I SA/Wa 1330/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym Przewodniczący sędzia WSA Jolanta Dargas po rozpoznaniu w dniu 12 maja 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku G.K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi G.K. na postanowienie Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] kwietnia 2013 r., nr [...] w przedmiocie odmowy zawieszenia postępowania postanawia odmówić przyznania G.K. prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata. G.K. w związku z wniesieniem do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargi na postanowienie Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] kwietnia 2013 r., nr [...] wydane w przedmiocie odmowy zawieszenia postępowania, nadesłała do Sądu wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym ustanowienie adwokata. Powyższy wniosek rozpoznany został - wydanym przez referendarza sądowego - postanowieniem z dnia 23 lipca 2013 r., którym odmówiono skarżącej przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W dniu 8 sierpnia 2013 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wpłynął sprzeciw G.K. od postanowienia z dnia 23 lipca 2013 r., wobec czego straciło ono moc, a sprawa z wniosku o przyznanie prawa pomocy podlega rozpoznaniu na nowo. Z danych zawartych w formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz załączonych dokumentów wynika, że skarżąca ([...] lat) prowadzi gospodarstwo domowe wraz z mężem ([...] lat) oraz synem ([...] lat). Strona wskazała, że posiada majątek w postaci domu o powierzchni [...] m2, a źródłem utrzymania rodziny jest emerytura skarżącej w wysokości [...] zł oraz emerytura jej męża w wysokości [...] zł. G.K. ujawniła również, że pozostający z nimi we wspólnym gospodarstwie domowym syn jest bezrobotny. W piśmie z dnia 17 lipca 2013 r. skarżąca podała, że łączny dochód jej i męża z tytułu emerytury wynosi [...] zł. Przedstawiła również kserokopię zaświadczenia z dnia 8 lipca 2011 r. wystawionego przez Urządu Pracy w G., z którego wynika, że jej syn jest zarejestrowany w tamtejszym urzędzie jako osoba bezrobotna. W nadesłanym do Sądu sprzeciwie skarżąca wskazała, że miesięczne koszty utrzymania jej rodziny wynoszą [...] zł., na które składają się koszty: zużycia gazu [...] zł., prądu [...] zł., wody [...] zł., śmieci [...] zł., telefonu [...] zł., "opłaty za nieruchomości" [...] zł., ubezpieczenie nieruchomości [...] zł. i leki męża [...] zł. Powyższe wyliczenia oznaczają, że na życie jej trzyosobowej rodziny pozostaje kwota [...] zł., czyli po [...] zł. na jedna osobę, co stanowi dochód poniżej zasiłku dla bezrobotnych. Do sprzeciwu skarżąca dołączyła również polisę ubezpieczeniową zawarta z [...] S.A, z której wynika, że posiadany przez siebie budynek mieszkalny ubezpieczyła na kwotę [...] złotych, fakturę za gaz na kwotę [...] zł., wystawioną przez PGNiG za okres od 9.01.2013 do 9.03.2013r., potwierdzenie uiszczenia opłaty za dostawę wody, opiewające na kwotę [...] zł., fakturę za wodę i ścieki na kwotę [...] zł., półroczną fakturę za wywóz śmieci na łączną kwotę [...] zł., fakturę za telefon na kwotę [...] zł., fakturę z apteki na kwotę [...] zł. oraz fakturę za dostawę prądu za okres od 16.01.2013. do 13.03.2013 r. na kwotę [...] zł. Skarżąca wskazała również, że z uwagi na wiek, brak wiedzy prawniczej oraz stopień skomplikowania sprawy nie jest w stanie samodzielnie przez pomocy zawodowego pełnomocnika poprowadzić właściwie swojej sprawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: w myśl art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2012 r. poz. 270 ze zm.) – dalej ppsa, prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w jego toku. Zgodnie zaś z art. 245 § 1 - 3 ppsa, prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. W niniejszej sprawie G.K. wnosi o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata, a zatem o prawo pomocy w zakresie częściowym, które może być przyznane, gdy strona wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania (art. 246 § 2 pkt 2 ppsa). Przechodząc do oceny przedstawionej przez wnioskodawczynię sytuacji materialnej należy wskazać, że nie wykazała ona, że nie jest w stanie ponieść kosztów ustanowienia adwokata bez ryzyka wystąpienia uszczerbku dla utrzymania koniecznego siebie i swojej rodziny. Podkreślenia wymaga, że skarżąca wraz z mężem posiada stałe i regularne źródło dochodów w postaci emerytury w kwocie [...] zł miesięcznie. Jest właścicielem domu mieszkalnego o pow. [...] m2, którego wartość oszacowała (zgodnie z polisą ubezpieczeniową na 2013r.) na kwotę [...] zł. Z kolei zdaniem Sądu przedstawione rachunki obrazują jedynie średnie miesięczne obciążenie finansowe gospodarstwa domowego prowadzonego przez skarżącą. Nie są to wydatki nadzwyczajne. Oczywistym jest, przecież, że utrzymanie każdej rodziny generuje koszty. Członkowie tejże rodziny mają jednak wpływ jak będą one wysokie np. rachunki za gaz, energię, wodę, telefon, tak by nie zajmowały one wysokiej pozycji w budżecie domowym i by nie mieć problemów z ich bieżącym regulowaniem. Ponadto podkreślić należy, że część w dołączonych do sprawy faktur dotyczy dłuższych niż miesięczne okresy rozliczeniowe. Z kolei faktura za gaz choć wysoka dotyczy jednak sezonu grzewczego. Za uwzględnieniem wniosku nie może również przemawiać fakt podeszłego wieku skarżącej, stopień skomplikowania sprawy, czy też brak wiedzy prawniczej. Podobnie również za przyznaniem pełnomocnika z urzędu nie może świadczyć fakt, że syn skarżącej przynajmniej od lipca 2011 r. jest osobą bezrobotna, tym bardziej że z nadesłanych dokumentów nie wynikają jakiekolwiek obiektywne przeszkody dla których R.K. nie może podjąć pracy zarobkowej. Analizując zebrany w sprawie materiał dowodowy nie można zatem uznać wnioskodawczyni, za osobą ubogą, nieposiadającą dostatecznych środków na pokrycie pełnych kosztów postępowania sądowego, co uzasadniałoby ewentualne uwzględnienie złożonego wniosku. Sytuacji majątkowej wnioskodawczyni nie można utożsamiać z sytuacją osób pozbawionych zupełnie środków do życia lub posiadających środki niewielkie, wystarczające jedynie na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Należy podkreślić, że instytucja prawa pomocy jest rozwiązaniem szczególnym. Udzielenie prawa pomocy powinno sprowadzać się do przypadków, gdy sytuacja majątkowa strony jest wyjątkowo ciężka, gdy strona pozbawiona jest środków do życia lub posiadane środki są tak niewielkie, że zaspokajają tylko podstawowe potrzeby życiowe (np. żywość, niezbędne leki). Instytucja powyższa ma na celu umożliwienie dochodzenia swoich praw przed sądem osobom najuboższym. Zwolnienie strony od ponoszenia kosztów sądowych (w tym przypadku ustanowienia pełnomocnika z urzędu) stanowi odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 ustawy zasadniczej. Dlatego też może być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucania ciężaru dotyczącego danej osoby na współobywateli. Każdy wnoszący sprawę do sądu powinien liczyć się z koniecznością ponoszenia kosztów postępowania zgodnie z przepisami obowiązującego prawa. Ubiegający się o taką pomoc powinien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych swoich kosztów utrzymania. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa. Występując natomiast z wnioskiem o zwolnienie z obowiązku ponoszenia tych kosztów wnioskodawca musi uprawdopodobnić okoliczności przemawiające za uwzględnieniem złożonego w tym przedmiocie wniosku. W tej sytuacji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na mocy art. 246 § 1 pkt 2 i art. 260 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowił jak w sentencji.