I SA/Wa 1299/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Sobielarska (spr.) Sędziowie WSA Dorota Apostolidis WSA Anna Wesołowska Protokolant starszy sekretarz sądowy Katarzyna Krynicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 listopada 2017 r. sprawy ze skargi T. W. i M. K. w przedmiocie niewykonania przez Prezydenta [...] wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 października 2015 r., sygn. akt I SAB/Wa 513/15 1. wymierza Prezydentowi [...] grzywnę w wysokości 2000 (dwa tysiące) złotych; 2. stwierdza, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. przyznaje od Prezydenta [...] na rzecz każdego ze skarżących - T. W. i M. K. sumę pieniężną w kwocie po 500 (pięćset) złotych; 4. zasądza od Prezydenta [...] solidarnie na rzecz T. W. i M. K. kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Pismem z dnia 18 lipca 2017 r. T. W. i M. K. (dalej jako: skarżący) wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na niewykonanie przez Prezydenta [...] wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 października 2015 r., sygn. akt I SAB/Wa 513/15. Wyrokiem tym Sąd zobowiązał Prezydenta [...] do rozpoznania w terminie czterech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy do rozpoznania wniosku skarżących z dnia 2 marca 2015 r. o odszkodowanie za nieruchomość położoną w [...] przy ulicy [...], ozn. hip nr [...]. Jednocześnie Sąd stwierdził, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. W skardze skarżący wnieśli o wymierzenie Prezydentowi [...] grzywny, stwierdzenie, że bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez Prezydenta [...] miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa, rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym, zasądzenie od Prezydenta [...] kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego oraz przyznanie od Prezydenta [...] na rzecz każdego ze skarżących sumy pieniężnej w wysokości pięciokrotności przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów. Akta sprawy wraz z odpisem prawomocnego wyroku z dnia 28 października 2015 r., sygn. akt I SAB/Wa 513/15, wpłynęły do Prezydenta w dniu 20 stycznia 2016 r. Zatem termin wyznaczony przez Sąd upłynął w dniu 20 maja 2016 r. Z akt sprawy wynika że w sprawie został już wydany wyrok w przedmiocie niewykonania przez Prezydenta [...] przytoczonego wyżej wyroku. Wyrokiem z dnia 28 marca 2017 r., sygn. akt I SA/Wa 157/17 Sąd wymierzył Prezydentowi [...] grzywnę w wysokości 1000 zł oraz stwierdził, że bezczynność Prezydenta [...] w wykonaniu wyroku nie miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Z akt sprawy wynika również, że pismem z dnia 3 lipca 2017 r. skarżący ponownie wezwali Prezydenta [...] do wykonania ww. wyroku z dnia 28 października 2015 r. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wyjaśnił, że przedmiotowa nieruchomość została objęta działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279). Na mocy art. 1 tego dekretu ww. grunt przeszedł na własność gminy [...], a następnie na podstawie art. 32 ust. 2 ustawy z dnia 20 marca 1950 r. o terenowych organach jednolitej władzy Państwowej (Dz. U. z 1950 r. Nr 14, poz. 130), stał się własnością Skarbu Państwa. Organ przyznał, że prowadzone jest postępowanie administracyjne o przyznanie odszkodowania za grunt przedmiotowej nieruchomość w trybie art. 215 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2016 r., poz. 2147 ze zm.), dalej jako: "ugn". Organ podał, że pismem z dnia 29 sierpnia 2017 r. zawiadomiono pełnomocnika stron o zebraniu materiału dowodowego niezbędnego do rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy oraz o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów praz zgłoszonych żądań, przed wydaniem decyzji. Zawiadomienie takie jest ostatnią czynnością przed wydanie decyzji merytorycznej kończącej postępowanie. Organ wskazał, że istotnym w sprawie jest fakt, iż opóźnienia w rozpatrywaniu spraw są spowodowane między innymi bardzo dużą ilością wpływającej do Biura Spraw Dekretowych korespondencji w sprawach odszkodowawczych za nieruchomości objęte działanie dekretu [...]. Waga tych spraw, stopień ich skomplikowana oraz złożoność okoliczności, które powinny być ustalone w toku tych postępowań, niestety nie pozwala na dotrzymanie ustawowych terminów przewidzianych na ich rozpatrzenie. Organ wyjaśnił, że na skutek wniosku z dnia 2 marca 2015 r. prowadzone było przez Wydział Spraw Dekretowych postępowanie o przyznanie prawa użytkowania wieczystego co do gruntu przedmiotowej nieruchomości w trybie art. 214 ugn. Postępowanie to zostało zakończone decyzją Prezydenta [...] z dnia [...] marca 2016 r., nr [...]. Decyzja ta zostało utrzymana w mocy przez SKO w [...] z dnia [...] maja 2016 r., nr [...]. Akta postępowania zostały zwrócone do Urzędu [...] w dniu 13 września 2016 r. Organ wyjaśnił również, że oryginały akt własnościowych zostaną przesłane do SKO w [...] w związku z wnioskiem pełnomocnika stron o stwierdzenie nieważności orzeczenia Prezydium Rady Narodowej [...] z dnia [...] lipca 1953 r., nr [...]. Organ zaznaczył, że brak akt w sposób istotny utrudnia możliwość przeprowadzenia analizy oraz przyczynia się do powstania opóźnienia w prowadzonym postępowaniu o odszkodowanie. Okoliczność, iż akta sprawy na skutek skarg i różnych wniosków stron długotrwale są w posiadaniu różnych organów również znacząco utrudnia rozpoznanie sprawy, albowiem jest ona zbyt doniosła i skomplikowana, aby móc prowadzić postępowanie opierając się wyłącznie na aktach zastępczych. Organ dodał, że akta sprawy zostały zwrócone z WSA w Warszawie do Urzędu [...] w dniu 4 lipca 2017 r., a skarga na niewykonanie wyroku WSA w Warszawie została złożona w dniu 18 lipca 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 154 § 1 P.p.s.a. w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny. Z kolei w myśl art. 154 § 2 P.p.s.a sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Z powołanego art. 154 § 1 P.p.s.a. wynikają dwie przesłanki, które muszą być spełnione łącznie, aby sąd administracyjny mógł organowi administracji publicznej wymierzyć grzywnę. Po pierwsze, organ musi pozostawać w bezczynności po wyroku uwzględniającym skargę na podstawie art. 149 P.p.s.a. i zobowiązującym organ do wydania w określonym terminie stosownego aktu lub dokonania czynności. Po drugie, strona przed wniesieniem skargi musi wystąpić do właściwego organu z pisemnym wezwaniem do wykonania wyroku. Z akt sprawy wynika, że przed wniesieniem rozpoznawanej skargi na niewykonanie wyroku z dnia 28 października 2015 r., sygn. akt I SAB/Wa 513/15, po wyroku wydanym w dniu 28 marca 2017 r., sygn. akt I SA/Wa 157/17, w przedmiocie niewykonania wyroku skarżący po raz kolejny pismem z dnia 3 lipca 2017 r. wezwali Prezydenta [...] do jego wykonania. Tym samym procesowy warunek wniesienia skargi został spełniony. Zgodnie z art. 286 § 2 P.p.s.a. termin do załatwienia sprawy przez organ administracji określony w przepisach prawa lub wyznaczony przez sąd liczy się od dnia doręczenia akt organowi. Odpis prawomocnego wyroku z dnia 28 października 2015 r. zobowiązującego organ do rozpoznania wniosku o odszkodowania w terminie czterech miesięcy wraz z uzasadnieniem oraz aktami administracyjnymi sprawy doręczony został organowi w dniu 20 stycznia 2016 r. Termin załatwienia sprawy upłynął bezskutecznie w dniu 20 maja 2016 r. Z powodu niewykonania powyższego wyroku wyrokiem z dnia 28 marca 2017 r., sygn. akt I SA/Wa 157/17 wymierzono Prezydentowi [...] grzywnę. Pomimo wydania wyroku wymierzającego grzywnę do dnia wydania niniejszego orzeczenia Prezydent [...] nie rozstrzygnął wniosku skarżących o odszkodowania. Skoro Prezydent [...] w terminie wyznaczonym wyrokiem z dnia 28 października 2015 r. nie załatwił sprawy, to wniosek o wymierzenie Prezydentowi grzywny jest uzasadniony. Zważyć bowiem należy, że niewykonywanie wyroków sądów - niezależnie od tego czy są to wyroki sądów administracyjnych, czy sądów powszechnych - w demokratycznym państwie prawnym nie może być tolerowane. W szczególności nie można zaakceptować, czy też usprawiedliwiać sytuacji, gdy wyroki sądów nie są respektowane przez organy władzy publicznej i to mimo, że z tego tytułu organ już był – jak w rozpoznawanej sprawie- ukarany przez Sąd grzywną. Taka sytuacja wszak prowadzić musi nieuchronnie do podważania zaufania jednostek do tych organów, jak też szerzej do samej władzy publicznej. Mając na względzie zasadność skargi, jak również okres niewykonania przez organ prawomocnego wyroku z dnia 28 października 2015 r. (blisko osiemnaście miesięcy), Sąd uznał, że dla realizacji represyjnej i dyscyplinującej funkcji adekwatna będzie grzywna w wysokości 2000 zł, która mieści się w granicach określonych w art. 154 § 6 P.p.s.a. W ocenie Sądu, bezczynność organu, która wystąpiła po wyroku z dnia 28 października 2015 r., sygn. akt I SAB/Wa 513/15, ma charakter rażącego naruszenia prawa. Za taką oceną Sądu przemawia analiza akt sprawy pod kątem czynności podjętych przez organ po otrzymaniu prawomocnego wyroku z dnia 18 października 2015 r. W akt sprawy wynika bowiem, że w okresie od 20 stycznia 2016 r. (data zwrotu akt sprawy wraz z prawomocnym wyrokiem z dnia 18 października 2015 r.) do 17 listopada 2017 r., tj. daty wyrokowania organ dwukrotnie pismami z dnia 22 czerwca 2016 r. i z dnia 29 sierpnia 2017 r. (pismo wystosowane już po wniesieniu rozpoznawanej skargi) poinformował pełnomocnika skarżących o zebraniu materiału dowodowego niezbędnego do rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy oraz o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, przed wydaniem decyzji. Ponadto pismem z dnia 24 stycznia 2017 r. poinformował pełnomocników stron o przyczynach niezałatwienia sprawy w terminie i wskazał nowy termin jej załatwienia – do dnia 31 maja 2017 r. (termin nie został dotrzymany). Jak wskazano wyżej już w piśmie z dnia 22 czerwca 2016 r. organ informował pełnomocnika skarżących o zebraniu materiału dowodowego oraz możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów, co stanowi – jak wskazał sam organ w odpowiedzi na skargę - ostatnią czynność przed wydaniem decyzji merytorycznej kończącej postępowanie. Mimo dopełnienia już w czerwcu 2016 r. ostatniej czynności przed wydaniem decyzji organ do dnia rozpoznania skargi nie wydał decyzji załatwiającej wniosek o odszkodowanie. Nie sposób nie zauważyć również, że organu nie zmobilizowało do działania ani wezwania skarżących do wykonania prawomocnego wyroku z dnia 18 października 2015 r., ani nałożona grzywna wyrokiem tut. Sądu. Sąd nie podziela stanowiska organu przedstawionego w odpowiedzi na skargę, że brak akt sprawy w skutek długotrwałego posiadania ich przez różne organy znacząco utrudnia rozpoznanie sprawy. W orzecznictwie wskazuje się bowiem, że współczesne środki techniczne pozwalają na to by rozwiązać ten problem poprzez wypożyczenie tych akt lub sporządzenie ich kopii dla potrzeb prowadzonego postępowania (por. postanowienie NSA z dnia 1 marca 2016 r., I OSK 2596/16). Zatem, jeżeli organ uznaje, że z uwagi na zbyt doniosły i skomplikowany charakter sprawy nie może prowadzić postępowania w oparciu wyłącznie o akta zastępcze, powinien wystąpić do właściwego organu o wypożyczenie akt sprawy i wydać decyzję merytoryczną biorąc pod uwagę – jak sam przyznał – że postępowanie dowodowe zostało zakończone. W okolicznościach sprawy Sąd uznał, że wniosek skarżących o przyznanie od organu na ich rzecz sumy pieniężnej jest zasadny, co skutkowało przyznaniem kwoty po 500 zł na rzecz każdego ze skarżących. Kwota ta stanowi formę rekompensaty dla skarżących za okres oczekiwania na merytoryczne rozpatrzenie sprawy. W ocenie Sądu, środek ten zdyscyplinuje i mobilizuje organ do niezwłocznego wydania decyzji merytorycznej kończącej postępowanie. Z powyższych względów w pkt 1, 2 i 3 sentencji wyroku Sąd orzekł na podstawie art. 154 § 1 w zw. z art. 154 § 6, art. 154 § 2 i art. 154 § 7 P.p.s.a. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 P.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r., poz. 1800 ze zm.) (200 zł tytułem wpisu od skargi, 480 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego).