I SA/Wa 131/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Monika Nowicka Sędziowie WSA Emilia Lewandowska (spr.) asesor WSA Iwona Kosińska Protokolant Maciej Kozłowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 lipca 2006 r. sprawy ze skarg Stowarzyszenia [...] w W. i A. Spółka z o. o. z siedzibą w W. na postanowienie Ministra Transportu i Budownictwa z dnia [...] listopada 2005 r. nr [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania w sprawie o stwierdzenie nieważności decyzji uwłaszczeniowej 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz postanowienie Ministra Infrastruktury z dnia [...] lipca 2005 r., nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Ministra Budownictwa na rzecz Stowarzyszenia [...] w W. kwotę 100 (sto) złotych oraz na rzecz A. Spółka z o. o. z siedzibą w W. kwotę 340 (trzysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. I SA/Wa 131/06 Uzasadnienie Minister Transportu i Budownictwa, postanowieniem z dnia [...] listopada 2005 r., nr [...], uchylił postanowienie Ministra Infrastruktury z dnia [...] lipca 2005 r., nr [...] w części odnoszącej się do garażu nr [...] położonym na działce nr [...], którym to postanowieniem Minister Infrastruktury zawiesił postępowanie w sprawie o stwierdzenie nieważności: 1) decyzji Wojewody [...] nr [...] z dnia [...] marca 1992 r., zmienionej częściowo w trybie odwoławczym decyzją Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa nr [...] z dnia [...] maja 1992 r., a wydanej w sprawie uwłaszczenia Przedsiębiorstwa H. nieruchomościami o łącznej pow. [...] m² położonymi w W. przy ul. [...], 2) decyzji Wojewody [...] nr [...] z dnia [...] marca 1992 r. zmienionej częściowo w trybie odwoławczym decyzją Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa nr [...] z dnia [...] maja 1992 r., a wydanej w sprawie uwłaszczenia Przedsiębiorstwa H. nieruchomościami o łącznej pow. [...] m² położonymi w W. przy ul. [...] - w części dotyczącej garaży położonych na działkach nr [...], [...] i [...] i w tym zakresie umorzył postępowanie dotyczące odmowy wszczęcia postępowania, a w powołanym zakresie utrzymał w mocy postanowienie z dnia [...] lipca 2005 r. Z ustaleń organu odwoławczego wynika, że Wojewoda [...] działając na podstawie art. 2 ust. 1-3 ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. Nr 79, poz. 464 ze zm.) wyżej wymienionymi decyzjami z dnia [...] marca 1992 r. zmienionymi częściowo w trybie odwoławczym decyzjami Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z dnia [...] maja 1992 r., stwierdził nabycie z dniem 5 grudnia 1990 r. przez Przedsiębiorstwo H. prawa użytkowania wieczystego gruntu Skarbu Państwa położonego w W. przy ul. [...], wskazanego na mapach wymienionych w tych decyzjach, oraz nabycia własności budynków, budowli i urządzeń usytuowanych na tym gruncie. Pismem z dnia 17 lutego 2005 r., uzupełnionym pismem z dnia 30 marca 2005 r., a także pismem z dnia 17 maja 2005 r. Stowarzyszenie [...] w W. wniosło o stwierdzenie nieważności wyżej wymienionych decyzji wskazując, że niektóre z działek w dniu 5 grudnia 1990 r. były zabudowane garażami i powołując się na przepisy art. 211 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r., Nr 261, poz. 2603), który zastąpił art. 8 wyżej wymienionej ustawy z dnia 29 września 1990 r. Roszczenia zostały zgłoszone do działek nr [...], [...] i [...]. Minister Infrastruktury postanowieniem z dnia [...] lipca 2005 r. zawiesił postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji uwłaszczeniowych w przedmiotowym zakresie. Stowarzyszenie [...] w W. wystąpiło z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy. Ponownie rozpoznając sprawę organ nadzoru ustalił, że roszczenia dotyczą kilkudziesięciu garaży położonych w całości lub w części na wymienionych działkach. Działki te w dniu 5 grudnia 1990 r. stanowiły własność Skarbu Państwa, na co wskazują akta. Uwłaszczenie, które nastąpiło z dniem 5 grudnia 1990 r. nie może naruszać praw osób trzecich, przy czym uzyskanie praw rzeczowych do garaży i niezbędnego gruntu regulują przepisy art. 211 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. Ustalenie, czy zostały spełnione wszelkie przesłanki określone w art. 211 i czy na podstawie tego przepisu zainteresowane osoby nabyły prawa rzeczowe do garaży i gruntów następuje w trybie cywilnoprawnym, a nie w trybie administracyjnym. Oznacza to, że organ administracji nie jest upoważniony do przesądzenia sprawy nabycia praw z mocy tego przepisu, przy czym Stowarzyszenie potwierdza, że toczą się stosowne postępowania sądowe w tym zakresie, wynika to również z pisma H. Sp. z o.o. z dnia 4 lutego 2005 r. W ocenie organu przesądzenie powyższej kwestii w stosownym postępowaniu cywilnoprawnym uznać należy w niniejszej sprawie za zagadnienie wstępne (art. 97 § 1 pkt 4 kpa), warunkujące prowadzenie dalszego postępowania administracyjnego, w tym także ustalenie osób, które - jeżeli spełniły przesłanki z art. 211 - miałyby w sprawie interes prawny. Brak więc podstaw do zmiany orzeczenia zawartego w zaskarżonym postanowieniu. W stosunku do garażu nr [...], położonego na działce nr [...] objętej decyzją nr [...] z dnia [...] marca 1992 r. Sąd Rejonowy w W. wyrokiem zaocznym sygn. akt [...] z dnia 21 stycznia 2002 r. zobowiązał Skarb Państwa – Starostę W. do złożenia oświadczenia woli o oddanie na rzecz L. S. w użytkowanie wieczyste gruntu zajętego pod budowę garażu nr [...] położonego na działce nr [...] oraz do nieodpłatnego przeniesienia własności tego garażu. L. S. pismem z dnia 5 września 2005 r. wystąpił o stwierdzenie nieważności decyzji uwłaszczeniowej w zakresie dotyczącym przedmiotowego garażu. Skoro w stosunku do garażu nr [...] (i gruntu), wobec wyżej wymienionego wyroku Sądu nie występuje przyczyna uzasadniająca zawieszenie postępowania, w tym tylko zakresie należało dokonać korekty zaskarżonego postanowienia. Skargi na postanowienie Ministra Transportu i Budownictwa wnieśli: Stowarzyszenie [...] w W. i A. Sp. z o.o. z siedzibą w W. Stowarzyszenie [...], wniosło o uchylenie zaskarżonego postanowienia w zakresie w jakim utrzymuje ono w mocy postanowienie Ministra Infrastruktury z dnia [...] lipca 2005 r. i zasądzenie kosztów postępowania. Skarżący zarzucił naruszenie art. 211 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, który zastąpił art. 8 ustawy o gospodarce nieruchomościami z dnia 29 września 1990 r. oraz art. 97 § 1 pkt 4 kpa. A. Sp. z o.o. wnosiła o uchylenie ewentualnie stwierdzenia nieważności zaskarżonego postanowienia oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, w szczególności art. 127 § 3 kpa w związku z art. 144 kpa i art. 28 kpa oraz art. 31 kpa, art. 7 kpa, art. 10 kpa, art. 77 kpa i art. 124 § 2 kpa. W odpowiedzi na skargi Minister Transportu i Budownictwa wniósł o ich oddalenie i podtrzymał stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Obie skargi są uzasadnione, chociaż z innych powodów niż powołano w ich uzasadnieniach. Z mocy art. 134 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną postawą prawną. W rozpoznawanej sprawie z żądaniem wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności wskazanych decyzji uwłaszczeniowych wystąpiło Stowarzyszenie [...]. Stowarzyszenie to jest organizacją społeczną, co wynika wprost z zapisu w statucie. Z treści podania, w sposób nie budzący wątpliwości wynika, że Stowarzyszenie wystąpiło w sprawie dotyczącej innych osób - członków Stowarzyszenia, którzy są użytkownikami garaży na działkach objętych zaskarżonym postanowieniem, a nie w sprawie, w której ma własny interes prawny. To uprawnienie do zgłoszenia żądania wszczęcia postępowania administracyjnego przysługuje organizacji społecznej na podstawie art. 31 § 1 pkt 1 kpa. W takiej sytuacji organ administracji publicznej winien, stosownie do art. 31 § 2 kpa, wydać postanowienie o wszczęciu z urzędu postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji uwłaszczeniowych, bądź też postanowienie o odmowie wszczęcia takiego postępowania. Przepis ten jest więc wyjątkiem od ogólnej zasady polskiego postępowania administracyjnego, że nie wydaje się postanowienia o wszczęciu postępowania. Na postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania służy zażalenie. Rozstrzygnięcie tej kwestii postanowieniem, które stałoby się ostateczne, dopiero pozwoliłoby organowi nadzoru na podjęcie dalszych czynności, gdyby postanowienie to stanowiło o wszczęciu postępowania z urzędu. W rozpoznawanej sprawie organ nadzoru nie wydał postanowienia przewidzianego w art. 31 § 2 kpa i na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 kpa, postanowieniem z dnia [...] lipca 2005 r., zawiesił postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji uwłaszczeniowych mimo, że takie postępowanie z urzędu w ogóle nie zostało wszczęte i nie jest wiadome, czy zostanie wszczęte. Zawieszenie postępowania jest instytucją procesową, która może odnosić się tylko do postępowania wszczętego, które jest w toku. Postępowanie, które nie zostało wszczęte nie istnieje i nie może być tym samym zawieszone. Tak więc postanowienie Ministra Infrastruktury z dnia [...] lipca 2005 r. zapadło z naruszeniem art. 31 § 2 kpa i art. 97 § 1 pkt 4 kpa, co uzasadnia jego uchylenie. Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] listopada 2005 r. Minister Transportu i Budownictwa utrzymał w mocy postanowienie z dnia [...] lipca 2005 r. w części zaś je uchylił i w tym zakresie umorzył postępowanie dotyczące odmowy wszczęcia postępowania. Postanowienie to jest sprzeczne z prawem albowiem utrzymuje w mocy wadliwe postanowienie, zaś w części umarza postępowanie dotyczące odmowy wszczęcia postępowania w sytuacji, gdy nie zostało wydane postanowienia dotyczące odmowy wszczęcia postępowania nadzorczego. Uzasadnia to również uchylenie zaskarżonego postanowienia. Z powyższych względów Sąd na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 152 i art. 200 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku.