I SA/Wa 1300/23

WyrokWSA w Warszawie2024-01-11

Skład orzekający: Łukasz Trochym, Elżbieta Lenart, Nina Beczek

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy w celu przyznania świadczenia wychowawczego na zasadzie opieki naprzemiennej, wystarczające jest porozumienie rodzicielskie, czy też wymagane jest orzeczenie sądu powszechnego?
Ratio decidendi
Sąd administracyjny uznał, że do przyznania świadczenia wychowawczego na zasadzie opieki naprzemiennej, zgodnie z art. 5 ust. 2a ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, wymagane jest orzeczenie sądu powszechnego ustanawiające taką opiekę. Porozumienie rodzicielskie, nawet jeśli dotyczy opieki naprzemiennej, nie jest wystarczające, jeśli nie zostało zatwierdzone przez sąd. Organy administracji nie są uprawnione do badania faktycznego sposobu sprawowania opieki nad dzieckiem.
Stan faktyczny
Skarżący A. K. złożył wniosek o świadczenie wychowawcze na dzieci J. K. i F. K. ZUS pierwotnie przyznał świadczenie, jednak następnie uchylił prawo do świadczenia, uznając, że skarżący nie sprawuje faktycznej opieki naprzemiennej nad dziećmi, ponieważ brak jest orzeczenia sądu w tej kwestii, a zawarte porozumienie rodzicielskie nie zostało zatwierdzone przez sąd. Prezes ZUS utrzymał w mocy decyzję o uchyleniu prawa do świadczenia. Skarżący wniósł skargę do WSA, zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego, w tym niewłaściwe zastosowanie art. 5 ust. 2a ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci.
Rozstrzygnięcie
Oddala skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Łukasz Trochym, sędzia WSA Elżbieta Lenart (spr.), asesor WSA Nina Beczek, Protokolant referent Agata Szczepanik, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 stycznia 2024 r. sprawy ze skargi A. K. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 25 kwietnia 2023 r. nr 010070/680/2720539/2022 w przedmiocie świadczenia wychowawczego oddala skargę. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych decyzją z [...] kwietnia 2023 r. nr [...] postępowanie nr [...], po rozpatrzeniu odwołania A. K., utrzymał w mocy decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z [...] listopada 2022 r. o uchyleniu prawa do świadczenia wychowawczego na dziecko J. K.. Zaskarżone orzeczenie zostało wydane w oparciu o następujący stan faktyczny i prawny sprawy. A. K. (dalej jako skarżący) w dniu [...] marca 2022 r. wystąpił z wnioskiem o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego na dzieci: F. K. i J. K. na okres od dnia 1 czerwca 2022 r. do dnia 31 maja 2023 r. Po rozpatrzeniu tego wniosku Zakład Ubezpieczeń Społecznych decyzją: - z [...] października 2022 r. nr [...] postępowanie nr [...] przyznał świadczenie wychowawcze na dziecko J. K. w kwocie 250 zł miesięcznie, na okres od 1 czerwca 2022 r. do 31 maja 2023 r., - z [...] października 2022 r. nr [...] postępowanie nr [...] przyznał świadczenie wychowawcze na dziecko F. K. w kwocie 250 zł miesięcznie, na okres od 1 czerwca 2022 r. do 31 maja 2023 r. W uzasadnieniu podniósł, że w przypadku, gdy dziecko, zgodnie z orzeczeniem sądu, jest pod opieką naprzemienną obydwojga rodziców rozwiedzionych, żyjących w separacji lub żyjących w rozłączeniu, sprawowaną w porównywalnych i powtarzających się okresach, kwotę świadczenia wychowawczego ustala się każdemu z rodziców w wysokości połowy kwoty przysługującego za dany miesiąc świadczenia wychowawczego. Następnie - w wyniku ponownej weryfikacji sprawy - Zakład Ubezpieczeń Społecznych decyzją; - z [...] listopada 2022 r. nr [...] postępowanie nr [...] uchylił wcześniej przyznane skarżącemu w decyzji z [...] października 2022 r. nr [...] postępowanie nr [...] prawo do świadczenia wychowawczego na dziecko J. K. od 1 czerwca 2022 r. do 31 maja 2023 r.; - z [...] listopada 2022 r. nr [...] postępowanie nr [...] uchylił wcześniej przyznane skarżącemu w decyzji z [...] października 2022 r. nr [...] postępowanie nr [...] prawo do świadczenia wychowawczego na dziecko F. K. od 1 czerwca 2022 r. do 31 maja 2023 r. Dodatkowo poinformował go - w obu decyzjach - że wypłacone mu świadczenie wychowawcze za okres od 1 czerwca 2022 r. do 30 listopada 2022 r. w kwocie 1500 zł stanowi nienależnie pobrane świadczenie wychowawcze o którym mowa o w art. 25 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. z 2022 r. poz. 1577 ze zm.), które zobowiązany jest wpłacić na rachunek bankowy ZUS. Uzasadniając swoje stanowisko ZUS wyjaśnił, iż na podstawie orzeczenia Sądu Okręgowego [...] w [...] z [...] stycznia 2020 r. sygn. akt [...] ustalił, że nie sprawuje on faktycznej opieki nad dzieckiem, co oznacza, że dziecko z nim nie zamieszkuje. W sprawie nie mają także zastosowania przepisy art. 5 ust. 2a ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci dotyczące sprawowania opieki naprzemiennej nad dzieckiem przez oboje rodziców. Po rozpatrzeniu odwołania skarżącego, Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych decyzją z [...] kwietnia 2023 r. nr [...] postępowanie nr [...], utrzymał w mocy decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] listopada 2022 r. nr [...] postępowanie nr [...] o uchyleniu prawa do świadczenia wychowawczego na dziecko J. K. W uzasadnieniu podniósł, iż na podstawie zgromadzonej w sprawie dokumentacji stwierdził, że brak jest podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Wyjaśnił, że w przypadku skarżącego nie ma zastosowania art. 5 ust. 2a ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci. Przepis ten stosuje się jedynie w przypadku, gdy dziecko zgodnie z orzeczeniem sądu, jest pod opieką naprzemienną obydwojga rodziców rozwiedzionych, żyjących w separacji lub żyjących w rozłączeniu sprawowaną w porównywalnych i powtarzających się okresach. Tymczasem w wyroku rozwodowym z [...] stycznia 2020 r., sygn. akt [...] Sąd Okręgowy [...] w [...], w punkcie 4 wskazał, że nie orzeka o kontaktach z dziećmi. Dodał, że porozumienie dotyczące opieki nad dzieckiem zawarte między rodzicami może zostać uwzględnione przez ZUS jedynie w przypadku, gdy zostanie ono zatwierdzone przez sąd. Ponadto w wyroku, w którym sąd orzeka co do opieki nad dzieckiem, musi wskazać, że opieka ta ma być sprawowana zgodnie z zawartym pomiędzy rodzicami porozumieniem, które stanowi załącznik do wyroku. Natomiast w powołanym powyżej wyroku, Sąd nie powołuje się na przedstawione przez skarżącego porozumienie rodzicielskie zawarte w dniu [...] czerwca 2019 r. nazwane "porozumienie z opieką naprzemienną". Wobec czego nie może ono stanowić podstawy do uznania, że dziecko znajduje się pod opieką naprzemienną obydwojga rodziców. W przypadku, gdy sąd nie orzeka co do opieki nad dzieckiem - zgodnie z art. 22 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, w przypadku zbiegu prawa rodziców do świadczenia wychowawczego, świadczenie wypłaca się temu z rodziców, który sprawuje faktyczną opiekę nad dzieckiem, a gdy opieka nad dzieckiem sprawowana jest równocześnie przez oboje rodziców świadczenie wychowawcze wypłaca się temu, kto pierwszy złoży wniosek. Wobec powyższego, ponieważ skarżący wystąpił z wnioskiem o świadczenie wychowawcze w dniu 7 marca 2022 r., a drugi uprawniony wnioskodawca (matka dzieci) w dniu 1 lutego 2022 r. - dlatego też to ona jest uprawniona do pobierania świadczenia wychowawczego na dziecko. Na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z [...] kwietnia 2023 r. A. K. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zarzucając jej : - naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 5 ust. 2a ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz.U. z 2019 r. poz. 2407) poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i wydanie decyzji uchylającej wcześniej przyznane świadczenie, podczas gdy z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie wynika w sposób jednoznaczny, że zgodnie z orzeczeniem sądu oraz porozumieniem rodzicielskim opieka nad dziećmi F. K. i J. K. jest realizowana w sposób naprzemienny (w porównywalnych i powtarzających się okresach) przez skarżącego i I. L. (matkę dzieci), co powinno skutkować wydaniem decyzji ustalającej uprawnienie skarżącego do otrzymania połowy kwoty świadczenia wychowawczego przysługującego na każde dziecko za dany miesiąc, - naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 7, 77 oraz 80 k.p.a. poprzez przyjęcie, że pomimo sprawowania opieki naprzemiennej nad małoletnimi dziećmi przez I. L. i skarżącego, to I. L. należy przyznać pełną wysokość świadczenia w kwocie po 500 zł na każde z dzieci, - naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 10 § 1 k.p.a. poprzez odmowę umożliwienia zapoznania się z aktami sprawy przed wydaniem decyzji oraz wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów, pomimo wyraźnego zgłoszenia takiego żądania przez skarżącego, - naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 8 § 1 k.p.a. poprzez niedostateczne i niepełne uzasadnienie decyzji, w szczególności brak jakiegokolwiek wyjaśnienia, z jakich powodów w oparciu powołane przepisy prawa wydano decyzję odmowną, co narusza zasadę pogłębiania zaufania uczestników postępowania do władzy publicznej. Wskazując na powyższe zarzuty wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz o wydanie orzeczenia co do istoty sprawy. W uzasadnieniu przedstawił argumenty na poparcie swojego stanowiska - stwierdzając, że dokumenty w postaci porozumienia rodzicielskiego o opiece nad dziećmi z [...] czerwca 2019 r. nazwane "porozumienie z opieką naprzemienną" oraz wyroku rozwodowego Sądu Okręgowego [...] w [...] z [...] stycznia 2020 r. sygn. akt [...], potwierdzają sprawowanie opieki naprzemiennej. Odpowiadając na skargę Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wniósł o jej oddalenie, podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie - stwierdzając, że skarżący nie przedłożył dowodów, które miałyby wpływ na ustalenie innego stanu faktycznego niż wskazany w zaskarżonej decyzji. Podniósł, ze art. 5 ust. 2a ustawy o pomocy państwa wychowywaniu dzieci nie ma zastosowania w niniejszej sprawie. Przepis ten odnosi się do sytuacji, gdy dziecko, zgodnie z orzeczeniem sądu, jest pod opieką naprzemienną obydwojga rodziców rozwiedzionych, żyjących w separacji lub żyjących w rozłączeniu, sprawowaną w porównywalnych i powtarzających się okresach. Natomiast skarżący dołączył do akt sprawy kopię wyroku Sądu Okręgowego [...] w [...] z [...] stycznia 2020 r. sygn. [...], w którym Sąd orzekając rozwód określił, że władzę rodzicielską nad dziećmi powierza obojgu rodzicom, zaś miejscem zamieszkania dzieci będzie każdorazowe miejsce zamieszkania matki i zgodnie z pkt. 4 wyroku odstąpił od orzekania o kontaktach. Poza tym w wyroku Sąd nie zatwierdził porozumienia rodzicielskiego zawartego w dniu [...] czerwca 2019 r. Zatem skarżący nie dysponuje prawomocnym wyrokiem, w którym sąd orzeka, że opieka nad dziećmi ma być sprawowana przez oboje rodziców naprzemiennie. Również porozumienie rodzicielskie nie może zostać uwzględnione przy rozpatrywaniu wniosku, ponieważ nie zostało zatwierdzone przez sąd. Tymczasem Zakład Ubezpieczeń Społecznych może uwzględnić jedynie takie porozumienie, które zostało zatwierdzone przez sąd i w wyroku - w zakresie opieki nad dzieckiem - sąd wskazał, że opieka ta ma być sprawowana zgodnie z zawartym pomiędzy rodzicami porozumieniem, które stanowi załącznik do wyroku. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 2492) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji orzekając w sprawie nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.), dalej jako p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Rozpoznając sprawę w ramach wyżej wskazanych kryteriów stwierdzić należy, że skarga nie jest zasadna, gdyż zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa. Przedmiotem niniejszego postępowania była ocena legalności decyzji Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z [...] kwietnia 2023 r. utrzymującej w mocy decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z [...] listopada 2022 r. o uchyleniu prawa do świadczenia wychowawczego na dziecko J. K.. Powodem odmowy przyznania wnioskowanego świadczenia było przyjęcie, iż skarżący nie sprawuje opieki naprzemiennej nad swoim synem J. K. - albowiem nie legitymuje się orzeczeniem sądu ustalającym taką opiekę, zaś porozumienie rodzicielskie zawarte w dniu [...] czerwca 2019 r. nie zostało zatwierdzone przez sąd. Materialnoprawną podstawę dla wydania przedmiotowych decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. z 2019 r. poz. 2407 ze zm.), dalej jako ustawa. Zgodnie z art. 4 ust. 2 ustawy świadczenie wychowawcze przysługuje: 1) matce albo ojcu, jeżeli dziecko wspólnie zamieszkuje i pozostaje na utrzymaniu matki albo ojca, z zastrzeżeniem art. 5 ust. 2a, albo 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, jeżeli dziecko wspólnie zamieszkuje i pozostaje na utrzymaniu opiekuna faktycznego, albo 3) opiekunowi prawnemu dziecka, albo 4) dyrektorowi domu pomocy społecznej. Natomiast zgodnie z art. 5 ust. 2a ustawy w przypadku, gdy dziecko, zgodnie z orzeczeniem sądu, jest pod opieką naprzemienną obydwojga rodziców rozwiedzionych, żyjących w separacji lub żyjących w rozłączeniu sprawowaną w porównywalnych i powtarzających się okresach, kwotę świadczenia wychowawczego ustala się każdemu z rodziców w wysokości połowy kwoty przysługującego za dany miesiąc świadczenia wychowawczego. W niniejszej sprawie wniosek o przyznanie świadczenia wychowawczego na podstawie ww. przepisów złożył ojciec dziecka, a podstawą odmowy przyznania mu tego świadczenia było uznanie przez organ, że dziecko skarżącego, którego miejsce zamieszkania zostało przez sąd ustalone przy matce, nie znajduje się pod opieką naprzemienną obojga rodziców (art. 2 pkt 16 ustawy), a co za tym idzie - nie ma podstaw do przyznania skarżącemu świadczenia wychowawczego zgodnie z art. 5 ust. 2a ustawy. W ocenie Sądu ten pogląd Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych jest trafny. Skarżący podnosi, iż sprawuje faktyczną opiekę naprzemienną nad swoim dzieckiem wraz ze swoją byłą żoną. Jednak zgodnie z powołanym wyżej przepisem na gruncie ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, opieka ta musi wynikać z orzeczenia sądu. W przypadku skarżącego takim orzeczeniem mógłby być wyrok sądu powszechnego, ustanawiający opiekę naprzemienną. Jak stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 20 lipca 2023 r. w sprawie sygn. akt I OSK 1161/21: " Do orzekania w sprawach wykonywania władzy rodzicielskiej uprawnione są sądy powszechne, zatem stwierdzenie, że dziecko pozostaje w opiece naprzemiennej właśnie zgodnie z orzeczeniem sądu, oznacza orzeczenie sądu powszechnego. Rozstrzygnięcie o władzy rodzicielskiej rozwodzących się rodziców lub z innych powodów żyjących w rozłączeniu w postaci ustanowienia opieki naprzemiennej jest rozwiązaniem, które mieści się aktualnie w dyspozycjach art. 58 § 1 i 1a oraz art. 107 § 2 k.r.o. Forma opieki naprzemiennej jest możliwa do ustalenia także w porozumieniu o sposobie wykonywania władzy rodzicielskiej (planie wychowawczym), przedkładanym i zaaprobowanym przez sąd oraz w ugodzie zawartej przed sądem. (por. wyrok NSA z 29 września 2021 r. sygn. akt I OSK 4362/18) Tymczasem dokument dołączony przez skarżącego do akt sprawy - tj. wyrok Sądu Okręgowego [...] w [...] z [...] stycznia 2020 r. sygn. [...] - nie zawiera orzeczenia w kwestii opieki naprzemiennej. Również porozumienie rodzicielskie zawarte w dniu [...] czerwca 2019 r. nazwane "porozumienie z opieką naprzemienną", nie może zostać uwzględnione - ponieważ nie zostało zaaprobowane przez sąd. Wskazać należy, iż pojęcie "opieki naprzemiennej" wprowadzone zostało do systemu prawa polskiego dopiero ustawą z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci. Nie jest ono znane Kodeksowi rodzinnemu i opiekuńczemu, ani Kodeksowi postępowania cywilnego, w którym pewien odpowiednik można odnaleźć jedynie w przepisach statuujących, że sąd może określić, iż: "dziecko będzie mieszkać z każdym z rodziców w powtarzających się okresach" (art. 582(1) § 4). Fakt, że przed wejściem w życie ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci omawiana instytucja rzadko była stosowana przez sądy powszechne i wiele osób posiadających orzeczenia sprzed 11 lutego 2016 r. nie dysponuje odpowiednim wyrzeczeniem w wyroku, stał się jedną z przyczyn znacznej rozbieżności w orzecznictwie sądów administracyjnych. Część wojewódzkich sądów administracyjnych nie widziała konieczności odsyłania rodziców na drogę postępowania przed sądem powszechnym, celem uzyskania przez nich wyroku o opiece naprzemiennej. Inne sądy administracyjne stały na stanowisku, że jedynie wyrok sądu powszechnego może zdecydować o tym, czy dziecko znajduje się pod opieką naprzemienną rodziców. Ujednolicając rozbieżności pojawiające się w orzeczeniach sądów administracyjnych Naczelny Sąd Administracyjny uznał, iż jedyną uprawnioną wykładnią art. 2 pkt 16 in fine ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci jest wykładnia literalna. W wyrokach z 17 stycznia 2018 r. sygn. akt I OSK 1669/17, z 11 kwietnia 2018r. sygn. akt I OSK 2088/17, z 16 lipca 2018 r. sygn. akt I OSK 575/18, z 12 lutego 2019 r. sygn. akt I OSK 2059/18 (wszystkie opublikowane w Centralnej Bazie Orzeczeń i Informacji o Sprawach) Sąd ten stwierdził jednoznacznie, że zgodnie z treścią art. 2 pkt 16 powołanej ustawy, fakt ustanowienia opieki naprzemiennej obojga rodziców rozwiedzionych lub żyjących w separacji lub żyjących w rozłączeniu musi wynikać z orzeczenia sądu, aby wywołać określony w tym przepisie skutek prawny. Analizowany przepis ma bowiem charakter szczególny oraz powinien być interpretowany ściśle i zawężająco. Nie jest zatem uprawnione badanie przez organy administracji publicznej, w jakim stosunku do siebie pozostaje czas spędzony przez dzieci z ojcem i z matką. Sąd orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela ten pogląd. Ponadto również samo brzmienie art. 5 ust. 2a ustawy jest jasne i nie nastręcza trudności interpretacyjnych, a tylko niejasność przepisów uprawniałaby do korzystania z innych metod wykładni aniżeli językowej (gramatycznej). Zgodnie z treścią art. 5 ust. 2a powołanej ustawy fakt ustanowienia opieki naprzemiennej obojga rodziców rozwiedzionych lub żyjących w separacji lub żyjących w rozłączeniu musi wynikać z orzeczenia sądu, aby wywołać określony w tym przepisie skutek prawny. Językowa wykładnia tego przepisu nie budzi jakichkolwiek wątpliwości interpretacyjnych, dlatego co do zasady nie jest dopuszczalne dokonywanie jakiejkolwiek innej wykładni tego przepisu, w tym wykładni prokonstytucyjnej, celowościowej lub systemowej, jeżeli prowadzi to do odmowy zastosowania literalnej treści przepisu. Nie można bowiem nadać stronie uprawnienia nieprzyznanego przez ustawę w sytuacji jednoznacznie opisanej w przepisie, poprzez dokonywanie takiej wykładni przepisu, która - wbrew jego literalnej treści - przyzna to uprawnienie. Byłaby to bowiem nieuprawniona wykładnia rozszerzająca. W konsekwencji pozostawanie dziecka pod naprzemienną opieką obojga rodziców nie jest kwestią mogącą podlegać interpretacji stron lub organu, prowadzącego dane postępowanie administracyjne a fakt ten musi wynikać wprost z orzeczenia sądu. Należy wskazać, że organy administracji publicznej, realizujące zadania w zakresie świadczenia wychowawczego, nie są uprawnione do badania, w jaki sposób w danym przypadku jest faktycznie sprawowana opieka nad dzieckiem przez jego rodziców. Zagadnienia związane ze sprawowaniem opieki nad małoletnimi dziećmi i uregulowaniem kontaktów pomiędzy rodzicami i dziećmi - jako ściśle powiązane z funkcjonowaniem rodziny - są bowiem sprawami cywilnymi, rozpatrywanymi w oparciu o przepisy prawa rodzinnego i opiekuńczego. Rozpatrywanie tego rodzaju spraw należy zatem do właściwości sądu powszechnego. Zgodnie bowiem z art. 1 kodeksu postępowania cywilnego, kodeks ten normuje postępowanie sądowe w sprawach ze stosunków z zakresu prawa cywilnego, rodzinnego i opiekuńczego oraz prawa pracy jak również w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych oraz w innych sprawach, do których przepisu Kodeksu stosuje się z mocy ustaw szczególnych (sprawy cywilne). Wprawdzie, po myśli art. 2 § 3 k.p.c., nie są rozpoznawane w postępowaniu sądowym sprawy cywilne, jeżeli przepisy szczególne przekazują je do właściwości innych organów, ale w omawianej materii brak jest tego rodzaju przepisów. Powyższe oznacza zatem, że - na zasadzie art. 2 § 1 k.p.c. - ustanowienie opieki naprzemiennej obojga rozwiedzionych rodziców nad dzieckiem należy do kompetencji sądu powszechnego a w braku takiego orzeczenia sądowego, istnienia tego rodzaju opieki nie można - w toku postępowania o przyznanie prawa do świadczenia wychowawczego - domniemywać. Przenosząc zatem powyższe uwagi na grunt rozpatrywanej sprawy stwierdzić należy, że organy orzekające w sprawie dokonały prawidłowej wykładni ww. przepisów, ustalony zaś w sprawie stan faktyczny nie budzi wątpliwości i znajduje odzwierciedlenie w aktach sprawy. Skoro powyższa interpretacja przepisów prawa materialnego dotyczących pojęcia opieki naprzemiennej wskazuje na to, że jedynie orzeczenie sądu kreuje taką opiekę z punktu widzenia przepisów ustawy, a skarżący takiego orzeczenia bezspornie nie przedłożył - to nie były usprawiedliwione te zarzuty skargi, które odnosiły się do postępowania dowodowego w takim zakresie, w jakim organy administracji nie prowadziły go w odniesieniu do sposobu wykonywania władzy rodzicielskiej przez skarżącego. Badanie przez organ administracji sprawy faktycznego sposobu wykonywania władzy rodzicielskiej i utrzymywania kontaktów z dzieckiem przez skarżącego, nie zastępuje bowiem - o czym już była mowa wyżej - wymaganego przez ustawę orzeczenia sądu. Jeszcze raz należy podkreślić, iż w realiach niniejszej sprawy brak było obiektywnych podstaw do przyjęcia, że syn skarżącego pozostaje pod opieką naprzemienną obojga rodziców, a okoliczności tej - wobec wyżej przedstawionej interpretacji przepisów - nie zmienia porozumienie rodzicielskie zawarte w dniu [...] czerwca 2019 r. nazwane "porozumienie z opieką naprzemienną", skoro nie zostało zatwierdzone przez sąd. Wobec powyższego, za niezasadny uznać należy zarzut skargi o naruszeniu prawa materialnego - art. 5 ust. 2a ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci. W związku z powyższym należy stwierdzić, iż organy administracyjne zasadnie uznały, że skarżący nie sprawuje opieki naprzemiennej nad małoletnim synem J. K. - a w konsekwencji nie przysługuje mu prawo do świadczenia wychowawczego zgodnie z art. 5 ust. 2a ustawy. Oceny tej nie mogła zmienić argumentacja skargi. Sam fakt wykonywania władzy rodzicielskiej poprzez wspólne spędzania czasu z synem w ramach ustalonych przez ww. porozumienie rodzicielskie, nie jest tożsame ze sprawowaniem opieki naprzemiennej, która to okoliczność - jak już wyżej podniesiono - musi wynikać z orzeczenia, o którym mowa w art. 5 ust. 2a ustawy. Nie są także zasadne pozostałe zarzuty skargi - w tym zarzut naruszenia art. 10 § 1 k.p.a., gdyż skarżący nie wykazał, iż fakt "nie zapoznania się z aktami sprawy przed wydaniem decyzji oraz wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów" wpłynął na jego uprawnienia procesowe. Podsumowując stwierdzić należy, że organy orzekające w sprawie wnikliwie, rzetelnie i wszechstronnie rozpatrzyły stan faktyczny sprawy oraz wyczerpująco i szczegółowo wyjaśniły motywy, jakimi się kierowały przy rozstrzyganiu sprawy - uzasadniły też przekonująco swoje decyzje, mając na względzie przepis art. 107 § 3 k.p.a. - a Sąd w całości podzielił ich stanowisko. Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 29.07.2026. · Źródło