I SA/Wa 132/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Emilia Lewandowska (spr.) Sędziowie: WSA Jolanta Dargas WSA Joanna Skiba Protokolant starszy sekretarz sądowy Aleksandra Borkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 września 2014 r. sprawy ze skargi Miasta W. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] września 2013 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia odszkodowania za nieruchomość 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Prezydenta [...] z dnia [...] sierpnia 2012 r. nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Wojewody [...] na rzecz skarżącego Miasta W. kwotę 440 (czterysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Wojewoda [...], decyzją z [...] września 2013 r. nr [...], uchylił decyzją Prezydenta [...] z [...] sierpnia 2012 r. nr [...], w której orzeczono o ustaleniu i przyznaniu ustalonego odszkodowania za nieruchomość położoną w W., zajętą pod drogę publiczną kategorii gminnej – ulice [...], oznaczoną w ewidencji gruntów jako działka nr [...] z obrębu [...] o pow. [...] m2, w wysokości [...] zł i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Z ustaleń organu wynika, że pismem z dnia [...] grudnia 2005 r. B. S. i M. S. wystąpili z wnioskiem o wypłatę odszkodowania za grunt zajęty pod ulicę [...]. Jako podstawę żądania wskazali art. 73 ustawy 2 dnia 13 października 1998 r. przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną. Zgodnie z decyzją Wojewody [...] z [...] sierpnia 2009 r. nr [...] Gmina [...] nabyła z mocy prawa z dniem 1 stycznia1999 r. własność nieruchomości zajętej pod część ulicy [...] w W., oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr [...] z obrębu [...] o pow. [...] m2. Jako strony postępowania zakończonego powołaną decyzją wskazano K. R., B. S. i M. S. Zgodnie z operatem szacunkowym sporządzonym [...] września 2011 r. prawo własności przedmiotowej nieruchomości miało na datę sporządzenia operatu wartości [...] zł. Organ I instancji przyznał ustalone w tej kwocie odszkodowanie B. S. i M.S. na zasadach wspólności ustawowej małżeńskiej w udziale wynoszącym [...] części ustalonego odszkodowania, tj. w kwocie [...] zł. W ocenie organu I instancji brak wniosku pochodzącego od K. R. winna skutkować przyjęciem że odszkodowanie przysługuje wnioskodawcom za udział w prawie własności nieruchomości, który w dniu 31 grudnia 1998 r. wynosił 2/3 części. Rozpoznając odwołanie B.S. i M. S. od decyzji z [...] sierpnia 2012 r. organ odwoławczy uznał, że organ I instancji w ogóle nie dokonał ustaleń w kluczowej dla sprawy kwestii czy umowa darowizny z [...] stycznia 2000 r. zawarta w formie aktu notarialnego Repertorium A nr [...], stanowi podstawę dla dokonania cesji roszczenia o ustalenie i wypłatę odszkodowania. Tym samym, w ocenie organu, zaniechał podjęcia czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz nie zebrał wyczerpującego materiału dowodowego przez co naruszył art. 7 i 77 kpa. Ponadto nie wskazał dowodów na podstawie, których przyjął, iż przedmiotowa umowa stanowiła podstawę do przekazania roszczenia o odszkodowanie w udziale wynoszącym [...] części przez co naruszył art.107 § 3 kpa. Z tych względów, działając na podstawie art.138 § 2 kpa organ orzekł jak w decyzji. W skardze na decyzję Wojewody [...] Miasto [...] zarzuciło: - naruszenie prawa materialnego, a mianowicie art.73 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. – Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administracje publiczną poprzez błędna wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, - naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik postępowania , tj. art.7, 77 i 107 par. 3 kodeksu postępowania administracyjnego, poprzez błędne przyjęcie, że w przedmiotowej sprawie organ nie wyjaśnił dokładnie stanu faktycznego, nie przeprowadził postępowania dowodowego w sposób szczegółowy i wyczerpujący, oraz, że zachodzi konieczność przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego . Wskazując na powyższe naruszenia skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę, Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje : Skarga podlega uwzględnieniu chociaż z innych powodów niż wskazano w jej treści. Stosownie do art. 73 ust 1 i 2 ustawy z 13 października 1998 r. – Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. nr 133, poz. 872 ze zm.) nieruchomości zajęte pod drogi publiczne stanowią własność Skarbu Państwa lub właściwych jednostek samorządu terytorialnego, zaś odszkodowanie wypłaca Skarb Państwa, a gmina za nieruchomości zajęte pod drogi gminne. Z materiału dokumentacyjnego w rozpoznawanej sprawie wynika, że objęte skarżoną decyzją nieruchomość stała się własnością Gminy [...], a więc na Gminie Miasto [...] ciąży obowiązek wypłaty odszkodowania. Odszkodowanie z mocy art.129 ust.1 i ust.5 pkt 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami, które mają zastosowanie w sprawach odszkodowań za drogi, o których stanowi art. 73 ust.1 ustawy z 13 października 1998 r., ustala starosta wykonujący zadania z zakresu administracji rządowej, a w przypadku miasta na prawach powiatu – prezydent takiego miasta, o czym stanowi art. 5 pkt 9b1 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Ze względu na obowiązek zapłaty odszkodowania ciążący na [...] jest ono stroną postępowania administracyjnego o ustalenie odszkodowania, bowiem sprawa taka dotyczy interesu prawnego miasta. Prezydent miasta na prawach powiatu, jakim jest [...], jest organem tej jednostki samorządu terytorialnego i działa w jej imieniu, reprezentując ją na zewnątrz. Jednocześnie należą do niego kompetencje Starosty wykonującego zadania z zakresu administracji rządowej, w tym ustalenie odszkodowania za grunty zajęte pod drogi publiczne na podst. art. 73 ustawy z 13 października 1998 r. Prezydent miasta działający jako starosta będzie zatem ustalał odszkodowanie za nieruchomość, które ma wpłacić prezydent- reprezentant miasta. Naczelny Sąd Administracyjny w sprawie o sygn. akt OPS 1/03, w dniu 19 maja 2003 roku podjął uchwałę w składzie 7 sędziów, w której uznał, że w sprawie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, która jest własnością miasta na prawach powiatu, prezydent tego miasta jako organ wykonawczy miasta i reprezentujący je na zewnątrz oraz, który jako pracownik urzędu miasta, a jednocześnie sprawujący funkcję starosty, podlega wyłączeniu na podstawie art. 24 § 1 i 4 k.p.a., co w konsekwencji wyłącza możliwość upoważnienia przez niego do załatwienia tej sprawy jego zastępców i pozostałych pracowników urzędu miasta (ONSA z 2003 r., z 4, poz.115). Wprawdzie uchwała ta dotyczyła zwrotu wywłaszczonej nieruchomości stanowiącej własność miasta na prawach powiatu, a w rozpoznawanej sprawie chodzi o ustalenie odszkodowania za nieruchomości zajęte pod drogi będące własnością [...], to jednak co do przyczyn wyłączenia występuje pełna analogia - takie stanowisko wyraził Naczelny Sąd Administracyjny między innymi w wyroku z 27 lutego 2013 r., sygn. akt. I.OSK 1784/11 i w wyroku z 27 lipca 2013 r. sygn. akt I OSK 505/12, które skład orzekający w niniejszej sprawie podziela. W tej sytuacji zachodzi więc określona w art. 24 § 1 pkt 1 i 4 k.p.a przyczyna wyłączenia prezydenta miasta od udziału w postępowaniu w sprawie ustalenia odszkodowania za czym przemawia zasada prawdy obiektywnej i bezstronności działania organu, gdyż w istocie prezydent miasta orzekałby w sprawie podmiotu, który reprezentuje. Wydanie decyzji przez pracownika lub organ administracji publicznej, który podlega wyłączeniu stosowania do art. 24 § 1 k.p.a czy art. 25 k.p.a stanowi powód wznowienia postępowania administracyjnego zakończonego taką decyzją określoną w art. 145 § 1 pkt 3 kpa. W tej sytuacji organ odwoławczy winien był uchylić decyzję i umorzyć postępowanie pierwszej instancji w całości, a więc wydać decyzję przewidzianą w art.138 § 1 pkt 2 k.p.a. Organ odwoławczy, zaskarżoną decyzją, uchylił wprawdzie decyzję organu I instancji ale przekazał sprawę temu organowi do ponownego rozpatrzenia, a więc rozstrzygnął na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. Decyzja ta jako naruszająca art. 138 § 1 pkt 2 i § 2 k.p.a podlega więc uchyleniu. Z uwagi na wystąpienie przesłanki wznowieniowej, określonej w art.145 § 1 pkt 3 k.p.a. Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit.b w zw z art.135 ustawy Prawo o postępowaniu przed Sądami administracyjnymi uchylił również decyzję organu I instancji. Wobec powyższego Wojewoda [...] winien wyłączyć Prezydenta [...] od załatwienia wniosku B. S. i M. S. o odszkodowanie i sprawę przekazać do załatwienia w sposób określony w art. 26 § 2 w zw. z § 3 k.p.a. Z uwagi na stwierdzone wadliwości decyzji wydanych w tej sprawie, które skutkują ich uchyleniem, sąd nie badał zasadności zarzutów podniesionych w skardze. Z powyższych względów i na podstawie powołanych wyżej przepisów a także na podstawie art.145 §1 pkt 1 lit.c, ust. 152 i art.200 ustawy Prawo o postępowaniu przed Sądami administracyjnymi, Sąd orzekł jak w sentencji wyroku