I SA/Wa 1324/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Kosińska Sędziowie WSA Marta Kołtun-Kulik (spr.) WSA Gabriela Nowak Protokolant referent Joanna Kicińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 lutego 2017 r. sprawy ze skargi A. H. i D. sp. jawna z siedzibą w [...] w przedmiocie niewykonania przez Prezydenta [...] wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 lutego 2014 r., sygn. akt I SAB/Wa 404/13 1. wymierza Prezydentowi [...] grzywnę w wysokości 5000 (pięć tysięcy) złotych; 2. stwierdza, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. przyznaje od Prezydenta [...] na rzecz A. H. i D. sp. jawna z siedzibą w [...] solidarnie sumę pieniężną w wysokości 2000 (dwa tysiące) złotych; 4. zasądza od Prezydenta [...] na rzecz A. H. i D. sp. jawna z siedzibą w [...] solidarnie kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. A. H. oraz D. spółka jawna z siedzibą w [...] - reprezentowani przez profesjonalnego pełnomocnika - skargą z dnia 21 kwietnia 2016 r. wystąpili do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie o wymierzenie Prezydentowi [...] grzywny w związku z niewykonaniem wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 lutego 2014 r., sygn. akt I SAB/Wa 404/13. Wyrokiem tym Sąd zobowiązał Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku z dnia 1 lutego 1991 r. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] oznaczoną "[...]" dz. [...], w terminie dwóch miesięcy od daty zwrotu akt administracyjnych wraz z prawomocnym wyrokiem. Ponadto w wyroku tym Sąd stwierdził, że bezczynność Prezydenta [...] w prowadzeniu postępowania miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W uzasadnieniu skargi wskazano, że Prezydent nie wykonał wyroku, pomimo wezwania do jego wykonania. W związku z powyższym skarżący wnieśli o stwierdzenie dalszej rażącej przewlekłości postępowania, przyznanie skarżącym od organu sumy pieniężnej za zwłokę oraz zasądzenie od organu na rzecz skarżących kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę Prezydent [...] wniósł o jej oddalenie wskazując, że strona została poinformowana o przyczynach niedotrzymania terminu określonego w art. 35 § 3 k.p.a. oraz o nowym terminie załatwienia sprawy. W dniu 22 lutego 2017 r. do Sądu wpłynęło za pomocą faxu pismo pełnomocnika skarżących zatytułowane "zgoda skarżących na odroczenie rozprawy". W piśmie pełnomocnik poinformował, iż uzyskał informację od organu, że pismem z dnia 20 lutego 2017 r. organ skierował do Sądu wniosek o odroczenie terminu rozprawy. Pełnomocnik wskazał, że wyraża zgodę na wnioskowane przez organ odroczenie rozprawy. Na rozprawie w dniu 27 lutego 2017 r. uczestnik postępowania S. H. poparł skargę. W imieniu organu nikt się nie stawił. Po zamknięciu rozprawy i wydaniu wyroku w sprawie, w dniu 27 lutego 2017 r. wpłynęło do Sądu pismo Prezydenta [...] zawierające prośbę o odroczenie terminu rozprawy o 2 miesiące oraz podpisane przez pełnomocnika skarżących pismo z dnia 22 lutego 2017 r. zatytułowane "zgoda skarżących na odroczenie rozprawy". Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga jest uzasadniona, co skutkuje wymierzeniem Prezydentowi [...] grzywny. Przedmiotowa skarga została złożona w trybie art. 154 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.) powoływanej dalej jako: "p.p.s.a.". Przepis ten stanowi, że w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny. W rozpoznawanej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 6 lutego 2014 r., sygn. akt I SAB/Wa 404/13, zobowiązał Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku z dnia 1 lutego 1991 r. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] oznaczoną "[...]" dz. [...], w terminie dwóch miesięcy od daty zwrotu akt administracyjnych wraz z prawomocnym wyrokiem. Bezsporne jest, że akta sprawy wraz z prawomocnym wyrokiem Sądu wpłynęły do organu w dniu 20 maja 2014 r. a tym samym termin zakończenia postępowania wyznaczony ww. wyrokiem upłynął z dniem 20 lipca 2014 r. Niekwestionowaną okolicznością jest również to, że do dnia wydania niniejszego orzeczenia Prezydent [...] nie wykonał wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 lutego 2014 r. i nie rozpoznał wniosku o przyznanie odszkodowania za opisaną nieruchomość. Jednocześnie zauważyć należy, że od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 lutego 2014 r. minęły ponad trzy lata, a już w tym wyroku Sąd wskazywał, że postępowanie w sprawie odszkodowania trwa blisko 23 lata. Ponadto, co też istotne, Sąd raz już orzekał w przedmiocie niewykonania powyższego wyroku i wyrokiem z dnia 4 maja 2015 r. sygn. akt I SA/Wa 114/15 wymierzył Prezydentowi [...] grzywnę w wysokości 1000 zł oraz stwierdził, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Akta sprawy wraz z prawomocnym wyrokiem Sądu z dnia 4 maja 2015 r. wpłynęły do Prezydenta [...] w dniu 20 sierpnia 2015 r. i od tego czasu do dnia wniesienia przez A. H. oraz D. spółka jawna obecnej skargi z dnia 21 kwietnia 2016 r., organ nie tylko nie wydał rozstrzygnięcia w przedmiocie odszkodowania ale nie wykonał też żadnej czynności procesowej, która miałaby do tego zmierzać. Ponadto, również do wskazanej przez organ (w piśmie z dnia 14 grudnia 2015 r.) daty zakończenia zakończenie postępowania tj. 30 kwietnia 2016 r., decyzja nie zapadła. W tym miejscu podniesienia wymaga, że prawomocny wyrok sądu administracyjnego wiąże organ, także w zakresie terminu wyznaczonego do dokonania określonej czynności. Z punktu widzenia zasady praworządności, która ze swej istoty stanowi o działaniu zgodnym z prawem, nie do zaakceptowania jest sytuacja, w której wyrok sądu nie jest wykonywany. Niewykonywanie wyroków sądów - niezależnie od tego czy są to wyroki sądów administracyjnych (jak w niniejszej sprawie), czy sądów powszechnych - w demokratycznym państwie prawnym nie może być tolerowane. W szczególności nie można zaakceptować, czy też usprawiedliwiać sytuacji, gdy wyroki sądów nie są respektowane przez organy władzy publicznej. Taka sytuacja wszak prowadzić musi nieuchronnie do podważania zaufania jednostek do tych organów, jak też szerzej do samej władzy publicznej. Świadczy przy tym o braku poszanowania prawa przez organy, które same zobowiązane są do jego stosowania. W przedstawionych okolicznościach sprawy, biorąc pod uwagę długotrwałość bezczynności organu w stosunku do terminów załatwiania spraw wynikających z art. 35 k.p.a. oraz fakt, że Sąd zmuszony jest już po raz drugi orzekać w tym przedmiocie, gdyż poprzednio wymierzona grzywna nie osiągnęła swojego celu, wymiar grzywny został stosownie do tych okoliczności podwyższony do kwoty 5.000 zł. "Wymierzenie grzywny na podstawie art. 154 § 1 p.p.s.a. ma za zadanie skłonienie organu do wywiązania się z nałożonego na niego w prawomocnym wyroku obowiązku, jak również zawiera element represyjny, stanowiący w istocie karę za ignorowanie przez zobowiązane organy orzeczeń sądowych" (por. wyrok WSA z 30 stycznia 2008 r., sygn. akt I SA/Wa 1672/07, LEX nr 459927). Jednocześnie rozpoznając sprawę stosownie do treści art. 154 § 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. O rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 października 2013 r., sygn. akt I OSK 1181/13, - http://orzeczenia.nsa.gov.pl).). Sytuacja taka zaszła w przedmiotowej sprawie. W ocenie Sądu, bezczynność organu ma charakter rażącego naruszenia prawa. Za takim stanowiskiem Sądu przemawia przede wszystkim długość trwającego postępowania, które zostało wszczęte 1 lutego 1991 r. Ponadto organ po otrzymaniu prawomocnego wyroku wraz z aktami administracyjnymi sprawy nie podjął skutecznych kroków zmierzających do załatwienia wniosku odszkodowawczego i to pomimo wezwania skarżących do wykonania wyroku. Prezydenta nawet nie zmobilizował fakt, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyżej powołanym wyrokiem ukarał już organ grzywną za niewykonanie wyroku z dnia 6 lutego 2014 r. Biorąc powyższe okoliczności pod uwagę, a w szczególności stopień naruszenia prawa powstały w związku z długotrwałą bezczynnością Prezydenta, Sąd uznał za zasadne zastosowanie środka o charakterze dyscyplinująco-represyjnym w postaci przyznana od organu na rzecz skarżących sumy pieniężnej o której mowa w art. 154 § 7 p.p.s.a. Za najbardziej adekwatną, a jednocześnie mieszczącą się w granicach określonych przepisem art. 154 § 7 w zw. z art. 154 § 6 p.p.s.a. Sąd uznał sumę pieniężną w wysokości dwóch tysięcy złotych. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 154 § 1 w zw. z art. 154 § 6 p.p.s.a., orzekł jak w punkcie 1 sentencji wyroku. Na podstawie art. 154 § 2 p.p.s.a. orzeczono jak w punkcie 2 sentencji wyroku. Na podstawie art. 154 § 7 w zw. z art. 154 § 6 p.p.s.a. orzeczono jak w pkt 3 sentencji wyroku. O kosztach procesu zawartych w punkcie 4 sentencji wyroku Sąd orzekł na podstawie art. 200 w zw. z art. 202 § 2 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r. poz. 1800 ze zm).