I SA/Wa 1336/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Dariusz Pirogowicz Sędziowie: Sędzia WSA Przemysław Żmich (spr.) Sędzia WSA Elżbieta Lenart po rozpoznaniu w dniu 2 lutego 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi M. P. na postanowienie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] lipca 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy sprostowania decyzji oddala skargę. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, po rozpatrzeniu zażalenia M. P., postanowieniem z [...] lipca 2017 r. nr [...] utrzymał w mocy postanowienie Prezesa Agencji Nieruchomości Rolnych z [...] października 2016 r. nr [...] o odmowie sprostowania decyzji Naczelnika Gminy [...] z[...] października 1976 r. nr [...] orzekającej o przejęciu od A. B. i M. B. gospodarstwa rolnego o pow. [...] ha, położonego w D., w zakresie przypadającego M. P. udziału w tym gospodarstwie oraz należnej jej kwoty. Zaskarżone postanowienie zostało wydane w następującym stanie sprawy. Prezes Agencji Nieruchomości Rolnych postanowieniem z [...] października 2016 r., po rozpoznaniu wniosku M. P., odmówił sprostowania decyzji Naczelnika Gminy [...] z [...] października 1976 r. nr [...] orzekającej o przejęciu od A. B. i M. B. gospodarstwa rolnego o pow. [...] ha, położonego w D., w zakresie przypadającego wnioskodawczyni udziału w tym gospodarstwie oraz należnej jej kwoty spłaty. Zażalenie na postanowienie Prezesa Agencji Nieruchomości Rolnych z [...] października 2016 r. wniosła dawna współwłaścicielka przejętego gospodarstwa - M. P. (nazwisko rodowe B.- odpis skrócony aktu małżeństwa nr [...]). Skarżąca podniosła, że organ I instancji niezasadnie odmówił sprostowania decyzji z [...] października 1976 r., w sytuacji, gdy oczywistość omyłki (w zakresie określonych udziałów) potwierdza postanowienie Sądu Rejonowego w O. z [...] maja 1976 r. sygn. akt [...] o stwierdzeniu nabycia spadku po S. B. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi postanowieniem z [...] lipca 2017 r. nr [...] utrzymał w mocy postanowienie Prezesa Agencji Nieruchomości Rolnych z [...] października 2016 r. nr [...]. W uzasadnieniu organ wskazał, że zgodnie z art. 113 § 1 Kpa organ administracji publicznej może na żądanie strony prostować w drodze postanowienia błędy pisarskie lub rachunkowe oraz inne oczywiste omyłki w wydanych przez siebie decyzjach. Jednak o tym, czy konkretna niezgodność może zostać zakwalifikowana jako błąd pisarski, rachunkowy albo inna oczywista omyłka decyduje znaczenie tych błędów, omyłek z punktu widzenia sentencji i merytorycznego uzasadnienia decyzji. Nie jest bowiem dopuszczalne korygowanie w drodze sprostowania błędów i omyłek istotnych, których dopuszczono się w stosowaniu prawa. Minister zauważył, że M. P. domaga się sprostowania decyzji Naczelnika Gminy [...] z [...] października 1976 r. polegającego na: 1) skorygowaniu przyjętego przez Naczelnika udziału skarżącej w przejmowanym gospodarstwie rolnym. W ocenie wnioskodawczyni, sformułowanie "przejęto wartość 1/4 udziału Ob. M. B.", powinno brzmieć "przejęto wartość 1/2 udziału Ob. M. B. oraz 2) odpowiednim (do posiadanego udziału) zwiększeniu kwoty przyznanej jej spłaty. Strona podniosła, że oczywistość omyłki w określaniu jej udziału w gospodarstwie rolnym potwierdza postanowienie Sądu Rejonowego w O. z [...] maja 1976 r. o stwierdzeniu nabycia spadku po S. B. Z postanowienia tego wynika bowiem, że prawo do wchodzącego w skład spadku gospodarstwa rolnego nabyły A. B. i M. B. po 1/2 części. Zdaniem Ministra, podniesiona argumentacja oraz przedstawione dowody nie mogą stanowić podstawy do uwzględnienia wniosku strony. Dane, które miałyby podlegać skorygowaniu są istotne z punktu widzenia wyrażonego w decyzji z [...] października 1976 r. rozstrzygnięcia oraz jej uzasadnienia. Dane te decydowały bowiem o wysokości renty, która została przyznana A. B. oraz wysokości spłaty przyznanej M. B. (obecnie P.). Rozpatrzenie i sprawy zgodne z wnioskiem strony ingeruje zatem w znacznym stopniu w treść ustaleń zawartych w decyzji Naczelnika Gminy [...] z [...] października 1976 r.).l Wystąpienie ewentualnych omyłek w zakresie określenia udziałów współwłaścicielek w gospodarstwie rolnym nie jest ponadto oczywiste, gdyż gospodarstwo to zostało nabyte przez S. B. w drodze nadania w trakcie trwania małżeństwa z A. B. (por. orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej Wydział Rolnictwa i Leśnictwa we [...] z [...] marca 1956 r, nr [...],[...] czerwca 1970 r. nr[...] ,0 i [...] czerwca 1970 r. nr [...] o wykonaniu aktu nadania oraz odpis skrócony aktu małżeństwa nr [...]), a zatem mogło wejść w skład majątku wspólnego S. i A. małż. B. W konsekwencji, w skład spadku po S. B. mogło wejść nie całe gospodarstwo rolne, tylko [...] udziału w tym gospodarstwie. W tej sytuacji brak oczywistości popełnienia omyłki oraz to, że dotyczy ona danych istotnych, uniemożliwiają zastosowanie instytucji sprostowania. Od postanowienia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z [...] lipca 2017 r. nr [...] M. P. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła: 1) błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę wydanego postanowienia poprzez przyjęcie, że M. P. nie była współwłaścicielką [...] gospodarstwa rolnego, które było przedmiotem przejęcia z urzędu za spłatę pieniężną, podczas gdy z dokumentacji znajdującej się w aktach sprawy wynika, że skarżąca stała się współwłaścicielką gospodarstwa rolnego należącego do S. B. w udziale wynoszącym ...]; 2) błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę wydanego postanowienia poprzez przyjęcie, że dokonanie sprostowania stanowi ingerencję w treść ustaleń zawartych w decyzji z [...] października 1976 r. gdy z dokumentów znajdujących\ się w aktach sprawy oraz wszelkich dalszych czynności dokonywanych przez Skarb Państwa m. in. sprzedaży nieruchomości wynika, że wolą stron było przejęcie całości gospodarstwa rolnego, a więc [...] udziału skarżącej, a nie jak wskazano błędnie w treści decyzji – [...]. Wskazując na powyższe skarżąca wniosła o: 1) zmianę zaskarżonego postanowienia i poprzedzającego go postanowienia organu I instancji i orzeczenie zgodnie z żądaniem skarżącej; 2) zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego według norm przepisanych; 3) zwolnienie skarżącej od opłaty od skargi w całości, z uwagi na fakt, że skarżąca nie jest w stanie jej ponieść bez uszczerbku dla niezbędnego utrzymania siebie i rodziny. W uzasadnieniu skarżąca podała, że organ odmówił sprostowania udziałów, co jednak nastąpiło znacznie wcześniej, bo postanowieniem z [...] sierpnia 2011 r. sprostowano udziały w jakich nabycie nastąpiło. Skoro zatem z urzędu nastąpiło sprostowanie nabytych udziałów, to niezasadnym jest odmowa sprostowania kwoty należnej za przejęty udział. Decyzją z [...] października 1976 r. ustalono wartość przejmowanych gruntów na kwotę [...] zł oraz ustalono wartość [...] udziału w przejmowanych gruntach należących do M. P. na kwotę [...] zł. Po śmierci S. B. wchodzące w skład spadku gospodarstwo rolne obejmujące działki nr [...] i [...] odziedziczyły żona A. B. w [...] części i córka M. B. (obecnie [...]) w [...] części. Zdaniem skarżącej, decyzją z [...] października 1976 r. błędnie obliczono zatem spłatę pieniężną należną M. P. przyjmując [...] udziału, a nie [...], przejmując przy tym cały odziedziczony przez spadkobierczynię udział w gospodarstwie rolnym. Otrzymana zatem przez M. P. spłata była zaniżona o połowę. Na dzień dzisiejszy kwota [...] zł z 1976 r. jest równa kwocie [...] zł. Skoro bowiem S. B. był współwłaścicielem gruntów rolnych zabudowanych działek nr [...] w [...] części i nr [...] w [...] części, a zgodnie z postanowieniem o stwierdzeniu nabycia spadku skarżąca nabyła spadek w połowie, to skoro wartość gruntów dla [...] części działki nr [...] i [...] części działki nr [...] wyniosła [...] zł, to skarżąca winna otrzymać połowę kwoty, tj. [...] zł, a nie jak wskazano w decyzji –[...] zł. W ocenie skarżącej, zachowanie organu polegające na urzędowym sprostowaniu przejętego udziału, a z drugiej strony odmowie w ten sam sposób należnej spłaty narusza zasady prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów państwa. Wniosek o sprostowanie błędu polegającego na mylnym podaniu w treści decyzji udziału oraz kwoty, w jakim nastąpiło przejęcie na rzecz Skarbu Państwa gospodarstwa rolnego stanowi omyłkę pisarską, popełnioną w trakcie wypisywania jej treści bowiem w tym stanie nie odzwierciedla ona stanu określonego w pozostałej dokumentacji sprawy oraz we wpisach znajdujących się w księgach wieczystych. W odpowiedzi na skargę Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wniósł o jej oddalenie i jednocześnie podtrzymał prezentowane w sprawie stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga nie jest uzasadniona. Zgodnie z art. 113 § 1 Kpa organ administracji publicznej może z urzędu lub na żądanie strony prostować w drodze postanowienia błędy pisarskie i rachunkowe oraz inne oczywiste omyłki w wydanych przez ten organ decyzjach. Z powyższego przepisu wynika, że: 1) sprostowania omyłek, błędów może dokonać tylko organ, który wydał decyzję, której dotyczy wniosek o sprostowanie; 2) sprostowanie może dotyczyć tylko omyłek, błędów oczywistych, a zatem nieistotnych wad treści decyzji, które nie wpływają na kształt, zakres i wysokość przyznanych stronom w decyzji praw i obowiązków. Zdaniem Sądu, te warunki nie zostały w niniejszej sprawie spełnione. W dacie wydania postanowienia o odmowie sprostowania Prezes Agencji Nieruchomości Rolnych był rzeczowo właściwy w sprawach z zakresu przejęcia przez Skarb Państwa, za odpłatnością, gospodarstw rolnych [art. 58 ust. 2 ustawy z 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 2016 r. poz. 277 ze zm.) w zw. z art. 18 ustawy z dnia 11 kwietnia 2003 r. o kształtowaniu ustroju rolnego (Dz.U. z 2012 r. poz. 803 ze zm.) i art. 8 ustawy z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa (Dz. U. z 2016 r. poz. 1491)]. Prezes ANR nie jest władny do prostowania błędów innego organu, który nie istnieje - Naczelnika Gminy [...], który wydał decyzję z [...] października 1976 r. Sprostować błędy może tylko ten organ, który te błędy popełnił. Tylko organ, który prowadził postępowanie wyjaśniające w sprawie i wydał w tej sprawie decyzję objętą wnioskiem o sprostowanie może zweryfikować to, w jaki sposób procedował - zbierał, rozpatrywał i oceniał materiał dowodowy i jakie wnioski wyciągnął z tej analizy. Zatem tylko ten organ może ustalić, czy takie, a nie inne rozstrzygnięcie, jest wynikiem jego oczywistego błędu popełnionego przy pisaniu osnowy decyzji, czy też jego istotnego błędu w analizie stanu faktycznego i prawnego sprawy, który znalazł odzwierciedlenie w treści osnowy decyzji. Trafnie wskazał Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, że wnioskowany do sprostowania błąd polegający na przypisaniu M. P. udziału w [...] części przejętego mienia, zamiast [...] części odnosi się do meritum rozstrzygnięcia zawartego w pkt 11 decyzji z [...] października 1976 r. Sprostowanie tej decyzji zgodnie z żądaniem skarżącej spowodowałoby zmianę rozstrzygnięcia, o którym mowa w art. 16 ustawy z dnia 29 maja 1974 r. o przekazywaniu gospodarstw rolnych na własność Państwa za rentę i spłaty pieniężne (Dz. U. 21, poz. 118), a w konsekwencji miałoby wpływ na ustaloną wysokość renty dla A. B., którą zgodnie z rozstrzygnięciem zawartym w decyzji objętej wnioskiem o sprostowanie uzależniono od jej udziału we współwłasności przejmowanej nieruchomości. Zgodnie bowiem z art. 32 tej ustawy decyzja o przejęciu nieruchomości za rentę stanowiła podstawę do ustalenia prawa do renty i jej wysokości. Decyzja ta była wiążąca dla organów rentowych oraz organów odwoławczych w postępowaniu rentowym. W konsekwencji sprostowanie przedmiotowej decyzji zmieniłoby także rozstrzygnięcie dotyczące przyznanej M. B. wysokości spłaty pieniężnej (art. 16 ust. 4 tej ustawy). W trybie rektyfikacji decyzji z art. 113 § 1 Kpa nie podlegają zaś sprostowaniu błędy i omyłki istotne, których dopuszczono się przy wydaniu decyzji, a więc odnoszące się m.in. do ustalenia stanu faktycznego sprawy, czy subsumpcji określonego stanu faktycznego pod określoną normę prawną. Błędy istotne, dotyczące meritum sprawy podlegają bowiem usunięciu poprzez wnoszenie środków odwoławczych w administracyjnym toku instancji. Biorąc powyższe pod uwagę Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.) orzekł, jak w sentencji.