I SA/Wa 1313/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Tarnowska (spr.) Sędziowie WSA Iwona Kosińska WSA Joanna Skiba Protokolant Katarzyna Krynicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 listopada 2008 r. sprawy ze skargi S. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] czerwca 2008 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranej zaliczki alimentacyjnej 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Prezydenta W. z dnia [...] października 2007 r. nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] czerwca 2008 r. nr [...], po rozpatrzeniu odwołania S. K. od decyzji Prezydenta W. z dnia [...] października 2007 r. nr [...] orzekającej o ustaleniu kwoty nienależnie pobranej zaliczki alimentacyjnej wypłaconej w okresie od dnia 1 października 2006 r. do 31 lipca 2007 r. w łącznej kwocie [...] zł wraz z odsetkami ustawowymi w wysokości [...] zł i stwierdzeniu, że nienależnie pobrane świadczenie wraz z odsetkami ustawowymi strona powinna wpłacić w oznaczonym terminie - na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 kpa uchylił zaskarżoną decyzję w części dotyczącej terminu zwrotu i w tym zakresie orzekł, że kwota nienależnie pobranej zaliczki alimentacyjnej powinna zostać zwrócona w sposób podany w decyzji organu pierwszej instancji w terminie 14 dni od daty doręczenia niniejszej decyzji, a w pozostałym zakresie utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. podało, że decyzją Prezydenta W. nr [...] z dnia [...] sierpnia 2007 r. wydaną na podstawie przepisów ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej (Dz. U. Nr 86, poz. 732 z późn. zm.) oraz odpowiednio - art. 32 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 z późn. zm.), zmieniono decyzję [...] z [...] września 2006 r., zmienioną decyzją nr [...] z dnia [...] grudnia 2006 r. w części dotyczącej wysokości zaliczki alimentacyjnej dla S. K. w taki sposób, że ustalono wysokość tej zaliczki w kwocie [...] zł miesięcznie z uwagi na zmianę wysokości dochodu w rodzinie. Okazało się bowiem, o czym organ nie został poinformowany we właściwym terminie, że pozostająca w tym samym gospodarstwie domowym siostra uprawnionego podjęła od września 2006 r. pracę i dochód na osobę wynosił [...] zł na miesiąc. Po ponownym przeliczeniu dochodów zaliczka przysługiwała w kwocie niższej – [...] zł, a nie [...] zł. Decyzję doręczono 11 września 2007 r, odwołanie nie zostało wniesione, a zatem decyzja uprawomocniła się w dniu 26 września 2007 r. W dniu [...] października 2007 r. decyzją Prezydenta W. nr [...] orzeczono o ustaleniu kwoty nienależnie pobranej zaliczki alimentacyjnej wypłaconej w okresie od dnia 1 października 2006 r. do 31 lipca 2007 r. łącznie na [...] zł wraz z odsetkami ustawowymi w wysokości [...] zł i stwierdzono, że nienależnie pobrane świadczenia wraz z odsetkami ustawowymi strona powinna zwrócić w oznaczonym terminie. Wskazano, że wobec niedoinformowania organu o zmianie sytuacji dochodowej w rodzinie należało uznać za nienależnie pobrane te świadczenia, co do których wydana została decyzja zmieniająca z [...] sierpnia 2007 r. Decyzję doręczono 22 października 2007 r. i tego samego dnia zostało złożone odwołanie, w którym wskazano, że S. K. nie wiedział o podjęciu pracy przez siostrę, ponieważ w tym czasie przebywał za granicą na studiach. Odwołanie złożył ojciec uprawnionego A. K., działający bez upoważnienia, jednakże w oświadczeniu złożonym w terminie późniejszym S. K. stwierdził, że upoważnił ojca do złożenia odwołania. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. stwierdziło, że o uznaniu świadczenia za nienależnie pobrane organ może orzec dopiero po uchyleniu lub zmianie decyzji, którą je przyznano, bowiem inaczej uznano by za nienależne świadczenie przyznane na mocy prawomocnej znajdującej się w obiegu decyzji. Takie rozstrzygnięcie nastąpiło decyzją z [...] sierpnia 2007 r., która stała się prawomocna przed wydaniem nowej decyzji. Wykazano w niej, że świadczenie powinno być przyznane w mniejszej wysokości, możliwe byłoby wydanie decyzji w sprawie uznania świadczeń za nienależne i określenia kwot, które będą podlegały zwrotowi. W podobnej sprawie wypowiedział się już Wojewódzki Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 18 stycznia 2007 r. sygn. akt I SA/Wa 1815/06: "Warunkiem wydania decyzji o zwrocie nienależnie pobranego świadczenia jest uprzednie uchylenie lub zmiana decyzji, na podstawie której to świadczenie zostało przyznane. Dopóki decyzja taka nie jest ostateczna, bark jest podstaw do przyjęcia, że pobrane świadczenie na podstawie decyzji przyznającej to świadczenie jest świadczeniem nienależnym." Odnosząc się do argumentów zawartych w odwołaniu, organ wskazał, że S. K. ustanowił na czas swojej nieobecności pełnomocnika w osobie matki, która poinformowała organ o zmianie sytuacji dochodowej, choć nastąpiło to ze znacznym opóźnieniem. Uprawniony i jego pełnomocnik byli pouczeni o konieczności informowania o wszelkich zmianach dotyczących składu rodziny i zmianach wysokości dochodu mających wpływ na uprawnienia do świadczeń rodzinnych. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wskazało również, że zgodnie z art. 16 ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej, organ właściwy wierzyciela może umorzyć należności dłużnika alimentacyjnego tytułu wypłaconych zaliczek, a także wierzycie a tytułu nienależnie pobranej zaliczki, uwzględniając sytuacje dochodową i rodzinną tych osób, i zdaniem organu, S. K. może ubiegać się o takie rozstrzygnięcie. Skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożył S. K.. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji jako niezgodnej z prawem unijnym i polskim, i zarzucił, że zaliczka alimentacyjna nie była nienależnie pobrana, ponieważ skarżący prowadził samodzielne gospodarstwo rodzinne od 1 października 2006 r. do 31 lipca 2007 r. studiując w Anglii ostatni rok Politechniki [...], a oddzielne gospodarstwo rodzinne prowadziła matka z bratem K. [...] I., oddzielne siostra M. o oddzielne brat O. i ojciec A. K.; roszczenie OPS się przedawniło, ponieważ decyzję wydano po roku od powzięcia wiadomości o zmianie sytuacji materialnej; studiował za granicą od września 2006 r. na stypendiach, a organ uznawał go za mieszkającego w W. razem z matką; OPS znał sytuację rodziny od połowy października 2006 r. od ojca skarżącego, więc nie można zarzucać świadomego wprowadzania OPS w błąd. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wniosło o oddalenie skargi i podtrzymało stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji orzekając w sprawie nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Skarga jest zasadna, dokonując kontroli zaskarżonej decyzji Sąd uznał, że zaskarżona decyzja oraz decyzja poprzedzająca naruszają prawo. W niniejszej sprawie przedmiotem skargi jest decyzja ustalająca kwotę nienależnie pobranej zaliczki alimentacyjnej i nakazująca jej zwrot. Z akt administracyjnych sprawy wynika, że decyzją z dnia [...] września 2006 r. została przyznana S. K. zaliczka alimentacyjna w kwocie [...] zł miesięcznie, na okres od dnia 1 października 2006 r. do dnia 31 lipca 2007 r. Decyzją z dnia [...] grudnia 2006 r. została zmieniona decyzja z dnia [...] września 2006 r. w ten sposób, że okres przyznania zaliczki alimentacyjnej ustalono od dnia 1 września 2006 r. do dnia 31 lipca 2007 r. Decyzją z dnia [...] sierpnia 2007 r. zmieniono decyzję z dnia [...] września 2006 r. zmienioną decyzją z dnia [...] grudnia 2006 r. w części dotyczącej wysokości zaliczki alimentacyjnej i ustalono, że w okresie od 1 października 2006 r. do 31 lipca 2007 r. zaliczka alimentacyjna na S. K. wynosi [...] zł miesięcznie. Decyzje te stały się ostateczne. Zaskarżoną decyzją organ drugiej instancji utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji, zmieniając jedynie termin zwrotu nienależnie pobranej zaliczki alimentacyjnej - kwota nienależnie pobranej zaliczki alimentacyjnej powinna zostać zwrócona w terminie 14 dnia od daty doręczenia decyzji. Prawidłowo organ drugiej instancji stwierdził w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że o uznaniu świadczenia za nienależnie pobrane organ może orzec dopiero po uchyleniu lub zmianie decyzji, którą je przyznano, bowiem inaczej uznano by za nienależne świadczenie przyznane na mocy prawomocnej, znajdującej się w obiegu decyzji, a takie rozstrzygnięcie nastąpiło decyzją z dnia [...] sierpnia 2007 r., która stała się prawomocna przed wydaniem nowej decyzji. Zgodnie z art. 10a ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej (Dz. U. Nr 86, poz. 732 z późn. zm.), organ właściwy wierzyciela może bez zgody strony zmienić lub uchylić ostateczną decyzję administracyjną, na mocy której strona nabyła prawo do zaliczki, jeżeli uległa zmianie sytuacja rodzinna lub dochodowa rodziny mająca wpływ na prawo do zaliczki albo osoba nienależnie pobrała zaliczkę. Przepis ten oznacza, że obowiązkiem organu administracji publicznej jest w pierwszej kolejności dokładne ustalenie sytuacji rodzinnej lub dochodowej rodziny, która to sytuacja ma wpływ na prawo do zaliczki alimentacyjnej. Z akt administracyjnych sprawy wynika, że organ tego nie uczynił. W aktach administracyjnych sprawy znajdują się informacje, m. in. pismo Prodziekana Wydziału [...] Politechniki [...] z dnia 27 listopada 2006 r. skierowane do Ośrodka Pomocy Społecznej [...] W., z których wynika, że S. K. kontynuuje naukę na Politechnice [...], jednakże kolejny rok studiów magisterskich 2006/2007 odbywa w Anglii. Jednakże, organ pierwszej instancji wydając decyzję dnia [...] października 2007 r. tej okoliczności w uzasadnieniu nie wskazał, twierdził jedynie, że sytuacja dochodowa rodziny uległa zmianie, ponieważ siostra wnioskodawcy M. K. podjęła pracę. Organ ten stwierdził, że zaliczka alimentacyjna przyznana decyzją z dnia [...] grudnia 2006 r. w kwocie po [...] zł wypłacona za okres od 1 października 2006 r. do 31 lipca 2007 r. jest świadczeniem nienależnie pobranym i zwrotowi podlega różnica wynikająca z kwoty przyznanej zaliczki w wysokości [...] zł, a zaliczki przysługującej w wysokości [...] zł, czyli 130 zł miesięcznie. Organ pierwszej instancji nie wziął pod uwagę znajdujących się w aktach administracyjnych sprawy decyzji z dnia [...] września 2006 r. oraz decyzji z dnia [...] sierpnia 2007 r. z których to decyzji wynika aktualna wysokość zaliczki alimentacyjnej przyznanej S. K., oraz okres czasu, na który zaliczka została przyznana. Organ drugiej instancji utrzymując w mocy decyzję organu pierwszej instancji, a zmieniając tę decyzję jedynie w części dotyczącej terminu zwrotu (14 dni od daty doręczenia decyzji) nienależnie pobranej zaliczki alimentacyjnej, w osnowie zaskarżonej decyzji podał, że zaliczka alimentacyjna została nienależnie pobrana od dnia 1 października 2006 r. do dnia 31 lipca 2007 r. Równocześnie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ ten prawidłowo przytoczył przywołane wcześniej decyzje z których wynika zarówno wysokość, jak i okres czasu, na który zaliczka alimentacyjna została przyznana, jednakże, z osnowy zaskarżonej jak również poprzedzającej ją decyzji, stwierdzenia te nie wynikają. W tych okolicznościach należy stwierdzić, że organy obu instancji nie ustaliły prawidłowo stanu faktycznego sprawy, czym naruszyły art. 7, 77 i 80 kpa, a powyższe uchybienia są na tyle istotne, że musiały skutkować uwzględnieniem skargi i uchyleniem zaskarżonej decyzji oraz decyzji poprzedzającej. Mając powyższe na uwadze, Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.