I SA/Wa 1315/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Anna Wesołowska po rozpoznaniu w dniu 18 kwietnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku M. R. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego lub adwokata w sprawie ze skargi M. R. na decyzję Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia [...] czerwca 2015 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nabycia z dniem 1 stycznia 1999 r. prawa własności nieruchomości postanawia 1. przyznać prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym ustanowienie adwokata; 2. odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. M.R., wnioskiem z dnia [...] grudnia 2015 r., złożonym na urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy, wystąpiła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego lub adwokata w sprawie ze skargi M.R. na decyzję Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia [...] czerwca 2015 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nabycia z dniem [...] stycznia 1999 r. prawa własności nieruchomości. Powyższy wniosek rozpoznany został odmownie postanowieniem referendarza sądowego z dnia 13 stycznia 2016 r., sygn. akt. I SA/Wa 1315/15. W dniu [...] stycznia 2016 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wpłynął sprzeciw skarżącej od przedmiotowego postanowienia z dnia 13 stycznia 2016 r., uzupełniony pismem z dnia [...] lutego 2016 r., wobec czego postanowienie referendarza straciło moc, a sprawa z wniosku o przyznanie prawa pomocy podlega rozpoznaniu na nowo. Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątkowym i uzyskiwanych dochodach zawartego we wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz z wyjaśnień zawartych w pismach i sprzeciwie skarżące wynika, że wnioskodawczyni prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz mężem M.. Źródłem utrzymania rodziny są świadczenia emerytalne wnioskodawczyni i jej męża w łącznej wysokości [...] zł miesięcznie. Posiadany majątek to mieszkanie o pow. [...] m². Skarżąca podkreśliła, że poza ww. mieszkaniem nie posiadają z mężem żadnego majątku, oszczędności ani przedmiotów wartościowych. Nie posiadają oni również papierów wartościowych i innych praw majątkowych, ani wierzytelności. Wnioskodawczyni zaznaczyła ponadto, że wraz z mężem są osobami w podeszłym wieku ([...] lat), bardzo schorowanymi oraz że większą część uzyskiwanego dochodu przeznaczają na koszty związane z utrzymaniem (czynsz, energia, gaz, media, środki czystości, bieżące naprawy – łącznie około [...]-[...] zł miesięcznie), leczeniem oraz rehabilitacją (około [...] zł miesięcznie). Skarżąca wskazała, że ze względu na poważne schorzenia męża ([...]) zmuszeni są do ponoszenia dodatkowych wydatków związanych nie tylko z leczeniem, ale również ze specjalną dietą. Wnioskodawczyni natomiast ze względu na poważne problemy z kręgosłupem powinna natychmiast poddać się operacji neurochirurgicznej, której koszt wynosi [...] zł i pochłonie zgromadzone na koncie środki pieniężne. Skarżąca wskazała ponadto, że pozostałą część uzyskiwanego dochodu przeznaczają na żywność i bieżące wydatki. W tej sytuacji wnioskodawczyni nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania w sprawie. Wnosząc sprzeciw ponownie opisano trudną sytuację majątkową i zdrowotną rodziny. Na potwierdzenie zaś podnoszonych okoliczności skarżąca nadesłała dokumenty dotyczące sytuacji majątkowej rodziny, w tym m.in. wyciągi z posiadanych przez wnioskodawczynię oraz jej męża rachunków bankowych, z analizy których wynika, że rodzina posiada zgromadzone środki pieniężne w wysokości około [...] zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2012 r., poz. 270 ze zm.) wniesienie sprzeciwu na postanowienie referendarza sądowego skutkuje tym, że traci ono moc, a wniosek skarżącego podlega rozpoznaniu na nowo. Zasadą postępowania sądowoadministracyjnego jest – zgodnie z art. 199 powołanej ustawy - ponoszenie przez strony kosztów postępowania związanych ze swym udziałem w sprawie. Przyznanie prawa pomocy ze środków publicznych jest instytucją wyjątkową i następuje tylko w przypadkach określonych w powołanej ustawie, po spełnieniu przez stronę określonych przesłanek. Przesłanki te są każdorazowo odnoszone do stanu majątkowego osoby ubiegającej się o przyznanie tego prawa. W myśl art. 243 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w jego toku. Stosownie zaś do art. 245 § 1 - 3 powołanej ustawy prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 1 i 2). Jak wskazano instytucja przyznania prawa pomocy jest rozwiązaniem szczególnym. Udzielenie prawa pomocy powinno sprowadzać się do przypadków, gdy sytuacja majątkowa strony jest wyjątkowo ciężka. Instytucja powyższa ma na celu umożliwienie dochodzenia swoich praw przed sądem osobom najuboższym. Każdy wnoszący sprawę do Sądu powinien zaś liczyć się z koniecznością ponoszenia kosztów postępowania zgodnie z przepisami obowiązującego prawa i odpowiednio wcześniej podjąć starania zmierzające do zgromadzenia odpowiednich środków pieniężnych na ten cel. Występując natomiast z wnioskiem o zwolnienie z obowiązku ponoszenia tych kosztów musi uprawdopodobnić okoliczności przemawiające za uwzględnieniem złożonego w tym przedmiocie wniosku. Mając na uwadze okoliczności niniejszej sprawy Sąd uznał, że wnioskodawczyni nie wykazała, iż znajduje się w sytuacji materialnej kwalifikującej ją do przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika. Z danych zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz z przedstawionych wyjaśnień i dokumentów wynika co prawda, iż skarżąca wraz z mężem są osobami w podeszłym wieku, bardzo schorowanymi oraz że ponoszą wysokie wydatki związane z leczeniem i utrzymaniem. Zauważyć jednakże trzeba, że rodzina uzyskuje stały, miesięczny dochód w wysokości [...] zł, na rachunku bankowym zgromadzone ma ponadto oszczędności w wysokości około [...] zł (saldo końcowe). Sytuacji majątkowej skarżącej nie można więc utożsamiać z sytuacją osób, które pozbawione są zupełnie środków do życia lub posiadają środki tak niewielkie, że wystarczają one jedynie na zaspokojenie niezbędnych potrzeb życiowych, a niewątpliwie do takich przypadków powinno sprowadzać się udzielenie prawa pomocy. Zdaniem Sądu wysokość uzyskiwanego przez rodzinę dochodu oraz wysokość zgromadzonych środków pieniężnych, nawet przy uwzględnieniu koniecznych wydatków związanych z leczeniem i utrzymaniem, pozwala na przyjęcie, że wnioskodawczyni jest w stanie – bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny – wygospodarować stosowne środki pieniężne i partycypować w kosztach niniejszego postępowania. Mając jednakże na uwadze wykazaną we wniosku trudną sytuację zdrowotną oraz wynikającą z tego tytułu koniecznością ponoszenia stosunkowo wysokich wydatków związanych z leczeniem, Sąd uznał, że w sprawie zaistniały przesłanki do uwzględnienia wniosku w zakresie częściowym i przyznanie wnioskodawczyni prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika. W tej sytuacji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w oparciu o powołane wyżej przepisy oraz art. 260 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi postanowił jak w sentencji.