I SA/Wa 1305/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Boniecka – Płaczkowska Sędziowie: WSA Joanna Skiba (spr.) WSA Tomasz Szmydt Protokolant starszy sekretarz sądowy Katarzyna Krynicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 listopada 2015 r. sprawy ze skargi K. I. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] czerwca 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy odstąpienia od ustalenia opłaty za pobyt dziecka w placówce opiekuńczo-wychowawczej 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Prezydenta [...] z dnia [...] września 2014 r. nr [...] 2. przyznaje od Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz adwokata K. R. - kuratora dla nieznanego z miejsca pobytu skarżącego K. I. - wynagrodzenie w kwocie [...] ([...]) złotych, w tym: tytułem opłaty kwotę [...] ([...]) złotych, tytułem 23% podatku od towarów i usług kwotę 55,20 (pięćdziesiąt pięć 20/100) złotych. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], decyzją z dnia [...] czerwca 2015 r. (w decyzji błędnie podano rok 2014), nr [...] po rozpatrzeniu odwołania K. R. - kuratora dla osoby nieznanego z miejsca pobytu K. I.o, utrzymało w mocy decyzję Prezydenta [...] z dnia [...] września 2014 r., nr [...] orzekającą o odmowie odstąpienia od ustalenia opłaty za pobyt córki w placówce opiekuńczo- wychowawczej. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia SKO w [...] wskazało, że Prezydent [...] decyzją z dnia [...] września 2014 r. orzekł o odmowie odstąpienia od ustalenia opłaty za pobyt I. I. w Zespole [...]" przy ul. [...] w [...]. Odwołanie od powyższej decyzji złożyła K. R. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] rozpoznając odwołanie stwierdziło, że decyzja organu pierwszej instancji jest prawidłowa. Organ odwoławczy wskazał, że podstawę prawną rozstrzygnięcia Prezydenta [...] stanowiły przepisy ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (Dz. U. z 2013 r., poz. 135 ze zm.) oraz uchwała Rady [...] z dnia [...] maja 2012 r., nr [...] w sprawie określania warunków umorzenia w całości lub części, łącznie z odsetkami, odroczenia terminu płatności, rozłożenia na raty lub odstępowania od ustalenia opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej. SKO w [...] przytoczyło treść art. 193 ust. 1 pkt 1 w/w ustawy i podkreśliło, że z treści powołanego przepisu wynika, iż pobyt dziecka w pieczy zastępczej jest odpłatny, a opłatę taką ponoszą rodzice dziecka, przy czym jej wysokość zostaje ustalona w wydanej przez starostę decyzji. Zgodnie bowiem z art. 194 ust. 1 ustawy opłatę, o której mowa w art. 193 ust. 1, ustala, w drodze decyzji, starosta właściwy ze względu na miejsce zamieszkania dziecka przed umieszczeniem w rodzinie zastępczej, rodzinnym domu dziecka, placówce opiekuńczo-wychowawczej, regionalnej placówce opiekuńczo-terapeutycznej albo interwencyjnym ośrodku preadopcyjnym. W ocenie organu odwoławczego, analiza akt sprawy wskazuje, iż stanowisko Prezydenta o odmowie uwzględnienia wniosku rodzica o odstąpienie od ustalenia tej opłaty jest zasadne. W realiach bowiem przedmiotowej sprawy warunki umożliwiające odstąpienie od ustalania opłaty na wniosek rodzica zostały określone w uchwale z dnia 17 maja 2012 r. Warunki te są ściśle uzależnione od wysokości uzyskiwanego dochodu. Kolegium podniosło następnie, iż w niniejszej sprawie organ nie dysponował żadnymi dokumentami dotyczącymi sytuacji ojca dziecka, zatem nie miał podstaw do orzekania czy spełnia przesłanki zawarte w uchwale. Kolegium wskazało w dalszej części uzasadnienie, że po ustaleniu miejsca pobytu osoby nieobecnej i zawiadomieniu jej o stanie sprawy , w przypadku uznania, że nie jest w stanie ponosić opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej, zgodnie z art. 194 ust. 3 ustawy starosta na wniosek lub z urzędu uwzględniając uchwałę o której mowa w ust. 2 może umorzyć w całości lub w części łącznie z odsetkami lub odroczyć termin płatności opłaty. Skargę na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł K. I., reprezentowany przez kuratora K. R., zarzucając tej decyzji naruszenie: 1. art. 77 § 1 i art. 107 kpa poprzez zaniechanie uzasadnienia zaskarżonej decyzji zarówno w sferze faktycznej jak i prawnej, nie wskazanie dowodów na których organ się oparł przy wydaniu zaskarżonej decyzji, a którym i z jakich przyczyn odmówił wiarygodności; również poprzez niezasadne zaakceptowanie tego uchybienia przez organ I instancji; 2. art. 194 ust. 3 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (tj. Dz. U. z 2013 r. Nr 135 ze zm.) w związku z § 6 ust. 1 pkt. 1 uchwały nr [...] - poprzez jego błędną interpretację polegającą na przyjęciu, iż organ przy uznaniowości decyzji o odstąpieniu od opłaty może w sposób dowolny brać pod uwagę bądź nie - konkretne okoliczności dotyczące sytuacji strony ubiegającej się o odstąpienie od opłaty; 3. art. 194 ust. 3 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (tj. Dz. U. z 2013 r. Nr 135 ze zm.) w związku § 6 ust. 3 i 5 uchwały nr [...] - poprzez błędną interpretację polegającą na przyjęciu, iż brak oświadczenia o spełnianiu kryteriów do odstąpienia od opłaty w sytuacji braku ustalenia miejsca pobytu skarżącego, braku wezwania skarżącego do przedłożenia jakiegokolwiek oświadczenia, a jednocześnie przy dowodach wskazujących na sytuację dochodową - informacjach z Urzędu Skarbowego, ZUS i Urzędu Pracy, pozwala ustalić niespełnienie przez skarżącego kryteriów do odstąpienia od opłaty, podczas gdy na podstawie innych dowodów możliwe było ustalenie sytuacji dochodowej skarżącego; a w konsekwencji: 4. błąd w ustaleniach faktycznych polegający na przyjęciu, iż skarżący nie spełnia kryteriów do odstąpienia od ustalenia opłaty. Wskazując na powyższe zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej jej decyzji Prezydenta [...] z dnia [...] września 2014 r. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wniosło o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Ponadto sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. dalej ppsa). Badając wniesioną skargę w świetle powyższych kryteriów, Sąd uznał skargę za zasadną, bowiem zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] czerwca 2015 r. oraz poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji z dnia [...] września 2014 r. naruszają prawo w stopniu uzasadniającym ich uchylenie. Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta [...] o odmowie odstąpienia od ustalenia opłaty za pobyt dziecka w placówce opiekuńczo - wychowawczej. W zaskarżonej decyzji Kolegium oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji powołano się na przepisy art. 194 ust. 1, 2 i 3 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (Dz. U. z 2013 r. poz. 135, ze zm.) oraz uchwałę Nr [...] Rady Miasta [...] z dnia [...] maja 2012 r. w sprawie określenia warunków umorzenia w całości lub w części, łącznie z odsetkami, odroczenia terminu płatności, rozłożenia na raty lub odstępowania od ustalania opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej (Dz. Urz. Woj. Maz. z dnia 17 maja 2012 r., poz. 4447 ze zmianami). Powołując się na powyższe regulacje Kolegium stwierdziło, iż po analizie przedstawionych akt sprawy stanowisko Prezydenta [...] o niespełnieniu przesłanek do zastosowania ulgi w postaci odstąpienia od ustalenia opłaty należy uznać za zasadne. Dostrzec przy tym trzeba, że wbrew twierdzeniom Kolegium, organ pierwszej instancji nie wyjaśnił powodów, jakimi kierował. Zdaniem Sądu, nie można zgodzić się z organami, że ze względu na uznaniowy charakter decyzji organ nie ma obowiązku odstąpienia od ustalenia opłaty. Uznaniowy charakter takiej decyzji nie oznacza bowiem, że organ administracji może podjąć ją w sposób całkowicie dowolny, gdyż jest on związany treścią cytowanego przepisu oraz przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego, w szczególności art. 7 k.p.a. Wobec tego, rozstrzygnięcie sprawy musi zostać poprzedzone wnikliwym wyjaśnieniem i rozważeniem wszystkich okoliczności sprawy, a w uzasadnieniu decyzji winny być przedstawione motywy podjętego rozstrzygnięcia. Rolą sądu administracyjnego, kontrolującego zgodność z prawem wydanej decyzji, jest zaś sprawdzenie prawidłowości wnioskowania organu administracji, stwierdzającego, że w danej sytuacji faktycznej nie było możliwe uwzględnienie wniosku o odstąpienie od ustalenia opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej. Wywody organu w tym zakresie muszą być wewnętrznie spójne, a także zgodne z zasadami logiki i doświadczenia życiowego. Nie jest przekonująca argumentacja organu odwoławczego, że odmowa odstąpienia od ustalenia takiej opłaty jest zasadna. Organy obu instancji podały, że pomimo podjęcia szeregu działań w celu ustalenia sytuacji majątkowej, rodzinnej, zdrowotnej oraz dochodowej strony takich ustaleń nie dokonały, nie odnosząc przy tym w żaden sposób do znajdujących się w aktach sprawy dokumentów w postaci pisma ZUS z dnia [...] lutego 2014 r. Urzędu Pracy z dnia [...] lutego 2014 r. z Urzędu Skarbowego z [...] lutego 2014 r., postanowienia Sądu Rejonowego [...] z dnia [...] listopada 2013 r. sygn. akt [...] o ustanowieniu kuratora dla nieznanego z miejsca pobytu K. I. Zgromadzony materiał dowodowy nie został następnie oceniony w kontekście przesłanek określonych w uchwale z dnia z [...] maja 2012 r. w sprawie określenia warunków umorzenia w całości lub w części, łącznie z odsetkami, odroczenia terminu płatności, rozłożenia na raty lub odstępowania od ustalania opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej (Dz. Urz. Woj. Maz. 2013, poz. 9649)., zmienionej z dniem 1 października 2013 r. uchwałą Nr [...] Rady Miasta [...] z dnia [...] sierpnia 2013 r., którą zmieniono uchwałę z 17 maja 2012 r. w sprawie określenia warunków umorzenia w całości lub w części, łącznie z odsetkami, odroczenia terminu płatności, rozłożenia na raty lub odstępowania od ustalania opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej (Dz. Urz. Woj. Maz. 2013, poz. 9649). Jeszcze raz należy podkreślić, że w przypadku decyzji uznaniowych bardzo istotne jest ich uzasadnienie, bowiem to ono właśnie umożliwia poznanie przyjętego toku rozumowania. Organ winien więc w sposób jasny i jednoznaczny wyjaśnić zajęte stanowisko. Ponadto analiza akt administracyjnych sprawy prowadzi do uprawnionego wniosku, że nie zebrano pełnego materiału dowodowego. W aktach sprawy brakuje postanowienia Sądu Rejonowego dla [...] z dnia [...] lipca 2010 r. sygn. akt [...], które było podstawą umieszczenia dziecka w placówce opiekuńczo-wychowawczej. Również uzasadnienia decyzji obu instancji nie spełniają wymogów zawartych w art. 107 § 3 Kpa, gdyż organy te nie dokonały pełnej i wszechstronnej oceny sytuacji dochodowej i rodzinnej zobowiązanego, ponadto nie odniosły się w żaden sposób do obowiązujących przepisów. Z powyższych przyczyn i w tym samym stopniu naruszone zostały również przepisy postępowania, to jest art. 6, 8, 11 i art. 138 § 1 pkt 1 kpa. Z tych względów Sąd wyeliminował z obrotu prawnego decyzje organów obu instancji. Nie przesądzając jednocześnie wyników ponownie prowadzonego postępowania wskazać należy, że organ I instancji przy ponownym rozpatrywaniu sprawy o odstąpienie od ustalenia odpłatności za pobyt w pieczy zastępczej powinien szczegółowo ustalić stan faktyczny i okoliczności sprawy, a następnie dokonać ich oceny zgodnie z przepisami kodeksu postępowania administracyjnego oraz w aspekcie przesłanek określonych w prawie materialnym. Z powyższych względów Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w związku z art. 135 P.p.s.a orzekł jak w sentencji. O wynagrodzeniu kuratora orzeczono na podstawie art. 211 i 213 pkt 1 ppsa, biorąc za punkt odniesienia § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 13 listopada 2013 r. w sprawie określenia wysokości wynagrodzenia i zwrotu wydatków poniesionych przez kuratorów ustanowionych dla strony w sprawie cywilnej (Dz. U. z 2013 r., poz. 1476).