I SA/Wa 1334/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj (spr.) sędzia WSA Jolanta Dargas asesor WSA Marek Maliński Protokolant specjalista Monika Bodzan po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 listopada 2024 r. sprawy ze skargi E. M. – [...] w [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 8 kwietnia 2024 r. nr KOC/2096/Sr/24 w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Prezydenta m.st. Warszawy z dnia 26 lutego 2024 r. nr UD-IV-WSZ-SRI/000986/SP/2024. Zaskarżoną decyzją z 8 kwietnia 2024 r., nr KOC/2096/Sr/24 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie na podstawie art. 138 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz.572.), dalej "k.p.a.", utrzymało w mocy decyzję Prezydenta m. st. Warszawy z 26 lutego 2024 r., nr UD-IV-WSZ-SRI/000986/SP/2024, o odmowie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, wnioskowanego na dziecko A. B., na zasadach obowiązujących od 1 stycznia 2024 r. Stan sprawy przedstawiał się w sposób następujący. 29 stycznia 2024 r. E. M. [...] w [...] złożyła wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na niepełnosprawne dziecko przebywające w Placówce [...]" tj. A. B . Decyzją Prezydenta m. st. Warszawy z 26 lutego 2024 r., nr UD-IV-WSZ-SRI/000986/SP/2024, odmówiono przyznania świadczenia wskazując, że Skarżąca jest uprawniona do świadczenia pielęgnacyjnego na inne dziecko przebywające w tej placówce tj. J. P. Odwołanie wniosła Skarżąca. SKO rozpoznając odwołanie nie znalazło podstaw do odmiennej niż to uczynił organ I instancji oceny zasadności wniosku. Powołując art. 17 ust. 1 ustawy z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (D.U. 2024, poz. 323), dalej "ustawa", wskazał, że ustawa ta wymaga aby osoba niepełnosprawna posiadała orzeczenie o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniem konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Takie orzeczenie zostało przedłożone. Powołany przepis z dniem 1 stycznia 2024 r. rozszerzył krąg osób uprawnionych do ubiegania się o świadczenie pielęgnacyjne. Zgodnie z art. 17 ust. 3e osobom o którym mowa w ust. 1 pkt 1-3, rodzinie zastępczej i osobie prowadzącej rodzinny dom dziecka sprawującym opiekę nad więcej iż jedną osobą w wieku do 18 roku życia legitymującym się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności (...) wysokość świadczenia pielęgnacyjnego o którym mowa w art. 3, podwyższa się o 100 %st. na drugie i każde kolejne dziecko, na które sprawowana jest opieka. Nadto, zgodnie z art. 17 ust. 1 ustawy świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do świadczenia pielęgnacyjnego. Jak wynika z akt Skarżąca ma przyznane prawo do świadczenia pielęgnacyjnego na rzecz innego dziecka, J. P., a zatem nie ma prawa do innego świadczenia. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wywiodła Skarżąca zaskarżając decyzję w całości i wnosząc o uchylenie obu decyzji i zwrot kosztów postępowania. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy z 28 listopada 2023 r. o świadczeniach rodzinnych w zw. z art. 17 ust. 3e ustawy poprzez jego błędne zastosowanie i niewłaściwą interpretację przejawiającą się uznaniem, iż dyrektor placówki opiekuńczo-wychowawczej może otrzymać świadczenie pielęgnacyjne tylko na jedno dziecko, co w konsekwencji doprowadziło do błędnego zastosowania art. 138 § 1 pkt. 1 k.p.a. i utrzymania w mocy zaskarżonej decyzji. Na podstawie art. 193 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z 2 kwietnia 1997 r. (dalej: "Konstytucja RP") wniosła o rozważenie przez Sąd przedstawienia następującego pytania prawnego Trybunałowi Konstytucyjnemu: "czy art. 17 ust. 3e ustawy z 28 listopada 2023 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jednolity: Dz.U. z 2024 r. poz. 323 ze zm.) w zakresie w jakim nie przewiduje możliwości podwyższenia świadczenia pielęgnacyjnego dyrektorowi placówki opiekuńczo-wychowawczej o 100% na drugą i każdą kolejną osobę nad którą sprawowana jest opieka jest zgodny z art. 2, 32 ust. 1 i 2 oraz 72 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z 2 kwietnia 1997 r.?" W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Skarga jest zasadna bowiem organ naruszył przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na treść rozstrzygnięcia. Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. 2024, poz. 1267) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2024, poz. 2935 r.), dalej jako: "p.p.s.a.", sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem. Ponadto wskazać należy, że Sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą, ale rozstrzyga jedynie w granicach danej sprawy, jak stanowi art. 134 § 1 ustawy p.p.s.a., przy czym stosownie do art. 135 p.p.s.a. Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. W niniejszej sprawie nie jest sporne, że Skarżąca złożyła wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego na jedno dziecko i że wcześniej przyznane jest zostało świadczenie na inne – J. P. Zgodnie z obowiązującym od 1 stycznia 2024 r. art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy świadczenie pielęgnacyjne przysługuje m.in. dyrektorowi placówki opiekuńczo-wychowawczej, gdy sprawuje opiekę nad osobą wieku do ukończenia 18 roku życia legitymującym się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz koniecznością stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Nie jest sporne, że Skarżąca jest dyrektorem tego rodzaju placówki a dziecko o które ubiega się o uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego przebywa w tego rodzaju placówce i posiada stosowne orzeczenie o niepełnosprawności. Art. 17 ust. 3e ustawy dotyczy podwyższenia świadczenia pielęgnacyjnego na kolejne dziecko W zakresie podmiotowym nie wymienia jednak dyrektora placówki opiekuńczo-wychowawczej a zatem nie można do takiej osoby zastosować podwyższenia o 100 % wysokości świadczenia dotychczas wypłacanego. Powyższy przepis nie może mieć zastosowania w niniejszej sprawie. Wynika z niego, że ma zastosowanie do osób o których mowa w ust. 1 pkt 1-3 a więc matki, ojca, innych osób zobowiązanych do alimentacji i opiekunowi faktycznemu dziecka. Tymczasem dyrektor placówki opiekuńczej wymieniony jest w ust. 4 artykułu 17 ustawy a nie w ust. 1-3. Ratio legis wprowadzonych w 2024 r. unormowań prawnych wprowadzających prawo do świadczenia pielęgnacyjnego dla dyrektorów placówek opiekuńczo-wychowawczych, dyrektorów regionalnych placówek opiekuńczo-terapeutycznych i dyrektorów interwencyjnego ośrodka preadopcyjnego uwzględnia fakt konieczności opieki nad dziećmi niepełnosprawnymi, które przebywają w tego rodzaju placówkach publicznych na stałe. W poprzednio obowiązującym stanie prawnym podmioty takie jak dyrektor nie miały prawa do ubiegania się o tego rodzaju świadczenie. Przy czym co istotne, ustawodawca w art. 17 ust. 3e wskazuje na osoby które samodzielnie opiekują się dziećmi niepełnosprawnymi a więc osoby nie będące podmiotami publicznym, podczas gdy dyrektor placówki jest właśnie takim podmiotem (instytucjonalna forma opieki). Ciężar wychowania, rehabilitacji dzieci niepełnosprawnych w placówkach publicznych jest niższy i obciąża podmioty publiczne podczas gdy osoby fizyczne, rodzinne domy dziecka czy rodziny zastępcze świadczą opiekę nad dziećmi jako podmioty prywatne. I choć Państwo im w tym pomaga w formie finansowej generalnie ich wkład pracy i opieki nad tego rodzaju osobami jest znacznie większy niż w przypadku podmiotów publicznych. Dlatego ustawodawca uznał, że dyrektorom placówek nie przysługuje prawo do zwiększenia kwot świadczeń o 100 % na każde kolejne dziecko. Wbrew wywodom decyzji SKO art. 17 ust. 1 ustawy nie zawiera stwierdzenia, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje osobom, które mają już przyznane świadczenie pielęgnacyjne. Wyłączenia zawiera art. 17 ust. 5 ustawy a jednym z nich jest przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego na tę samą co wnioskowana osoba. Z akt sprawy nie wynika aby na A. B. przyznane zostało innej osobie świadczenie pielęgnacyjne. W niniejszej sprawie organ rozpoznał sprawę na podstawie art. 17 ust. 3e ustawy a wniosek dotyczył przyznania świadczenia na kolejne dziecko a nie podwyższenia świadczenia na podstawie art. 17 ust. 3 e ustawy. Sąd nie znalazł podstaw do skierowania pytania prawnego do Trybunału Konstytucyjnego zważywszy na kontrowersje związane z jego składem. Z tych względów Sąd uznał, że organ naruszył art. 61 § 1 i 7, 8 § 1, 107 § 3 k.p.a. w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ uwzględni wykładnię przepisów dokonaną przez Sąd i rozpozna wniosek skarżącej jako wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego na kolejne dziecko. Dlatego na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 c i 135 p.p.s.a. Sąd orzekł jak w wyroku. O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 200, 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 pkt 1 ppkt c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (t.j. D.U. 2023.1964).