I SA/Wa 133/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Monika Nowicka Sędziowie Sędzia WSA Daniela Kozłowska (spr.) Sędzia WSA Gabriela Nowak Protokolant Ewa Nieora po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 czerwca 2009 r. sprawy ze skargi K. L. i M. L. na decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia [...] listopada 2008 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania oddala skargę. Decyzją z dnia [...] grudnia 2007 r. nr [...] Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa, po rozpatrzeniu odwołania K. i M. L. od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] października 2007 r. nr [...] odmawiającej, po wznowieniu postępowania, uchylenia decyzji Wojewody [...] z [...] marca 1991 r. nr [...] w przedmiocie komunalizacji nieruchomości – utrzymała w mocy decyzję Wojewody [...]. W uzasadnieniu decyzji Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa stwierdziła, iż Wojewoda uznał, że brak jest podstaw do uchylenia kwestionowanej decyzji komunalizacyjnej, ponieważ przedmiotowa działka nr [...], dawniej oznaczona nr [...], nie wchodziła w skład gospodarstwa E. C., który zbył je na rzecz wnioskodawców, lecz działki nr [...] i [...]. W ocenie organu pierwszej instancji niezasadny jest również zarzut braku udziału wnioskodawców w sprawie w charakterze strony, gdyż nie przysługuje im tytuł prawny do przedmiotowej nieruchomości, a zatem legitymacja strony postępowania. Wojewoda nie podzielił także poglądu, iż komunalizację oparto na sfałszowanych dowodach. Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa, po rozpoznaniu odwołania K. i M. L. stwierdziła, że nie zasługuje ono na uwzględnienie podkreślając, że nie jest możliwe w trybie postępowania komunalizacyjnego ustalenie tytułu własności nieruchomości. Nie jest zatem możliwe w tym trybie ustalenie tytułu własności w sposób właściwy dla postępowania sądowego, wraz z ewentualnym ustaleniem fałszerstwa dokumentu. W zakresie prawnego istnienia działki nr [...] Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa wskazała, że decydujące jest dwuinstancyjne postępowanie sądowe, jakie toczyło najpierw przed Sądem Rejonowym w W., który postanowieniem z dnia [...] sierpnia 1996 r. sygn. akt [...] ustalił przebieg granic między działkami nr [...] i [...], a potem przed Sądem Wojewódzkim w P., który postanowieniem z dnia [...] stycznia 1997 r. sygn. akt [...] oddalił rewizję skarżących od postanowienia Sądu Rejonowego w W. w sprawie rozgraniczenia. Organ drugiej instancji stwierdził, że w kontekście braku tytułu skarżących do przedmiotowej nieruchomości niezasadny jest także zarzut oparty na przepisie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. Skarżącym nie przysługiwała legitymacja strony w postępowaniu komunalizacyjnym. Zgodnie z poglądem wyrażanym wielokrotnie przez Naczelny Sąd Administracyjny, stronami postępowania komunalizacyjnego są w szczególności Skarb Państwa i właściwa gmina oraz ewentualnie osoba legitymująca się prawem własności do przedmiotowego mienia. Postępowanie komunalizacyjne dotyczy jedynie przeniesienia własności mienia ze Skarbu Państwa na właściwą gminę wraz ze wszystkimi obciążeniami prawami osób trzecich. Powoływanie się przez skarżących na prawa do spornej nieruchomości legitymizuje ich w postępowaniu komunalizacyjnym. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 4 lipca 2008 r. sygn. I S.A./Wa 309/08, po rozpoznaniu skargi K. L. i M. L., uchylił decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia [...] grudnia 2007 r. Sąd w uzasadnieniu wyroku wskazał, że w aktach sprawy brak wielu dokumentów powołanych przez organ I instancji będących podstawą ustalenia stanu faktycznego i prawnego sprawy. Organ drugiej instancji podzielił te ustalenia i uznał je za prawidłowe. Sąd wymienił te dokumenty i stwierdził, że wprawdzie art. 106 § 3 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi upoważnia Sąd do przeprowadzenia dowodów uzupełniających, jednakże uzupełnienie przez Sąd braków w materiale dowodowym w tak obszernym zakresie nie mieściłoby się w dyspozycji tego przepisu. Sąd nie może gromadzić dowodów i dokonywać ich oceny. Dokumenty, na które powołują się organy, powinny znajdować się w aktach tych organów nadesłanych do sądu wraz z odpowiedzią na skargę. Uszło uwadze organów, że zgodnie z treścią art. 148 § 1 k.p.a. podanie o wznowienie postępowania wnosi się w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę wznowienia. Kwestie terminu organy obowiązane są badać z urzędu, gdyż w przypadku wniesienia podania po terminie, organ wydaje decyzję o odmowie wznowienia postępowania. Strona powinna więc udowodnić, w jakiej dacie dowiedziała się o okolicznościach stanowiących podstawę wznowienia. Zachowanie terminu do złożenia podania o wznowienie postępowania nie było rozważane przez organy. Stanowi to uchybienie mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy i samo w sobie jest już wystarczające od uchylenia zaskarżonej decyzji. Reasumując Sąd uznał, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem art. 7, 77 § 1 art. 80 oraz art. 107 § 3 k.p.a. przez niedokonanie oceny całokształtu materiału dowodowego i nieomówienie w zaskarżonej decyzji, czy podanie o wznowienie postępowania zostało złożone w terminie określonym w art. 148 § 1 k.p.a. Rozpoznając ponownie sprawę Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa decyzją z dnia [...] listopada 2008 r. nr [...] orzekła o uchyleniu decyzji Wojewody [...] z dnia [...] października 2007 r. i odmówiła wznowienia postępowania w części dotyczącej nieruchomości oznaczonej w ewidencji gruntów nr [...] w sprawie zakończonej decyzją Wojewody [...] z dnia [...] marca 1991 r. nr [...]. W uzasadnieniu decyzji Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa wskazała, że realizując wskazania Sądu poddała przede wszystkim ocenie zachowanie przez wnioskodawcę miesięcznego terminu do wniesienia podania o wznowienie postępowania. Podanie w przedmiocie wznowienia postępowania zakończonego decyzją ostateczną w zakresie działki nr [...] zostało złożone w dniu 20 czerwca 1996 r. Podanie to dotyczy także działki nr [...], co do której podanie o wznowienie było już złożone wcześniej, tj. w dniu 17 stycznia 1995 r. Podanie z dnia 17 czerwca 1996 r. należy rozpatrywać nie jako kontynuację podania z 14 stycznia 1995 r. a jako odrębnie złożony wniosek o wznowienie postępowania w sprawie komunalizacji działki nr [...]. Wyjaśnienie tej okoliczności umożliwia porównanie treści obu podań o wznowienie postępowania komunalizacyjnego. Oba podania zawierają uzasadnienia, które nie różnią się co okoliczności powodujących konieczność wznowienia postępowania. W piśmie z 17 czerwca 1996 r. znajduje się ponowne wystąpienie dotyczące działki nr [...]. Konsekwencją takiego ustalenia musi być stwierdzenie, iż okoliczności stanowiące podstawę do wznowienia postępowania w sprawie komunalizacji działki nr [...] były znane wnioskodawcom przynajmniej w dniu złożenia podania o wznowienie postępowania w sprawie działki nr [...], tj. w dniu 14 stycznia 1995 r. Zatem podanie o wznowienie postępowania w zakresie działki nr [...] z dnia 20 czerwca 1996 r. zostało złożone po upływie terminu, o jaki mowa w art. 148 § 1 k.p.a. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie K. i M. L. wnieśli o uchylenie decyzji Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia [...] listopada 2008 r. Zdaniem skarżących zachodzi sprzeczność ustaleń organu administracji z dokumentami znajdującymi się w aktach sprawy poprzez uznanie, że pismo z 20 czerwca 1996 r. jest odrębnym wnioskiem o wznowienie postępowania a nie kolejnym pismem w sprawie. W skardze zarzucono też bezpodstawne zastosowanie art. 148 § 1 k.p.a. i w konsekwencji badanie zachowania wskazanego w tym przepisie terminu w odniesieniu do pisma z dnia 20 czerwca 1996 r. Skarżący podkreślili, iż o randze podania decyduje nie jego nazwa, a zawarta w nim treść. Spór w niniejszej sprawie ogniskuje się w obrębie dwóch działek nr [...] i [...]. Nie znajduje więc uzasadnienia rozbijanie postępowania administracyjnego na dwa oddzielne postępowania w tej samej materii. Uzasadnienie wniosku z 14 stycznia 1995 r. wyraźnie wskazuje, że dotyczy on obu działek. Odpowiadając na skargę Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa wniosła o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Skarga jako niezasadna podlegała oddaleniu. Zgodnie z art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Przez ocenę prawną należy rozumieć sąd o prawnej wartości sprawy. Obowiązek podporządkowania się ocenie prawnej wyrażonej w wyroku sądu administracyjnego, ciążący na organie i na sądzie, może być wyłączony tylko w wypadku istotnej zmiany stanu prawnego lub faktycznego, a także po wzruszeniu wyroku pierwotnego. W pojęciu "ocena prawna" mieści się przede wszystkim wykładnia przepisów prawa materialnego i prawa procesowego. Związanie samego sądu administracyjnego, w rozumieniu powołanego wyżej przepisu, oznacza, iż nie może on formułować nowych ocen prawnych, sprzecznych z wyrażonym wcześniej poglądem. Związanie oceną prawną obejmuje również wskazania co do dalszego postępowania. Niezastosowanie się do wskazań prowadzi z reguły do niewyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Odnosząc powyższe uwagi do rozpatrywanej sprawy należy stwierdzić, że Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa prawidłowo, zgodnie z oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania zawartymi w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 4 lipca 2008 r. sygn. I SA/Wa 309/08, dokonała ustaleń odnośnie zachowania terminu do złożenia podania o wznowienie postępowania komunalizacyjnego w zakresie działki nr [...]. Termin do złożenia podania o wznowienie postępowania, zgodnie z art. 148 § 1 k.p.a., wynosi jeden miesiąc od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę wznowienia. Dochowanie terminu podlega badaniu przez organ z urzędu. W niniejszej sprawie Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa ustaliła i sąd to stanowisko podzielił, że wniosek o wznowienie postępowania komunalizacyjnego w zakresie działki nr [...] złożony został po upływie terminu z art. 148 § 1 k.p.a. Sąd nie podziela stanowiska skarżących, iż wniosek z 14 stycznia 1995 r. dotyczył wznowienia postępowania zarówno w zakresie działki nr [...] jak i [...], a wniosek z dnia 17 czerwca 1996 r. był pismem w sprawie, a nie wnioskiem o wznowienie postępowania. We wniosku z 14 stycznia 1995 r. wyraźnie wskazano, że dotyczy on skomunalizowanej działki nr [...] o powierzchni [...] m², położonej w S. gmina W. W uzasadnieniu wniosku wymieniona jest wprawdzie działka nr [...] ale wskazano, że spór powstał po ogłoszeniu i przeprowadzeniu przetargu na działkę nr [...] w sytuacji, gdy nie miała ona ustalonych granic. W żadnym razie nie ma podstaw do stanowiska, że wniosek ten dotyczył także działki nr [...]. O tej działce mowa jest dopiero we wniosku o wznowienie postępowania z dnia 17 czerwca 1996 r., w którym choć wymienia się również działkę nr [...], to jednak jest wnioskiem w nowej sprawie, a nie jak twierdzą skarżący kolejnym pismem w sprawie. Stanowisku skarżących przeczą treści zawarte w obu pismach, nazwanych przez ich pełnomocnika "wnioskami". W tej sytuacji prawidłowo Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa uchyliła decyzję Wojewody [...] z dnia [...] października 2007 r. i odmówiła wznowienia postępowania w zakresie działki nr [...] z powodu przekroczenia terminu, o jakim mowa w art. 149 § 1 k.p.a. Z tych względów Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.