I SA/Wa 1323/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Apostolidis Sędziowie WSA Małgorzata Boniecka- Płaczkowska WSA Jolanta Dargas (spr.) Protokolant starszy referent Justyna Kobylarczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 listopada 2017 r. sprawy ze skargi K. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] czerwca 2017 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia wychowawczego oddala skargę. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] czerwca 2017r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] utrzymało w mocy decyzję Prezydenta [...] z dnia [...] maja 2017r. w przedmiocie świadczenia wychowawczego. W sprawie ustalono następujący stan faktyczny i prawny: W dniu 19 kwietnia 2016r. K. B. złożyła wniosek o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego na dziecko N. B. Decyzją z dnia [...] lipca 2016r. nr [...] Prezydent [...] orzekł o przyznaniu wnioskowanego świadczenia. Następnie decyzją z dnia [...] maja 2017r. nr [...] Prezydent [...] uchylił realizacje ww decyzji od dnia 1 kwietnia 2017r.wskazując, że K. B. zawarła związek małżeński w dniu 18 marca 2017r. Organ I instancji ustalił, że w roku 2014 K. B. była osobą bezrobotną niezarejestrowaną w urzędzie pracy i uzyskała dochód [...] zł z funduszu alimentacyjnego w okresie od marca do grudnia 2014r., od 5 października do 30 października 2015r. była zatrudniona na podstawie umowy zlecenia, od listopada 2015r. do lutego 2016r. ponownie była osobą bezrobotną niezrejestrowaną w urzędzie pracy, od lutego 2016r. pracuje w firmie [...] sp. z o.o.. Od marca 2016r. nastąpiło więc uzyskanie dochodu w wysokości [...] zł. Prezydent wskazał, że dla okresu zasiłkowego od 1 kwietnia 2016r. do 30 września 2017r. rokiem kalendarzowym, z którego dochody stanowią podstawę ustalenia prawa do świadczenia wychowawczego jest rok 2014 z uwzględnieniem przepisów dotyczących utraty i uzyskania dochodu (art. 48 ust. 2). Organ ustalił, że dochód rodziny w 2014r. wynosił [...] zł. Łączne miesięczne dochody po doliczeniu dochodu za 2014r. K. B. w wysokości [...] zł i doliczeniu dochodu uzyskanego za marzec 2016r. w wysokości [...] zł oraz alimentów na dziecko w wysokości [...] zł wyniosły [...] zł, w przeliczeniu na jednego członka rodziny wynosi [...] zł. Prezydent wskazał, że biorąc pod uwagę, że rodzina wnioskodawczyni liczy trzy osoby, doliczenie do dochodu rodziny dochodu uzyskanego z miesiąca następującego po miesiącu (dochód uzyskany w marcu 2016r. oraz dochód K. B. za rok 2014 po zawarciu związku małżeńskiego, w którym dochód został osiągnięty spowodowało utratę uprawnień od 1 kwietnia 2017r. Organ podniósł, że zgodnie z art. 18 ust. 6 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci w przypadku gdy uzyskanie dochodu powoduje utratę prawa do świadczenia wychowawczego, świadczenie nie przysługuje od miesiąca następującego po pierwszym miesiącu od miesiąca, w którym dochód został osiągnięty. Zgodnie zaś z art. 27 ust. 1 ustawy organ właściwy oraz marszałek województwa mogą bez zgody strony zmienić lub uchylić ostateczną decyzję administracyjna, na mocy której strona nabyła prawo do świadczenia wychowawczego, jeżeli uległa zmianie sytuacja rodzinna lub dochodowa rodziny mająca wpływ na prawo do świadczenia wychowawczego. Odwołanie od powyższej decyzji wniosła K. B. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] przywołało treść przepisów ustawy z dnia 11 lutego 2016r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz.U. z 2016r. poz. 23) i stwierdziło, że wpływ zawarcia związku małżeńskiego na prawo do świadczeń był już przedmiotem orzekania sądów na gruncie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Orzecznictwo wyraziło pogląd, że wpływ taki istnieje. Na powyższą okoliczność Kolegium przywołało treść wyroków wojewódzkich sądów administracyjnych. Ze wskazanych wyroków wynika, że powiększenie składu osobowego rodziny o osobę zatrudnioną zmieniło jej sytuację finansową. Wprawdzie taka zmiana składu osobowego rodziny nie została wprost potraktowana przez ustawodawcę jako zdarzenie powodujące utratę lub uzyskanie dochodu (art. 2 pkt 17 i 18 ustawy), ale wobec identycznych skutków, jakie okoliczność ta rodzi dla ustalenia przeciętnego miesięcznego dochodu rodziny, należy ją uwzględnić. W związku z powyższym Kolegium uznało decyzję organu I instancji za odpowiadającą prawu. Skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła K. B. zarzucając jej naruszenie: 1. art. 7, 77 § 1 i art. 107 § 3 w zw. z art. 126 k.p.a. albowiem organ nie odniósł się do odwołania i nie rozpatrzył argumentów w nim zawartych, a zaskarżona decyzja zawiera same cytaty przepisów ustawy i orzeczeń różnych sadów administracyjnych bez odniesienia się do problemów poruszonych w odwołaniu, przez co zaskarżona decyzja jest niezrozumiała, ma charakter ogólny, a nie indywidualny, 2. art. 7 ust.1-3 i art. 2 pkt 20 ustawy z dnia 11 lutego 2016r. Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji ja poprzedzającej. W uzasadnieniu skargi podniesiono, że art. 2 pkt 20 zawiera definicję dochodu uzyskanego, który jest katalogiem zamkniętym i jego interpretacja rozszerzająca poprzez analogię skutków, zdaniem skarżącej jest niedopuszczalna. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że sąd w zakresie dokonywanej kontroli bada czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016r. poz. 718 ze zm.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi ani powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Rozpoznając sprawę niniejszą w ramach powyższych kryteriów skargę należy uznać za niezasadną. Warunki nabywania prawa do świadczenia wychowawczego oraz zasady przyznawania i wypłacania tego świadczenia regulują przepisy ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. z 2016r. poz. 195 zwana dalej "ustawą"). Zgodnie z art. 4 ustawy, celem świadczenia wychowawczego jest częściowe pokrycie wydatków związanych z wychowywaniem dziecka, w tym z opieką nad nim i zaspokojeniem jego potrzeb życiowych (ust.1). Świadczenie to przysługuje matce, ojcu, opiekunowi faktycznemu albo opiekunowi prawnemu dziecka, do dnia ukończenia przez dziecko 18 roku życia (ust. 2 i 3). Warunkiem przyznania świadczenia jest osiąganie przez rodzinę dochodu w przeliczeniu na osobę nieprzekraczającego kwoty 800zł (art. 5 ust. 3 ustawy). Przy czym podkreślić należy, iż pierwszy okres na który jest przyznawane jest prawo do świadczenia wychowawczego, rozpoczyna się z dniem wejścia w życie ustawy, tj. z dniem 1 kwietnia 2016 r. i kończy się dnia 30 września 2017 r. ( art. 48 ust. 1 w zw. z art. 58 ustawy) W przypadku ustalania prawa do świadczenia wychowawczego na powyższy okres rokiem kalendarzowym, z którego dochody stanowią podstawę ustalenia prawa do świadczenia wychowawczego, jest rok kalendarzowy 2014. Prawo do świadczenia ustala się z uwzględnieniem określonych ustawą przepisów o utracie i uzyskaniu dochodu (art. 48 ust. 1 ustawy). Definicja pojęcia "utrata dochodu" została zawarta w art. 2 pkt 19 ustawy i oznacza to utratę dochodu spowodowaną: a) uzyskaniem prawa do urlopu wychowawczego, b) utratą prawa do zasiłku lub stypendium dla bezrobotnych, c) utratą zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, d) utratą zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, a także emerytury lub renty, renty rodzinnej lub renty socjalnej, e) wyrejestrowaniem pozarolniczej działalności gospodarczej lub zawieszeniem jej wykonywania w rozumieniu art. 14a ust. 1d ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. z 2015 r. poz. 584, ze zm.), f) utratą zasiłku chorobowego, świadczenia rehabilitacyjnego lub zasiłku macierzyńskiego, przysługujących po utracie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, g) utratą zasądzonych świadczeń alimentacyjnych w związku ze śmiercią osoby zobowiązanej do tych świadczeń lub utratą świadczeń pieniężnych wypłacanych w przypadku bezskuteczności egzekucji alimentów w związku ze śmiercią osoby zobowiązanej do świadczeń alimentacyjnych, h) utratą świadczenia rodzicielskiego, i) utratą zasiłku macierzyńskiego, o którym mowa w przepisach o ubezpieczeniu społecznym rolników, j) utratą stypendium doktoranckiego określonego w art. 200 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. z 2012 r. poz. 572, ze zm.). Z kolei zgodnie z definicją zawartą w art. 2 pkt 20 ustawy uzyskanie dochodu - oznacza uzyskanie dochodu spowodowane: a) zakończeniem urlopu wychowawczego, b) uzyskaniem prawa do zasiłku lub stypendium dla bezrobotnych, c) uzyskaniem zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, d) uzyskaniem zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, a także emerytury lub renty, renty rodzinnej lub renty socjalnej, e) rozpoczęciem pozarolniczej działalności gospodarczej lub wznowieniem jej wykonywania po okresie zawieszenia w rozumieniu art. 14a ust. 1d ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej, f) uzyskaniem zasiłku chorobowego, świadczenia rehabilitacyjnego lub zasiłku macierzyńskiego, przysługujących po utracie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, g) uzyskaniem świadczenia rodzicielskiego, h) uzyskaniem zasiłku macierzyńskiego, o którym mowa w przepisach o ubezpieczeniu społecznym rolników, i) uzyskaniem stypendium doktoranckiego określonego w art. 200 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym. Wprowadzenie do ustawy pojęć dochodu utraconego i uzyskanego służy urealnieniu dochodu rodziny/wnioskodawcy w dacie przyznawania świadczeń. Ustawodawca bowiem przy ustalaniu kryterium dochodowego jako bazę traktuje rok poprzedzający rok świadczeniowy (art. 2 pkt 2 ustawy). Z uwagi jednak na możliwą dynamikę sytuacji dochodowej w rodzinach niezbędne jest ustalenie, czy na dzień orzekania przez organy nie doszło do takich istotnych zmian, które nakazują zastosowanie instytucji dochodu utraconego i uzyskanego. Celem szeregu unormowań zawartych w ustawie, zwłaszcza w art. 7. jest ustalenie dochodu osoby ubiegającej się o pomoc państwa oraz jej rodziny wprawdzie w oparciu o dane z roku kalendarzowego poprzedzającego okres na jaki ustalane jest prawo, jednakże w sposób jak najbardziej odzwierciedlający aktualny poziom dochodu takiej osoby oraz członków jej rodziny. I tak zgodnie z art. 7 ust. 1 ustawy w przypadku utraty dochodu przez członka rodziny lub dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego w roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, lub po tym roku, ustalając ich dochód, nie uwzględnia się dochodu utraconego. Zgodnie natomiast z art. 7 ust. 3 ustawy w przypadku uzyskania dochodu przez członka rodziny lub dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego po roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, dochód ich ustala się na podstawie dochodu członka rodziny lub dochodu dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, powiększonego o kwotę osiągniętego dochodu za miesiąc następujący po miesiącu, w którym nastąpiło uzyskanie dochodu, jeżeli dochód ten jest uzyskiwany w okresie, na jaki ustalane lub weryfikowane jest prawo do świadczenia wychowawczego. Decyzją z dnia [...] lipca 2016r. Prezydent [...] przyznał K. B. świadczenie wychowawcze na dziecko-N. B. na okres od 1 kwietnia 2016r. do 30 września 2017r. W dniu 18 marca 2017r. K. B. zawarła związek małżeński z G. B., w związku z czym organ I instancji wszczął postępowanie w sprawie weryfikacji przyznanego świadczenia uznając, że w rodzinie skarżącej nastąpiła zmiana sytuacji dochodowej oraz życiowej i na podstawie art. 27 ustawy z dnia 11 lutego 2016r. uchylił decyzję przyznającą świadczenie wychowawcze od 1 kwietnia 2017r. Kwestią sporną w niniejszej sprawie jest czy organ prawidłowo za dochód uzyskany uznał dochód współmałżonka skarżącej w związku z zawarciem przez nią związku małżeńskiego w dniu 18 marca 2017r. Zgodnie z art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, organ właściwy oraz marszałek województwa mogą bez zgody strony zmienić lub uchylić ostateczną decyzję administracyjną, na mocy której strona nabyła prawo do świadczenia wychowawczego, jeżeli uległa zmianie sytuacja rodzinna lub dochodowa rodziny mająca wpływ na prawo do świadczenia wychowawczego, członek rodziny nabył prawo do świadczenia wychowawczego w innym państwie w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, osoba nienależnie pobrała świadczenie wychowawcze lub wystąpiły inne okoliczności mające wpływ na prawo do świadczenia wychowawczego. Sąd w składzie orzekającym podziela pogląd wyrażony przez wojewódzkie sądy administracyjne w wyrokach powołanych przez organ w zaskarżonej decyzji, że powiększenie składu osobowego rodziny wnioskodawczyni o osobę zatrudnioną zmieniło jej sytuację finansową. Wprawdzie taka zmiana składu osobowego rodziny nie została wprost potraktowana przez ustawodawcę, jako zdarzenie powodujące utratę lub uzyskanie dochodu, jednakże wobec identycznych skutków, jakie okoliczność ta rodzi dla ustalenia przeciętnego miesięcznego dochodu rodziny, zdaniem Sądu, należy ją uwzględnić w sprawach dotyczących świadczeń wychowawczych. Powołane wyroki zostały wydane na gruncie ustawy o świadczeniach rodzinnych i ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, jednakże biorąc pod uwagę, że przepisy dotyczące utraty i uzyskania dochodu zostały w tych ustawach skonstruowane w sposób analogiczny jak w ustawie o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, zdaniem Sądu, można je odnieść do stanu faktycznego zaistniałego w niniejszej sprawie. W tej sytuacji rozstrzygniecie organów orzekających należy uznać za zgodne z prawem. Wprawdzie uzasadnienie organu II instancji jak zasadnie podniesiono w skardze nie spełnia wymogów określonych w art. 107 § 3 k.p.a., jednakże powyższe uchybienie pozostawało bez wpływu na wynik sprawy. Należy przypomnieć, że Sąd może uchylić zaskarżone orzeczenie, ale tylko w sytuacji, gdy uchybienie przepisom postępowania mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Z taką sytuacją zaś w niniejszej sprawie nie mamy do czynienia. Ponadto biorąc pod uwagę treść uzasadnienia zaskarżonej decyzji należy uznać, że poczynione przez organ I instancji ustalenia organ odwoławczy uznał za własne. Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.