I SA/Wa 1300/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Lenart Sędziowie WSA Gabriela Nowak (spr.) WSA Tomasz Szmydt Protokolant referent stażysta Zbigniew Dzierzęcki po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 listopada 2012 r. sprawy ze skargi J. K. i A. K. na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] maja 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy potwierdzenia prawa do rekompensaty oddala skargę. Minister Skarbu Państwa decyzją z dnia [...] maja 2012 r. nr [...], uchylił decyzję Wojewody [...] z dnia [...] marca 2012 r. nr [...] odmawiającą potwierdzenia J. K. i A. K. prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez M. G. i F. G. nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...] i umorzył postępowanie prowadzone przez organ I instancji. Decyzja wydana została w następującym stanie faktycznym i prawnym: A. B. wnioskiem z dnia 14 kwietnia 2003 r., ponowionym w dniu 4 listopada 2005 r., wystąpiła o wydanie decyzji potwierdzającej prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez M. G. i F. G. przedmiotowej nieruchomości poza obecnymi granicami RP. Wnioskodawczyni przedłożyła postanowienie Sądu Rejonowego w B. z dnia [...] marca 2007 r. sygn. akt [...], na mocy którego spadek po F. G. nabyła M. G., postanowienie Sądu Rejonowego w Z. z dnia [...] sierpnia 1987 r. sygn. akt [...], na mocy którego spadek po M. G. nabyła F. B., po której z kolei spadek nabyła A. B. (postanowienie Sądu Rejonowego w M. z dnia [...] maja 1991 r. sygn. akt [...]). Wobec powyższego Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] marca 2011 r. nr [...] potwierdził A. B., jako następcy prawnemu byłych właścicieli, prawo do rekompensaty za przedmiotowe mienie pozostawione na obecnym terytorium [...]. J. K. i A. K. pismem z dnia 21 kwietnia 2011 r. poinformowali, że Sąd Rejonowy w M. postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2009 r. zmienił prawomocne postanowienie z dnia [...] maja 1991 r. sygn. akt [...] o stwierdzeniu nabycia spadku po F. B. Zgodnie z ww. postanowieniem spadek po F. B. nabyli J. K. i A. K. po 1/2 części każdy z nich. Wobec powyższego J. K. i A. K. wystąpili o zmianę decyzji z dnia [...] marca 2011 r. i wydanie nowego rozstrzygnięcia uwzględniającego ich jako spadkobierców współwłaścicieli mienia zabużańskiego. Wojewoda [...] postanowieniem z dnia [...] maja 2011 r. nr [...] odmówił wszczęcia postępowania w sprawie zmiany decyzji potwierdzającej A. B. prawo do rekompensaty za przedmiotowe mienie, uznając, że J. K. i A. K. nie są stronami tego postępowania, bowiem ani oni, ani ich poprzednicy prawni nie złożyli wniosków o rekompensatę. Jednocześnie Wojewoda [...], działając z urzędu na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), powoływanej dalej jako "kpa", w zw. z art. 147, art. 149 § 1 i art. 152 § 1 kpa, postanowieniem z dnia [...] maja 2011 r. nr [...], wznowił postępowanie zakończone decyzją z dnia [...] marca 2011 r. i wstrzymał jej wykonanie, a następnie decyzją z dnia [...] marca 2012 r. nr [...] uchylił decyzję z dnia [...] marca 2011 r. i umorzył postępowanie w sprawie z wniosku A. B. W uzasadnieniu wskazał, że z uwagi na zmianę kręgu spadkobierców F. B. zaszły przesłanki, o których mowa w art. 145 kpa, bowiem A. B. nie jest uprawniona do rekompensaty za przedmiotowe mienie. Następnie decyzją z dnia [...] marca 2012 r. nr [...] Wojewoda [...] odmówił J. K. i A. K. potwierdzenia prawa do rekompensaty za przedmiotową nieruchomość wskazując, że stosownie do treści art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 169, poz. 1418 ze zm.), powoływanej dalej jako "ustawa", potwierdzenie prawa do rekompensaty następuje na wniosek osoby ubiegającej się o potwierdzenie tego prawa złożony do dnia 31 grudnia 2008 r. W niniejszej sprawie wniosek taki złożyła jedynie A. B., natomiast A. K. i J. K. wniosku takiego nie składali, jak również nie byli stroną tego postępowania. Na skutek odwołania J. K. i A. K., Minister Skarbu Państwa decyzją z dnia [...] maja 2012 r. uchylił decyzję Wojewody [...] z dnia [...] marca 2012 r. i umorzył w całości postępowanie prowadzone przez organ I instancji. W uzasadnieniu wskazał, że stosownie do treści art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r., postępowanie w sprawie rekompensaty prowadzone jest wyłącznie na wniosek strony złożony do dnia 31 grudnia 2008 r. W niniejszej sprawie odwołujący się, będący następcami prawnymi współwłaścicieli mienia zabużańskiego, wniosku takiego nie złożyli. Za wniosek nie można przy tym uznać pisma ww. osób z dnia 20 kwietnia 2011 r., na podstawie którego wystąpili oni o zmianę decyzji przyznającej A. B. prawo do rekompensaty. Pismo to zostało bowiem rozpatrzone przez Wojewodę [...] postanowieniem z dnia [...] maja 2011 r. o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie zmiany decyzji z dnia [...] marca 2011 r., które to postanowienie nie zostało przez wnioskodawców zaskarżone. W niniejszej sprawie stosowny wniosek złożyła jedynie A. B., która zgodnie z postanowieniem Sądu Rejonowego w M. z dnia [...] sierpnia 2009 r. wyłączona została z kręgu spadkobierców M. i F. G. Powyższe skutkowało uchyleniem przez Wojewodę [...] decyzji z dnia [...] marca 2011 r. i umorzeniem postępowania wszczętego wnioskiem A. B. Ponieważ J. K., A. K., jak również żaden z ich spadkodawców nie złożyli wniosku o potwierdzenie prawa do rekompensaty, to zdaniem Ministra Skarbu Państwa, nie mogą być oni uznani za stronę postępowania w niniejszej sprawie. W związku z tym Wojewoda [...] nie był uprawniony do prowadzenia niniejszego postępowania. Na powyższą decyzji skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnieśli J. K. i A. K. wnosząc o jej uchylenie. W uzasadnieniu skargi wskazali, że tylko spadkobierca legitymujący się prawomocnym postanowieniem sądu o stwierdzeniu nabycia spadku jest uprawniony do złożenia wniosku w przedmiocie rekompensaty. W niniejszej sprawie wniosek taki w terminie złożyła A. B., legitymująca się w dniu jego wniesienia prawomocnym postanowieniem Sądu Rejonowego w M. z dnia [...] maja 1991 r. sygn. akt [...] o stwierdzeniu nabycia spadku po F. B. Powyższe postanowienie zmienione zostało dopiero postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2009 r. sygn. akt [...], a zatem już po dacie, do której można było składać wnioski o rekompensatę. Pozbawienie tym samym skarżących prawa do rekompensaty narusza zasady praworządności i słusznych interesów obywateli, które wynikają z obowiązującego prawa (art. 7 kpa). W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumentację wyrażoną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wskazał ponadto, że skarżący powołują się na wniosek złożony przez A. B., podczas gdy wniosek ten, z uwagi na zmianę postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku nie może wywierać skutków prawnych. Z kolei skarżący nie złożyli stosownego wniosku, a zatem postępowanie prowadzone przez Wojewodę [...] w sprawie potwierdzenia przez ww. osoby prawa do rekompensaty było bezprzedmiotowe i musiało zostać umorzone. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Kontrola ta sprowadza się do zbadania, czy organ wydając zaskarżoną decyzję nie naruszył przepisów prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych kryteriów stwierdzić należy, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem rozpoznania w niniejszej sprawie jest skarga J. K. i A. K. na decyzję Ministra Skarbu Państwa uchylającą, na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 kpa, decyzję Wojewody [...] z dnia [...] marca 2012 r. i umarzającą postępowanie przed organem I instancji. Z kolei decyzją wydaną w I instancji Wojewoda [...] odmówił skarżącym potwierdzenia prawa do rekompensaty za mienie pozostawione poza granicami Rzeczpospolitej Polskiej. Wskazać należy, że zgodnie z art. 138 § 1 pkt 2 kpa organ odwoławczy wydaje m.in. decyzję, w której uchyla zaskarżoną decyzję i umarza postępowanie I instancji. Przyczyny stanowiące podstawę umorzenia postępowania wymienione zostały natomiast w art. 105 kpa. Należy zatem przyjąć, że organ odwoławczy umarzając postępowanie organu I instancji, kieruje się przesłankami określonymi w art. 105 § 1 kpa, czyli spowodowaną jakimikolwiek przyczynami (podmiotowymi lub przedmiotowymi) bezprzedmiotowością postępowania. Stosownie z kolei do treści art. 3 ust. 2 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, w przypadku śmierci właściciela nieruchomości pozostawionej poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, prawo do rekompensaty przysługuje wszystkim spadkobiercom albo niektórym z nich, wskazanym przez pozostałych spadkobierców, jeżeli spełniają wymóg określony w art. 2 pkt 2 (posiadają obywatelstwo polskie). Zatem tylko spadkobierca legitymujący się prawomocnym postanowieniem sądu o stwierdzeniu nabycia spadku lub o dziale spadku jest uprawniony do złożenia wniosku w tym przedmiocie (art. 5 ust. 2 w związku z art. 6 ust. 2 pkt 1 tej ustawy). Dodać również należy, że stosownie do treści art. 5 ust. 1 ustawy potwierdzenie prawa do rekompensaty następuje na wniosek osoby ubiegającej się o potwierdzenie tego prawa, złożony nie później niż do dnia 31 grudnia 2008 r. Jak wynika natomiast z akt niniejszej sprawy, skarżący, będący spadkobiercami byłych właścicieli nieruchomości pozostawionej poza obecnymi granicami RP, nie wystąpili w terminie zakreślonym przez ustawodawcę z wnioskiem o potwierdzenie prawa do rekompensaty za ww. mienie. Wniosku takiego nie złożyli również ich poprzednicy prawni. Jak trafnie wskazał ponadto organ w odpowiedzi na skargę, nie można uznać, że skarżący wstąpili do postępowania toczącego się z wniosku A. B. z dnia 14 kwietnia 2003 r., bowiem osoba ta, jak wynika z postanowienia Sadu Rejonowego w M. z dnia [...] sierpnia 2009 r. sygn. akt [...], nigdy nie była spadkobiercą byłych właścicieli przedmiotowego mienia, a zatem wniosek ten, jako złożony przez osobę uprawnioną nie mógł wywrzeć żadnych skutków prawnych. Konsekwencją powyższego było uchylenie przez Wojewodę [...] własnej decyzji z dnia [...] marca 2011 r. nr [...] potwierdzającą A. B., jako następcy prawnemu byłych właścicieli, prawo do rekompensaty za przedmiotową nieruchomość. Nie ma przy tym znaczenia podnoszona przez skarżących okoliczność, że ww. postanowienie Sądu Rejonowego w M. z dnia [...] sierpnia 2009 r., na mocy którego to skarżący uznani zostali za spadkobierców F. B., wydane zostało już po upływie terminu do złożenia wniosku o potwierdzenie prawa do rekompensaty. Postanowienie sądu o stwierdzeniu nabycia spadku ma bowiem charakter deklaratoryjny, a zatem potwierdza istniejący już stan rzeczy, gdyż przejście praw i obowiązków majątkowych zmarłego następuje z chwilą śmierci spadkodawcy (art. 922 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (Dz.U. Nr 16, poz. 93 ze zm.). Wobec tego za bezzasadne należało uznać zarzuty skargi dotyczące naruszenia przez organ przepisów art. 1025 § 2 i art. 1027 Kodeksu cywilnego. Mając powyższe na uwadze prawidłowo Minister Skarbu Państwa uznał, że brak było podstaw do wszczęcia postępowania w przedmiocie potwierdzenia J. K. i A. K. prawa do rekompensaty za mienie pozostawione przez M. G. i F. G. poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, skoro zarówno skarżący, jak również ich poprzednicy prawni, nie wystąpili w ustawowym terminie ze stosownym wnioskiem o przyznanie tego uprawnienia. Jeśli jednak postępowanie to zostało wszczęte, jak ma to miejsce w niniejszej sprawie, a organ I instancji nie wydał decyzji o jego umorzeniu na podstawie art. 105 § 1 kpa, prawidłowo Minister Skarbu Państwa, jako organ odwoławczy wydał rozstrzygnięcie określone w art. 138 § 1 pkt 2 kpa. Jak wskazał bowiem Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 18 kwietnia 1995 r. (sygn. akt SA/Łd 2424/94, ONSA 1996/2/80), z bezprzedmiotowością postępowania mamy do czynienia wówczas, gdy w sposób oczywisty organ stwierdzi brak podstaw prawnych i faktycznych do merytorycznego rozpatrzenia sprawy. Oznacza to, że wszystkie elementy badanego stanu faktycznego i prawnego są tego rodzaju, że niepotrzebne jest postępowanie mające na celu wyjaśnienie wszystkich tych okoliczności w sprawie. Chodzi tu o kryterium bezprzedmiotowości odnoszące się do postępowania, ale w taki sposób, że nie powinno mieć merytorycznego rozstrzygnięcia w sprawie, lecz jedynie być formalnym jego zakończeniem. W związku z tym uznać należy, że analiza zebranego w niniejszej sprawie materiału dowodowego i ocena podniesionych przez skarżących zarzutów prowadzą do przekonania, że brak jest podstaw do podważenia legalności zaskarżonej decyzji i wskazują na bezzasadność skargi. Organy orzekające w sprawie wnikliwie i wszechstronnie rozpatrzyły stan faktyczny sprawy (art. 7 i art. 77 § 1 kpa), szczegółowo wyjaśniły motywy, jakimi kierowały się przy rozstrzyganiu tej sprawy oraz uzasadniły swoje orzeczenie (art. 107 § 1 i 3 kpa). Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. 270 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.