I SA/Wa 1320/21
WyrokWSA w Warszawie2021-08-30
Skład orzekający: Anna Wesołowska, Anna Falkiewicz-Kluj, Dariusz Pirogowicz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja o przejęciu gospodarstwa rolnego na własność Państwa wydana w 1971 r. była dotknięta rażącym naruszeniem prawa, uzasadniającym stwierdzenie jej nieważności na wniosek spadkobierców byłych właścicieli?Ratio decidendi
Decyzja o przejęciu gospodarstwa rolnego na własność Państwa z 1971 r. nie była dotknięta rażącym naruszeniem prawa, ponieważ opierała się na dokumentach wskazujących S. P. jako wyłącznego właściciela, a sam S. P. złożył wniosek o przejęcie gospodarstwa w zamian za rentę. Mimo że gospodarstwo stanowiło majątek wspólny małżonków, brak pisemnego wniosku M. P. nie skutkuje nieważnością decyzji, zwłaszcza że z materiału dowodowego wynikało, iż oboje małżonkowie wyrazili wolę przekazania gospodarstwa, a renta została przyznana obojgu.Stan faktyczny
Spadkobiercy małżonków P. wystąpili o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w Szczytnie z 1971 r. o przejęciu ich gospodarstwa rolnego na własność Państwa w zamian za rentę. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi odmówił stwierdzenia nieważności decyzji, uznając, że nie została ona wydana z rażącym naruszeniem prawa. Po rozpoznaniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, Minister utrzymał w mocy swoje poprzednie rozstrzygnięcie. Spadkobiercy wnieśli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, zarzucając m.in. naruszenie przepisów dotyczących wniosku współwłaścicielki oraz zapewnienia lokalu mieszkalnego.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Anna Wesołowska (spr.), sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj, sędzia WSA Dariusz Pirogowicz, , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 30 sierpnia 2021 r. sprawy ze skargi Z. B. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] kwietnia 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę.
Decyzją z [...] grudnia 19871 r. Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w Szczytnie (Prezydium) orzekło o przejęciu na własność Państwa, od małżonków S. i M. P., w zamian za rentę, gospodarstwa rolnego o powierzchni [...] ha, położonego we wsi G., gromada W. (obecnie w województwie [...], w powiecie s., w gminie W.), zapisanego w księdze wieczystej nr [...] na S. P.
Jako podstawę prawną rozstrzygnięcie organ wskazał art. 1. art. 5 i art. 18 ustawy z dnia 24 stycznia 1968 r. o rentach i innych świadczeniach dla rolników przekazujących nieruchomości rolne na własność Państwa (Dz.U. Nr 3, poz. 15).
Wnioskiem z [...] grudnia 2018 r. W. B., córka M. i S. P. wystąpiła o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydium. Po jej śmierci stronami postępowania stali się jej spadkobiercy, Z. B., J. K. i A. Z.
Legitymacja stron do występowania w postępowaniu została ustalona na podstawie prawomocnego postanowienia Sądu Rejonowego w [...] z dnia [...] marca 2018 r., sygn. akt [...], o stwierdzeniu nabycia spadku po S. P. i M. P. oraz aktu poświadczenia dziedziczenia z dnia [...] lutego 2020 r., repertorium A numer [...], potwierdzającego nabycie spadku po W. B.
Decyzją z [...] lutego 2021 r. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi (Minister) odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Prezydium.
W uzasadnieniu organ przywołał brzmienie art. 1, art. 2 , art. 3 art. 4 i art. 5 ustawy jak również opisał wynikający z rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 1 marca 1968 r. w sprawie rent i innych świadczeń pieniężnych z tytułu przekazania nieruchomości rolnych na własność Państwa, trybu postępowania przy przejmowaniu tych nieruchomości oraz trybu wykonywania prawa pierwokupu w stosunku do budynków (Dz. U. Nr 8, poz. 46, dalej "rozporządzenie") tryb przejmowania nieruchomości na własność Skarbu Państwa.
Minister wskazał następnie, że zgodnie z § 14 rozporządzenia postępowanie w sprawie przejęcia nieruchomości na własność Państwa wszczynało się na wniosek rolnika. Wniosek taki został zawarty w podaniu z dnia [...] lutego 1968 r., w którym S. P. wystąpił o "przejęcie gospodarstwa na rzecz Państwa za przyznanie w zamian renty dożywotniej". Prezydium decyzją z 3 kwietnia 1968 r. odmówiło przejęcia gospodarstwa rolnego o pow. [...] ha położonego we wsi G., grom. W., pow. S. na własność Państwa. Od tej decyzji S. P. złożył odwołanie do Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w O. Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w O. decyzją z dnia [...] maja 1968 r. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję
Następnie S. P. wystąpił z kolejnym wnioskiem z [...] kwietnia 1971 r. o przejęcie gospodarstwa rolnego o pow. [...] ha, położonego we wsi G., grom. W., pow. S., na własność Państwa. Prośbę swą motywował wiekiem ([...] lat) i chorobą. Prezydium decyzją z [...] grudnia 1971 r. orzekło o przejęciu gospodarstwa rolnego o pow. [...] ha, położonego we wsi G., grom. W., pow. S., na własność Państwa od S. P.
Minister wskazał, że ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że wszystkie przesłanki warunkujące przejęcie gospodarstwa zostały spełnione. Warunek dotyczący powierzchni użytków rolnych został spełniony, gdyż z badanej decyzji Prezydium wynika, że obszar użytków rolnych wynosił [...] ha. S. P. był również właścicielem tych gruntów (o łącznej powierzchni [...] ha), co potwierdza akt nadania ziemi nr [...] z dnia [...] grudnia 1947 r., orzeczenie z dnia [...] września 1959 r. o wykonaniu aktu nadania oraz treść księgi wieczystej nr [...]. S. P. urodzony w 1904 r. miał w dniu wydania decyzji [...] lat, a zatem osiągnął wiek emerytalny ([...] lat). Fakt ten potwierdza m.in. decyzja rentowa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] marca 1972 r. (znak: [...]) przyznająca S. P. rentę w zamian za przekazane gospodarstwo rolne.
Odnosząc się do argumentu, że brak było możliwości samodzielnego przekazania gospodarstwa przez S. P., gdyż stanowiło ono wspólność majątkową małżeńską, organ wyjaśnił, że trudno po latach stwierdzić, czy wniosek o przejęcie gospodarstwa nie został złożony też przez M. P., np. ustnie do protokołu (z wyjaśnień wnioskodawcy wynika, że była to osoba niepiśmienna). W orzecznictwie formułowany jest pogląd, że nabycie - na podstawie przepisów o reformie rolnej i osadnictwie - gospodarstwa rolnego w trakcie trwania związku małżeńskiego przez jednego z małżonków następuje do majątku wspólnego. Trzeba jednak podkreślić, że Prezydium, uwzględniając w decyzji z dnia [...] grudnia 1971 r. tylko S. P. jako właściciela przejmowanych gruntów, opierało się na dokumentach, które jako wyłącznego właściciela wskazywały właśnie S. P. (wynika to aktu nadania ziemi nr [...], orzeczenia o wykonaniu aktu nadania oraz znajdującego się w aktach archiwalnych wyciągu z KW nr [...]). Zgodnie z art. 18 § 1 dekretu z dnia 11 października 1946 r. - Prawo rzeczowe (Dz.U. Nr 57, poz. 319) domniemywa się, że prawo jawne z księgi wieczystej jest wpisane zgodnie z rzeczywistym stanem prawnym. Przywołany już wpis do księgi wieczystej korzystał z domniemania legalności. Dlatego też Prezydium w S., prowadząc postępowanie w sprawie przejęcia gospodarstwa za rentę, nie mogło kwestionować prawidłowości tych dokumentów i miało prawo uznać, że wystarczający do przejęcia jest wniosek złożony jedynie przez S. P. Trzeba też zauważyć, że z zebranej dokumentacji nie wynika, aby M. P. kwestionowała w przeszłości w odpowiednich postępowaniach, czy to dokumenty stwierdzające nabycie gruntów przez męża S. P., czy też decyzję orzekającą o przejęciu gospodarstwa za rentę.
Minister wyjaśnił również, że ustawa z [...] stycznia 1968 r. nie uzależniała jednak możliwości przejęcia nieruchomości na własność Skarbu Państwa od istnienia następcy (młodszego członka rodziny posiadającego odpowiednie kwalifikacje) i od jego woli przejęcia gospodarstwa. Zagadnienie to było więc obojętne dla rozstrzygnięcia sprawy.
W związku z tym Minister uznał, że decyzja Prezydium z [...] grudnia 1971 r. nie została wydana z rażącym naruszeniem przepisów stanowiących podstawę jej wydania. Brak było tym samym podstaw do stwierdzenia jej nieważności. Organ uznał również, że decyzja nie była dotknięta także innymi kwalifikowanymi wadami, które dawałyby podstawę do stwierdzenia jej nieważności.
Po rozpoznaniu wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy złożonego przez Z. B. (Skarżący), A. Z. i J. K. Minister decyzją z [...] kwietnia 2021 r. utrzymał w mocy swoje uprzednie rozstrzygnięcie.
W uzasadnieniu w pełni podtrzymał swoje wcześniejsze ustalenia faktyczne i ich ocenę prawną.
Odnosząc się do stanowiska argumentów zawartych we wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy podkreślił, że z wyciągu z księgi wieczystej nr [...] wynika, że gospodarstwo rolne z zabudowaniami gospodarczymi o powierzchni [...] ha, położone w miejscowości G., stanowiło własność S. P. na podstawie prawomocnego orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w S. z [...] września 1959 r. znak: [...].
Podniósł, że w aktach sprawy brak jest wniosku M. P. o przejęcie gospodarstwa. Jednak zgromadzony materiał wskazuje, że wolą M. P. również było przekazanie gospodarstwa na własność państwa. Pomimo że Skarżący w piśmie z dnia [...] grudnia 2018 r. informował, że M. P. była osobą niepiśmienną, to nie można wykluczyć, że wniosek taki został złożony przez M. P. (np. ustnie do protokołu). Zgromadzony materiał pośrednio wskazuje, że M. P. wyraziła zgodę na przekazanie gospodarstwa na własność państwa. Otóż protokół w sprawie ustalenia danych do decyzji o przejęciu gospodarstwa za rentę i inne świadczenia oraz zapoznania wnioskodawców z warunkami przejęcia został podpisany także przez M. P. Z dokumentu tego wynika, że małżonkowie P. zamierzali przekazać gospodarstwo o powierzchni [...] ha łącznie z budynkami oraz oświadczyli, że sprawę mieszkania rozwiążą we własnym zakresie i zamieszkają u R. B. w W. Ponadto dowodem pośrednim, potwierdzającym, że wolą M. P. było przekazanie gospodarstwa rolnego na własność Skarbu Państwa jest decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w O. z dnia [...] marca 1972 r. znak: [...] o przyznaniu M. P. renty z tytułu przekazania gospodarstwa rolnego na własność Państwa. Organ wyjaśnił również, że Prezydium uwzględniając w decyzji z [...] grudnia 1971 r. tylko S. P. jako właściciela przejmowanych gruntów opierało się na dokumentach, które jako wyłącznego właściciela gruntów wskazywały wyłącznie S. P. Z księgi wieczystej nr [...] wynikało bowiem, że wyłącznym właścicielem przejmowanych gruntów o powierzchni [...] ha był S. P. Zgodnie z obowiązującym wówczas art. 18 § 1 dekretu z dnia 11 października 1946 r. Prawo rzeczowe (Dz. U. Nr 57, poz. 319 z późn. zm.) domniemywa się, że prawo jawne z księgi wieczystej jest wpisane zgodnie z rzeczywistym stanem prawnym. Domniemanie to było wiążące, dopóki nie zostało obalone stosownym orzeczeniem sądu. Z tego też względu Prezydium, prowadząc postępowanie w sprawie przejęcia gospodarstwa, miało prawo uznać, że właścicielem przejmowanego gospodarstwa był S. P. i nie mogło kwestionować prawidłowości dokumentów, w oparciu o które S. P. został właścicielem spornych gruntów, ponieważ stanowiłoby to wykroczenie poza ramy prowadzonego wówczas postępowania. Organ wskazał również, że z zebranej dokumentacji nie wynika, aby M. P. kwestionowała w przeszłości w odpowiednich postępowaniach czy to dokumenty stwierdzające nabycie gruntów przez męża S. P., czy też decyzję orzekającą o przejęciu gospodarstwa za rentę.
Odnosząc się do zarzutu, że decyzja Prezydium jest wadliwa, gdyż w jej uzasadnieniu znalazła się informacja, że małżonkowie P. nie posiadali następców, którzy mogliby przejąć od nich gospodarstwo, podczas gdy następcą takim byłą ich córka W. B., Minister wyjaśnił, że ustawa z dnia 24 stycznia 1968 r. nie uzależniała możliwości przejęcia nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa od istnienia następcy i od jego woli przejęcia gospodarstwa. Niezależnie od tego, ze zgromadzonego materiału dowodowego nie wynika, aby córka małżonków P., tj. W. B., wyrażała chęć objęcia gospodarstwa. Wręcz przeciwnie, S. P. w swojej korespondencji do kierowanej do PRzydiu wielokrotnie informował, że nie posiadał "członków rodziny zdolnych do pracy fizycznej", gdyż w gospodarstwie zamieszkiwał z żoną oraz teściową.
Skarżący wniósł na powyższą decyzję skargę do tutejszego sądu podnosząc w niej zarzuty naruszenia :
- art. 156 § 1 pkt. 2 kpa,
- art. 1 ust. 1, art. 3 ust. 2 pkt. 2 i art. 4 ust. 3 pkt. 1 ustawy z dnia 24 stycznia 1968r. ",
- § 12 ust. 1 i § 14 rozporządzenia,
- art. 4, 5, 6, 7, 11 § 1 i 2, 58 § 3 ówczesnego k.p.a.,
- art. 6, 7, 8, 80, 81 aktualnego k.p.a.,
- art. 18, 20 i 22 § 1 prawa rzeczowego,
- art. 6 ustawy z dnia 24 lutego 1989r. o zmianie ustawy o zabezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin oraz o zmianie ustawy o podatku rolnym,
- art. 118 ustawy z dnia 20 grudnia 1990r. o ubezpieczeniu społecznym rolników,
przy rozpatrywaniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, co doprowadziło do wydania zaskarżonej decyzji utrzymującej w mocy nieprawidłową decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...].02.2021r.
Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i rozstrzygnięcie o kosztach postępowania według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi podkreślił, że decyzja wydana została z rażącym naruszeniem prawa to jest art. 1 ust. 1 ustawy z 24 stycznia 1968 r. bowiem nie został złożony wniosek przez współwłaścicielkę gospodarstwa, którą była M. P. Zwrócił również uwagę na fakt, że decyzja Prezydium z [...] grudnia 1971 r. poprzedzona została wydaniem decyzji odmawiającej przejęcia własności gospodarstwa rolnego na rzecz Skarbu Państwa. Tymczasem Minister nie zbadał, czy w sprawie wystąpiły nowe okoliczności uzasadniające na uwzględnienie wniosku o przejęcie gospodarstwa rolnego.
Odnosząc się do treści księgi wieczystej Skarżący wskazał, że jedynym dokumentem dotyczącym własności znajdującym się w tejże księdze jest decyzja Prezydium z 8 grudnia 1971 r., objęta wnioskiem o stwierdzenie nieważności. Skarżący powołując się na art. 20 i 22 § 1 prawa rzeczowego wskazał, że w sprawie zaistniał stan faktyczny wyłączający rękojmię wiary publicznej ksiąg wieczystych co do właściciela przedmiotowego gospodarstwa rolnego. Wynikało to z faktu nieprawidłowego orzeczenia Prezydium w S. z [...] września 1959r. znak [...] o wykonaniu aktu nadania, na które to orzeczenie powołuje się też organ w zaskarżonej decyzji. Skoro Prezydium w S. najpierw wadliwie orzekł o wykonaniu aktu nadania tylko na rzecz S. P., to następnie Prezydium w S. przy wydawaniu decyzji z [...] grudnia 1971 r. nie mógło powoływać się na domniemanie wynikające z księgi wieczystej co do osoby właściciela tej nieruchomości, bo samo wykreowało wadliwy wpis w księdze wieczystej, i wiedziało że treść księgi wieczystej jest niezgodna z rzeczywisty stanem prawnym.
Skarżący wskazał również, że z decyzji z [...] grudnia 1971r. wynika wprost, że nie zostały w niej też spełnione warunki dotyczące zapewnienia rolnikowi bezpłatnego dożywotniego użytkowania działki gruntu o obszarze do 1 ha, jeżeli rolnik osiągnął wiek emerytalny albo stał się inwalidą, co wprost rażąco naruszało art. 3 ust. 2 pkt. 2 ustawy z 24 stycznia 1968 r.
W uzasadnieniu skargi podniesiono również, że w decyzji z 8 grudnia 1971r. został rażąco naruszony art. 4 ust. 3 pkt. 1 ustawy 24 stycznia 1968 r. Zgodnie z tym przepisem, w przypadku gdy budynki wchodzące w skład przejmowanych nieruchomości będą potrzebne do należytego zagospodarowania tych nieruchomości, Państwo za zgodą rolnika może przejąć te budynki na własność. W zamian za to Państwo zapewnia rolnikowi bezpłatne dożywotnie użytkowanie lokalu mieszkalnego i pomieszczeń gospodarskich w przejętych lub innych budynkach w rozmiarze niezbędnym do zaspokojenia jego potrzeb.
Natomiast w decyzji z 8 grudnia 1971r. co do obowiązku Państwa wynikającego z art. 4 ust. 3 pkt. 1 ustawy 24 stycznia 1968 r. orzeczono "nie przydzielać małżonkom P. do bezpłatnego, dożywotniego użytkowania pomieszczeń mieszkalnych i gospodarczych w rozmiarze zaspokajającym ich potrzeby, gdyż sprawy mieszkania rozwiązują we własnym zakresie". Ponadto w uzasadnieniu tej decyzji stwierdzono w tej kwestii że: "Wyjaśniono w/w, że tutejszy Wydział nie jest w stanie wydzielić im mieszkania i pomieszczenia gospodarczego z braku wolnych pomieszczeń w zabudowaniach PPZ na terenie powiatu S. i że możliwość zagospodarowania gospodarstwa będzie wówczas, gdy oddadzą je Państwu łącznie z wolnymi budynkami. Na tę okoliczność oświadczyli, że sprawę mieszkania rozwiązują we własnym zakresie i zamieszkają u Obywatela B. R. w W. grom. W.".
W ocenie Skarżącego decyzja rażąco naruszała również § 12 ust. 1 rozporządzenia. Zgodnie z tym przepisem "Koszty świadczeń przysługujących na podstawie ustawy i niniejszego rozporządzenia pokrywa Państwo." W przypadku tej decyzji jednak Państwo koszty świadczeń rozumiane w tym przypadku jako koszty zapewnienia rolnikom pomieszczeń mieszkalnych i gospodarskich w rozmiarze niezbędnym do zaspokajania ich potrzeb, przerzuciło na rodzinę rolników, tj. R. B. i jego żonę W. B. W tym przypadku więc, w wyniku wydanie decyzji PPRN w S. z dnia [...] grudnia 1971r., rodzina rolników nie tylko została pozbawiona ojcowizny, i możliwości spadkobrania po rolnikach, ale dodatkowo została jeszcze obciążona obowiązkiem, który powinien obciążać Państwo, tj. obowiązkiem utrzymywania rolników w zakresie dostarczania rolnikom pomieszczeń mieszkalnych i gospodarskich w rozmiarze niezbędnym do zaspokajania ich potrzeb. Z tych względów rażące naruszenia prawa przez PPRN w S. w decyzji z dnia [...] grudnia 1971r. jest jaskrawo widoczne.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Zarządzeniem Przewodniczącej Wydziału z [...] czerwca 2021 r. sprawa została skierowana do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym w trybie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 374 ze zm.), o czym poinformowano strony postępowania zakreślając termin 7 dni na ewentualne przedstawienie dodatkowego stanowiska w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje :
Skarga jest niezasadna, zarówno zaskarżona decyzja jak i poprzedzająca ją decyzja z [...] lutego 2021 r. nie naruszają prawa.
Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadzała się do odpowiedzi na pytanie, czy decyzja Prezydium z [...] grudnia 1971 r. naruszała rażąco prawo. Postępowanie toczyło się więc nie w trybie odwoławczym ale w trybie nadzwyczajnym. Zostało ono wszczęte na skutek wniosku spadkobierczyni małżonków P. złożonego [...] listopada 2018 r., to jest [...] lat po wydaniu decyzji podlegającej kontroli.
Główny argument podnoszony w toku całego postępowania początkowo przez wnioskodawczynię a następnie przez jej spadkobierców dotyczył wydania decyzji wyłącznie na skutek wniosku S. P. W tej okoliczności wnioskodawczyni a następnie Skarżący upatrywali rażącego naruszenia prawa to jest art. 1 ust. 1 ustawy z 24 stycznia 1968 r.
Prowadząc postępowanie nadzorcze organ prawidłowo zwrócił uwagę na fakt, że zgodnie z aktem nadania ziemi nr [...] z dnia [...] grudnia 1947 r. gospodarstwo rolne nadane zostało S. P.. W wykonaniu powyższego aktu nadania wydane zostało orzeczenie o jego wykonaniu, w którym również wskazany został wyłącznie S. P.
Akty te, których prawidłowość kwestionowana była przez Skarżącego w skardze stanowiły podstawę do wydania przez Sąd Powiatowy w S. [...] października 1959 r. postanowienia o założeniu dla nieruchomości księgi wieczystej i wpisaniu w jej dziale II jako właściciela S. P. Jak słusznie zwrócił uwagę organ nadzoru, organy administracji nie miały i nie mają uprawnień do kwestionowania orzeczeń sądowych i związane są treścią wpisu dokonanego przez sąd powszechny do księgi wieczystej.
W dacie wydania decyzji z [...] grudnia 1971 r. istniały zatem dokumenty z którego wynikało, że prawo własności gospodarstwa rolnego przysługuje określonej osobie. Osoba wskazana w tych dokumentach oraz wpisana jako właściciel w księdze wieczystej złożyła wniosek o przyznanie jej renty w zamian za przekazanie gospodarstwa rolnego. W takiej sytuacji, brak pisemnego wniosku M. P. nie może być uznany za skutkujący uznaniem decyzji z [...] grudnia 1971 r. za wydaną z rażącym naruszeniem prawa.
Sąd podkreśla w tym miejscu, że z treści decyzji wynika, że w ocenie Prezydium wniosek o przejęcie gospodarstwa rolnego złożony został przez oboje małżonków. Również renta przyznana została obojgu małżonkom P., co potwierdzają decyzje rentowe znajdujące się w aktach sprawy. Organ nadzoru słusznie również zwrócił uwagę, że jeszcze przed wydaniem decyzji o przejęciu gospodarstwa rolnego przez Skarb Państwa sporządzone zostały dokumenty dotyczące przekazania gospodarstwa podpisane przez oboje małżonków P.
Podnoszone w skardze argumenty dotyczące rzekomej wadliwości aktu nadania oraz orzeczenia o wykonaniu aktu nadania pozostają bez znaczenia dla rozpoznania niniejszej sprawy. Sprawa administracyjna zakończona wydaniem decyzji nadzorczej przez Ministra dotyczyła bowiem zgodności z prawem decyzji o przejęciu gospodarstwa z [...] grudnia 1971 r. nie zaś wcześniejszych orzeczeń o jego nadaniu i o wykonaniu aktu nadania.
Z tego samego powodu również argumenty Skarżącego dotyczące negatywnego rozpoznania wcześniejszego wniosku S. P. o przejęcie gospodarstwa pozostają bez znaczenia dla wyniku sprawy. Organ nadzoru badał czy konkretna decyzja administracyjna dotknięta jest wadą rażącego naruszenia prawa. W ramach postępowania nadzorczego nie było zatem podstaw do badania dlaczego wcześniej odmówiono przejęcia gospodarstwa ani też czy i jakie okoliczności pozwalające na wydanie nowego orzeczenia zaistniały w sprawie.
Tym niemniej zwrócić należy uwagę, że jak wynika z treści decyzji Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w O. z [...] maja 1968 r. przyczyną odmowy przejęcia gospodarstw na rzez Skarbu Państwa był brak możliwości przekazania go trwałemu użytkownikowi. W uzasadnieniu decyzji podkreślono, że gospodarstwo nie graniczy z gruntami jednostki uspołecznionej gospodarki rolnej, która mogłaby przejąć je w trwałe zagospodarowanie. Wskazano jednocześnie, że jeżeli powstaną warunki do racjonalnego zagospodarowania nieruchomości, wówczas możliwe będzie przychylenie się do wniosku. Sąd przypomina w tym miejscu, że zgodnie z art. 2 ustawy z 24 stycznia 1968 r. możliwa był odmowa przejęcia na własność nieruchomości, jeżeli Państwo uznało, że nie może zapewnić warunków do jej racjonalnego zagospodarowania.
Bez znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy pozostają zawarte w skardze wywody dotyczące rękojmii wiary publicznej ksiąg wieczystych. Organ wydający decyzję o przejęciu gospodarstwa rolnego dysponował dokumentem potwierdzającym prawo własności nieruchomości, wniosek o przejęcie nieruchomości złożony został przez tę osobę wskazaną w akcie nadania, w postępowaniu o przejęcie prawa własności brał również udział współmałżonek osoby wskazanej w akcie nadania, któremu przyznane zostało również prawo do renty.
W świetle powyższego uznać należy, że organ nadzoru postąpił prawidłowo uznając, iż decyzja Prezydium nie narusza rażąco art. 1 ust. 1 ustawy z 24 stycznia 1968 r.
Zarzuty naruszenia art. 3 ust. 2 pkt 2 i art. 4 ust. 3 pkt 1 ustawy z 24 stycznia 1968 r. również uznać należy za niezasadne.
Jak wynika z akt postępowania zakończonego wydaniem decyzji z [...] grudnia 1971 r. małżonkowie P. dążyli do przekazania całego gospodarstwa rolnego, nie byli zainteresowani ani uzyskaniem działki do użytkowania ani też uzyskaniem bezpłatnego dożywotniego użytkowania lokalu mieszkalnego i pomieszczeń gospodarskich. W piśmie z [...] czerwca 1971 r. S. P. wskazał wprost, że gospodarstwo pragnie przekazać w całości wraz z budynkami mieszkalnymi i gospodarczymi. We wniosku o przejęcie gospodarstwa podkreślał natomiast, że jest człowiekiem chorym i nie może podołać pacy w gospodarstwie rolnym. Małżonkowie P. zostali poinformowani również, że przejęcie gospodarstwa może nastąpić tylko łącznie z budynkami i oświadczyli, że gospodarstwo oddają w całości a sprawę mieszkania rozwiążą we własnym zakresie.
W tej sytuacji nie można uznać, by decyzja z [...] grudnia 1971 r. rażąco naruszała prawo, decyzja ta bowiem w całości uwzględniała stanowisko właściciela gospodarstwa i jego żony.
Zarzuty naruszenia przez organ nadzoru art. 6 ustawy z 24 lutego 1989 r.o zmianie ustawy o zabezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i ich rodzin oraz o zmianie ustawy o podatku rolnym oraz art. 118 ustawy z 20 grudnia 1990 r. uznać należy za oczywiście niezasadne. Organ nadzoru kontrolował decyzję z [...] grudnia 1971 r. Prezydium wydając w tej dacie decyzję nie mogło naruszyć rażąco regulacji, które wprowadzone zostały do obrotu prawnego blisko 20 lat po dacie wydania przez ten organ rozstrzygnięcia.
W konsekwencji, pozostałe zarzuty podniesione w skardze a dotyczące naruszenia przepisów obecnego k.p.a. oraz "ówczesnego k.p.a." jak to wskazano skardze oraz zrzuty naruszenia przepisów rozporządzenia sad uznaje za niezasadne.
W tej sytuacji sąd podziela w całości stanowisko organu nadzoru, zgodnie z którym decyzja z 8 grudnia 1971 r. nie jest dotknięta wadą rażącego naruszenia prawa. Decyzja ta nie została również dotknięta inną wadą powodującą jej nieważność.
Z uwagi na powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło