I SA/Wa 13/24

WyrokWSA w Warszawie2024-07-18

Skład orzekający: Przemysław Żmich, Małgorzata Boniecka - Płaczkowska, Justyna Wtulich - Gruszczyńska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ rentowy może uchylić prawo do świadczenia wychowawczego ze skutkiem wstecznym, jeśli świadczenie zostało już wypłacone, a podstawa przyznania świadczenia nie uległa zmianie?
Ratio decidendi
Organ rentowy nie może uchylić prawa do świadczenia wychowawczego ze skutkiem wstecznym, jeśli świadczenie zostało już wypłacone, a podstawa przyznania świadczenia nie uległa zmianie. Uchylenie prawa do świadczenia wychowawczego w trybie art. 27 ust. 1 ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci dotyczy sytuacji, gdy świadczenie nie zostało jeszcze wypłacone. W przypadku pobrania nienależnego świadczenia, organ powinien wszcząć postępowanie o ustalenie i zwrot nienależnie pobranego świadczenia na podstawie art. 25 ustawy.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych utrzymującej w mocy decyzję ZUS o uchyleniu prawa do świadczenia wychowawczego przyznanego J. G. na dziecko P. G. na okres świadczeniowy 2022/2023. ZUS pierwotnie przyznał świadczenie w wysokości 250 zł, a następnie uchylił prawo do świadczenia, uznając, że nie występuje opieka naprzemienna, mimo że wyrok rozwodowy powierzał opiekę obojgu rodzicom. J. G. zaskarżył decyzję, zarzucając naruszenie przepisów postępowania administracyjnego i prawa materialnego, w tym błędną wykładnię przepisów dotyczących opieki naprzemiennej oraz uchylenie świadczenia mimo braku zmiany sytuacji faktycznej.
Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 25 października 2023 r. oraz decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 5 sierpnia 2022 r.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Przemysław Żmich (spr.) sędzia WSA Małgorzata Boniecka - Płaczkowska asesor WSA Justyna Wtulich - Gruszczyńska po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 18 lipca 2024 r. sprawy ze skargi J. G. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 25 października 2023 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia prawa do świadczenia wychowawczego uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 5 sierpnia 2022 r. nr [...]. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, po rozpatrzeniu odwołania J. G., decyzją z 25 października 2023 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z 5 sierpnia 2022 r. nr [...] o uchyleniu prawa do świadczenia wychowawczego przyznanego informacją Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z 19 lipca 2022 r. nr [...] na dziecko P. G. od 1 czerwca 2022 r. do 31 maja 2023 r. Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie sprawy. J. G. 29 marca 2022 r. wystąpił z wnioskiem o świadczenie wychowawcze na dziecko P. G. na okres świadczeniowy 2022/2023. Do wniosku dołączył wyrok rozwodowy z 29 listopada 2021 r. Sądu Okręgowego [...] sygn. akt [...], na mocy którego sąd powierzył wykonywanie władzy rodzicielskiej nad dzieckiem obojgu rodzicom, przy czym ustalił miejsce zamieszkania dziecka w każdorazowym miejscu zamieszkania matki. 29 czerwca 2022 r. z wnioskiem o świadczenie wychowawcze na P. G. wystąpiła matka dziecka E. G. Zakład Ubezpieczeń Społecznych uznał, że rodzice sprawują opiekę naprzemienną i 19 lipca 2022 r. zostało przyznane J. G. prawo do świadczenia wychowawczego na P. G. w wysokości 250 zł. 5 sierpnia 2022 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych 5 sierpnia 2022 r. przyznał E. G. prawo do świadczenia wychowawczego na P. G. 5 sierpnia 2022 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych, na skutek ponownej weryfikacji sprawy, wydał J. G. decyzję o uchyleniu prawa do świadczenia wychowawczego przyznanego na cały okres, tj. od 1 czerwca 2022 r. do 31 maja 2023 r. Do daty uchylenia prawa do świadczenia wychowawczego stronie zostało wypłacone świadczenie po 250 zł za czerwiec, lipiec i sierpień 2022 r. W uzasadnieniu organ powołał się na art. 22 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowaniu dzieci (Dz.U. z 2022 r. poz. 1577 ze zm.) – dalej zwanej "ustawą". Zgodnie z tym przepisem w przypadku zbiegu prawa rodziców, opiekunów prawnych dziecka lub opiekunów faktycznych dziecka do świadczenia wychowawczego, świadczenie to wypłaca się temu z rodziców, opiekunów prawnych dziecka lub opiekunów faktycznych dziecka, który faktycznie sprawuje opiekę nad dzieckiem. Prezes ZUS podał, że Zakład nie wydał jeszcze decyzji o nienależnie pobranym świadczeniu za ten okres na ww. dziecko. J. G. 31 sierpnia 2022 r. wniósł odwołanie od decyzji z 5 sierpnia 2022 r. wskazując, że zgodnie z wyrokiem rozwodowym z 29 listopada 2021 r. on sprawuje opiekę naprzemienną i w związku z tym ZUS prawidłowo przyznał świadczenie na dziecko. Prezes ZUS decyzją z 25 października 2023 r. utrzymał w mocy decyzję ZUS z 5 sierpnia 2022 r. W uzasadnieniu wskazał, że na podstawie zgromadzonej w sprawie dokumentacji stwierdził, że brak było podstaw do uchylenia decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Dalej wyjaśnił, że przepisy ustawy przewidują, że w przypadku, gdy dziecko - zgodnie z orzeczeniem sądu - jest pod opieką naprzemienną obydwojga rodziców, czyli w sytuacji, gdy każdy rodzic zajmuje się dzieckiem w porównywalnych i powtarzających się okresach, wówczas kwotę świadczenia wychowawczego ustala się każdemu z rodziców w wysokości połowy kwoty przysługującego świadczenia, czyli w wysokości 250 zł miesięcznie. Warunkiem ustalenia świadczenia w wysokości 250 zł miesięcznie jest załączenie do wniosku odpisu orzeczenia sądu wskazującego na pozostawanie dziecka pod opieką naprzemienną obojga rodziców sprawowaną w porównywalnych i powtarzających się okresach. Prezes ZUS zauważył, że z przedłożonego przez J. G. wyroku Sądu Okręgowego [...] z 29 listopada 2021 r. sygn. akt [...] wynika, że sąd powierzył opiekę nad dzieckiem obojgu rodzicom jednak ustalił, że jego miejsce zamieszkania jest przy matce. Dodatkowo sąd orzekł, że kontakty ojca z dzieckiem będą się odbywać w każdy nieparzysty weekend roku od piątku od godziny 18.00 do niedzieli do godziny 18.00 oraz wybrane dni świąteczne i określone tygodnie wakacji oraz ferii. W ocenie organu odwoławczego nie można zatem uznać, że opieka nad dzieckiem sprawowana jest w systemie opieki naprzemiennej, gdyż dziecko w znacznie większym wymiarze dni przebywa pod opieką matki - spędza z nią co drugi tydzień od poniedziałku do niedzieli, a w tygodniach gdy przypada weekend w którym dziecko przebywa pod opieką ojca, matka sprawuje nad nim opiekę od poniedziałku do piątku. Na zakończenie organ poinformował, że ewentualna zmiana decyzji będzie możliwa jedynie po przedłożeniu prawomocnego wyroku, w którym sąd na nowo orzeknie co do opieki nad dzieckiem. Jako podstawę prawną decyzji Prezes ZUS wskazał art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz art. 28 ust. 1 ustawy. Od decyzji Prezesa ZUS z 25 października 2023 r. J. G. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie: I. przepisów postępowania administracyjnego, tj.: 1) art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 kpa polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego i niepodjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, w tym niewyjaśnienie, czym jest w istocie opieka naprzemienna i czy skarżący ją wykonuje, 2) art. 7, art. 76 § 1, art. 77 § 1 i art. 80 kpa polegające na niewyczerpującym rozpatrzeniu materiału dowodowego oraz na jego dowolnej ocenie wyrażającej się zwłaszcza w odmówieniu mocy dowodowej i wiarygodności twierdzeniom skarżącego o sprawowaniu przez niego opieki naprzemiennej oraz formie jej realizacji, 3) art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 kpa polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego wbrew ciążącemu na organie II instancji, na mocy art. 77 § 1 kpa, obowiązkowi w tym zakresie i w konsekwencji niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz sporządzenie uzasadnienia niezgodnie z wymogami wynikającymi z art. 107 § 3 kpa, 4) art. 7a kpa poprzez pominięcie zasady, że jeżeli przedmiotem postępowania administracyjnego jest odebranie stronie uprawnienia, a w sprawie pozostają wątpliwości, co do treści normy prawnej, wątpliwości te są rozstrzygane na korzyść strony, 5) art. 8 kpa poprzez prowadzenie postępowania w sposób naruszający zaufanie obywatela do Państwa, ponieważ rozbieżność przy ocenie tego samego stanu faktycznego, bez pogłębionych i szczegółowych ustaleń oraz wyczerpujących i przekonujących motywów, musi być uznana za działanie w sposób niebudzący zaufania do władzy publicznej, 6) art. 11 kpa poprzez wydanie decyzji uchylającej prawo strony bez szczegółowego uzasadnienia wskazującego fakty, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś w zakresie uzasadnienia prawnego – bez wyjaśnienia podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa, 7) art. 8 i art. 107 § 3 kpa przez nienależyte uzasadnienie zaskarżonej decyzji, z uwagi na zawarcie w nim zbyt ogólnych stwierdzeń oraz zawarcie argumentacji dotyczącej wykładni przepisów ustawy, która w żaden sposób nie wynika z obowiązującego prawa, co uniemożliwia realizację zasady pogłębiania zaufania obywatela do organów państwa oraz uniemożliwia dokonanie kontroli zaskarżonej decyzji, w szczególności organ nie wskazał i nie wyjaśnił dlaczego i na podstawie jakich przepisów uznał, że skarżący nie sprawuje opieki naprzemiennej nad dzieckiem mimo, że sprawuje ją w porównywalnych i powtarzających się okresach, 8) art. 9 kpa poprzez niedostateczne wyjaśnienie podstaw i przesłanek utrzymania w mocy decyzji organu I instancji, 9) art. 138 § 1 pkt 1 kpa polegające na bezzasadnym utrzymaniu w mocy decyzji organu I instancji, 10) art. 10 § 1 kpa polegające na niezawiadomieniu strony-wnioskodawcy przed wydaniem decyzji o zgromadzeniu materiału co spowodowało, że strona nie mogła wypowiedzieć się, co do zgromadzonego w postępowaniu odwoławczym materiału i nie brała czynnego udziału w tej części postępowania, 11) art. 107 § 3 kpa poprzez wydanie decyzji uchylającej prawo strony bez szczegółowego uzasadnienia wskazującego fakty, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś w zakresie uzasadnienia prawnego – bez wyjaśnienia podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa; II. przepisów prawa materialnego, tj.: 1) art. 5 ust. 2a ustawy poprzez błędną jego wykładnię i przyjęcie, że strony nie sprawują opieki naprzemiennej pomimo, że skarżący sprawuje opiekę nad dzieckiem w porównywalnych i powtarzających się okresach, 2) art. 27 ustawy poprzez uchylenie prawa do świadczenia wychowawczego pomimo, że nie uległa zmianie sytuacja rodzinna mająca wpływ na prawo do świadczenia wychowawczego, osoba nie pobrała nienależnie świadczenia wychowawczego, ani nie wystąpiły inne okoliczności mające wpływ na prawo do świadczenia wychowawczego, skoro od dnia wydania informacji z 19 lipca 2022 r. o przyznaniu świadczenia wychowawczego do dnia wydania decyzji z 5 sierpnia 2022 r. o uchyleniu prawa do świadczenia wychowawczego nie uległa zmianie sytuacja faktyczna ani prawna strony w zakresie opieki nad dzieckiem, 3) art. 28 ustawy poprzez naruszenie licznych przepisów postępowania administracyjnego. W oparciu o tak sformułowane zarzuty skarżący wniósł o: I. uwzględnienie skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej jej decyzji organu I instancji w całości; II. wskazanie organowi sposobu załatwienia sprawy i jej rozstrzygnięcia poprzez nakazanie Prezesowi Zakładu Ubezpieczeń Społecznych uchylenie decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych i umorzenie postępowania odwoławczego; III. zobowiązanie przez Sąd organu do wydania decyzji w sprawie w terminie 7 dni od uprawomocnienia się wyroku w niniejszej sprawie; IV. zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych; V. wstrzymanie wykonania w całości zaskarżonej decyzji na wypadek, gdyby organ nie uwzględnił przedmiotowego wniosku. W odpowiedzi na skargę Prezes ZUS wniósł o jej oddalenie. W uzasadnieniu wskazał, że opieka naprzemienna polega na przyznaniu każdemu z rodziców przez sąd prawa do opieki nad dzieckiem w porównywalnych i powtarzających się okresach. Wskazał również, że dotyczy to sytuacji, gdy obojgu rodzicom pozostawiono pełnię władzy rodzicielskiej i jednocześnie nastąpiło równomierne podzielenie w czasie elementu bezpośredniej opieki nad dzieckiem, np. dziecko zamieszkuje dwa tygodnie z matką i dwa tygodnie z ojcem. Prezes ZUS podał, że z przedłożonego przez skarżącego wyroku Sądu Okręgowego [...] z 29 listopada 2021 r. sygn. akt [...] wynika, że sąd powierzył opiekę nad dzieckiem obojgu rodzicom, jednak ustalił, że miejsce zamieszkania dziecka jest przy matce. Dodatkowo sąd określił, że kontakty ojca z dzieckiem będą odbywać się w każdy nieparzysty weekend roku od piątku od godziny 18.00 do niedzieli do godziny 18.00 oraz wybrane dni świąteczne i określone tygodnie wakacji oraz ferii. A zatem nie można uznać i przyjąć, że opieka nad dzieckiem sprawowana jest w systemie opieki naprzemiennej, ponieważ w okresie rocznym dziecko w znacząco większym wymiarze dni przebywa pod opieką matki. Z uwagi na to, że zgodnie z ww. orzeczeniem sądu miejsce zamieszkania dziecka jest przy matce, to ona sprawuje faktyczną opiekę nad dzieckiem, co oznacza, że to jej przysługuje prawo do pobierania świadczenia wychowawczego na dziecko w pełnej wysokości. Prezes ZUS zaznaczył, że obydwoje rodzice złożyli wnioski o świadczenie wychowawcze na ww. dziecko na okres 2022/2023. J. G. ponownie dołączył do wniosku ww. wyrok sądu z 29 listopada 2021 r. Ten sam wyrok nadesłała E. G. w związku ze skierowanym do niej wezwaniem o doręczenie dokumentu potwierdzającego sprawowanie opieki nad dzieckiem. Organ odwoławczy zauważył, że warunkiem ustalenia świadczenia w wysokości 250 zł miesięcznie jest załączenie do wniosku odpisu orzeczenia sądu wskazującego na pozostawanie dziecka pod opieką naprzemienną obojga rodziców sprawowaną w porównywalnych i powtarzających się okresach (art. 13 ust. 4 pkt 3 lit. cd ustawy). W rozpoznawanej sprawie wyrokiem Sądu Okręgowego [...] z 29 listopada 2021 r. sygn. akt [...] wykonywanie władzy rodzicielskiej nad dzieckiem zostało pozostawione obojgu rodzicom. Nie jest to jednak jednoznaczne ze sprawowaniem opieki naprzemiennej. Sąd orzekł ponadto, że miejscem zamieszkania dziecka będzie miejsce zamieszkania jego matki. Wobec powyższego organ - mając na uwadze art. 22 ustawy oraz to, że w sprawie brak jest innych dokumentów potwierdzających nowe okoliczności w sprawie - utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga jest uzasadniona. Zacząć należało od tego, że ustawa w art. 27 ust. 1 uprawnia Zakład Ubezpieczeń Społecznych do uruchomienia z urzędu procedury weryfikacji informacji ZUS w przedmiocie prawa do świadczenia wychowawczego, ale tylko i wyłącznie w ściśle określonych przypadkach. Zgodnie z tym przepisem Zakład może bez zgody strony zmienić lub uchylić prawo do świadczenia wychowawczego, jeżeli: 1) uległa zmianie sytuacja rodzinna mająca wpływ na prawo do świadczenia wychowawczego, 2) osoba nienależnie pobrała świadczenie wychowawcze, 3) wystąpiły inne okoliczności mające wpływ na prawo do świadczenia wychowawczego. Z tym, że uchylenie prawa do świadczenia wychowawczego w trybie tego przepisu dotyczy sytuacji, gdy świadczenie to nie zostało jeszcze wypłacone. Nie można bowiem wydać decyzji o uchyleniu prawa do świadczenia wychowawczego ze skutkiem wstecznym, jeżeli prawo do świadczenia wychowawczego zostało wcześniej skonsumowane (por. wyrok NSA z 28 lipca 2023 r. sygn. akt I OSK 1014/21; wyrok NSA z 30 listopada 2023 r. sygn. akt I OSK 172/22). Drugim przypadkiem weryfikacji prawa do świadczenia wychowawczego, w tym świadczenia już wypłaconego, jest tryb uregulowany w art. 25 ustawy. Wówczas ZUS, uznając, że dana osoba pobrała nienależnie świadczenie wychowawcze, wydaje decyzję o ustaleniu i zwrocie nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego, jeżeli od terminu jego pobrania nie upłynęło więcej niż 2 lata (art. 25 ust. 1 i 6 ustawy). W sprawach (z zakresu świadczeń wychowawczych nierealizowanych w związku z koordynacją systemów zabezpieczenia społecznego) nieuregulowanych w ustawie stosuje się przepisy kpa z zastrzeżeniem, że organem wyższego stopnia w stosunku do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych jest Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (art. 28 ust. 1 i 2 ustawy). Tymczasem z akt administracyjnych, w tym z uzasadnienia zaskarżonej decyzji oraz uzasadnienia decyzji ją poprzedzającej nie wynika, że: 1) uległa zmianie sytuacja rodzinna dziecka mająca wpływ na prawo jego ojca do świadczenia wychowawczego w okresie świadczeniowym 2022/2023, skoro: a) wyrok rozwodowy Sądu Okręgowego [...] w W. z 29 listopada 2011 r. sygn. akt [...] był Zakładowi znany już przed sporządzeniem informacji z 19 lipca 2022 r. o przyznaniu J. G. prawa do świadczenia wychowawczego na dziecko, a organy nie wskazały, aby zmieniły się okoliczności wydania tego wyroku, w szczególności dotyczące wykonywania przez ojca dziecka władzy rodzicielskiej nad dzieckiem, czy prawa ojca dziecka do kontaktów z dzieckiem i ustalonego w pkt IV wyroku sposobu wykonywania tego prawa, b) Zakładowi znany był, przed sporządzeniem informacji z 19 lipca 2022 r. o przyznaniu J. G. prawa do świadczenia wychowawczego na dziecko, fakt złożenia przez matkę dziecka E. G. wniosku o świadczenia wychowawcze na dziecko na ten sam okres świadczeniowy 2022/2023; 2) J. G. pobrał w okresie świadczeniowym 2022/2023 nienależne świadczenie wychowawcze i jest to udokumentowane ostateczną decyzją o ustaleniu i zwrocie nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego na dziecko, 3) wystąpiły inne okoliczności mające wpływ na prawo do świadczenia wychowawczego. Zdaniem Sądu samo powoływanie się, po przyznaniu J. G. prawa do świadczenia wychowawczego na dziecko (potwierdzonego informacją z 19 lipca 2022 r), przez ZUS i Prezesa ZUS w wydanych decyzjach, na zmianę stanowiska w zakresie sprawowania przez ojca nad dzieckiem faktycznej opieki (decyzja organu I instancji), czy w zakresie sprawowania przez rodziców dziecka opieki naprzemiennej w oparciu o wyrok rozwodowy Sądu Okręgowego [...] w W. z 29 listopada 2011 r. sygn. akt [...] (organ II instancji), nie świadczyło o wystąpieniu jednej z przesłanek z art. 27 ust. 1 ustawy. Art. 27 ust. 1 ustawy umożliwia weryfikację prawa do świadczenia wychowawczego wówczas, gdy po przyznaniu wnioskodawcy prawa do świadczenia wychowawczego potwierdzonego stosowną informacją, wystąpią nowe okoliczności faktyczne lub prawne wymienione w tym przepisie. Trafnie wskazał skarżący, że takie same okoliczności, które legły u podstaw przyznania danej osobie prawa do świadczenia wychowawczego na dane dziecko na dany okres świadczeniowy, nie mogą w późniejszym czasie być podstawą do uchylenia prawa do świadczenia wychowawczego przyznanego tej osobie na dziecko w tym okresie świadczeniowym. Zastrzeżenia Sądu budzi to, że w uzasadnieniach decyzji ZUS oraz Prezesa ZUS organy te nie odwołały się w żaden sposób do podstawy prawnej uchylenia prawa do świadczenia wychowawczego potwierdzonego informacją z 19 lipca 2022 r. W treści decyzji brak odwołania się przez organy do art. 27 ust. 1 ustawy i wskazanych w tym przepisie konkretnych przesłanek zastosowania tego trybu weryfikacji prawa do świadczenia wychowawczego, a następnie ich rozważenia i oceny na tle faktycznych realiów niniejszej sprawy. Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, że zaskarżona decyzja Prezesa ZUS oraz decyzja ZUS z 5 sierpnia 2022 r. zostały wydane z naruszeniem art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 kpa oraz art. 27 ust. 1 i art. 28 ust. 1 ustawy, a naruszenia te miały istotny wpływ na wynik sprawy. Poza tym ZUS wadliwie uchylił prawo do świadczenia wychowawczego na dziecko za okres: czerwiec, lipiec, sierpień 2022 r., skoro – co wynika z odpowiedzi na skargę - w dacie wydania decyzji o uchyleniu prawa do świadczenia wychowawczego świadczenia za ten okres zostały już wypłacone, czym organ ten naruszył art. 27 ust. 1 ustawy w stopniu mającym wpływ na jej wynik. Organ odwoławczy – Prezes ZUS nie dostrzegając powyższych naruszeń wydał swą decyzję z naruszeniem art. 138 § 1 pkt 1 kpa w zw. z art. 28 ust. 1 ustawy, w stopniu powodującym uwzględnienie skargi z opisanych wyżej powodów. Odnosząc się do wniosków skargi trzeba wskazać, że Sąd nie mógł w niniejszej sprawie zastosować art. 145a § 1 ppsa. Zgodnie z tym przepisem w przypadku, o którym mowa w art. 145 § 1 pkt 1 lit. a lub pkt 2, jeżeli jest to uzasadnione okolicznościami sprawy, sąd zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie decyzji lub postanowienia wskazując sposób załatwienia sprawy lub jej rozstrzygnięcie, chyba że rozstrzygnięcie pozostawiono uznaniu organu. Po pierwsze w niniejszej sprawie istotne znaczenie miały także naruszenia prawa procesowego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa). Po drugie – nie ma możliwości w sensie prawnym nakazanie przez Sąd organowi odwoławczemu uchylenia decyzji organu I instancji i nakazanie organowi odwoławczemu umorzenia postępowania odwoławczego. Umorzenie postępowania odwoławczego następuje bowiem wówczas, gdy samo postępowanie odwoławcze okazało się bezprzedmiotowe (np. strona cofnęła wniesione odwołanie albo okazało się, że osoba wnosząca odwołanie nie jest stroną postępowania zakończonego decyzją organu I instancji). W takiej sytuacji organ odwoławczy nie przechodzi do fazy weryfikacji decyzji pierwszoinstancyjnej, lecz wydaje decyzję kończącą postępowanie odwoławcze w oparciu o art. 138 § 1 pkt 3 kpa w zw. z art. 28 ust. 1 ustawy. Jeżeli chodzi o argumentację skargi Sąd stwierdził, że poza przedmiot niniejszej sprawy sądowej wykraczała ocena, czy wyrok rozwodowy Sądu Okręgowego [...] w W. z 29 listopada 2011 r. sygn. akt [...] ustala w pkt IV sentencji opiekę naprzemienną rodziców nad dzieckiem, czy też opiekę niemającą takiego statusu i jakie to ma konsekwencje prawne na gruncie art. 22 ustawy. Tego rodzaju zagadnienia mogłyby być aktualne, ale w innej sprawie, tj. w sprawie w której wydana zostałaby decyzja o ustaleniu i zwrocie nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego. Podstawę prawną tej decyzji stanowiłby art. 25 ustawy. W niniejszej zaś sprawie sądowej Sąd dokonał oceny legalności decyzji wydanych w sprawie o uchylenie prawa do świadczenia wychowawczego. Sprawa ta ma swe prawne oparcie w art. 27 ust. 1 ustawy. Biorąc pod uwagę powyższe Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt lit. c i a oraz art. 119 pkt 2 i art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935) orzekł, jak w sentencji wyroku. W niniejszej sprawie Sąd nie orzekał o kosztach postępowania sądowego, ponieważ skarżący był zwolniony z mocy ustawy od kosztów sądowych (wpisu sądowego od skargi, opłat sądowych) na podstawie art. 239 § 1 pkt 1 lit. a ppsa. Wobec tego, że w sprawie sądowej skarżący działał samodzielnie bez udziału profesjonalnego pełnomocnika, nie powstały też koszty postępowania sądowego w postaci wynagrodzenia i wydatków adwokata lub radcy prawnego, o których mowa w art. 205 § 2 ppsa.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło