I SA/Wa 132/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Kosińska (spr.) Sędziowie: WSA Bożena Marciniak WSA Monika Sawa Protokolant specjalista Ewelina Dębna po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 kwietnia 2019 r. sprawy ze skargi [...] w przedmiocie niewykonania przez Prezydenta [...] wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 maja 2016 r., sygn. akt I SAB/Wa 20/16 1. wymierza Prezydentowi [...] grzywnę w wysokości 2.000 (dwa tysiące) złotych; 2. stwierdza, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3. oddala skargę w pozostałym zakresie; 4. zasądza od Prezydenta [...] solidarnie na rzecz [...] kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. [...] pismem z dnia [...] grudnia 2018 r. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na niewykonanie przez Prezydenta [...] wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 marca 2016 r., sygn. akt I SAB/Wa 20/16. Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem tym zobowiązał Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku z dnia [...] czerwca 2014 r. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ulicy [...] nr hip. [...], w terminie 3 miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Sąd uznał, że bezczynność, której dopuścił się organ, nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Odpis prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy został doręczony organowi w dniu 10 sierpnia 2016 r. Wobec braku podejmowania rozstrzygnięcia w sprawie, pismami z dnia [...] marca 2018 r. i [...] maja 2018 r. skarżący wezwali Prezydenta do wykonania powyższego wyroku, a następnie wnieśli wskazaną na wstępie skargę, żądając w niej wymierzenia organowi grzywny w wysokości co najmniej 5 000 zł, stwierdzenia, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, przyznania na rzecz skarżących sumy pieniężnej w kwocie 1 000 zł dla każdego z nich, rozpoznania sprawy w trybie uproszczonym oraz zasądzenie od organu na rzecz skarżących kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę Prezydent [...] wniósł o jej oddalenie, wskazując, że w przedmiotowej sprawie problematyczne dla organu jest jednoznaczne określenie w oparciu o niepodważalny materiał dowodowy, czy poprzedni właściciel bądź jego następcy prawni zostali pozbawieni faktycznej możliwości władania nieruchomością po dniu 5 kwietnia 1958 r. Organ wskazał, że w celu dochowania terminu podjął szereg czynności zmierzających do zakończenia postępowania. Podniósł nadto, że opóźnienia w rozpatrywaniu spraw spowodowane są między innymi bardzo dużą ilością wpływającej korespondencji w sprawach odszkodowawczych za nieruchomości objęte działaniem dekretu z 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy, a waga tych spraw, stopień ich skomplikowania oraz złożoność okoliczności, które powinny być ustalone w toku tych postępowań, niestety nie pozwalają na dotrzymanie ustawowych terminów przewidzianych na ich rozpatrzenie. W tej sytuacji Prezydent [...] wniósł o oddalenie skargi oraz o nierozpatrywanie skargi w trybie uproszczonym. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 154 § 1 i 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. z 2018 r. Dz. U. poz. 1302, ze zm.), w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność oraz w razie bezczynności organu po wyroku uchylającym lub stwierdzającym nieważność aktu lub czynności strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny. Grzywnę o której mowa sąd wymierza do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów. W przypadku skargi o wymierzenie organowi grzywny z powodu jego bezczynności, sąd dokonuje oceny jej zasadności według stanu faktycznego istniejącego w dniu wydania orzeczenia sądowego. Z treści przywołanego przepisu wynikają dwie przesłanki, które łącznie muszą być spełnione, aby sąd mógł organowi administracji wymierzyć grzywnę. Po pierwsze, organ ten musi pozostawać w bezczynności po wyroku. Po drugie, wymierzenie grzywny jest możliwe po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania prawomocnego wyroku. Jak wynika z akt sprawy, obie te przesłanki zostały spełnione w rozpoznawanej sprawie. Podkreślić należy, że zgodnie z treścią art. 154 § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wykonanie wyroku lub załatwienie sprawy po wniesieniu skargi nie stanowi podstawy do umorzenia postępowania lub oddalenia skargi. Jak wynika z akt sprawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 9 maja 2016 r., sygn. akt I SAB/Wa 20/16 zobowiązał Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku z dnia [...] czerwca 2014 r. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ulicy [...] nr hip. [...], w terminie 3 miesięcy od daty doręczenia organowi odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Odpis prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy został doręczony organowi w dniu 10 sierpnia 2016 r. i od tej daty, zgodnie z art. 286 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. z 2018 r. Dz. U. poz. 1302, ze zm.), rozpoczął swój bieg wyznaczony wyrokiem termin, w jakim sprawa, w której organ pozostawał bezczynny, winna być rozpoznana. Termin ten upłynął w dniu 10 listopada 2016 r. Niekwestionowaną okolicznością jest przy tym, że do dnia podjęcia niniejszego orzeczenia, mimo uprzedniego wezwania przez stronę do wykonania powołanego wyroku, Prezydent zawisłej przed nim sprawy administracyjnej nie rozstrzygnął. Wobec tego Sąd uznał, że ustawowe przesłanki o których mowa w art. 154 § 1 i 6 powołanej wyżej ustawy w rozpatrywanej sprawie zostały spełnione, a zatem skarga o wymierzenie grzywny Prezydentowi [...] jest zasadna. Podkreślić należy, że niewykonywanie wyroków sądów - niezależnie od tego, czy są to wyroki sądów administracyjnych (jak w niniejszej sprawie), czy sądów powszechnych - w demokratycznym państwie prawnym nie może być w żadnym razie tolerowane lub akceptowane. W szczególności nie można zaakceptować czy też usprawiedliwiać sytuacji, gdy wyroki sądów nie są respektowane przez organy władzy publicznej. Taka sytuacja prowadzić musi nieuchronnie do podważania zaufania jednostek do tych organów, jak też szerzej do samej władzy publicznej. Świadczy przy tym o braku poszanowania prawa przez organy, które zobowiązane są do jego stosowania. Z powodu niewykonania powołanego wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z 5 kwietnia 2017 r., sygn. akt I SA/Wa 307/17 wymierzył już Prezydentowi [...] grzywnę wysokości 500 (pięćset) zł. Obecnie, biorąc pod uwagę, że między przywołanym powyżej a obecnym wyrokiem Sądu minął niecały rok, a okres niewykonania wyroku stwierdzającego bezczynność organu wynosi dwa lata i pięć miesięcy, Sąd za najbardziej adekwatną, a jednocześnie mieszczącą się w granicach określonych przepisem art. 154 § 6 powołanej ustawy wysokość grzywny uznał kwotę 2 000 zł. Zgodnie z aktualnym brzmieniem art. 154 § 2 powołanej powyżej ustawy Sąd ma obowiązek orzec, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W ocenie Sądu obecna bezczynność organu, która wystąpiła po wyroku z dnia 9 maja 2016 r., sygn. akt I SAB/Wa 20/16, aczkolwiek naganna, nie ma jeszcze charakteru rażącego naruszenia prawa. Sąd wziął pod uwagę, że nierozpoznany wniosek dotyczy ustalenia odszkodowania za utraconą nieruchomość [...] w trybie art. 215 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Sądowi z urzędu znana jest okoliczność znacznej ilości tego typu spraw zawisłych przed organem I instancji, ich stopień skomplikowania spowodowany przede wszystkim ich historycznym charakterem, trudności związane z ustaleniem daty faktycznej utraty możliwości władania, a także obiektywne trudności m.st. Warszawy związane z zabezpieczeniem środków finansowych, umożliwiających realizację zgłaszanych z tego tytułu roszczeń. Oczywiście te okoliczności nie uwalniają organu od odpowiedzialności za niewykonywanie prawomocnego orzeczenia sądu, niemniej jednak muszą być uwzględniane przy gradacji nakładanej z tego tytułu sankcji oraz oceny charakteru zaistniałej zwłoki. Jednocześnie w ocenie Sądu brak jest usprawiedliwionych podstaw uzasadniających przyznanie obecnie na rzecz skarżących od organu tytułem zadośćuczynienia za zaistniałe opóźnienie sumy pieniężnej ustalonej na podstawie art. 154 § 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, jak również treść skargi nie pozwalają na przyjęcie, że skarżący na skutek niewykonania powołanego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, a co za tym idzie nierozpoznania przez organ złożonego wniosku odszkodowawczego w terminie zakreślonym przez Sąd, doznali uciążliwości wymagającej zadośćuczynienia poprzez przyznanie im wnioskowanej sumy pieniężnej. Zdaniem Sądu środek ten powinien być stosowany w szczególnie drastycznych przypadkach zwłoki organu oraz w sytuacji, gdy istnieje uzasadniona obawa, że bez nałożenia tej sankcji organ sprawy nadal nie załatwi. Taka zaś sytuacja w rozpoznawanej sprawie, w ocenie Sądu, obecnie jeszcze nie zachodzi. Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 154 § 1 i 2 w związku z art. 154 § 6 oraz na podstawie art. 154 § 7 w związku z art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku. W przedmiocie kosztów sądowych Sąd orzekł na podstawie art. 200 powołanej ustawy oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. poz. 1800).