I SA/Wa 1301/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Przemysław Żmich po rozpoznaniu 4 listopada 2024 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi [...] na orzeczenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z 22 września 2020 r. nr KOX/3502/Po/19 w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie aktualizacji opłaty rocznej postanawia: 1.odrzucić skargę; 2. zwrócić [...] ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem uiszczonego wpisu sądowego od skargi. Orzeczeniem z 22 września 2020 r. nr KOX/3502/Po/19, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie (dalej również jako: "SKO" "Samorządowe Kolegium Odwoławcze"), po rozpatrzeniu wniosku A. i P. M. o ustalenie, że aktualizacja opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej, położonej w [...] przy ul. [...], oznaczonej jako działka ewidencyjna nr [...] z obrębu [...] o pow. [...] m², związanej z lokalem mieszkalnym Nr [...] jest nieuzasadniona, umorzyło postępowanie w sprawie aktualizacji opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego ww. nieruchomości gruntowej, wszczęte wypowiedzeniem z dnia [...] listopada 2018 r. Nr [...]. Samorządowe Kolegium Odwoławcze uzasadniając przedmiotowe rozstrzygnięcie skupiło się na analizie sprawy w kontekście spełnienia przesłanek z art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo własności tych gruntów (Dz.U. z 2019 r. poz. 916 t.j.) (dalej: "ustawa o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego"), która weszła w życie 5 października 2018 r. oraz przesłanek z art. 4 ust. 2 ustawy z dnia 31 stycznia 2019 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz ustawy o przekształceniu użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo własności tych gruntów (Dz. U. z 2019 poz. 270 t.j.) (dalej: "ustawa zmieniająca"), która weszła w życie 13 lutego 2019 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze uznało, iż z uwagi na wszczęcie przedmiotowego postępowania aktualizacyjnego po dniu 5 października 2018 r. i niezakończenia go do dnia wejścia w życie ustawy zmieniającej, postępowanie podlega umorzeniu, a strony wiąże dotychczasowa wysokość opłaty rocznej. Od przedmiotowego orzeczenia SKO, [...], jako organ reprezentujący właściciela nieruchomości gruntowej, wniósł pismem z dnia 26 października 2020 r. sprzeciw, który został przekazany do rozpoznania Sądowi Rejonowemu [...]. Postanowieniem z dnia 6 września 2023 r. sygn. akt [...] Sąd Rejonowy [...], umorzył postępowanie w przedmiocie ustalenia opłaty z tytułu użytkowania wieczystego. Z uzasadnienia przedmiotowego rozstrzygnięcia wynika, iż postanowieniem z dnia 22 czerwca 2022 r. Sąd Rejonowy [...] odrzucił sprzeciw m.st. Warszawy od orzeczenia Samorządowego Kolegium Odwoławczego, które następnie zostało zaskarżone przez pozwanego tj. [...]. W wyniku rozpoznania zażalenia Sąd Okręgowy w [...] w sprawie o sygn. akt [...], uchylił zaskarżone postanowienie i wskazał, iż Sąd winien rozważyć zastosowanie art. 4 ust. 2 ustawy zmieniającej. Po ponownym rozpoznaniu sprawy, Sąd Rejonowy [...] analizując przesłanki zakreślone w art. 4 ust. 2 ustawy zmieniającej doszedł do wniosku, iż w sprawie zaistniały obie przesłanki warunkujące umorzenie postępowania, co doprowadziło do jego umorzenia, na podstawie art. 355 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 1550 ze zm.) (dalej: "kpc") w związku z art. 4 ust. 1 i 2 ustawy zmieniającej. Przedmiotowe rozstrzygnięcie zostało zakwestionowane przez pozwanego tj. [...]. Postanowieniem z 13 marca 2024 r. sygn. akt [...] Sąd Okręgowy w [...], oddalił wniesione zażalenie. Jak wynika z uzasadnienia przedmiotowego rozstrzygnięcia Sąd odwoławczy podzielił stanowisko Sądu I instancji, iż w sprawie zaistniały przesłanki o których mowa w art. 4 ust. 2 ustawy zmieniającej, warunkujące umorzenie postępowania. Sąd odwoławczy przyjął bowiem, iż przedmiotowe postępowanie zostało wszczęte po dniu 5 października 2018 r. (tj. w dniu 27 grudnia 2018 r.) i nie zostało zakończone do dnia wejścia ustawy zmieniającej, zatem należało je umorzyć na podstawie art. 4 ust. 2 ustawy zmieniającej. Pismem z 13 maja 2024 r. [...] (dalej "skarżący"), reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na powyższe orzeczenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego, formułując zarzuty naruszenia przepisu art. 4 ust. 1 i ust. 2 ustawy zmieniającej, poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie do stanu faktycznego sprawy oraz naruszenie przepisu art. 21 ust. 1 ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego, poprzez niezastosowanie do stanu faktycznego sprawy. Równocześnie skarżący złożył wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi od orzeczenia Samorządowego Kolegium Odwoławczego. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej odrzucenie wskazując, iż jest ona niedopuszczalna bowiem orzeczenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w wyniku przekazania sprzeciwu skarżącego na ww. orzeczenie do Sądu Rejonowego [...], utraciło moc. Motywując swoje stanowisko SKO wskazało, że tryb ustalania i aktualizacji opłat związanych z użytkowaniem wieczystym uregulowany został na gruncie ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2023 r. poz. 344 t.j.) (dalej: "ugn", "ustawa o gospodarce nieruchomościami"). Od orzeczenia Samorządowego Kolegium Odwoławczego, odwołanie nie przysługuje, co oznacza, że ww. orzeczenie kończy etap postępowania w sprawie aktualizacji opłaty rocznej za użytkowanie wieczyste. Wniesienie sprzeciwu jest równoznaczne z żądaniem przekazania sprawy do sądu powszechnego, właściwego ze względu na miejsce położenia nieruchomości i inicjuje drugi etap – postępowania sądowego. W niniejszej sprawie sprzeciw do Sądu Rejonowego [...] został wniesiony w terminie, co zdaniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego na podstawie art. 80 ust. 2 ugn oznacza, że sprawa ma charakter sprawy cywilnej i nie należy już do kognicji sądów administracyjnych. W związku z powyższym, w ocenie organu skarga jest niedopuszczalna i podlega odrzuceniu, ewentualnie organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga podlega odrzuceniu. Wniesienie skargi jest niedopuszczalne z innych przyczyn tj. ze względu na brak przedmiotu zaskarżenia. Przedmiotem zaskarżenia jest orzeczenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z 22 września 2020 r. nr KOX/3502/Po/19, wydane w sprawie dotyczącej aktualizacji opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego ww. nieruchomości gruntowej. Nie ulega wątpliwości, że kwestie związane z kształtowaniem wysokości opłat z tytułu użytkowania wieczystego mają charakter cywilnoprawny, gdyż opłaty te stanowią essentialia negotti stosunku prawnego jakim jest użytkowanie wieczyste. Procedura aktualizacji opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego uregulowana została w sposób specyficzny na gruncie ustawy o gospodarce nieruchomościami. Chociaż pierwsza faza tego postepowania uregulowana została w ustawie administracyjnej, nie zmienia to faktu, iż postepowanie to dotyczy sprawy cywilnej. Orzeczenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego kończy pierwszą fazę tego postępowania. Skuteczne wniesienie sprzeciwu skutkuje tym, iż orzeczenie traci moc (art. 80 ust. 1 i 3 ugn), a uprzednio złożony wniosek o ustalenie, że aktualizacja opłaty rocznej jest nieuzasadniona albo jest uzasadniona w innej wysokości – zastępuje pozew (art. 80 ust. 2 ugn), ze wszelkimi jego konsekwencjami. Wniesienie sprzeciwu powoduje przeniesienie sporu na kanwę postępowania cywilnego, a przedmiotem tego postępowania w dalszym ciągu będzie sprawa o charakterze cywilnym, a nie administracyjnym. Przedmiotem postępowania sądu powszechnego nie będzie ocena orzeczenia Samorządowego Kolegium Odwoławczego (por. które przecież traci moc), ale sprawa aktualizacji opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego (por. uchwała NSA 7 sędziów z 17 grudnia 2018 r. I OPS 2/18 Lex nr 2597595). Złożony przez skarżącego sprzeciw na przedmiotowe orzeczenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego, skutkowało tym, że zgodnie z art. 80 ust. 3 ugn orzeczenie SKO utraciło moc, a więc zostało wyeliminowane z obrotu prawnego, a dotychczasowy wniosek o ustalenie, że aktualizacja opłaty rocznej jest nieuzasadniona albo jest uzasadniona w innej wysokości – zastąpiło pozew (art. 80 ust. 2 ugn). W tym momencie sprawa przeszła do drugiej fazy postępowania tj. do postępowania sądowego. W niniejszej sprawie, mamy do czynienia z sytuacją, gdy to sąd powszechny uznał się za właściwy w sprawie i ocenił dopuszczalność rozstrzygnięcia sporu w przedmiocie aktualizacji opłaty z tytułu użytkowania wieczystego, w kontekście materialnoprawnej regulacji zawartej w art. 4 ust. 2 ustawy zmieniającej. Nie znajdzie tu zastosowania zatem regulacja zawarta w treści art. 58 § 4 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. z 2024 r. poz. 935 t.j.) (dalej: "ppsa"), który stanowi, że sąd administracyjny nie może odrzucić skargi z tego powodu, że sprawa nie należy do właściwości sądów administracyjnych, jeżeli w tej sprawie sąd powszechny uznał się za niewłaściwy. Funkcjonuje bowiem w obrocie prawnym prawomocne postanowienie z 13 marca 2024 r. sygn. akt [...] Sądu Okręgowego w [...], oddalające zażalenie na postanowienie Sądu Rejonowego [...] z dnia 6 września 2023 r. sygn. akt [...], w którym Sąd umorzył postepowanie o ustalenie opłaty z tytułu użytkowania wieczystego. Nie ma przy tym znaczenia, że postanowienie w przedmiocie umorzenia postępowania ma charakter formalny, czyli kończy postepowanie w sposób formalny (por. postanowienie SN z 15 stycznia 2019 r. V CNP 26/18; postanowienie SN z 8 września 2020 r. sygn. akt I CZ 35/20), skoro na skutek uznania, że w sprawie spełniły się przesłanki, o których mowa w art. 4 ust. 2 ustawy zmieniającej, jedynym orzeczeniem w sprawie jakie Sąd winien wydać było postanowienie o umorzeniu postepowania, co nakazywała ustawa materialnoprawna. Rozpoznanie ponowne tożsamej sprawy przez sąd administracyjny powodowałoby, że w obrocie funkcjonowałyby rozstrzygnięcia zarówno sądu powszechnego jak i administracyjnego dotyczące tej samej sprawy, analizujące de facto to samo tj. badanie przesłanek warunkujących umorzenie postępowania aktualizacyjnego w kontekście ustawy materialnoprawnej. Skoro niniejsza skarga jest niedopuszczalna, rozpoznanie wniosków procesowych skarżącego, które immanentnie są związane ze skargą, w tym wniosek skarżącego o przywrócenie terminu do wniesienia skargi od orzeczenia Samorządowego Kolegium Odwoławczego jest bezprzedmiotowe, skoro nie istnieje przedmiot zaskarżenia będący przedmiotem rozpoznania. Wobec powyższego, z uwagi na okoliczność braku przedmiotu skargi w chwili jej wniesienia wobec prawidłowego wniesienia sprzeciwu przez skarżącego, rozpoznanego następnie przez sąd powszechny, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 oraz § 3 ppsa orzeczono jak w pkt 1 postanowienia. O zwrocie uiszczonego wpisu orzeczono na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 ppsa (pkt 2).