I SA/Wa 1332/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Dariusz Chaciński (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Marta Kołtun-Kulik Sędzia WSA Dariusz Pirogowicz po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 20 stycznia 2016 r. sprawy ze skargi K. G. i D. B. na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] czerwca 2015 r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji oraz decyzji Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2015 r. nr [...]; 2. zasądza od Ministra Skarbu Państwa na rzecz K. G. i D. B. solidarnie kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] kwietnia 2015 r., nr [...] umorzył postępowanie z wniosku K. G., D. B. i J. B. z dnia [...] grudnia 2008 r., w sprawie potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, w majątku H., powiat [...], woj. [...]. Od powyższej decyzji pełnomocnik wnioskodawców radca prawny A. M., złożyła odwołanie. Minister Skarbu Państwa decyzją z dnia [...] czerwca 2015 r., nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ wskazał, że w dniu [...] lutego 2012 r. pełnomocnik stron wystąpiła o zawieszenie toczącego się postępowania administracyjnego w trybie art. 98 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego (Kpa). Organ podkreślił, że zgodnie z art. 98 § 2 Kpa, jeżeli w okresie trzech lat od daty zawieszenia postępowania żadna ze stron nie zwróci się o podjęcie postępowania, żądanie wszczęcia postępowania uznaje się za wycofane. Zdaniem Ministra powyższa sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie, albowiem dopiero w dniu [...] marca 2015 r. radca prawna A. M. wystąpiła w imieniu wnioskodawców z wnioskiem o podjęcie zawieszonego postępowania. Uczyniono to zatem po upływie ustawowego trzyletniego okresu, co skutkować musiało umorzeniem postępowania w sprawie rekompensaty. Skargę na powyższą decyzję wniosły do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie K. G. i D. B., reprezentowane przez radcę prawnego A. M., zarzucając organom naruszenie art. 98 Kpa. Zdaniem skarżących organy obu instancji, oceniając sprawę całkowicie pominęły fakt, że kwestie wstępne, których wyjaśnienie uzasadniało zawieszenie postępowania, w dalszym ciągu nie zostały rozstrzygnięte. Pomimo najwyższych starań, stronom nadal nie udało się zgromadzić dokumentów potrzebnych do rozpatrzenia ich wniosku o rekompensatę. Ponadto strona skarżąca zarzuciła niewłaściwe zastosowanie przez Wojewodę [...] podstawy prawej z art. 105 § 1 Kpa i przyjęcie fikcji prawnej bezprzedmiotowości postępowania, w sytuacji gdy po stronie wnioskodawców była chęć dalszego prowadzenia postępowania. W odpowiedzi na skargę Minister wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Ponadto, co wymaga podkreślenia, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2012 r., poz. 270). W ocenie Sądu skarga, jest uzasadniona, bowiem zaskarżone decyzje zarówno Wojewody [...] jaki i Ministra Skarbu Państwa wydane zostały z rażącym naruszeniem prawa, co daje podstawę do stwierdzenia ich nieważności. Na wstępie podkreślić należy, że koniecznym elementem każdego postępowania administracyjnego są jego podmioty, tj. organ, przed którym toczy się postępowanie oraz strona, o której prawach organ administracyjny orzeka w danym postępowaniu. Osoba fizyczna może być stroną postępowania, jeżeli ma zdolność do bycia podmiotem praw i obowiązków, a zatem jeżeli ma zdolność prawną. Zdolność prawną należy zaś oceniać według przepisów prawa cywilnego (art. 30 § 1 Kpa). Zgodnie z art. 8 kodeksu cywilnego zdolność prawna osoby fizycznej powstaje z chwilą narodzin, a kończy się z chwilą śmierci. Z powyższego wynika zatem, że status strony przysługujący osobie fizycznej wygasa z chwilą jej śmierci. Osoba zmarła nie może mieć ani zdolności prawnej, ani być podmiotem praw i obowiązków z zakresu prawa administracyjnego. Innymi słowy w stosunku do osoby zmarłej nie można wszcząć, ani prowadzić postępowania, nie mogą też być do niej kierowane wydane w sprawie rozstrzygnięcia. Z analizy akt administracyjnych rozpoznawanej sprawy wynika, że stroną toczącego się przed Wojewodą [...] oraz Ministrem Skarbu Państwa postępowania był m. in. wnioskodawca postępowania J.B. Jak wynika zaś z nadesłanego do Sądu przy piśmie z dnia [...] listopada 2015 r. odpisu skróconego aktu zgonu, J. B. zmarł w E. w dniu [...] czerwca 2012 r. Powyższe oznacza, że zaskarżone w niniejszej sprawie rozstrzygnięcia z dnia [...] kwietnia 2015 r. oraz z dnia [...] czerwca 2015 r. skierowane zostały do osoby zmarłej. Zauważyć co prawda trzeba, że okoliczność śmierci wskazanej strony postępowania nie była znana organom administracji publicznej w dniu wydawania zaskarżonych decyzji. Nie zmienia to jednak faktu, że w rozpoznawanej sprawie zaistniały okoliczności uzasadniające stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2015 r. oraz Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] czerwca 2015 r. Jak wyżej wskazano wydane zostały one w stosunku do osoby nieżyjącej, która w chwili ich wydania nie miała już przymiotu strony. W ocenie Sądu stanowi to rażące naruszenie prawa, będące podstawą do stwierdzenia ich nieważności (art. 156 § 1 pkt 2 kpa). Zauważyć trzeba, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, iż wydanie rozstrzygnięcia w stosunku do osoby zmarłej oznacza, że jest ono obarczone wadą nieważności i powinno być usunięte z obrotu prawnego, aby nie wywoływało skutków prawnych. Nie ma przy tym znaczenia, czy organ prowadząc postępowanie wiedział, że osoba będąca dotychczas stroną postępowania nie żyje, czy też takiej wiedzy nie posiadał. Wskazane wyżej uchybienie wypełnia jednocześnie przesłankę upoważniającą Sąd, zgodnie z art. 119 pkt 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, do rozpoznania sprawy w trybie uproszczonym. Mając zaś na uwadze, że wydane w sprawie rozstrzygnięcia podlegają wyeliminowaniu z obrotu prawnego ze wskazanej przyczyny, Sąd nie badał ich merytorycznie pod względem zgodności z prawem. Rozpoznając ponownie sprawę organ weźmie pod uwagę wskazane wyżej kwestie i ustali, w oparciu o przeprowadzone postępowanie spdakowe właściwe strony postępowania, do których należy kierować podjęte w sprawie rozstrzygnięcia. W tej sytuacji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 w związku z art. 119 pkt 1 i art. 120 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania orzeczono na mocy art. 200 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.