I SA/Wa 1315/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Łukaszewska-Macioch Sędziowie WSA Monika Nowicka (spr.) WSA Jolanta Rudnicka Protokolant Joanna Grzyb po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 grudnia 2007 r. sprawy ze skargi [...] Spółdzielni [...] w J. na decyzję Ministra Budownictwa z dnia [...] czerwca 2007 r. nr [...] w przedmiocie nabycia z mocy prawa przez Skarb Państwa własności nieruchomości zajętej pod drogę oddala skargę. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] czerwca 2007 r., nr [...] Minister Budownictwa po rozpatrzeniu odwołania [...] Spółdzielni Produkcyjnej "[...]" w J., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kodeksu postępowania administracyjnego, utrzymał w mocy decyzję Wojewody Śląskiego z dnia [...] maja 2007 r., nr [...] stwierdzającą nabycie z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. przez Skarb Państwa własności nieruchomości zajętej pod drogę, położonej w Gminie J., obręb J., oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr [...] o powierzchni [...] ha, objętej księgą wieczystą nr [...]. Powyższe rozstrzygnięcie zostało wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym. Wojewoda Śląski decyzją z dnia [...] maja 2007 r., nr [...], orzekając na podstawie art. 73 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 13 października 1998 r. – Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U., Nr 133, poz. 872 ze zm.) oraz art. 2 a ust. 1 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (tekst jednolity, Dz.U, nr 204., poz. 2086), stwierdził nabycie z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. przez Skarb Państwa własności nieruchomości zajętej pod drogę, położonej w Gminie J., obręb J., oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr [...] o powierzchni [...] ha, objętej księgą wieczystą nr [...], prowadzoną przez Sąd Rejonowy w B., stanowiącej w dniu 31 grudnia 1998 r. własność [...] Spółdzielni [...] "[...]" w J. Organ pierwszej instancji wskazał w uzasadnieniu decyzji, że Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad, Oddział w K., w odniesieniu do opisanej wyżej nieruchomości, wystąpiła do Wojewody Śląskiego o wydanie decyzji w trybie art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r. – Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną. Ze złożonych do akt sprawy dokumentów (w tym z odpisu z księgi wieczystej wydanego przez Sąd Rejonowy w B.) oraz z treści wniosku wynikało, że działka nr [...] o powierzchni [...] ha położona w Gminie J., obręb J. w dniu 31 grudnia 1998 r. stanowiła własność [...] Spółdzielni [...] "[...]" w J. Ponadto nieruchomość ta w dacie 31 grudnia 1998 r. pozostawała we władaniu Skarbu Państwa i zajęta była pod drogę publiczną relacji [...], która -zgodnie z załącznikiem do uchwały nr 192 Rady Ministrów z dnia 2 grudnia 1985 r.w sprawie zaliczenia dróg do kategorii dróg krajowych (Monitor Polski Nr 3 z 1986 r., poz. 16) stanowiła drogę krajową nr 1. Wojewoda Śląski ustalił, że wnioskowana nieruchomość w dniu 31 grudnia 1998 r. spełniała ustawowe przesłanki wynikające z art. 73 ustawy z 1998 r. ww. ustawy, a zatem stała się z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. własnością Skarbu Państwa, co uzasadniało wydanie decyzji z dnia 8 maja 2007 r. Od decyzji Wojewody Śląskiego z dnia 8 maja 2007 r. [...] Spółdzielnia [...] "[...]" w J. wniosła odwołanie do Ministra Budownictwa zarzucając organowi pierwszej instancji brak wskazania w decyzji prawa do żądania odszkodowania. Ponadto podniosła, że opieszałość w wydaniu przedmiotowej decyzji uniemożliwiła właścicielowi dochodzenie wynagrodzenia za pozbawienie własności. W toku postępowania odwoławczego Minister Budownictwa, powołując się na treść art. 73 ust 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną, który stanowi, że nieruchomości pozostające w dniu 31 grudnia 1998 r. we władaniu Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego, nie stanowiące ich własności, a zajęte pod drogi publiczne z dniem 1 stycznia 1999 r. stają się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa lub właściwych jednostek samorządu terytorialnego za odszkodowaniem, wskazał, że powołany przepis ma charakter wywłaszczeniowy i dotyczy sytuacji, gdy w dniu 31 grudnia 1998 r. prawo własności było uregulowane na rzecz innych podmiotów prawnych niż Skarb Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego przy istnieniu publicznego władztwa nad nieruchomością, obliguje to organ prowadzający postępowanie do badania wyłącznie spełnienia przesłanek wymienionych w przepisie na dzień 31 grudnia 1998 r. Minister Budownictwa ustalił, że działka nr [...] o powierzchni [...], będąca przedmiotem prowadzonego przed nim postępowania administracyjnego stanowiła własność [...] Spółdzielni [...] "[...]" w J. W dacie 31 grudnia 1998 r. działka pozostawała we władaniu publicznoprawnym i zajęta była pod drogę, która na podstawie uchwały nr 192 Rady Ministrów z dnia 2 grudnia 1985 r. w sprawie zaliczenia dróg do kategorii dróg krajowych (M.P. z 1986 r., Nr 3, poz. 16), została zaliczona do kategorii dróg krajowych jako droga nr 1 relacji [...]. Odnosząc się do kwestii podniesionych w odwołaniu Minister zaznaczył, że sprawa odszkodowania za nieruchomość przejętą w trybie art. 73 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. rozpatrywana jest w odrębnym postępowaniu. Przepis ten stanowi, że odszkodowanie o którym mowa w ust. 1 i 2 będzie ustalane i wypłacane według zasad i trybu określonych w przepisach o odszkodowaniach za wywłaszczone nieruchomości, a więc w przepisach wynikających z ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jednolity Dz. U. z 2004 r., nr 261, poz. 2603 ze zm.) zatem sprawy te nie są rozpatrywane przez organ wojewódzki - jako organ I instancji – gdyż postępowanie w tym zakresie powinno być prowadzone przed właściwym starostą (prezydentem miasta na prawach powiatu), w związku z tym w postępowaniu odwoławczym nie jest możliwe orzekanie w sprawach odszkodowania. Mając na uwadze powyższe Minister Budownictwa uznając, że zostały spełnione wszelkie przesłanki wynikające z art. 73 ww. ustawy, decyzją z dnia [...] czerwca 2007 r., nr [...] utrzymał w mocy decyzję Wojewody Śląskiego z dnia [...] maja 2007 r., nr [...]. Na decyzję Ministra Budownictwa z dnia [...] czerwca 2007 r. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła [...] Spółdzielnia [...] "[...]" w J. W uzasadnieniu złożonej skargi, skarżąca domagając się uchylenia ww. decyzji, podkreśliła, że nie zgadza się z zapadłym rozstrzygnięciem, gdyż - jej zdaniem - utrzymując w mocy decyzję Wojewody Śląskiego Minister Budownictwa pozbawił ją praw do odszkodowania. Skarżąca dodała również, że Wojewoda Śląski wydając decyzję po przeszło 8 latach obowiązywania przepisów ustawy z dnia 13 października 1998 r. naruszył zasadę pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa wyrażoną w art. 8 kpa, a ponadto opieszałość organu pierwszej instancji może wskazywać na celowe działanie, zmierzające do pozbawienia skarżącej środków uzyskanych w ramach odszkodowania za wywłaszczenie. W przypadku bowiem gdyby bowiem decyzja została wydana przed końcem 31 grudnia 2005 r. strona z całą pewnością wystąpiłaby z wnioskiem w celu uzyskania prawnie należnego jej odszkodowania. Spółdzielnia zaznaczyła również, że bezczynność, o którą można by ją posądzać wynikała z przeświadczenia, że zostanie poinformowana o wszczęciu postępowania w związku z wydaniem decyzji w sprawie działki gruntu nr [...], jak miało to miejsce w sprawie innej należącej do niej nieruchomości, która podlegała temu samemu reżimowi prawnemu co działka [...]. W odpowiedzi na skargę Minister Budownictwa wniósł o jej oddalenie. Organ podkreślił, że w odniesieniu do działki nr [...] zostały spełnione wszystkie przesłanki wynikające z art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną, natomiast kwestia odszkodowania za nieruchomość przejętą w trybie art. 73 nie należała do postępowania prowadzonego przez organ wojewódzki działający jako organ pierwszej instancji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje. Wojewódzki Sąd Administracyjny sprawuje, w zakresie swojej właściwości kontrolę – pod względem zgodności z prawem – zaskarżonych aktów lub czynności organów administracji publicznej, przy czym kontrola Sądu sprowadza się do zbadania, czy organy administracyjne w toku rozpoznania sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na jej wynik. Oceniając we wskazanym wyżej zakresie zaskarżoną decyzję Sąd doszedł do przekonania, że skarga nie była zasadna. Główny zarzut strony skarżącej sprowadza się do stwierdzenia, że wydanie przez Wojewodę Śląskiego w dniu [...] maja 2007 r. jak i Ministra Budownictwa w dniu [...] czerwca 2007 r. decyzji dotyczących stwierdzenia nabycia przez Skarb Państwa własności opisanej wyżej nieruchomości pozbawiło [...] Spółdzielnię [...] "[...]" możliwości uzyskania odszkodowania za nieruchomość przejętą w trybie art. 73 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną, bowiem wszczęcie niniejszego postępowania nastąpiło po dacie 31 grudnia 2005 r. Zgodnie z treścią powołanego art. 73 ust. 1 i 4 nieruchomości pozostające w dniu 31 grudnia 1998 r. we władaniu Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego, nie stanowiące ich własności, a zajęte pod drogi publiczne, z dniem 1 stycznia 1999 r. stają się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa lub właściwych jednostek samorządu terytorialnego za odszkodowaniem. Odszkodowanie, o którym mowa w ust. 1 i 2, jest natomiast ustalane i wypłacane według zasad i trybu określonych w przepisach o odszkodowaniach za wywłaszczone nieruchomości, na wniosek właściciela nieruchomości, złożony w okresie od dnia 1 stycznia 2001 r. do dnia 31 grudnia 2005 r. Po upływie tego okresu roszczenie wygasa. W niniejszej sprawie nie ulega wątpliwości, że zaskarżone decyzje zostały wydane po upływie ustawowego terminu przewidzianego dla złożenia przez uprawniony podmiot wniosku o odszkodowanie. Zauważyć jednak należy, że postępowanie o stwierdzenie nabycia przez Skarb Państwa własności nieruchomości zajętej pod drogę i postępowanie prowadzone w przedmiocie odszkodowania "zależą" od siebie jedynie w tym znaczeniu, że dla orzekania w przedmiocie odszkodowania konieczne jest wcześniejsze wydanie stosownej decyzji deklaratoryjnej w trybie art. 73 ust. 1 ww. ustawy. Natomiast z brzmienia powołanego przepisu nie wynika, aby organ orzekający o przejściu własności nieruchomości na Skarb Państwa miał obowiązek wydania decyzji w tym przedmiocie przed datą 31 grudnia 2005 r. Zachowanie terminu dotyczy wyłącznie czynności jaką jest złożenie wniosku o odszkodowanie. Ponadto zauważyć należy, że odrębności obu postępowań przejawiają się również w tym, że o ile w trybie art. 73 ust. 1 decyzje w pierwszej instancji wydaje organ wojewódzki to - o odszkodowaniu orzeka starosta. Powyższe skłania do wniosku, że zakresy przedmiotowe postępowań, prowadzonych na podstawie art. 73 ust. 1 oraz 73 ust. 4 ww. ustawy różnią się od siebie. A skoro tak, to nie można zarzucić Wojewodzie Śląskiemu oraz Ministrowi Budownictwa, że orzekając po dacie 31 grudnia 2005 r. umyślnie pozbawiły stronę skarżącą prawa do wystąpienia o odszkodowanie. Odnosząc się do skierowanego wobec Wojewody Śląskiego zarzutu opieszałości w prowadzonym przed nim postępowaniu Sąd pragnie zauważyć, że wniosek o wydanie decyzji w trybie art. 73 ust. 1 ustawy przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną wpłynął do Śląskiego Urzędu Wojewódzkiego w K. w dniu 19 marca 2007 r., a decyzja wydana została już [...] maja 2007 r., co nie narusza brzmienia art. 35 kodeksu postępowania administracyjnego wyznaczającego granice czasowe dla załatwienia sprawy administracyjnej. Na marginesie wspomnieć również należy, że mimo, iż strona utraciła prawo do wystąpienia o odszkodowanie w trybie ww. przepisu art. 73 ust. 4 może rozważyć skorzystanie z trybu cywilnoprawnego dla dochodzenia rozliczeń od Skarbu Państwa z tytułu przejęcia przezeń nieruchomości, której własność istotnie utraciła. Biorąc powyższe pod uwagę Sąd – z mocy przepisu art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – orzekł jak w sentencji.