I SA/Wa 1331/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Skiba (spr.) Sędziowie WSA Dorota Apostolidis WSA Magdalena Durzyńska Protokolant specjalista Aleksandra Borkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 lutego 2019 r. sprawy ze skargi R. O. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] maja 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego oddala skargę. Decyzją z [...] kwietnia 2018 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], po rozpatrzeniu odwołania R. O. od decyzji Prezydenta [...] z [...] marca 2018 r. nr [...] o odmowie przyznania pomocy społecznej w formie zasiłku celowego przeznaczonego na spłatę zadłużenia za energię elektryczną, utrzymało decyzję organu pierwszej instancji w mocy. Decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] wydana została przy następujących ustaleniach stanu faktycznego i ocenie prawnej sprawy. Wnioskiem z 28 lutego 2018 r. R. O. wystąpiła e o udzielenie przyznanie mu pomocy finansowej na spłatę zadłużenia za energię elektryczną oraz spłatę zadłużenia czynszowego. Prezydent [...] ww. decyzją z [...] marca 2018 r. orzekł o odmowie przyznania pomocy społecznej w formie zasiłku celowego przeznaczonego na spłatę zadłużenia za energię elektryczną w wysokości [...] zł. W toku postępowania ustalono, że skarżący nie spełnia kryterium dochodowego dla przyznania zasiłku celowego, zaś jego sytuacja nie przemawia za przyznaniem mu specjalnego zasiłku specjalnego. Wydając decyzję odmowną organ uwzględnił również ograniczone możliwości finansowe ośrodka oraz fakt udzielenia skarżącemu w marcu pomocy w wysokości 400 zł na częściową spłatę zadłużenia czynszowego. Od decyzji powyższej R. O. wniósł odwołanie. Rozpoznając sprawę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] uznało, że odwołanie nie może zostać uwzględnione, gdyż zaskarżona decyzja jest zgodna z obowiązującymi przepisami i przy rozpoznawaniu wniosku strony organ pierwszej instancji nie przekroczył granic uznania administracyjnego. Powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych zapadłe na tle spraw dotyczących zasiłku celowego specjalnego, organ zauważył, że szczególnie uzasadniony przypadek o którym mowa w art. 41 u.p.s., warunkujący przyznanie owego zasiłku, to taka sytuacja życiowa osoby lub rodziny, która ponad wszelką wątpliwość, bez konieczności wnikliwych zabiegów interpretacyjnych istniejącego stanu rzeczy, pozwala stwierdzić, że aż tak drastyczne, tak dotkliwe w skutkach i tak daleko ingerujące w plany życiowe zdarzenia należą do zdarzeń codziennych ani nawet zdarzeń nadzwyczajnych. W takiej zaś sytuacji, w jego ocenie, R. O. nie znajduje się. Odłączenie energii elektrycznej w mieszkaniu wynika z wielomiesięcznych zaległości czynszowych w płatności rachunków zatem nie jest zdarzeniem niespodziewanym. Kolegium zauważało, że tego rodzaju wysokość rachunku jest znaczna. Prezydent [...] uzasadnił odmowe udzielenia pomocy finansowej w kwocie [...] zł ograniczonymi możliwościami finansowymi ośrodka pomocy społecznej. Przy kwocie 55 190,46 zł przeznaczonych na pomoc 1015 rodzin w marcu 2018 r., wydatek 5 545,26 zł dla jednej osoby mógłby spowodować trudności w realizowaniu zadań ośrodka pomocy społecznej. Takie stanowisko organu nie stoi w sprzeczności z decyzją z dnia [...] marca 2018 r. nr [...] o udzieleniu pomocy w kwocie 400 zł na częściową spłatę zadłużenia czynszowego. Pomoc ta została udzielona w formie zasiłku celowego zwrotnego i opiewała na dużo mniejszą kwotę, której wydanie przez ośrodek pomocy społecznej nie wpłynęło negatywnie na możliwości pomocy innym potrzebującym. W tym stanie rzeczy decyzją z [...] kwietnia 2018 r. utrzymało decyzję organu pierwszej instancji w mocy. Na decyzję tę R. O. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Skarżący nie zgadzał się z argumentacją organów, podnosząc, że energia elektryczna jest jedynym źródłem ogrzewania lokalu, w którym zamieszkuje. Brak ogrzewania mieszkania doprowadziło do pogorszenia stanu zdrowia skarżącego. Pismem z 21 listopada 2018 r. pełnomocnik skarżącego uzupełnił skargę zarzucając jej naruszenie: - art. 7 kpa w zw. z art. 77 kpa w zw. z art. 80 kpa; - art. 8 kpa, -art. 10 kpa, -art. 9 kpa, -art. 104 kpa w zw. z art. 107 kpa, -art. 15 kpa, -art. 38 ust. 1, art. 39 ust.2, art. 36 ust. 1 lit. c oraz art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej, - art. 41 ustawy o pomocy społecznej. W konkluzji ww. pisma procesowego pełnomocnik skarżącego wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie i podtrzymało stanowisko wyrażone w treści zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: dokonując oceny legalności zaskarżonej decyzji, stwierdzić należy, że decyzja ta jak też poprzedzająca ją decyzja Prezydenta [...] nie naruszają prawa w stopniu uzasadniającym ich uchylenie. Materialnoprawną podstawą podjętych rozstrzygnięć o charakterze uznaniowym stanowiły przepisy ustawy dnia 12 marca 2004 r. - o pomocy społecznej (Dz.U. z 2018r. poz. 1508 ze zm. ) przywoływanej dalej jako: "u.p.s.", które regulują zasady i tryb udzielania świadczeń z pomocy społecznej. Ustawa ta przewiduje m.in. udzielanie pomocy społecznej w formie zasiłków celowych oraz zasiłków celowych specjalnych. Zasiłek celowy w myśl art. 39 ust. 1 i 2 powołanej ustawy może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej, w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Przy czym jego przyznanie uzależnione jest od spełnienia kryterium dochodowego określonego w art. 8 ust. 1 pkt 1 u.p.s., wynoszącego w dacie wydawania zaskarżonych decyzji dla osoby samotnie gospodarującej – a taką jest skarżący- [...] zł. W okolicznościach faktycznych rozpoznawanej sprawy poza sporem jest, że skarżący uzyskuje dochód w wymiarze przekraczającym ww. kryterium. Jego łączny dochód netto wynosi bowiem [...] zł, a stanowią go renta w wysokości [...] zł i [...] zł otrzymywane tytułem zasiłku stałego, zgodnie z treścią art. 6 ust. 3, 4 i 13 u.p.s. Artykuł 6 zawiera słowniczek pojęć używanych w ustawie i stanowi, że pod pojęciem renty należy rozumieć rentę z polskiego lub zagranicznego systemu ubezpieczeń społecznych, rentę strukturalną lub rentę socjalną. Do dochodu rodziny, a zatem również osoby samotnie gospodarującej, należy zatem wliczyć rentę w jej pełnej wysokości, a nie jak uczynił to organ- kwotę faktycznie wypłacanej renty w wysokości [...] zł, po odjęciu zajęć komorniczych. Do tej kwoty organ dodał [...] zł otrzymywane tytułem zasiłku stałego ( razem [...] zł). Ten błąd rachunkowy organu nie ma jednak znaczenia, bo w obu przypadkach dochód skarżącego przekracza kryterium dochodowe – [...] zł. Niezasadne są zatem zarzuty skargi dotyczące braku poczynienia ustaleń odnośnie dochodu skarżącego. Skoro zatem dochód uzyskiwany przez skarżącego przekraczał w dacie wydawania zaskarżonych decyzji kryterium dochodowe, o którym mowa w art. 8 ust. 1 pkt 1 u.p.s., organy obu instancji zasadnie rozpoznały jego wniosek w oparciu o przepis art. 41 pkt 1 tej ustawy. W myśl tego przepisu, w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznany specjalny zasiłek celowy w wysokości nieprzekraczającej odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub rodziny, który nie podlega zwrotowi. Wprawdzie użyty przez ustawodawcę w tym przepisie zwrot "szczególne przypadki" jest pojęciem nieostrym, jednakże w ocenie Sądu nie ulega wątpliwości, że rozumieć pod nim należy – jak trafnie wywiodło Kolegium - przypadki wyraźnie odbiegające od typowych sytuacji osób kwalifikujących się do otrzymania pomocy społecznej przy spełnieniu kryterium dochodowego. Będzie to zatem sytuacja życiowa osoby lub rodziny, która ponad wszelką wątpliwość, bez konieczności wnikliwych zabiegów interpretacyjnych istniejącego stanu rzeczy, pozwala stwierdzić, że tak dotkliwe w skutkach lub tak daleko ingerujące w plany życiowe zdarzenia nie należą do zdarzeń codziennych. Zdarzenia takie wykraczają granicami przewidywalności poza wszelkie możliwości ludzkiej zapobiegliwości życiowej. Na gruncie ustalonego w sprawie stanu faktycznego z całą pewnością nie jest "szczególnym przypadkiem" obiektywnie niski (choć przekraczający kryterium ustawowe) dochód skarżącego powiązany z dysfunkcją w postaci niepełnosprawności i przewlekłej choroby, czy niezadowalające warunki mieszkaniowe – wynikające z standardu zamieszkiwanego lokalu. Okoliczności te wprawdzie wskazują na bardzo trudną sytuację życiową skarżącego, której organy rozstrzygające sprawę ani Sąd nie kwestionują, jednakże nie można ich traktować jako "szczególne", a więc odbiegającą od typowych sytuacji w jakich na ogół znajdują się osoby i rodziny korzystające z pomocy społecznej. Tym bardziej jeśli się weźmie pod uwagę, że gros takich osób nie posiada jakichkolwiek dochodów (a są wśród nich także osoby bezdomne czy rodziny z dziećmi) i to ich potrzeby związane z zapewnieniem podstawowych potrzeb bytowych winny być zaspokajane w pierwszym rzędzie, co przy niedostatecznej ilości środków jakimi dysponują organy pomocy społecznej także nie zawsze jest możliwe. Podobnie nie można za wywołane takimi okolicznościami traktować wydatków mieszkaniowych (energia elektryczna), których ponoszenie ma charakter stały i cykliczny. Nie bez wpływu dla oceny sytuacji skarżącego pozostaje wreszcie fakt, że mimo przekroczenia kryterium dochodowego jest on objęty opieką ośrodka pomocy społecznej, który przyznał mu pomoc finansową na zakup leków, częściową spłatę zadłużenia czynszowego czy pomoc w postaci sfinansowania posiłku. W takiej zaś sytuacji zgodzić się przyjdzie z organami, że nie mają one możliwości zaspakajania wszystkich zgłaszanych potrzeb. Wskazać należy, że art. 41 ustawy o pomocy społecznej nie może być interpretowany z pominięciem innych przepisów powołanej ustawy, w tym art. 2 ust. 1 oraz art. 3 ust. 4 omawianej ustawy. W świetle powołanego przepisu potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Organy administracji w zakresie pomocy społecznej działają w oparciu o środki finansowe, których wysokość jest ściśle określona i w tak wyznaczonych granicach muszą realizować cele powierzone im w ustawie o pomocy społecznej. Wymaga to oceny nie tylko niezbędnych potrzeb życiowych osób uprawnionych do tych świadczeń, ale także własnych środków finansowych. Organy pomocy społecznej są zatem upoważnione do limitowania rozmiaru przyznawanych świadczeń z uwagi na ograniczone środki finansowe, a posiadane fundusze muszą rozdzielać pomiędzy liczbą osób wymagających wsparcia. W ramach pomocy społecznej nie jest zatem możliwe zaspokojenie wszystkich, nawet uzasadnionych potrzeb osób uprawnionych do przedmiotowych świadczeń. Ponadto celem pomocy społecznej jest jedynie wspieranie osób i rodzin w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb, a nie wyręczanie ich w tym zakresie, czy też zapewnianie świadczeniobiorcy stałego źródła utrzymania, na poziomie i w wysokości przez niego oczekiwanej. Zwłaszcza wówczas, gdy osoba ta przekracza – jak ma to miejsce w rozpoznawanej sprawie - ustawowe kryterium dochodowe uprawniające do udzielenia pomocy oraz możliwości finansowe ośrodka. Tym samym rozstrzygnięcia organów obydwu instancji nie naruszają prawa i mieszczą się granicach uznania administracyjnego, a podniesione zarzuty nie mogły odnieść skutku. Mając powyższe na względzie Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r., poz. 1302 z późn. zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.