I SA/Wa 1316/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Przewodniczący: sędzia WSA Przemysław Żmich (spr.) po rozpoznaniu w dniu 22 września 2025 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. M. na uchwałę Prezydium Sejmu z dnia 9 maja 2025 r. nr 93 w przedmiocie obniżenia uposażenia poselskiego postanawia: 1. odrzucić skargę; 2. zwrócić skarżącemu M. M. z kasy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wpis od skargi w kwocie 200 (dwieście) złotych. M. M. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na uchwałę Prezydium Sejmu z 9 maja 2025 r. nr 93 utrzymującą w mocy własną uchwałę z 4 kwietnia 2025 r. nr 50 o obniżeniu skarżącemu uposażenia poselskiego w wysokości ½ uposażenia na okres dwóch miesięcy żądając jej uchylenia jak też uchylenia poprzedzającej ją uchwały z 4 kwietnia 2025 r. Kwestionowanej uchwale zarzucił naruszenie: 1. art. 23 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 175 ust. 2a uchwały Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 30 lipca 1992 r. - Regulamin Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej (M.P. z 2022 r. poz. 990 ze zm.) – dalej zwanego "Regulamin Sejmu" poprzez obniżenie uposażenia poselskiego w wysokości 1/2 uposażenia na okres dwóch miesięcy mimo braku stwierdzenia przez Marszałka Sejmu, że poseł swoim zachowaniem na sali posiedzeń naruszył powagę Sejmu, a także w sytuacji gdy zachowanie posła nie wypełniało znamion tego przepisu; 2. art. 23 ust. 1 pkt 2 Regulaminu Sejmu w zw. z art. 2 i art. 7 ustawy z dnia 2 kwietnia 1997 r. – Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U. Nr 78, poz. 483 ze zm.) – dalej zwanej "Konstytucja RP" oraz art. 25 ust. 1 ustawy z dnia 9 maja 1996 r. o wykonywaniu mandatu posła i senatora (Dz.U. z 2024 r. poz. 907) – dalej zwanej "uwmpis" poprzez wydanie aktu godzącego w uprawnienia skarżącego do otrzymywania uposażenia w pełnej wysokości mimo braku istnienia dowodów świadczących o naruszeniu przez niego powagi Sejmu i bezpodstawne uznanie, jakoby z nagrań video dostępnych i przeanalizowanych przez Straż Marszałkowską miało wynikać, że skandował on słowo "morderca" w stosunku do posła Romana Giertycha, podczas gdy nie istnieje żaden dowód, który miałby to potwierdzać, co wskazuje na błędną ocenę materiału dowodowego; 3. art. 23 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 147 ust. 1 Regulaminu Sejmu w zw. z art. 5 uwmpis poprzez nieprawidłowe przyjęcie w uzasadnieniu zaskarżonej uchwały, że naruszenie art. 6 uchwały Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 17 lipca 1998 r. - Zasady Etyki Poselskiej (M.P. z 1998 r. poz. 338) stanowi przesłankę do zastosowania kary, o której mowa w art. 23 ust. 1 pkt 2 Regulaminu Sejmu oraz w konsekwencji obniżenia uposażenia poselskiego, podczas gdy art. 147 ust. 1 Regulaminu Sejmu przewiduje inny katalog sankcji za naruszenie Zasad etyki poselskiej, a także wskazuje na inny organ rozpatrujący tego typu sprawy; 4. art. 25 ust. 1 w zw. z art. 4 uwmpis oraz art. 23 ust. 1 pkt 2 Regulaminu Sejmu poprzez obniżenie uposażenia poselskiego mimo braku podstaw faktycznych uzasadniających takie działanie. W obszernym uzasadnieniu skargi poza rozwinięciem tych zarzutów, skarżący wywodził m.in., że kwestionowany przez niego akt nie stanowi wykonywania władzy ustawodawczej (stanowienie prawa) ani władzy sądowniczej (wymiar sprawiedliwości), ani też nie stanowi wykonywania kompetencji o charakterze ustrojowym (konstytucyjnym), gdyż Prezydium Sejmu od 1997 r. nie jest organem opisanym w Konstytucji. Przedmiotowa kwestia zatem – inaczej niż, np. decyzja Marszałka Sejmu o wykluczeniu posła z obrad - wykracza poza zadania realizowane w ramach (wewnątrz) władzy ustawodawczej i odnosi się do uprawnień socjalno-bytowych posła, a tym samym nie przynależy do zagadnień objętych autonomią parlamentarną, o której mowa w art. 112 Konstytucji RP. Prezydium Sejmu w odpowiedzi na skargę wniosło o jej odrzucenie podnosząc, że sprawa nie należy do właściwości sądów administracyjnych bowiem zaskarżonej uchwały - wydanej przez wewnętrzny organ władzy ustawodawczej, jakim jest Prezydium Sejmu - nie sposób zakwalifikować jako "działalności administracji publicznej". W konsekwencji nie mieści się ona w katalogu aktów i czynności zawartym w art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.) – dalej zwanej "ppsa", w tym nie stanowi aktu lub czynności, o których mowa w art. 3 ust. 2 pkt 4 ppsa. Żadna ustawa szczególna nie przewiduje w tym zakresie kontroli sądowej (art. 3 § 3 ppsa). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga jest niedopuszczalna i podlega odrzuceniu. Zgodnie z art. 184 Konstytucji RP z 1997 r. Naczelny Sąd Administracyjny oraz inne sądy administracyjne sprawują, w zakresie określonym w ustawie, kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta obejmuje również orzekanie o zgodności z ustawami uchwał organów samorządu terytorialnego i aktów normatywnych terenowych organów administracji rządowej. W konsekwencji, wedle art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o postępowaniu administracyjnym (Dz.U. z 2024 r. poz. 1267 ze zm.) – dalej zwanej "pusa" sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami, a organami administracji rządowej. Już z powyższego wynika, że kontrola sądowoadministracyjna nie obejmuje wszystkich form działalności organów państwowych, ale jedynie organów administracji publicznej. Przy czym z reguły chodzi o kontrolę procedowanych lub już załatwionych tzw. spraw z zakresu administracji publicznej, czy to indywidualnych (np. postanowienia, decyzje), czy generalnych (np. akty prawa miejscowego). Z poziomu działania wymiaru sprawiedliwości pierwszoinstancyjna kontrola sądowa działalności organów państwowych tworzy system zamknięty. Podmiot prawa albo jest objęty ochroną prawną ze strony sądu szczególnego (wojewódzkiego sądu administracyjnego, wojskowego sądu garnizonowego), jeżeli przepis ustawowy tak stanowi albo – jeżeli przepis ustawy tak nie stanowi - podmiot prawa może poszukiwać ochrony prawnej przed sądem powszechnym (art. 177 Konstytucji RP). Trzeba wskazać, że Sejm nie jest organem administracji publicznej w rozumieniu art. 79 i art. 184 Konstytucji RP. Sejm jest organem władzy publicznej sprawującym władzę ustawodawczą (art. 10 ust. 2 i art. 95 ust. 1 w zw. z art. 7 Konstytucji RP) oraz kontrolną (art. 95 ust. 2 Konstytucji RP). Sejm stanowi organ kolegialny składający się z 460 posłów wybranych na określoną kadencję (art. 96 ust. 1 i art. 98 ust. 1 zd. pierwsze Konstytucji RP), którzy obradują na posiedzeniach (art. 109 ust. 1 Konstytucji RP). Konstytucyjnymi organami Sejmu są Marszałek Sejmu i wicemarszałkowie (art. 110 ust. 1 Konstytucji RP). Organizację wewnętrzną i porządek prac Sejmu oraz tryb powoływania i działalności jego organów wobec Sejmu określa regulamin Sejmu (art. 112 Konstytucji RP). Jednym z organów wewnętrznych Sejmu jest Prezydium Sejmu. Organ ten nie pełni funkcji kierowniczej, ponieważ funkcję tę wykonuje Marszałek Sejmu (art. 9 i art. 10 ust. 1 Regulaminu Sejmu). Prezydium Sejmu jest organem kolegialnym i działa w formie uchwał (art. 11 i art. 13 ust. 4 Regulaminu Sejmu). Przepisy prawa powszechnie obowiązującego (Konstytucja RP, uwmpis, Regulaminu Sejmu) nie przyznają Prezydium Sejmu, jako organowi wewnętrznemu organu władzy ustawodawczej (Sejmu), żadnych kompetencji do załatwiania spraw z zakresu administracji publicznej, w tym do załatwiania administracyjnych spraw indywidualnych w ogólnym postępowaniu administracyjnym (art. 1 pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego). Z powyższego wynika, że sądy administracyjne nie są właściwe do kontroli działalności Prezydium Sejmu jako organu wewnętrznego Sejmu sprawującego w Rzeczypospolitej Polskiej władzę ustawodawczą i kontrolną. Zdaniem Sądu niniejsza sprawa o obniżenie wysokości uposażenia posła ma charakter sporu cywilnego ze stosunku pracy, dla którego rozpatrzenia i rozstrzygnięcia właściwy jest sąd powszechny. Trzeba wskazać, że w zakresie przyznawania i wypłaty konkretnemu posłowi uposażenia poselskiego, a więc także obniżenia jego wysokości, właściwe jest Prezydium Sejmu (art. 25 ust. 4 i 6 uwmpis oraz art. 23, art. 24a i art. 25 Regulaminu Sejmu). Co istotne uposażenie posła ma status prawny odpowiadający wynagrodzeniu ze stosunku pracy (art. 27 uwmpis). Do uposażenia poselskiego stosuje się niektóre przepisy o ochronie wynagrodzenia za pracę (art. 833 § 2 Kodeksu postępowania cywilnego). Tak jak od wynagrodzenia za pracę, od uposażenia poselskiego płatnik składek (Kancelaria Sejmu) odprowadza składki na ubezpieczenia społeczne (art. 4 pkt 2 lit. e oraz art. 16 ust. 1, ust. 1b, ust. 3 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych – Dz.U. z 2025 r. poz. 350 ze zm.) oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne (art. 85 ust. 8 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych – Dz.U. z 2024 r. poz. 146 ze zm.). Okres pobierania uposażenia traktowany jest jako okres zatrudnienia. Okres ten zalicza się również do stażu pracy, od którego zależą wszelkie uprawnienia pracownicze (art. 28 ust. 1 uwmpis). Poseł, jako osoba pozostająca w zatrudnieniu niepracowniczym, może dochodzić swych roszczeń ze stosunku pracy na drodze sądowej. Przez sprawy z zakresu prawa pracy rozumie się sprawy o roszczenia ze stosunku pracy (art. 476 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania cywilnego), a taką sprawą niewątpliwie jest sprawa o obniżenie uposażenia za wykonywanie mandatu poselskiego, jako świadczenia pochodzącego ze stosunku pracy (art. 25 ust. 1 i art. 27 uwmpis). Sprawy z zakresu prawa pracy rozpoznają sądy powszechne w postępowaniu cywilnym jako sprawy cywilne nieprzekazane do właściwości sądów szczególnych (w tym sądów administracyjnych) oraz innych organów (art. 1 i art. 2 § 1 i 3 Kodeksu postępowania cywilnego). Skarżący pomija to, że właściwość sądu administracyjnego w tego rodzaju sprawie nie wynika z wyraźnego przepisu prawa, czego wymaga art. 1, art. 2, art. 3 § 3 ppsa. Przepisy prawa powszechnie obowiązującego nie kwalifikują tego rodzaju spraw, jak objęta niniejszą skargą, jako spraw sądowoadministracyjnych i dlatego sąd administracyjny nie ma podstawy prawnej do kontroli legalności niniejszej uchwały Prezydium Sejmu w przedmiocie obniżenia uposażenia poselskiego. Zatem to sąd powszechny jest w niniejszej sprawie gwarantem ochrony prawa skarżącego wynikającego ze sprawowanego przez niego mandatu (art. 4 uwmpis). Biorąc powyższe pod uwagę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 i § 3 oraz art. 232 § 1 pkt 1 i § 2 ppsa orzekł, jak w sentencji.