I SA/Wa 1334/18

WyrokWSA w Warszawie2019-06-10

Skład orzekający: Przemysław Żmich, Anna Falkiewicz-Kluj, Iwona Kosińska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy decyzja o stwierdzeniu nieważności decyzji z 1979 r. o przejęciu gospodarstwa rolnego na własność Skarbu Państwa została wydana z naruszeniem przepisów prawa, w szczególności czy prawidłowo ustalono, że gospodarstwo było opuszczone?
Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, uznając, że organ dopuścił się naruszenia przepisów postępowania administracyjnego, w tym art. 7, 77 § 1, 80 i 107 § 3 K.p.a., które mogły mieć wpływ na wynik sprawy. W szczególności organ nie ustalił w sposób prawidłowy stanu faktycznego dotyczącego numerów ewidencyjnych działek, kręgu stron postępowania oraz nie zebrał wystarczających dowodów na okoliczność, czy gospodarstwo rolne było faktycznie opuszczone w rozumieniu przepisów prawa materialnego.
Stan faktyczny
H. Z. wniosła o stwierdzenie nieważności decyzji z 1979 r., na mocy której jej matce H. K. odebrano gospodarstwo rolne. Wojewoda stwierdził nieważność decyzji w części dotyczącej jednej działki, a odmówił w pozostałym zakresie. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi utrzymał decyzję Wojewody w mocy. H. Z. zaskarżyła decyzję Ministra do WSA, zarzucając m.in. dowolną ocenę dowodów i naruszenie przepisów prawa materialnego dotyczących gospodarstwa rolnego opuszczonego.
Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi oraz zasądził od Ministra na rzecz H. Z. zwrot kosztów postępowania sądowego.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Przemysław Żmich Sędziowie Sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj (spr.) Sędzia WSA Iwona Kosińska Protokolant starszy specjalista Joanna Pleszczyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 czerwca 2019 r. sprawy ze skargi H. Z. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] września 2017 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi na rzecz H. Z. kwotę 697 (sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Zaskarżoną decyzją z [...] września 2017 r. nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r, poz. 1257) zwanej dalej k.p.a., po rozpoznaniu odwołania H. Z. od decyzji Wojewody [...] z [...] lipca 2017 r., znak [...], Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi utrzymał ją w mocy. Stan sprawy przedstawiał się w sposób następujący. Decyzją z [...] października 1979 r., znak [...], Naczelnik Gminy W S. stwierdził, że gospodarstwo rolne o pow. [...] ha, położone we wsiach M. (działki [...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...] i [...]) oraz S. (działka nr [...]) stanowiące własność H. K. przeszło z mocy prawa na własność Skarbu Państwa, dalej "decyzja z [...] października 1979 r.". H. Z., córka H. K., pismem z 17 marca 2016 r. wniosła o stwierdzenie nieważności decyzji z [...] października 1979 r. zarzucając jej: rażące naruszenie art. 2 ust. 1 ustawy z 13 lipca 1057 r. o zmianie dekretu z 18 kwietnia 1955 r. o uwłaszczeniu i uregulowaniu innych spraw związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym w brzmieniu nadanym ustawą z 15 lipca 1961 r., zmieniającą ustawę z 13 lipca 1957 r. o zmianie dekretu z 18 kwietnia 1955 r. o uwłaszczeniu i uregulowaniu innych spraw związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym; § 1 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z 5 sierpnia 1961 r. w sprawie opuszczonych gospodarstw rolnych poprzez dorozumiane przyjęcie, że nieruchomość ta stanowiła gospodarstwo rolne opuszczone w rozumieniu wyżej wskazanych przepisów i mogła być wywłaszczona przez Państwo bez odszkodowania. Decyzją z [...] lipca 2017 r. Wojewoda [...]: 1) stwierdził nieważność decyzji z [...] października 1979 r. w zakresie przejęcia na własność Państwa części działki [...]; 2) odmówił stwierdzenia nieważności decyzji w pozostałym zakresie. Odwołanie wniosła Skarżąca zarzucając błędne uznanie, że nieruchomość stanowiła gospodarstwo rolne. Rozpoznając sprawę ponownie Wojewoda [...] decyzją z [...]lipca 2017 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję w całości. Uznał, że organ I instancji zasadnie stwierdził nieważność decyzji w zakresie działki [...] gdyż w dacie wydania tej decyzji stanowiła ona już własność Skarbu Państwa na podstawie decyzji Miejskiego Zarządu Gospodarki Terenami Państwa znak: [...] o wywłaszczeniu za odszkodowaniem na rzecz Skarbu Państwa -Dyrekcji Okręgowej Dróg Publicznych w O.. Odnośnie pozostałej części decyzji organ wskazał, że podstawę prawną przejęcia stanowił art. 2 ustawy z 13 lipca 1957 r. o zmianie dekretu z 18 kwietnia 1955 r. o uwłaszczeniu i uregulowaniu innych spraw związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym (D.U. Nr 39, poz. 174 ze zm.) oraz § 1 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z 5 sierpnia 1961 r. w sprawie opuszczonych gospodarstw rolnych (D.U. nr 39, poz. 198 ze zm.), dalej "rozporządzenie". Wskazał, że przesłankami przejęcia gospodarstwa opuszczonego było stwierdzenie, że było ono niepoddawane zabiegom agrotechnicznym przez właściciela lub dzierżawcę i nie zamieszkiwane było przez właściciela, jego małżonkę, dzieci lub rodziców. Zdaniem organu gospodarstwo matki skarżącej stanowiło gospodarstwo rolne opuszczone. Jak wynika z [...] działki te stanowiły grunty orne, łąki, pastwiska, użytki leśne, tereny zabudowane i nieużytki Z treści aktu notarialnego z [...] września 1968 r. (akt nabycia w drodze działu spadku) także wynika, że było to gospodarstwo rolne. Po drugie matka skarżącej H. K. wyjechała do RFN w sierpniu 1979 r Potwierdzają to zapisy w księdze meldunkowej. Wynika z nich, że ww. wymeldowała się z pobytu stałego pod adresem [...] w związku z wyjazdem do Niemiec. Z podania z 30 grudnia 1977 r. o pozwolenie na wyjazd wynika ponadto, że Jej mąż nie żyje a dzieci mają inne miejsce zamieszkania (W. i O.). Spełniona została przesłanka nr 1. Co do przesłanki nr 2 (nieuprawianie) organ II instancji wskazał, że świadczy o tym to, że gospodarstwo zostało przejęte przez Państwowy Fundusz Ziemi. Organ następnie stwierdził, że co do działki nr [...] nie ma podstaw do przyjęcia, że nastąpiły nieodwracalne skutki prawne. Wynika to z tego, że decyzja z [...] października 1979 r. nie zawiera rozstrzygnięcia co do dalszych rozdysponowań nieruchomością. Jednocześnie organ stwierdził, że odstąpiono od doręczania decyzji obecnym właścicielom nieruchomości bowiem decyzja nie odnosi skutku względem tych osób – są to bowiem osoby fizyczne i osoba prawna, które nabyły własność na podstawie umów cywilnoprawnych. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wywiodła H. Z. zaskarżając ją w całości i zarzucając: 1. naruszenie przepisów postępowania mające wpływ na wynik sprawy tj. art. 7, 77 § 1, 80 K.p.a. polegające na dowolnej ocenie dowodów i przyjęcie, że przejęta nieruchomość stanowiła gospodarstwo rolne a więc obejmowała nie tylko grunty rolne ale i budynki, inwentarz podczas gdy organ nie poczynił na ten temat żadnych ustaleń; że stanowiła majątek opuszczony w dniu wydania decyzji pomimo, że matka skarżącej wyjechała do RFN zaledwie miesiąc przed wydaniem decyzji (w sierpniu) i nie było żadnych podstaw do stwierdzenia, że stanowiła ona gospodarstwo opuszczone; że uzasadnienie decyzji uznaniowej nie musiało zawierać koniecznych ustaleń postępowania administracyjnego stanowiących podstawę faktyczną jej wydania i że w toku postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji wnioskodawczyni miałaby dowodzić okoliczności które powinny być przedmiotem ustaleń w postępowaniu zwyczajnym. 2. Naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art. 2 ust. 1 ustawy z 13 lipca 1957 r. i § 1 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z 5 sierpnia 1961 r. w sprawie opuszczonych gospodarstw rolnych poprzez dowolne przyjęcie że nieruchomość rolna stanowiąca własność H. K. stanowiła gospodarstwo rolne opuszczone w rozumieniu ww. przepisów i mogła być przejęta bez odszkodowania. 3. Sprzeczność istotnych ustaleń z treścią zebranego w sprawie materiału dowodowego poprzez stwierdzenie nieważności decyzji w części dt. działki [...] z uwagi na wcześniejszą decyzję wywłaszczeniową dt. tylko jej znikomej części (działka [...] o pow. [...] ha) i pomimo, że pozostała część tj. działka [...] o pow. [...] ha nadal stanowiła własność Jej matki. Wniesiono o uchylenie obu decyzji i zasądzenie kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Skarga jest częściowo zasadna choć w większości z innych powodów niż wskazane w skardze. Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269, ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej jako: "P.p.s.a.", sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem. Ponadto wskazać należy, że Sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą, ale rozstrzyga jedynie w granicach danej sprawy, jak stanowi art. 134 § 1 ustawy P.p.s.a. przy czym stosownie do art. 135 P.p.s.a. Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Zadaniem organu prowadzącego postępowanie o stwierdzenie nieważności ostatecznej decyzji jest ocena takiej decyzji pod kątem kwalifikowanej niezgodności z prawem, co wymaga ustalenia czy decyzja została wydana bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.), lub czy wypełnienia inne przesłanki nieważnościowe określone w art. 156 § 1 K.p.a. Postępowanie takie - o stwierdzenie nieważności decyzji - ma zatem odrębną podstawę prawną i nie może być traktowane tak, jakby chodziło o ponowne rozpoznanie sprawy zakończonej decyzją ostateczną, rozstrzygającą o zastosowaniu przepisów prawa materialnego do danego stosunku administracyjno-prawnego. (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 7 marca 1996 r., sygn. akt. III ARN 70/95 OSNP 1996/18/258). Zagadnienie rażącego naruszenia prawa było wielokrotnie przedmiotem rozważań Naczelnego Sądu Administracyjnego. Ostatecznie utrwalił się pogląd, że o rażącym naruszeniu prawa decydują 3 przesłanki: oczywistość naruszenia prawa, charakter przepisu, który został naruszony oraz racje ekonomiczne lub gospodarcze - skutki, które wywołuje decyzja ( m.in. orzeczenie NSA z 9 lutego 2005 r. OSK 1134/04, Lex 165717). Naczelny Sąd Administracyjny wskazał przy tym, że oczywistość naruszenia prawa polega na rzucającej się w oczy sprzeczności pomiędzy treścią rozstrzygnięcia, a przepisem prawa stanowiącym jego podstawę prawną. W sposób rażący może zostać naruszony wyłącznie przepis, który może być stosowany w bezpośrednim rozumieniu, to znaczy taki, który nie wymaga stosowania wykładni prawa. Cechą rażącego naruszenia prawa jest to, że treść decyzji pozostaje w sprzeczności z treścią przepisu przez proste ich zestawienie ze sobą. Skutki, które wywołuje decyzja uznana za rażąco naruszającą prawo, to skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności zarówno skutki gospodarcze jak i społeczne naruszenia, których wystąpienie powoduje, że nie jest możliwe zaakceptowanie decyzji jako aktu wydanego przez organy praworządnego państwa. Postępowanie w przedmiocie stwierdzenia nieważności ostatecznej decyzji jest wyjątkiem od obowiązującej w postępowaniu administracyjnym wyrażonej w art. 16 K.p.a. zasady trwałości ostatecznej decyzji administracyjnej. A zatem nie jest dopuszczalne "podciąganie" wypadków zwykłego naruszenia prawa pod naruszenie kwalifikowane, rażące, ani - tym bardziej - uznawanie za naruszające prawo w sytuacji - gdzie nie jest wyjaśnione, czy do naruszenia prawa w ogóle doszło. Oceniając zaskarżoną decyzję wydaną w postępowaniu nadzorczym, Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że organ dopuścił się naruszenia art. 7, 77 § 1, 80, 107 § 3 K.p.a. w stopniu mogącym mieć wypływ na wynik sprawy. Wady z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. to przede wszystkim wady o charakterze materialnoprawnym. Przyczyną stwierdzenia nieważności może być również naruszenie szczególnie istotnych przepisów procesowych, jednak tylko w sytuacji, gdy naruszenie przepisów procesowych ma charakter rażący i pozostaje w związku z ostatecznym rozstrzygnięciem sprawy (por. np. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 20 maja 2016 r., I OSK 2321/15 oraz 23 października 2015 r., I OSK 127/14 – CBOSA). Naruszenie przepisów proceduralnych, nawet rażące, może doprowadzić do stwierdzenie nieważności decyzji tylko w sytuacji, gdy dane uchybienie proceduralne w sposób nie budzący wątpliwości rzutowało na treść decyzji kontrolowanej w trybie nadzwyczajnym (por. np. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 11 marca 2016 r., I OSK 1336/14 oraz z 13 stycznia 2016 r., II GSK 847/14 – CBOSA). Wymóg ten, tzn. wpływ rażących wad proceduralnych na wynik sprawy, ma silne oparcie w wartościach konstytucyjnych. Chodzi tu nie tylko o zasadę stabilności obrotu prawnego (art. 2 Konstytucji RP; por. np. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 12 maja 2015 r., P 46/13, OTK-A 2015/5/62). Organ ustalił, że przedmiotem oceny w aspekcie możliwości stwierdzenia nieważności była decyzja z [...] października 1979 r. Naczelnika Gminy w S. o przejęciu na rzecz Skarbu Państwa na podstawie art. 2 ustawy z dnia 15 lipca 1961r. zmieniającej ustawę z 13 lipca 1957 r. o zmianie dekretu z dnia 18 kwietnia 1955 r. o uwłaszczeniu i uregulowaniu innych spraw związanych z reformą rolną i osadnictwem oraz rozporządzenia Rady Ministrów z 5 sierpnia 1961 r. w sprawie opuszczonych gospodarstw rolnych. Jak wynika z decyzji z [...] października 1079 r. dotyczyła ona gospodarstwa rolnego położonego we wsi M. i składającego się z działek: [...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...] - o łącznej powierzchni [...] ha. W tego rodzaju postępowaniu organ w pierwszej kolejności ma obowiązek ustalenia jakim numerom ewidencyjnym działek odpowiadają obecnie działki objęte decyzją wywłaszczeniową. Organ mimo, że poczynił ustalenia w tym zakresie nie znalazło to odzwierciedlenia ani w treści sentencji decyzji ani uzasadnienia, co stanowi o naruszeniu przez organ przede wszystkim art. 80 K.p.a. Z informacji ze Starostwa Powiatowego w O. z [...] czerwca 2016 r. wynika, że tylko działki nr [...],[...] nie zmieniły numerów ewidencyjnych natomiast pozostałe albo zostały podzielone albo połączone. Na przykład działka [...] odpowiada obecnie działkom [...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...] i [...] – część. Tymczasem decyzja organu I instancji stwierdza nieważność decyzji w części dotyczącej przejęcia na własność części działki nr [...] w S. a więc nie wiadomo której i odmawia stwierdzenia nieważności decyzji co do pozostałych działek wymienionych w decyzji z 1979 r. mimo przecież, że działki te (poza dwiema które nie zmieniły numeracji) nie istnieją pod takimi numerami. Tak sformułowana decyzja jest wadliwa i nie nadaje się do wykonania. Konsekwencją tego było, jak się wydaje, niepowiadomienie aktualnych właścicieli działek o toczącym się postępowaniu. Nie ma bowiem wątpliwości, że postępowanie o stwierdzenie nieważności ma istotny wpływ na sferę ich praw i kreuje, w świetle art. 28 K.p.a. ich legitymację do występowania w charakterze stron postępowania. Uchybienie to stanowi naruszeniu przez organ art. 61 § 4 K.p.a. Odnosząc się natomiast do zarzutów skargi Sąd nie podziela wywodów skargi co do wykładni pojęcia "gospodarstwa rolnego" rozumianego wyłącznie jako nieruchomości składające się z gruntów rolnych, leśnych wraz z koniecznymi zabudowaniami i inwentarzem a więc takiej w której muszą istnieć budynki i inwentarz żywy. Definicję gospodarstwa rolnego opuszczonego zawierało rozporządzenie Rady Ministrów z 5 sierpnia 1961 r. w sprawie opuszczonych gospodarstw rolnych. Było nim gospodarstwo na którym nie zamieszkuje właściciel ani jego małżonek, dzieci lub rodzice a gospodarstwo to nie jest w całości lub w większej części uprawiane oraz poddawane właściwym zabiegom agrotechnicznym przez właściciela bądź użytkownika albo dzierżawcę. Oczywiście definicja ta nie jest doskonała gdyż odnosi się wyłącznie do kryterium związanego ze sposobem wykorzystania nieruchomości. W związku z tym zasadnym jest odniesienie się do pojęcia gospodarstwa rolnego w rozumieniu innych przepisów obowiązujących w tamtym czasie. Ustawą z 13 lipca 1957 r. o obrocie nieruchomościami rolnymi po raz pierwszy wprowadzono definicję legalną nieruchomości rolnej uznając, że nieruchomość uważa się za rolną, jeżeli jest użytkowana na cele produkcji rolnej nie wyłączając produkcji ogrodniczej, sadowniczej, leśnej i rybnej albo jeżeli nieruchomość jest przeznaczona do takiej produkcji według planów zagospodarowania przestrzennego (art. 1 ust 2). Ustawą z 29 czerwca 1963 r. o ograniczeniu podziału gospodarstw rolnych wprowadzono pojęcie gospodarstwa rolnego. Do tego pojęcia odwoływało się rozporządzenie wykonawcze Rady Ministrów z 19 lipca 1963 r. w sprawie ograniczenia podziału gospodarstw rolnych. Definicję gospodarstwa rolnego zawierał też w zmienionym brzmieniu 2 ust. 1 i 2 rozporządzenia Rady Ministrów z 28.listopada 1964 r. w sprawie przenoszenia własności nieruchomości rolnych, znoszenia współwłasności takich nieruchomości oraz dziedziczenia gospodarstw rolnych. Zgodnie z powołanym przepisem za gospodarstwo rolne uważano wszystkie należące do tej samej osoby (osób) nieruchomości rolne, jeżeli stanowią lub mogą stanowić zorganizowaną całość gospodarczą wraz z budynkami, urządzeniami, inwentarzem żywym i martwym, zapasami oraz prawami i obowiązkami. W świetle tych regulacji nie ulega zatem wątpliwości, że o tym czy dana nieruchomość stanowiła gospodarstwo rolne decydowało przede wszystkim jej przeznaczenie do produkcji rolnej. Kwestia istnienia lub nie budynków czy inwentarza nie była przesłanką niezbędną przy ocenie czy dany grunt stanowił gospodarstwo rolne a co za tym idzie brak budynków czy inwentarza nie czynił tego gruntu pozbawionego cech gospodarstwa rolnego. Zwrócić należy uwagę, że w rozpoznawanej sprawie z załączonych dokumentów klasyfikacyjnych wynika, że działki stanowiące własność H. K. stanowiły grunty orne, leśne pastwiska więc grunty które powinny być wykorzystywane do produkcji rolniczej. O tym, że grunty te stanowiły gospodarstwo rolne świadczy również postanowienie z [...] kwietnia 1968 r. Sądu Powiatowego w O. sygn. akt [...] Ns [...] na mocy którego H. K. nabyła udział w gospodarstwie rolnym po ojcu B. K. i akt notarialny z [...] września 1968 r. - umowa o dział spadku. Należy zgodzić się częściowo z zarzutami skargi co do nieustalenia przez organ w sposób nie budzący wątpliwości czy rzeczywiście gospodarstwo w świetle art. 2 ustawy z 13 lipca 1957 r. nosiło cechy opuszczonego. Skarżąca przyznała, że jej matka wyjechała do RFN po 28 kwietnia 1955 r. (art. 2 ustawy z 13 lipca 1957 r.), to jednak, Jej zdaniem, organ nie ustalił w sposób prawidłowy spełnienia drugiej z przesłanek "gospodarstwo to nie jest w całości lub w Ministrów z 5 sierpnia 1961 r. większej części uprawiane lub poddawane właściwym zabiegom agrotechnicznym przez właściciela bądź użytkownika albo dzierżawcę" - § 1 pkt 1 rozporządzenia. Organ przyjął, że skoro matka skarżącej wyjechała do RFN to gospodarstwo zostało opuszczone. Oczywiście takie rozumowanie jest dopuszczalne. Jednakże w ocenie Sądu powinno być poparte ustaleniami co do faktycznego zagospodarowania tego gospodarstwa, w tym w aspekcie powierzenia go przez właściciela innym osobom do uprawiania. Organ w tym zakresie nie poczynił niezbędnych ustaleń. Ponieważ wiedzę na ten temat ma przede wszystkim rodzina właścicielki organ powinien zobowiązać ją do przedłożenia dowodów na okoliczność wykazania, że po wyjeździe do RFN gospodarstwo było poddawane zabiegom agrotechnicznym przez właściciela, użytkownika lub dzierżawcę pod rygorem przyjęcia, że czynności tego rodzaju nie były podejmowane. Sąd przy tym nie podziela argumentacji z której wynika, że przesłanka "opuszczenia" jest spełniona gdy stan ten trwa przez dłuższy okres czasu. Wynika to z tego, że ustawodawca nie wskazał terminu u którego istnienie uzasadniałoby tę tezę. Oczywiście zgodzić się należy z poglądem, że generalnie im dłużej właściciel nie zajmuje się nieruchomością to takie zachowanie przemawia za spełnieniem przesłanki "opuszczenia. "Opuścić" w rozumieniu leksykalnym oznacza zerwanie związku z czymś, pozostawienie bez opieki (Internetowy słownik języka polskiego PWN). Odnosząc tę definicję do § 1 pkt 1 rozporządzenia z 5 sierpnia 1961 r. należy stwierdzić, że ustawodawca stanowiąc jako przesłankę fakt niezamieszkiwania w danym gospodarstwie i nie uprawianie go, odniósł się do potocznego rozumienia czasownika "opuścić". Inaczej mówiąc gospodarstwo opuszczone to takie na którym właściciel lub jego rodzina nie mieszka, które nie zostało w ich imieniu powierzone innej osobie i którym nikt z tych osób się nie zajmuje zgodnie z jego przeznaczeniem. Uchybienia w zakresie ustalonego stanu faktycznego i naruszenia przepisów procedury uniemożliwiają ocenę zarzutów naruszenia prawa materialnego. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ będzie miał na względzie zaprezentowaną przez Sąd ocenę i wykładnię. Ustali stan faktyczny w aspekcie przedmiotu sprawy, odnosząc się do aktualnych numerów działek ewidencyjnych ujawnionych w wypisie z rejestru gruntów, w sposób prawidłowy ustalić krąg stron postępowania, zobowiąże skarżąca zgodnie ze wskazaniem zawartym we wcześniejszej części decyzji. Następnie wyda decyzję która będzie spełniała wymogi z art. 107 K.p.a. Z tych względów i na podstawie art. 145 § 1 pkt 1c P.p.s.a Sąd uchylił zaskarżoną decyzję. O kosztach sąd orzekł na podstawie art. 200 i 205 P.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (D.U. 2015, poz. 1800) zasądzając od organu na rzecz skarżącej 697 zł. tytułem zwrotu kosztów postępowania w tym 497 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego i 200 tytułem zwrotu kosztów wpisu.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło