I SA/Wa 132/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Gabriela Nowak Sędziowie WSA Iwona Kosińska WSA Anna Wesołowska (spr.) Protokolant referent stażysta Andżelika Abramowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 kwietnia 2016 r. sprawy ze skargi M. I. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] listopada 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania pomocy społecznej w formie zasiłku stałego oddala skargę. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] (SKO), po rozpatrzeniu odwołania M. I. (Skarżący), decyzją z dnia [...] listopada 2015 r., utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy [...] z dnia [...] października 2015 r., o odmowie przyznania zasiłku stałego w wysokości [...] zł. Powyższa decyzja wydana została w następującym stanie faktycznym i prawnym : Skarżący pismem z dnia [...] września 2015 r. zwrócił się do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] o pilną pomoc gdyż nie ma wystarczających środków do życia. Decyzją z dnia [...] października 2015 r., wydaną na podstawie art. 106 ust. 1 , art. 6 ust. 1, art. 8 ust. 1 pkt 1 oraz art. 37 ust. 1 pkt 1 i ust- 2 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej z dnia 12 marca 2004 r. (Dz. U z 2015 r. poz. 163 ze zm., zwaną dalej "ustawą"), rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 lipca 2015 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. z 2015 r., poz. 1058, dalej "rozporządzenie z 14 lipca 2015 r.), art. 104 k.p.a., Wójt Gminy [...] odmówił Skarżącemu przyznania zasiłku stałego w wysokości [...] złotych miesięcznie. W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że w dniu 29 września 2015 r. pracownik socjalny przeprowadził wywiad środowiskowy w wyniku którego ustalono, że Skarżący oczekuje pomocy w formie zasiłku stałego w wysokości [...] złotych, gdyż taka pomoc zaspokoiłaby jego potrzeby bytowe Skarżący wyjaśnił również, że nie jest zainteresowany uzyskaniem pomocy w postaci pomocy żywnościowej pobieranej w sklepie ani wymiany butli. W czasie wywiadu ustalono, że Skarżący samotnie prowadzi gospodarstwo. Jest osobą w wieku 76 lat, sprawną fizycznie. Na podstawie orzeczenia Lekarza Orzecznika KRUS z dnia 29 stycznia 2013 r. stwierdzono u Skarżącego trwałą niezdolność do samodzielnej egzystencji od dnia 13 listopada 2012 r., przy czym Skarżący nie posiada aktualnego orzeczenia o stopniu niepełnosprawności. Skarżący zamieszkuje w domu drewnianym, bez urządzeń sanitarnych, użytkuje jedno pomieszczenie, dom ten stanowi w ½ jego współwłasność. Organ ustalił, że w sierpniu 2015 r. źródłem dochodów Skarżącego była emerytura z KRUS wraz z dodatkiem pielęgnacyjnym w łącznej kwocie [...] złotych netto, gospodarstwo rolne o powierzchni [...] ha przeliczeniowego z którego dochód wyliczono ryczałtowo na kwotę [...] złotych, alimenty od córki w wysokości [...] złotych miesięcznie. Łącznie dochód Skarżącego wyniósł [...] złotych, co oznacza, że wysokość jego dochodów przekracza kryterium dochodowe dla osoby samotnie gospodarujące z art. 8 ust 1 pkt 1 ustawy to jest kwotę 634 złotych. Po rozpoznaniu odwołania Skarżącego od powyższej decyzji, SKO opisaną na wstępie decyzją utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. SKO wyjaśniło, że organ pierwszej instancji błędnie ustalił dochód Skarżącego z gospodarstwa rolnego, w ocenie SKO dochód ten ustalony z zastosowaniem równoważnika obowiązującego w sierpniu 2015 r. wyniósłby [...] złotych, a więc dochód miesięczny za sierpień 2015 r. wyniósłby [...] złote miesięcznie. SKO podkreśliło, że nawet tak ustalony zweryfikowany dochód miesięczny Skarżącego przekracza kryterium dochodowe, które od dnia 1 października 2015 r. wynosi [...] zł. SKO wskazało, że stosownie do art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy, nabycie prawa do zasiłku stałego wymaga spełnienia dwóch warunków – bycia niezdolnym do pracy z powodu wieku lub całkowicie niezdolnym do pracy oraz posiadania dochodu niższego od kryterium dochodowego dla osoby samotnie gospodarującej. Skoro miesięczny dochód Skarżącego przekracza kryterium dochodowe nie powstaje po jego stronie prawo do świadczeń w formie zasiłku stałego. Organ odwoławczy wskazał, że niewątpliwie sytuacja życiowa Skarżącego jest trudna, jednak ciążące na nim wierzytelności nie mogą stanowić, w świetle art. 8 ust. 3 ustawy, podstawy do pomniejszenia posiadanego dochodu. Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem Skarżący złożył do tutejszego sądu skargę, w której wyjaśnił, że jego sytuacja została błędnie oceniona, zaś władza ma obowiązek zapewnić mu godne życie. W ocenie Skarżącego luka prawna nie może być przyczyną zakłócania jego cennego życia i powołania do wynalazków. Skarżący powołał się również na stanowisko wyrażone w uchwale Sądu Najwyższego z dnia 6 maja 2004 r. II UZP 5/04 oraz wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 8 grudnia 2008 r. III Aua 598/04, jak również na dołączoną do skargi opinię sądowo-psychiatryczną, z której wynika, że z uwagi na swój stan zdrowia wymaga opieki. W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o oddalenie skargi i podtrzymało stanowisko prezentowane dotychczas w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga jest niezasadna. Na wstępie należy wskazać, że Wójt Gminy [...] i Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] trafnie zakwalifikowany wniosek Skarżącego jako wniosek o pomoc w formie zasiłku stałego. Zgodzić należy się też z organami, że zgodnie z art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy w związku z § 1 pkt 1 lit. a rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 lipca 2015 r. prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, z zastrzeżeniem art. 40, 41, 53a, 78 i 91, przysługuje osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty 634 zł, zwanej dalej "kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej". O tym, że jedną z przesłanek przyznania pomocy w formie zasiłku stałego stanowi kryterium dochodowe świadczy też treść art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy, z którego wynika, że zasiłek stały przysługuje pełnoletniej osobie samotnie gospodarującej, niezdolnej do pracy z powodu wieku lub całkowicie niezdolnej do pracy, jeżeli jej dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej. Z powyższych przepisów wynika, że aby uzyskać zasiłek stały, o którym mowa w art. 37 ustawy wnioskodawca musi udokumentować dochód miesięczny nie wyższy niż 634 zł. Z akt sprawy wynika natomiast, że Skarżący tego wymogu nie spełnił, ponieważ osiągnął dochód miesięczny w łącznej kwocie [...] zł (dochód z emerytury wraz z dodatkiem pielęgnacyjnym–[...] zł., alimenty w kwocie [...] złotych oraz równoważnik dochodu z gospodarstwa rolnego wynoszący, zgodnie z art. 8 ust. 3 i 9 ustawy w zw. z § 1 pkt 2 lit. e rozporządzenia z dnia 17 lipca 2012 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, jako obowiązującego w sierpniu 2015 r. to jest w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku - [...]zł.). Skoro zatem Skarżący uzyskał dochód przekraczający blisko dwukrotnie ustawowe kryterium dochodowe, to organy prawidłowo uznały, że nie jest uprawniony do zasiłku stałego. Z przepisu § 1 pkt 2 lit. d rozporządzenia z 14 lipca 2015 r. wynika ponadto, że maksymalna kwota zasiłku stałego wynosi 604 zł, a zatem żądanie przyznania Skarżącemu pomocy finansowej w kwocie [...]zł, nawet gdyby Skarżący osiągnął dochód poniżej kryterium dochodowego, byłoby żądaniem, które nie mogłoby być zrealizowane. Sąd wskazuje w tym miejscu, że jak wynika z akt sprawy, organom znana jest trudna sytuacja życiowa Skarżącego i gotowe są udzielić mu w tym zakresie pomocy w ramach obowiązujących przepisów prawa. Jednak jak wynika z akt sprawy, Skarżący nie jest zainteresowany przyznaniem mu pomocy w innej formie niż żądana przez niego kwota [...] złotych. Wobec podniesionych w skardze zarzutów Sąd wyjaśnia, że przepisy ustawy i rozporządzenia z dnia 14 lipca 2015 r. (oraz poprzedzającego go rozporządzenia z dnia 17 lipca 2012 r.) obligują organ do doliczenia do wysokości dochodu uzyskiwanego przez stronę równoważnika dochodu z gospodarstwa rolnego, nawet w sytuacji, w której dana osoba nie uzyskuje rzeczywistego dochodu z gospodarstwa rolnego. Przywołane przez Skarżącego orzeczenia sądów powszechnych nie dotyczyły kwestii związane z przyznawaniem zasiłków stałych w trybie przepisów ustawy, ale kwestii związanych z wypłacaniem emerytur rolniczych, zatem nie mogą znaleźć zastosowania w niniejsze sprawie. Odnosząc się do argumentu dotyczącego prawa do godnego życia trzeba wskazać, że zgodnie z przepisem art. 3 ust. 1 ustawy, pomoc społeczna wspiera osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwia im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka. Skarżący pomija jednak to, że system pomocy społecznej jest tak skonstruowany, że potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej (art. 3 ust. 4 ustawy). Rozwinięciem tej zasady jest przepis art. 8 ust. 1 ustawy wyznaczający przesłankę tzw. kryterium dochodowego, która musi się ziścić, aby wnioskodawca mógł ubiegać się o zasiłek stały. Faktem jest, że próg dochodowy uprawniający do tego świadczenia z pomocy społecznej jest określony w niskiej kwocie. Takie uregulowanie ma swe uzasadnienie w ograniczonych możliwościach budżetowych gmin (jest to zadanie własne gmin o charakterze obowiązkowym – art. 17 ust. 1 pkt 19 ustawy), ale i tym, że celem pomocy społecznej nie jest zapewnienie wnioskodawcy stałego, pełnego utrzymania w żądanej przez niego wysokości, a jedynie wsparcie, z założenia czasowe, udzielone w trudnej dla niego sytuacji, aby przezwyciężył on swe trudności z wykorzystaniem własnych uprawnień, zasobów i osiągnął stan życiowego usamodzielnienia się (art. 3 ust. 1 i 2 w zw. z art. 2 ust. 1 ustawy). Sąd podkreśla w tym miejscu, że fakt przekroczenia kryterium dochodowego wyłącza w świetle przepisów ustawy, możliwość przyznania Skarżącemu zasiłku stałego, w tym w żądanej przez niego kwocie [...] złotych. Biorąc powyższe pod uwagę Sąd na podstawie art. 151 Ppsa orzekł, jak w sentencji.