I SA/Wa 1335/10
WyrokWSA w Warszawie2011-11-08
Skład orzekający: Marek Wroczyński, Joanna Skiba, Dariusz Pirogowicz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy wypłata odszkodowania jednej ze spadkobierczyń za utraconą nieruchomość stanowi nową okoliczność faktyczną uzasadniającą wznowienie postępowania administracyjnego zakończonego decyzją stwierdzającą nieważność orzeczenia administracyjnego z 1954 r.?Ratio decidendi
Wypłata odszkodowania w ramach umowy indemnizacyjnej nie stanowi istotnej nowej okoliczności faktycznej w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., która mogłaby uzasadniać wznowienie postępowania administracyjnego zakończonego decyzją stwierdzającą nieważność orzeczenia administracyjnego z 1954 r. Wznowienie postępowania jest możliwe tylko wtedy, gdy nowe okoliczności lub dowody mają istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, a w niniejszej sprawie wypłata odszkodowania nie wpływa na ocenę legalności orzeczenia dekretowego.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła wznowienia postępowania administracyjnego zakończonego decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z 1999 r., która stwierdziła nieważność orzeczenia administracyjnego z 1954 r. dotyczącego odmowy przyznania prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości. Wnioskodawcy domagali się wznowienia postępowania powołując się na wypłatę odszkodowania jednej ze spadkobierczyń dawnego właściciela nieruchomości w ramach umowy indemnizacyjnej między rządami PRL i USA.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z maja 2010 r. utrzymującą w mocy decyzję odmowną uchylenia decyzji z 1999 r.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marek Wroczyński Sędziowie: WSA Joanna Skiba WSA Dariusz Pirogowicz (spr.) Protokolant specjalista Ewelina Dębna po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 listopada 2011 r. sprawy ze skarg Stowarzyszenia [...] z siedzibą w K., A. N. i A. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] maja 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji po wznowieniu postępowania oddala skargi.
I SA/Wa 1335/10
UZASADNIENIE
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z [...] maja 2010 r., nr [...] utrzymało w mocy własną decyzję z [...] grudnia 2009 r., nr [...], odmawiającą uchylenia we wznowionym postępowaniu administracyjnym ostatecznej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z [...] listopada 1999 r. nr [...] orzekającej o stwierdzeniu nieważności orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej w W. z [...] listopada 1954 r. nr [...] o odmowie przyznania spadkobiercom J. S. prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości [...] położonej przy ul. [...] (obecnie ul. [...]) nr hip. [...].
Powyższa decyzja wydana została przy następujących ustaleniach stanu faktycznego i ocenie prawnej sprawy.
Nieruchomość położona w W. przy dawnej ul. [...] objęta była działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. - o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz. U. Nr 50 poz. 279) i w dniu jego wejścia w życie stanowiła własność J. S. Wnioskiem z dnia [...] listopada 1949 r. I. K., działając w imieniu R. S., E. S. oraz M. F. (następców prawnych właściciela nieruchomości), wystąpiła w trybie art. 7 dekretu o przyznanie im prawa własności czasowej do powyższej nieruchomości. W następstwie rozpoznania tego wniosku Prezydium Rady Narodowej w W. orzeczeniem administracyjnym z [...] listopada 1954 r. odmówiło następcom prawnym przeddektretowego właściciela przyznania prawa własności czasowej przedmiotowego gruntu, podnosząc iż zachodzi konieczność przejęcia tej posesji na cele publiczne.
Jednym z następców prawnych J. S. jest obecnie F. S., będąca spadkobiercą A. S. (post. z [...].01.1987 r. sygn. akt [...]), który z kolei był wraz z J. S., D. G., E. K., M. F. (później M. W.), R. S. vel K. i E. S. vel K. spadkobiercą J. S. (post. z [...].11.1998 r., sygn. akt [...]). Na jej wniosek wszczęte zostało w 1999 r. przed Samorządowym Kolegium Odwoławczym w W. postępowanie nadzorcze w stosunku do orzeczenia dekretowego z [...] listopada 1954 r., w wyniku którego organ ten decyzją z [...] listopada 1999 r. nr [...] stwierdził, na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. nieważność ww. orzeczenia. W uzasadnieniu motywów swojej decyzji Kolegium wskazywało, że orzeczenie administracyjne 1954 r. rażąco naruszało art. 7 ust. 2 dekretu, gdyż zebrany w sprawie materiał dowodowy nie uzasadniał poglądu, że korzystanie z gruntu przez dotychczasowych właścicieli nie dawało się pogodzić z jego przeznaczeniem według planu zabudowy. W świetle zaś art. 7 ust. 2 dekretu, jedyną przesłanką umożliwiającą nieuwzględnienie wniosku o przyznanie prawa wieczystej dzierżawy była niezgodność korzystania z gruntu przez przeddekretowego właściciela z jego przeznaczeniem według planu zabudowy. Kolegium wskazywało przy tym, że wydając badane orzeczenie z 1954 r. Prezydium Rady Narodowej w W. w ogóle nie kierowało się wskazaniami wspomnianego planu.
Pismem z [...] maja 2008 r. A. N. i A. K., będący właścicielami lokali mieszkalnych znajdujących się w budynku posadowionym na gruncie przy ul. [...] wraz z przysługującym im udziałem w prawie użytkowania wieczystego gruntu, wystąpili do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej decyzją Kolegium z [...] listopada 1999 r. w oparciu o art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. W uzasadnieniu tego wniosku wskazywali oni, iż w ramach realizacji umowy zawartej pomiędzy rządem PRL i rządem USA z 16 lipca 1960 r. dotyczącej roszczeń obywateli Stanów Zjednoczonych, jednej ze spadkobierczyń byłego właściciela gruntu, tj. M. W. (poprzednie imię i nazwisko M. F.), wypłacono za utraconą nieruchomość odszkodowanie w kwocie [...] dolarów, wraz z odsetkami, która to kwota odpowiadała 1/3 wartości przedmiotowej nieruchomości. Wypłaty tego odszkodowania dokonano w oparciu o decyzję Komisji Rozpatrywania Roszczeń Zagranicznych Stanów Zjednoczonych (FCSC) z [...] lutego 1966 r. nr [...]. Z tego też względu wnioskodawcy domagali się wznowienia postępowania w sprawie zakończonej decyzją Kolegium z [...] listopada 1999 r. i jej uchylenia. Wnioskodawcy podali jednocześnie, iż o okolicznościach stanowiących podstawę wznowienia dowiedzieli się w dniu [...] kwietnia 2008 r. od jednego z najemców lokalu mieszkalnego w budynku przy ul. [...] będącego w posiadaniu odpowiednich dokumentów i zapoznaniu się z korespondencja prowadzoną przez Stowarzyszenie [...] z Samorządowym Kolegium Odwoławczym i Departamentem Administracji Publicznej MSWiA..
W tym stanie rzeczy postanowieniem z [...] października 2008 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wznowiło postępowanie w sprawie zakończonej decyzją z [...] listopada 1999 r., a następnie po przeprowadzeniu postępowania co do przyczyn wznowienia, decyzją z [...] grudnia 2009 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a, odmówiło uchylenia własnej decyzji z [...] listopada 1999 r.
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ podał, iż okoliczność wypłacenia odszkodowania M. W. vel M. F. nie budzą wątpliwości i znajdują potwierdzenie w decyzji Ministra Finansów z [...] września 2009 r. nr [...] o przejściu na rzecz Skarbu Państwa udziału w wysokości 1/3 prawa własności nieruchomości przy ul. [...] (dawnej [...]). Jednakże okoliczność ta nie mogła stanowić przeszkody do rozpoznania wniosku F. S. o stwierdzenie nieważności orzeczenia dekretowego z 1954 r. Przyznanie odszkodowania jest bowiem kwestią cywilnoprawną, którą ocenił już Minister Finansów, wydając ww. deklaratoryjną decyzję o przejęciu na rzecz Skarbu Państwa udziału we własności nieruchomości, a okoliczność tą winien wziąć pod uwagę Prezydent W. rozpatrując ponownie wniosek o przyznanie następcom prawnym J. S. prawa użytkowania wieczystego gruntu przedmiotowej nieruchomości. Kolegium powołało się przy tym na uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 października 2001 r. sygn. OPK 12/00 (ONSA 2001/2/61), w której stwierdzono, że wydanie ostatecznej decyzji o odszkodowaniu za grunt, w związku z wydaniem decyzji zawierającej odmowę przyznania poprzednim właścicielom prawa do gruntu w trybie art. 7 ust. 1 dekretu z dnia 26 października 1945 r. nie stanowi przeszkody dla stwierdzenia nieważności tej ostatniej decyzji. Tym samym wskazane przez stronę okoliczności nie mogą uzasadniać zamiany nadzorczej decyzji Kolegium. Organ wywodził ponadto, że wyeliminowanie w trybie postępowania nieważnościowego ww. orzeczenia dekretowego było zasadne, gdyż w dacie jego wydania na terenie, na którym położona jest nieruchomość obowiązywał plan zagospodarowania W. z 1931 r., którego postanowienia nie wykluczały możliwości dalszego jej użytkowania przez dotychczasowego właściciela. W postępowaniu nadzorczym ustalono bowiem, że w dacie wydawania badanego orzeczenia, przewidywano dla terenu przedmiotowej nieruchomości zabudowę zwartą, 4 kondygnacyjną o powierzchni zabudowy 50%. Tym samym orzeczenie z [...] listopada 1954 r. rażąco naruszało art. 7 ust. 2 dekretu z 26 października 1945 r., co skutkować musiało stwierdzeniem nieważności tego orzeczenia na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.
Z wnioskami o ponowne rozpatrzenie sprawy wystąpili A. N., A. K. oraz "Stowarzyszenie [...]" z siedzibą w K., które dopuszczone zostało do udziału w postępowaniu na prawach strony na podstawie postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego z [...] grudnia 2009 r. nr [...].
W następstwie ponownego rozparzenia sprawy decyzją z [...] maja 2010 r. Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. utrzymało swoje poprzednie rozstrzygnięcie w mocy.
Wskazując na istotę postępowania wznowieniowego, organ wywodził, iż warunkiem uwzględnienia wniosku o wznowienie postępowania z przyczyn określonych w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. jest ustalenie, że nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody nie znane organowi który wydał decyzje były dla rozpoznawanej sprawy istotne. W sprawie zaś zakończonej ostateczną decyzją z [...] listopada 1999 r. taka sytuacja nie ma miejsca, gdyż fakt uzyskania odszkodowania przez jedną ze spadkobierczyń przeddekretowego właściciela nieruchomości przy ul. [...], nie ma istotnego znaczenia dla oceny legalności (zgodności z prawem ) orzeczenia Prezydium Rady Narodowej w W. z [...] listopada 1954 r. Kwestia ta, zdaniem Kolegium, nie ma w ogóle związku z oceną zgodności z prawem orzeczenia administracyjnego z [...] listopada 1954 r., dokonaną w decyzji Kolegium z [...] listopada 1999 r. Wypłata odszkodowania za utraconą nieruchomość może zostać uwzględniona dopiero w postępowaniu o przyznanie użytkowania wieczystego przedmiotowego gruntu. W toku zaś postępowania nadzorczego zakończonego ww. decyzją, organ dokonał jedynie oceny wydanego orzeczenia w oparciu o przesłanki wadliwości, określone w art. 156 § 1 pkt 1-6 k.p.a., które mają charakter materialnoprawny. Konkludując Kolegium uznało, że wnioskodawcy nie wykazali żadnych nowych okoliczności sprawy, które mogłyby poskutkować zmianą wydanej w 1999 r. decyzji nadzorczej. Nie stwierdzono także we wznowionym postępowaniu aby wypłata jednej z następczyń prawnych dawnego właściciela części odszkodowania za nieruchomość poskutkowała wadliwością podjętej decyzji nadzorczej. Zatem odmowa uchylenia decyzji z listopada 1999 r. była w ocenie składu orzekającego Kolegium w pełni uzasadniona. Organ wyjaśnił jednocześnie, iż kodeksowe podstawy wznowienia postępowania są wyliczone wyczerpująco, a wyjście poza nie jest rażącym naruszeniem prawa, będącym podstawą stwierdzenia nieważności decyzji. Artykuł 151 § 1 pkt 1 k.p.a. stanowi zaś expressis verbis, iż w przypadku ustalenia braku podstaw określonych w art. 145 § 1 k.p.a. organ podejmuje decyzję odmawiającą uchylenia decyzji dotychczasowej, co miało miejsce w niniejszej sprawie.
Na powyższą decyzję skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnieśli A. N., A. K. i "Stowarzyszenie [...]" z siedzibą w K. Skarżący zarzucili decyzji Kolegium naruszenie art. 8 dekretu z dnia 26 października 1945 r. przez jego niezastosowanie w zw. z art. 7 ust. 2 dekretu przez jego błędną interpretację co doprowadziło do błędnego ustalenia, że roszczenie z art. 8 dekretu o odszkodowanie za budynki, spełnione dopiero [...] lutego 1966 r. wydaniem ostatecznej decyzji Komisji Rozpatrywania Roszczeń Zagranicznych Stanów Zjednoczonych nr [...] i wypłacenie odszkodowania jednej z trzech spadkobierców nieruchomości przy ul. [...], a następnie decyzji Ministra Finansów z [...] września 2009 r. potwierdzającej następczy ipso iure skutek wypłaty odszkodowania, polegający na przejęciu przez Skarb Państwa udziału w wysokości 1/3 w tej nieruchomości w części za którą wypłacono odszkodowanie, nie ma wpływu na ocenę legalności orzeczenia Prezydium Rady Narodowej w W. z [...] listopada 1954 r.
Ponadto zarzucili oni decyzji naruszenie art. 77 k.p.a przez jego niezastosowanie w takim zakresie w jakim organ miał obowiązek w celu rozpoznania istoty sprawy wystąpić do Ministra Finansów o kopie dokumentacji Foreign Claims Settlements Commission of the United States oraz Treaty Section Criminal, Security and Treaty Law Division Department of Foreign Affairs and International Trade of Canada w zakresie rozstrzygnięcia czy odszkodowanie za pozostałe 2/3 nieruchomości zostało zapłacone R. K. oraz E. R. – dzieciom I. R. i S. S. Zdaniem skarżących przy wydawani decyzji doszło również do naruszenia art. 28 k.p.a. przez jego niezastosowanie i utrzymanie w mocy decyzji Kolegium z [...] listopada 1999 r. wydanej na podstawie żądania F. S., która nie miała legitymacji czynnej jako strona w postępowaniu administracyjnym. Skarżący wywodzili, iż inicjatorka postępowania nadzorczego, ani nikt z jej wstępnych, jak również jej mąż – A. S. nigdy nie składali wniosku o przyznanie własności czasowej, co wyłącza ją z kręgu osób legitymowanych jako strona w niniejszej sprawie. Jej roszczenie o przyznanie prawa własności czasowej wygasło zatem z uwagi na niezłożenie ww. wniosku w terminie określonym w art. 7 dekretu.
W oparciu o tak sformułowane zarzuty wnieśli oni o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz utrzymanej przez nią w mocy decyzji z [...] grudnia 2009 r., a także nadzorczej decyzji Kolegium z [...] listopada 1999 r.
W odpowiedzi na skargi Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o ich oddalenie, podtrzymując argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji.
Postanowieniem z dnia 3 września 2010 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na postawie art. 111 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). połączył objęte ww. skargami sprawy w celu ich wspólnego rozpoznana i rozstrzygnięcia oraz prowadzenia pod jedną sygnaturą I SA/Wa 1335/10.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. W ramach sprawowanej kontroli sądowej sąd administracyjny bada, czy zaskarżona decyzja nie narusza prawa materialnego oraz przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.
Rozpoznając sprawę w ramach tych kryteriów stwierdzić należy, że skarga jest nieuzasadniona, gdyż zaskarżona decyzja nie narusza prawa, a Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. rozstrzygając sprawę nie uchybiło zasadom i przepisom postępowania administracyjnego.
Postępowanie zakończone zaskarżoną decyzją toczyło się w trybie wznowienia postępowania administracyjnego, zainicjowanego wnioskiem A. N. i A. K. z [...] maja 2008 r., a jego przedmiotem była ostateczna decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z [...] listopada 1999 r. nr [...] stwierdzająca nieważność orzeczenia Prezydium Rady Narodowej z [...] listopada 1954 r. odmawiającego przyznania w trybie przepisów dekretu z dnia 26 października 1945 r. - o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz. U. Nr 50 poz. 279), prawa własności czasowej gruntów nieruchomości [...] położonej przy ul. [...] (obecnie ul. [...]) następcom prawnym jej przeddekretowego właściciela.
Przyczyn uzasadniających wznowienie postępowania w sprawie i wyeliminowania w tym trybie ostatecznej decyzji nadzorczej Kolegium z [...] listopada 1999 r. wnioskodawcy upatrywali w wypłaconej w 1966 r. przez Rząd Stanów Zjednoczonych jednej ze spadkobierczyń dawnego właściciela nieruchomości odszkodowania odpowiadającego 1/3 wartości utraconej nieruchomości, w ramach realizacji tzw. umowy indemnizacyjnej, tj. układu między Rządem Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej i Rządem Stanów Zjednoczonych Ameryki dotyczącym roszczeń obywateli Stanów Zjednoczonych zawartego w Waszyngtonie dniu 16 listopada 1960 r. (tekst układu opublikowany jest na stronach internetowych MSZ: www.msz.gov.pl/bpt/documents/15779.pdf). W ramach tej umowy rząd Stanów Zjednoczonych, w zamian za przekazaną przez stronę polską określoną w niej kwotę pieniężną (40.000.000 USD) na zaspokojenie roszczeń swoich obywateli i osób prawnych przejął na siebie całkowitą odpowiedzialność za wypłatę odszkodowań za znacjonalizowane mienie. Skutkiem czego strona polska (po spełnieniu warunków wypłaty ww. globalnej kwoty) zwolniona była z obowiązku zaspokajania roszczeń wynikających z przejęcia przez Państwo mienia takich osób, dokonanego na podstawie ustaw, dekretów i innych zarządzeń ograniczających lub uszczuplających prawa i interesy związane lub odnoszące się do mienia. Osoby ubiegające się w ramach realizacji tej umowy o odszkodowanie składały przy tym oświadczenie o zrzeczeniu się roszczeń do nieruchomości. Zdaniem wnioskodawców uzyskanie przez jednego ze spadkobierców odszkodowania odpowiadającego 1/3 wartości utraconej nieruchomości (27.400 USD), stanowi przesłankę z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., uzasadniającą uchylenie decyzji Kolegium, stwierdzającej nieważność orzeczenia dekretowego z 1954 r.
Po wznowieniu postępowania i przeprowadzeniu w trybie art. 149 § 2 k.p.a. postępowania co do przyczyn wznowienia Samorządowe Kolegium w W. oceniło, iż wskazywane przez strony okoliczności nie stanowią przesłanki, o której mowa w art. 145 § 1 k.p.a., a tym samym w oparciu o art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a. odmówiło uchylenia swojej ostatecznej decyzji z [...] listopada 1999 r.
Zasadnicze zatem znaczenie dla oceny legalności zaskarżonego rozstrzygnięcia ma ustalenie czy wskazane przez A. N. i A. K. we wniosku o wznowienie postępowania okoliczności dotyczące wypłaty odszkodowania za nieruchomość (w części odpowiadającej jego udziałowi w prawie własności nieruchomości jako jednemu ze spadkobierców dawnego właściciela) stanowi okoliczność, o której mowa w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., uzasadniającą wznowienie postępowania zakończonego ostateczną decyzją orzekającą o stwierdzeniu nieważności orzeczenia wydanego na podstawie przepisu art. 7 ust. 2 dekretu z dnia 26 października 1945 r.
Artykuł 145 § 1 pkt 5 k.p.a stanowi, iż w sprawie zakończonej decyzją ostateczna wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję. W świetle tego przepisu aby określone okoliczności faktyczne lub dowody, mogły stanowić podstawą do wydania we wznowionym postępowaniu administracyjnym merytorycznej decyzji w oparciu o przepis art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a., a więc orzeczenia o uchyleniu decyzji dotychczasowej i rozstrzygnięcia ponownie sprawy co do istoty, bądź wydania w oparciu o § 2 tego artykułu decyzji stwierdzającej wydanie zaskarżonej decyzji z naruszeniem prawa, muszą zostać spełnione łącznie następujące warunki: przywoływane okoliczności lub dowody istnieć musiały w dniu wydania ostatecznej decyzji (w rozpoznawanej sprawie decyzji nadzorczej); muszą być one nowe w tym sensie, że nie były znane organowi w chwili wydania ostatecznej decyzji; ujawnić się muszą po jej wydaniu; a ponadto muszą być one istotne dla sprawy (w niniejszym przypadku sprawy stwierdzenia nieważności orzeczenia dekretowego), a zatem winny mieć wpływ na jej rozstrzygnięcie, tj. mogłyby spowodować wydanie decyzji o odmiennej treści niż decyzja dotychczasowa, gdyby były znane organowi. Brak spełnienia choćby jednego z tych warunków oznacza, że dowód lub okoliczność, przywoływana we wniosku o wznowienie postępowania administracyjnego nie mogą zostać uznane za dowody bądź okoliczności faktyczne stanowiące przyczyny wznowienia postępowania administracyjnego, o których mowa w analizowanym przepisie.
Taka sytuacja miała miejsce w rozpoznawanej sprawie. Przywoływane bowiem przez wnioskodawców okoliczności związane z wypłatą odszkodowania za utraconą własność nieruchomości [...] jednej ze spadkobierczyń J. S., aczkolwiek są okolicznościami nowymi, istniejącymi w dacie wydania rozstrzygnięcia nadzorczego i nieznanymi Kolegium w dacie rozstrzygania sprawy to jednak nie mają one istotnego znaczenia dla podjętej w tym postępowaniu decyzji i dokonaną wówczas przez organ nadzoru oceną legalności orzeczenia dekretowego z [...] listopada 1954 r. Zważyć bowiem należy, że ocenę czy ujawnione po wydaniu decyzji okoliczności faktyczne, względnie nowe dowody, mają istotne znaczenie w konkretnej sprawie, a więc czy stanowią one przesłankę wznowieniową przewidzianą w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. dokonywać należy na tle przepisów stanowiących materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia wydanego w sprawie, której dotyczy żądanie wznowienia postępowania. W niniejszej sprawie jest to art. 7 ust. 2 dekretu o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy, który stanowiły podstawę prawną wyeliminowanego w postepowaniu nadzorczym orzeczenia Prezydium Rady Narodowej o odmowie przyznania następcom prawnym J. S. prawa własności czasowej gruntu nieruchomości [...] przy ul. [...]. Z przepisu tego wynika, że jedyną przesłanka odmowy przyznania dotychczasowemu właścicielowi nieruchomości (jego następcom prawnym) prawa własności czasowej gruntu był bark możliwości korzystania przez niego z gruntu ze względu na jego przeznaczenie przewidziane w planie zabudowy (obecnie planie zagospodarowania przestrzennego).
Skoro zatem art. 7 ust. 2 dekretu nie uzależniał wydania decyzji w przedmiocie przyznania dotychczasowemu właścicielowi prawa własności czasowej gruntu od okoliczności związanych z wypłatą odszkodowania za utraconą własność, tym samym jako zasadne ocenić należy stanowisko Kolegium, że wypłacenie takiego odszkodowania jednemu z następców prawnych byłego właściciela w ramach realizacji umowy indemnizacyjnej z 16 lipca 1960 r., nie mogło mieć istotnego znaczenia dla stwierdzenia nieważności wydanego w tym trybie orzeczenia administracyjnego z 1954 r. Okoliczności związane z wypłatą odszkodowania nie mogły bowiem obalić ustaleń organu nadzoru odnoszących się do barku przeciwskazań do uwzględnienia wniosku dekretowego, wynikających z przeznaczenia gruntu w obowiązującym wówczas planie zabudowy W., co uzasadniało ocenę, że orzeczenie Prezydium Rady Narodowej w W. rażąco narusza art. 7 ust. 2 dekretu, czego konsekwencją było stwierdzenie jego nieważności z przyczyn opisanych w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.
Podkreślić przy tym należy, że w postępowaniu nadzorczym zakończonym decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z [...] listopada 1999 r., którego wznowienia domagali się skarżący, organ oceniał jedynie czy orzeczenie administracyjnym z 1954 r. już w dacie jego podejmowania dotknięte było kwalifikowana wadą prawną wskazaną w art. 156 § 1 k.p.a. Nie rozstrzygał on natomiast o przyznaniu w trybie dekretu warszawskiego następcom prawnym byłego właściciela prawa własności czasowej (użytkowania wieczystego) gruntu nieruchomości położonej przy ul [...]. W sprawie istotne jest również to, że postępowanie powyższe nie zostało zainicjowane wnioskiem osoby, która uzyskała odszkodowanie w związku realizacją umowy indemnizacyjnej (M. F. vel M. W.) ani jej następców prawnych (A.W., S. W.). Tym samym wygaśnięcie jej roszczeń do nieruchomości z mocy postanowień ww. umowy indemnizacyjnej, stanowiące konsekwencję uzyskania odszkodowania na podstawie decyzji Komisji Rozpatrywania Roszczeń Zagranicznych Stanów Zjednoczonych nr [...], nie pozbawiało pozostałych następców prawnych J. S., w tym F. S., będącej następcą prawnym A. S. (vide post. Sądu Rejonowego W. z [...].01.1987 r. [...]), który z kolei współdziedziczył po J. S. (vide post. Sądu Rejonowego W. z [...].11.1998 r. [...]) do skutecznego uruchomienia tego postępowania, a tym samym zbadania przez organ nadzorczy legalności orzeczenia administracyjnego z [...] listopada 1954 r. orzekającego o prawach tych następców. To zaś oznacza, że okoliczność ta pozostaje bez związku z przeprowadzonym w 1999 r. postępowaniem nadzorczym, a tym samym nie budzi wątpliwości Sądu, że nie może ona stanowić przesłanki, o której mowa w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., uzasadniającej wznowienia postępowania w sprawie zakończonej ostateczną decyzją stwierdzająca nieważność ww. orzeczenia dekretowego. Nie każde wszak nowe okoliczności faktyczne lub dowody, które po wydaniu decyzji i uzyskaniu przez nią przymiotu ostateczności wyszły na jaw, mogą stanowić podstawy wznowienia postępowania, a tylko te, które są istotne dla sprawy, to znaczy takie, które mogłyby wpłynąć na rozstrzygnięcie gdyby organ znał w momencie podejmowania decyzji (por. wyrok NSA z 7.02.2007 r. sygn. akt I OSK 429/06 Lex nr 348005).
Ustalenie w toku wznowionego postępowania administracyjnego prowadzonego w trybie art. 149 § 2 k.p.a., iż przesłanka stanowiąca podstawę wznowienia postępowania w rzeczywistości nie zaistniała, obligowało organ prowadzący to postępowanie do wydania w oparciu o art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a. decyzji odmawiającej uchylenia decyzji dotychczasowej. W tym stanie rzeczy zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W., utrzymująca w mocy własne rozstrzygnięcie z [...] grudnia 2009 r., wydane w oparciu o ww. przepis nie narusza prawa.
Podnoszone natomiast w skargach zarzuty dotyczące naruszenia przez organ art. 8 dekretu z dnia 26 października 1945 r. poprzez jego niezastosowanie w zw. z art. 7 ust. 2 dekretu są o tyle nieuzasadnione, że przyznane przez Komisję Rozpatrywania Roszczeń Zagranicznych Stanów Zjednoczonych odszkodowanie za utracone mienie nie jest odszkodowaniem, przewidzianym w art. 8 dekretu. Powodem zaś wyeliminowania z obrotu prawnego w postępowaniu nadzorczym orzeczenia dekretowego z 1954 r. nie był brak wypłaconej rekompensaty za odjętą własność, ale jak już wyżej wskazano rażące naruszenie art. 7 ust. 2 dekretu, polegające na niezastosowaniu się organu administracji publicznej do zawartej w tym przepisie normy prawnej.
Za chybiony również uznać zarzut naruszenia przez organ w toku prowadzonego postępowania art. 77 k.p.a. Skoro bowiem okoliczności związane z wypłatą w oparciu o umowę indemnizacyjną odszkodowania jednej z następców pranych danego właściciela nieruchomości nie stanowiły istotnej, w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., okoliczności faktycznej uzasadniającej wznowienie postępowania w sprawie zakończonej nadzorczą decyzją Kolegium z [...] listopada 1999 r., to tym samym prowadzenie we wznowionym postepowaniu administracyjnym postępowania wyjaśniającego w celu ustalenia czy inni spadkobiercy, posiadający obywatelstwo krajów, z którymi władze PRL zawarły umowy indemnizacyjne (m.in. Kanady) uzyskały odszkodowanie, nie miło znaczenia prawnego przy ustaleniu faktu zaistnienia podstaw do wznowienia postępowania administracyjnego w sprawie zakończonej ww. decyzją nadzorczą.
Wbrew zarzutom skargi organ nie naruszył również w toku postępowania wznowieniowego art. 28 k.p.a., którego to naruszenia skarżący upatrują w jego niezastosowaniu przy ocenie legitymacji F. S. do występowania z wnioskiem o stwierdzenie nieważności orzeczenia dekretowego. Wskazać bowiem należy, że oceny takiej organ mógł dokonać dopiero po pozytywnej weryfikacji zaistnienia przesłanek wznowienia postępowania, która umożliwiłaby przejście do kolejnego etapu postępowania wznowieniowego tj. rozpoznania sprawy co do jej istoty (art. 149 § 2 in fine k.p.a.). Tymczasem w rozpoznawanej sprawie wznowione postępowanie zakończyło się na etapie badania zaistnienia przyczyny wznowienia postępowania administracyjnego. Rozstrzygnięcie to ma więc charakter wyłącznie procesowy, co oznacza, że w toku postępowania poprzedzającego jego podjęcie nie mogło dojść do merytorycznego ponownego rozpoznania sprawy zakończonej decyzją nadzorczą w jej całokształcie, a więc również w kontekście oceny legitymacji inicjatorki postępowania nieważnościowego. W tym stanie rzeczy zarzut braku dokonania na tym etapie postępowania oceny legitymacji F. S. do zainicjowania postępowaniu nadzorczego w sprawie orzeczenia z 1954 r. nie ma zdaniem Sądu usprawiedliwionych podstaw.
Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło