I SA/Wa 1331/16

Starszy referendarz sądowy Justyna Wtulich Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 5 kwietnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku J. T. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi J.T. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] czerwca 2016 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego postanawia I. odmówić J. T. przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, II. umorzyć postępowanie w zakresie wniosku o ustanowienia adwokata. W dniu 20 marca 2017 r. (data stempla bura podawczego) do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wpłynął formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, w którym wnioskodawczyni wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. Z nadesłanego oświadczenia o stanie rodzinnym, majątkowym i dochodach wynika, że wnioskodawczyni jest wdową i prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Wnioskodawczyni utrzymuje się z emerytury w wysokości [...]zł netto miesięcznie. Wskazała, że jej przeciętne wydatki miesięczne wynoszą ok 1.200 – [...] zł, w zależności od zmieniających się wysokości otrzymywanych rachunków. Podała, że posiad dom jednorodzinny odziedziczony po mężu, który wymaga bieżących napraw oraz mieszkanie o powierzchni ok. [...] m ². Innych nieruchomości, oszczędności, zasobów pieniężnych, papierów wartościowych, wierzytelności, przedmiotów wartościowych o wartości powyżej 5.000 zł wnioskodawczyni oświadczyła, że nie posiada. W uzasadnieniu wniosku wskazała, że jest wdową i osobą schorowaną. Oznajmiła, że otrzymywana emerytura ledwo wystarcza na utrzymanie i ponoszenie bieżących opłat stałych, zabiegi rehabilitacyjne oraz zakup leków. Wnioskodawczyni wniosła o ustanowienie adwokata w osobie A. E., która dotychczas prowadzi jej sprawę jako pełnomocnik z wyboru. W tym stanie sprawy stwierdzono, co następuje: Stosownie do treści art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.) zwanej dalej P.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w jego toku. Zgodnie z art. 245 § 1 - 3 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a.). Podkreślić należy, że prawo pomocy jako instytucja o charakterze wyjątkowym, może mieć zastosowanie tylko wobec osób, które znajdują się w bardzo trudnej sytuacji materialnej, w szczególności osób rzeczywiście ubogich, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia, bądź środki te są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko podstawowe potrzeby życiowe. W szczególności prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku. Wnioskodawczyni zaś do grona takich osób nie należy. Posiada bowiem do dyspozycji stały dochód uzyskiwany z tytułu emerytury, jak również dom jednorodzinny odziedziczony po mężu oraz mieszkanie o powierzchni [...] m ². Z uzyskiwanego dochodu zaspokaja podstawowe potrzeby życiowe oraz koszty związane z utrzymaniem domu, mieszkania, rehabilitacją i zakupem leków. Zaznaczyć należy, że wnioskodawczyni uiściła wpis sądowy od skargi wynoszący w niniejszej sprawie 200 zł, a w chwili obecnej jest zobowiązana do uiszczenia opłaty kancelaryjnej za odpis orzeczenia wraz z uzasadnieniem w wysokości o połowę niżej niż wpis sądowy, tj. 100 zł. Dodatkowo wskazać należy, że wnioskodawczyni ustanowiła w sprawie profesjonalnego pełnomocnika w osobie adwokata A. E., co wiąże się z koniecznością poniesienia kosztów z tym związanych, na które z posiadanego dochodu wnioskodawczyni znalazła, bądź też zamierza znaleźć środki finansowe na ich pokrycie. Uznano zatem, że wnioskodawczyni przy uzyskiwanym stałym dochodzie i posiadanym majątku nie można uznać za osobę ubogą znajdująca się w bardzo trudnej sytuacji materialnej, bądź pozbawioną środków do życia, co kwalifikowałoby ją do przyznania prawa pomocy. Podkreślić należy, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą dofinansowania jej z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka –Medek, wyd. Zakamycze 2005, s. 594). Instytucja prawa pomocy nie może być natomiast nadużywana w sytuacji, gdy wnioskodawczyni ma zapewnione podstawowe potrzeby bytowe, a ponadto z uzyskiwanych dochodów wystarcza jej także na pokrycie innych, dodatkowych kosztów takich jak, np. ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika do reprezentowania w sprawie. Biorąc pod uwagę powyższe stwierdzono, że wnioskodawczyni przy wysokości stałego dochodu miesięcznego jest w stanie ponieść koszty sądowe samodzielnie i nie spowoduje to utraty jej płynności finansowej. Zaznaczyć należy, że ewentualne przyszłe koszty sądowe nie będą wyższe od tych dotychczas poniesionych i mogą się one pojawić w sprawie, bądź też nie wystąpić w ogóle, co też zależy od działań wnioskodawczyni. Odnośnie wniosku o ustanowienie adwokata wskazać należy, że w ramach prawa pomocy adwokata, radcę prawnego, doradcę podatkowego lub rzecznika patentowego można ustanowić dla strony, która nie zatrudnia lub nie pozostaje w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym (art. 246 § 3 p.p.s.a.). W aktach sądowych sprawy znajduje się natomiast pełnomocnictwo z dnia 20 lipca 2016 r. udzielone przez wnioskodawczynię adwokatowi A. E. do prowadzenia sprawy z jej skargi na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] czerwca 2016 r. nr [...] w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz Naczelnym Sądem Administracyjnym. Z akt sprawy wynika, że ww. pełnomocnictwo nie zostało wypowiedziane w toku tego postępowania, gdyż nie ma żadnego dowodu złożenia takiego oświadczenia. Ponadto, na nadesłanym formularzu wnioskodawczyni zaznaczyła, że sprawa prowadzona jest przed adwokata - A. E. Wobec powyższego, brak jest podstaw do uwzględnienia wniosku wnioskodawczyni o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata. W toczącym się postępowaniu jest już bowiem reprezentowana przez fachowego pełnomocnika z wyboru, co stosownie do przepisu art. 246 § 3 p.p.s.a wyklucza możliwość jego ustanowienia w ramach instytucji prawa pomocy. Pozostawanie przez wnioskującą w stosunku prawnym z profesjonalnym pełnomocnikiem, o ile nie został on ustanowiony w ramach prawa pomocy, jest każdorazowo negatywną przesłanką przyznania stronie z urzędu profesjonalnego pełnomocnika Z uwagi na powyższe stwierdzono, że postępowanie w zakresie ustanowienia adwokata jest bezprzedmiotowe i zasadnym jest jego umorzenie. Z powyższych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1, art. 249 a, art. 246 § 3 w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a orzeczono jak w sentencji postanowienia.