji w sprawie zwrotu nieruchomości. W odwołaniu K. M. podnosi, że pod powierzchnią zwróconej nieruchomości przebiega kanalizacja co powoduje, że nie będzie mógł jej zagospodarować. Wnosi o usunięcie urządzeń z odzyskanej nieruchomości. Z odwołania Gminy K. wynika, że zwrot nieruchomości naruszył istotę przejęcia - faktycznego wykorzystania nieruchomości pod budownictwo jednorodzinne. Podnosi, że w pasie drogi wewnętrznej zostały umieszczone podziemne instalacje kanalizacji sanitarnej i inne. Wydzielenie działek budowlanych i ich sprzedaż prywatnym inwestorom w celu zabudowy oraz działania podjęte przez Gminę K. związane z wybudowaniem instalacji podziemnych powinny być uznane za definitywną realizację celu przejęcia, a odszkodowanie zwracane przez poprzedniego właściciela powinno być powiększone o wartość tych nakładów. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: skargi są uzasadnione aczkolwiek z innych powodów niż w nich podniesiono. Stosownie do przysługujących sądowi administracyjnemu kompetencji, Sąd kontroluje zaskarżone decyzje pod kątem ich zgodności z prawem nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawa prawną i może stwierdzić nieważność zaskarżonej decyzji tylko wówczas, jeśli stwierdzi, że decyzja została wydana z rażącym naruszeniem prawa materialnego lub procesowego obowiązującego w dniu jej wydania. W sprawie niniejszej kontrolując kwestionowaną decyzję w aspekcie obowiązującej ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r.( tekst jednolity Dz. U. 04. Nr 261 poz. 2603 ) Sąd stwierdził, że decyzja ta rażąco narusza prawo. Zarówno w doktrynie jak i w orzecznictwie sądowo-administracyjnym utrwalił się pogląd, że rażące naruszenie prawa oznacza wadliwość decyzji w wyniku naruszenia norm prawnych regulujących działania administracji publicznej w indywidualnych sprawach, w szczególności przepisów prawa procesowego oraz materialnego, o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym. Zatem do rażącego naruszenia prawa dochodzi między innymi w przypadku gdy rozpoznana sprawa stanowi zaprzeczenie stanu prawnego sprawy w całości lub w znacznej jej części. Taka sytuacja ma miejsce w rozpoznawanej sprawie, bowiem z treści uzasadnienia decyzji organów obu instancji wynika, że organy rozpoznawały sprawę według stanu prawnego, który utracił moc obowiązującą w dniu orzekania. W uzasadnieniu decyzji zacytowano jako podstawę prawną aktu art. 137 ustawy w wersji opublikowanej w Dz. U. 2000 rok Nr 46 poz.543. Tymczasem ustawą z dnia 28 listopada 2003r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 141 poz.1492 weszła w życie 22 września 2004r.) znowelizowano treść art. 137 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r o gospodarce nieruchomościami. Zgodnie z treścią art. 137 ust.1 ustawy w brzmieniu nadanym wspomnianą nowelą nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu (pkt.1), albo pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany (pkt.2). Przy czym w ust 2 tego przepisu ustawodawca zastrzegł, że jeżeli w przypadku, o którym mowa w ust. 1 pkt. 2, cel wywłaszczenia został zrealizowany tylko na części wywłaszczonej nieruchomości, zwrotowi podlega pozostała część, jeżeli istnieje możliwość jej zagospodarowania zgodnie z planem miejscowym obowiązującym w dniu złożenia wniosku o zwrot, a w przypadku braku planu miejscowego, zgodnie z ustaleniami decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, albo jeżeli przylega do nieruchomości stanowiącej własność osoby wnioskującej o zwrot. K. M. wystąpił wnioskiem z dnia 29 września 1998r. o zwrot części wywłaszczonej nieruchomości. Wystąpił o zwrot części nieruchomości, bowiem na pozostałej części tej nieruchomości cel, to znaczy osiedle mieszkaniowe, został zrealizowany. Zatem rzeczą rozpoznających sprawę organów było rozważenie czy istnieje możliwość zagospodarowania zwracanej pozostałej części nieruchomości zgodnie z planem miejscowym obowiązującym w dniu złożenia wniosku, a w przypadku braku planu miejscowego, zgodnie z ustaleniami decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu. W przypadku negatywnych dla skarżącego ustaleń w powyższym zakresie organy powinny sprawdzić czy działki nr [...] i działka [...] przylegają do nieruchomości stanowiącej własność K. M. Orzekając na podstawie przepisu nie istniejącego w dacie wydania decyzji organ pierwszej instancji rażąco naruszył prawo w rozumieniu art.156 § 1 pkt.2 kpa, natomiast decyzja organu odwoławczego wydana została z rażącym naruszeniem prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt.2 kpa ponieważ utrzymała w mocy nieważną decyzję. Mając powyższe na uwadze orzeczono jak w wyroku w oparciu o art.145 §1pkt.2 art.152 ustawy i art.200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( DZ .U. Nr 153 poz.1270)