I SA/Wa 1311/06
WyrokWSA w Warszawie2006-09-28
Skład orzekający: Anna Łukaszewska - Macioch, Maria Tarnowska, Agnieszka Miernik
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja odmawiająca stwierdzenia nieważności decyzji uwłaszczeniowej, wydana na podstawie art. 2 ust. 1-3 ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, narusza prawo w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy?Ratio decidendi
Zaskarżona decyzja narusza prawo, ponieważ Wojewódzki Sąd Administracyjny błędnie zastosował art. 2 ust. 1 zd. drugie ustawy z dnia 29 września 1990 r., nie uwzględniając wykładni prawa dokonanej przez Naczelny Sąd Administracyjny w poprzednim postępowaniu. Sąd, związany wykładnią NSA, uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji.Stan faktyczny
Spadkobiercy byłej właścicielki nieruchomości wnieśli o stwierdzenie nieważności decyzji uwłaszczeniowej z 1993 r. Organ odmówił stwierdzenia nieważności, a następnie wydał decyzję, w której częściowo uchylił swoją wcześniejszą decyzję i umorzył postępowanie, a w pozostałym zakresie utrzymał w mocy decyzję odmawiającą stwierdzenia nieważności. Skarżący zarzucili naruszenie przepisów ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości oraz k.p.a. Sąd pierwszej instancji oddalił skargę, jednak NSA uchylił ten wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania.Rozstrzygnięcie
Uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji; stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; zasądza od Ministra Budownictwa na rzecz skarżących zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Łukaszewska - Macioch Sędziowie : WSA Maria Tarnowska (spr.) asesor WSA Agnieszka Miernik Protokolant Ilona Sułek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 września 2006 r. sprawy ze skargi W. M., A. O. i T. O. na decyzję Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] października 2003 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] lipca 2003 r. nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Ministra Budownictwa na rzecz W. M., A. O. i T. O. łącznie kwotę 300 (trzysta) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miasta decyzją z dnia [...] października 2003 r. nr [...], po rozpatrzeniu wniosku W. M., A. O. i T. O. o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej decyzją Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] lipca 2003 r. nr [...] odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 1993 r. wydanej w przedmiocie uwłaszczenia Przedsiębiorstwa Państwowego "[...]" w O. nieruchomością położoną w C. przy Al. [...] i ul. [...] - działki nr [...], uchylił swą wcześniejszą decyzję w części dotyczącej działek o nr [...] i w tym zakresie umorzył postępowanie administracyjne, a w zakresie odnoszącym się do działek o nr [...] utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] lipca 2003 r.
Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.
Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] grudnia 1993 r. nr [...] stwierdził nabycie z mocy prawa z dniem 5 grudnia 1990 r. przez Przedsiębiorstwo Państwowe "[...]" w O. prawa użytkowania wieczystego gruntu Skarbu Państwa położonego w C. przy Al. [...] i ul. [...], oznaczonego w ewidencji gruntów jako działki o nr [...] o łącznej powierzchni [...] ha oraz nieodpłatne nabycie własności budynków i urządzeń położonych na tym gruncie.
Pismem z dnia 12 lutego 2003 r. W. M., A. O. i T. O. - spadkobiercy byłej właścicielki nieruchomości, wnieśli o stwierdzenie nieważności tej decyzji, a Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast, po rozpatrzeniu tego wniosku decyzją z dnia [...] lipca 2003 r. odmówił stwierdzenia nieważności decyzji uwłaszczeniowej.
Ponownie rozpoznając sprawę Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast podał, że przed wydaniem zaskarżonej decyzji W. M., A. O. i T. O. ograniczyli zakres swego zainteresowania wyłącznie do działek nr [...], a zatem postępowanie dotyczące pozostałych działek wszczęte na wniosek stron, stało się bezprzedmiotowe i należało je umorzyć.
Organ stwierdził, że działki o nr [...] stanowiły własność Skarbu Państwa, objęte były księgą wieczystą KW [...], istniało też prawo zarządu do tych nieruchomości, co oznacza, zdaniem organu, że spełnione były przesłanki uwłaszczeniowe, zawarte w art. 2 ust. 1-2 ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości (Dz. U. Nr 79, poz. 464 z późn. zm.).
Organ podał, że spadkobiercy właściciela nieruchomości wnioskiem z dnia 31 stycznia 2001 r. wnieśli o zwrot działek nr [...], i postępowanie w tym zakresie zostało umorzone, ponieważ wniosek ten wpłynął już po wydaniu decyzji uwłaszczeniowej, a więc nie mógł wywołać skutków z mocą wsteczną, co oznacza, że nie zaistniały przesłanki określone w art. 156 § 1 pkt 2 kpa w odniesieniu do decyzji uwłaszczeniowej.
Organ stwierdził, że wniosek o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, tj. działek nr [...] spadkobiercy właściciela nieruchomości złożyli poprzednio w piśmie z dnia 14 marca 1991 r. Postępowanie to uległo zawieszeniu, do czasu rozstrzygnięcia w odrębnym postępowaniu sprawy zbędności nieruchomości, ponieważ zwrot nieruchomości następuje wówczas, gdy nieruchomość stała się zbędna na cel wywłaszczeniowy. Prezydent Miasta C. decyzją z dnia [...] lutego 1992 r. orzekł o zbędności wyłącznie działki nr [...] i działka ta została zwrócona decyzją Kierownika Urzędu Rejonowego w C. z dnia [...] czerwca 1994 r. Sprawa zbędności nieruchomości, istotna w postępowaniu o zwrot nieruchomości, została rozstrzygnięta decyzją z dnia [...] lutego 1992 r., a więc decyzją wydaną jeszcze przed decyzją uwłaszczeniową.
Ponadto organ stwierdził, że w sytuacji, gdy wniosek o zwrot złożono po dniu 5 grudnia 1990 r. a przed wydaniem decyzji uwłaszczeniowej, co miało miejsce w niniejszej sprawie, orzecznictwo sądowe w czasie wydania decyzji uwłaszczeniowej przyjmowało, że wniosek o zwrot nie ma wpływu na uwłaszczenie i nie można mówić o rażącym naruszeniu prawa. Dlatego też, zdaniem organu, brak jest podstaw do stwierdzenia, że decyzja uwłaszczeniowa dotycząca działek nr [...] została wydana z rażącym naruszeniem prawa, i dodał, że podnoszona przez stronę okoliczność pominięcia jej w postępowaniu uwłaszczeniowym, stanowi przesłankę do wznowienia postępowania zgodnie z art. 145 § 1 pkt 4 kpa, a nie przesłankę do stwierdzenia nieważności decyzji.
Skargę na decyzję Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnieśli W. M., A. O. i T. O. - spadkobiercy byłej właścicielki nieruchomości nr [...], zarzucając naruszenie art. 69 ust. 1 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r.o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomościami (Dz. U. z 1991 r. Nr 30, poz. 127 z późn. zm.), art. 2 ust. 1 i ust. 3 ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości, a także art. 97 § 1 pkt 4 kpa.
Skarżący wnieśli o zmianę zaskarżonej decyzji i stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody [...] o uwłaszczeniu Przedsiębiorstwa Państwowego "[...]", lub o uchylenie zaskarżonej decyzji Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miasta i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.
W odpowiedzi na skargę Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miasta wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji orzekając w sprawie nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.
Skarga jest zasadna, dokonując oceny zaskarżonej decyzji Sąd uznał, że zaskarżona decyzja narusza prawo.
W przedmiotowej sprawie przedmiotem skargi jest odmowa stwierdzenia nieważności decyzji uwłaszczeniowej wydanej na podstawie art. 2 ust. 1- 3 ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. Nr 79, poz. 464 z późn. zm.).
Postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie zostało wszczęte wskutek wniosku spadkobierców dawnego właściciela nieruchomości o stwierdzenie nieważności decyzji uwłaszczeniowej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie rozpoznał skargę zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271, z późn. zm.), i wyrokiem z dnia 2 lutego 2005 r., sygn. akt I SA 2698/03 oddalił skargę W. M., A. O. i T. O. na decyzję Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] października 2003 r.
Od wyroku tego W. M., A. O. i T. O. wnieśli skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego, który wyrokiem z dnia 27 czerwca 2006 r. sygn. akt I OSK 1014/05 uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania.
W uzasadnieniu wyroku z dnia 27 czerwca 2006 r. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie błędnie zastosował art. 2 ust. 1 zd. drugie ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości przyjmując, że Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast wydając zaskarżoną decyzję uznał, że w sprawie zakończonej przez Wojewodę [...] decyzją z dnia [...] grudnia 1993 r. nie nastąpiło naruszenie interesów spadkobierców byłych właścicieli nieruchomości wywłaszczonych.
Zgodnie z art. 190 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), sąd, któremu sprawa została przekazana związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny, a ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia.
Ponownie rozpoznając sprawę, organ będzie miał na uwadze wykładnię prawa dokonaną w niniejszej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny, i zawartą w wyroku z dnia 27 czerwca 2006 r. sygn. akt I OSK 1014/05, stosownie do art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zgodnie z którym, ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność były przedmiotem zaskarżenia.
Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a oraz art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło