I SA/Wa 1305/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Przemysław Żmich Sędziowie WSA Magdalena Durzyńska (spr.) WSA Dariusz Pirogowicz po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 30 października 2019 r. w trybie uproszczonym sprawy ze skargi W. M., A. S. i D. S. w przedmiocie niewykonania przez Prezydenta [...] wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 2 lutego 2016 r., sygn. akt I SAB/Wa 705/15 1. wymierza Prezydentowi [...] grzywnę w wysokości 5000 (pięć tysięcy) złotych; 2. stwierdza, że bezczynność Prezydenta [...] w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. przyznaje od Prezydenta [...] na rzecz każdego ze skarżących W. M., A. S. i D. S. kwotę po 2000 (dwa tysiące) złotych tytułem sumy pieniężnej; 4. zasądza od Prezydenta [...] solidarnie na rzecz skarżących W. M., A. S. i D. S. kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Pismem z [...] maja 2019 r. W. M., A.S. i D.S. (dalej jako skarżący) złożyli skargę na niewykonanie przez Prezydenta [...] (dalej jako organ/prezydent) wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 2 lutego 2016 r. sygn. akt I SAB/Wa 705/15. Wyrokiem tym Sąd zobowiązał Prezydenta [...] do rozpatrzenia wniosku o ustalenie odszkodowania za nieruchomość [...] położoną przy ulicy [...], ozn. hip. nr [...] – w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy W uzasadnieniu skargi wskazano, że organ odebrał akta spawy wraz z prawomocnym wyrokiem 26 kwietnia 2016 r. i od tamtej pory dwukrotnie już Wojewódzki Sąd Administracyjny wymierzał organowi grzywnę za niewykonanie ww. wyroku. Pomimo kolejnych wyroków wymierzających grzywnę oraz skierowanych do niego pisemnych wezwań organ nadal nie wydał decyzji w sprawie. Skarżący wnieśli o wymierzenie Prezydentowi [...] grzywny w wysokości 5000 zł, stwierdzenie, że bezczynność w wykonaniu wyroku miała charakter rażącego naruszenia prawa, przyznanie na rzecz skarżących sumy pieniężnej, zasądzenie na ich rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych oraz o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym, na posiedzeniu niejawnym. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie wskazując, że w sprawie nie został dotychczas zgromadzony wystarczający materiał dowodowy pozwalający na wydanie decyzji, zaś opóźnienie w rozpoznaniu sprawy spowodowane jest znacznym stopniem skomplikowania spraw dotyczących nieruchomości objętych działaniem dekretu z 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy, a nadto na skutek częstych ponagleń i skarg wnoszonych przez strony akta spraw pozostają w długotrwałym posiadaniu organów nadrzędnych i sądów. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest uzasadniona, co skutkować musi wymierzeniem organowi grzywny. Przedmiotowa skarga została złożona w trybie art. 154 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm., dalej jako ppsa). Przepis ten stanowi, że w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny. W rozpoznawanej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 2 lutego 2016 r. sygn. akt I SAB/Wa 705/15 zobowiązał prezydenta do rozpatrzenia wniosku o ustalenie odszkodowania za wskazaną nieruchomość w terminie dwóch miesięcy od dnia doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Bezsporne jest, że akta sprawy wraz z prawomocnym wyrokiem Sądu wpłynęły do organu 27 kwietnia 2016 r., a zatem termin określony w ww. wyroku upływał z dniem 27 czerwca 2016 r. Wyrokiem z 9 stycznia 2017 r. sygn. akt I SA/Wa 1744/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wymierzył organowi grzywnę w wysokości 1000 zł za niewykonanie ww. wyroku i stwierdził, że bezczynność prezydenta w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Następnie wyrokiem z 28 lutego 2018 r. sygn. akt I SA/Wa 2154/17 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wymierzył prezydentowi grzywnę za niewykonanie wyroku w kwocie 3000 zł, stwierdził że bezczynność w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa oraz przyznał od organu na rzecz skarżących sumę pieniężną w wysokości po 1500 zł na rzecz każdego ze skarżących. Niekwestionowaną okolicznością jest również to, że do dnia wydania orzeczenia w przedmiotowej sprawie, mimo uprzedniego pisemnego wezwania przez skarżących do wykonania prawomocnego wyroku, prezydent nie rozstrzygnął sprawy o ustalenie odszkodowania za przedmiotową nieruchomość. Skoro zaś Prezydent w terminie wyznaczonym wyrokiem Sądu z 2 lutego 2016 r. sprawy nie rozpatrzył a wyrok ten zobowiązywał organ nie tylko do rozstrzygnięcia sprawy, ale i do dokonania tego w określonym w nim terminie, to w tym stanie rzeczy wniosek o wymierzenie prezydentowi grzywny jest niewątpliwie uzasadniony. Zważyć bowiem należy, że niewykonywanie wyroków sądów - niezależnie od tego czy są to wyroki sądów administracyjnych (jak w niniejszej sprawie), czy sądów powszechnych - w demokratycznym państwie prawnym nie może być tolerowane. W szczególności nie można zaakceptować, czy też usprawiedliwiać sytuacji, gdy wyroki sądów nie są respektowane przez organy władzy publicznej. Taka sytuacja nieuchronnie prowadzi do podważania zaufania jednostek do tych organów, jak też szerzej do samej władzy publicznej. Świadczy przy tym o braku poszanowania prawa przez organy, które same zobowiązane są do jego stosowania. W przedstawionych okolicznościach sprawy, biorąc pod uwagę długość przekroczenia wyznaczonego przez Sąd terminu na załatwienie sprawy, a także brak jakiejkolwiek reakcji organu na uprzednio wymierzane kolejno grzywny, Sąd uznał, iż wystarczająco represyjną, jak też dyscyplinującą funkcję spełni grzywna w wysokości 5000 zł, która to kwota mieści się w wymiarze grzywny określonej w art. 154 § 6 ppsa. Jednocześnie, rozpoznając sprawę stosownie do treści art. 154 § 2 ppsa Sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. O rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 października 2013 r., sygn. akt I OSK 1181/13, dostępny na: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Sytuacja taka zaszła w przedmiotowej sprawie. W ocenie Sądu, bezczynność organu po wyroku z dnia 2 lutego 2016 r. ma charakter rażącego naruszenia prawa. Za takim stanowiskiem Sądu przemawia fakt, że termin na rozpatrzenie sprawy wyznaczony w wyroku z 2 lutego 2016 r. upłynął już ponad trzy lata temu oraz to, że organ po otrzymaniu prawomocnego wyroku wraz z aktami administracyjnymi sprawy nie podjął skutecznych czynności zmierzających do załatwienia sprawy i to pomimo kilkukrotnych wezwań do wykonania wyroku. Prezydenta nawet nie zmobilizował fakt, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie już dwukrotnie ukarał organ grzywną za niewykonanie wyroku i stwierdzał rażące naruszenie prawa. W ocenie Sądu okoliczności powołane przez organ w odpowiedzi na skargę nie stanowią usprawiedliwienia niewykonania prawomocnego wyroku sądu administracyjnego. Uzasadnia to uznanie działania organu za rażąco naruszające prawo. Art. 154 § 7 ppsa stanowi, że uwzględniając skargę na niewykonanie wyroku, sąd może przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6. Instytucja sumy pieniężnej przyznawanej stronie od organu, podobnie jak i grzywna, która jest podstawowym środkiem stosowanym w sprawie dotyczącej niewykonania wyroku, pełni funkcję kompensacyjną oraz prewencyjną – i ma na celu wzmocnienie instytucji przeciwdziałających bezczynności oraz przewlekłemu prowadzeniu postępowania. Podobnie jak w przypadku grzywny jej celem jest zdyscyplinowanie organu do załatwienia sprawy, ale nade wszystko chodzi o rodzaj zadośćuczynienia wnioskodawcy za oczekiwanie na rozstrzygnięcie wniosku. Nie chodzi przy tym o naprawienie szkody, gdyż odszkodowanie zostało wprost przewidziane w art. 154 § 4 ppsa (por. wyrok NSA z dnia 21 lutego 2018 r. sygn. akt I OSK 2229/17). Nie ulega wątpliwości, że ocena, czy okoliczności sprawy wskazują na potrzebę zadośćuczynienia stronie skarżącej za oczekiwanie na rozpoznanie i zakończenie jej sprawy, zwłaszcza gdy organ dopuszcza się niewykonania wyroku sądu, pozostawiona została sądowi (por. wyrok NSA z dnia 26 maja 2017 r., sygn. akt I OSK 343/17, wyrok NSA z 25 sierpnia 2017 r. sygn. akt I OSK 2065/16). Ocena ta powinna uwzględniać wszystkie istotne okoliczności sprawy i powinna być przeprowadzona przez sąd szczególnie wnikliwie. W rozpoznawanej sprawie dalsza zwłoka organu uzasadnia przyznanie od Prezydenta [...] na rzecz skarżących sumy pieniężnej jako zadośćuczynienia za oczekiwanie na rozpoznanie ich sprawy, co jednocześnie zdyscyplinuje organ do jej załatwienia. Sąd stanął na stanowisku, że zasadne jest przyznanie sumy pieniężnej w kwocie po 2000 zł na rzecz każdego ze skarżących. Określając wysokość sumy pieniężnej z tytułu niewykonania wyroku Sąd miał na uwadze rodzaj sprawy, w której nastąpiła bezczynność oraz czas trwania postępowania administracyjnego. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 154 § 1 w zw. z art. 154 § 6 ppsa orzekł jak w punkcie 1 sentencji wyroku. Na podstawie art. 154 § 2 ppsa orzeczono jak w punkcie 2 sentencji wyroku. Sąd przyznał skarżącym sumę pieniężną w oparciu o art. 154 § 7 ppsa. (punkt 3 sentencji). O kosztach procesu zwartych w punkcie 4 sentencji wyroku Sąd orzekł na podstawie art. 200 w zw. z art. 202 § 2 ppsa w zw. z art. 205 § 2 ppsa.