I SA/Wa 1338/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Lenart (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Jolanta Dargas Sędzia WSA Bogdan Wolski Protokolant Ewelina Dębna po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 grudnia 2009 r. sprawy ze skarg Prezydenta W. i [...] Towarzystwa [...] na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2008 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości oddala skargi. Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] lipca 2008 r. nr [...], po rozpatrzeniu odwołania Prezydenta Miasta W. od decyzji Starosty P. z dnia [...] lutego 2008 r. nr [...], orzekającej o zwrocie wywłaszczonej nieruchomości położonej w W. przy ulicy [...] - utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W toku postępowania administracyjnego ustalono następujący stan faktyczny: Naczelnik Dzielnicy W. decyzją z dnia [...] kwietnia 1978 r. nr [...] wywłaszczył na rzecz Skarbu Państwa nieruchomość stanowiącą działkę gruntu oznaczoną nr [...], z przeznaczeniem pod budowę osiedla mieszkaniowego U., zgodnie z decyzją lokalizacyjną numer [...] z dnia [...] czerwca 1973 r. wydaną na wniosek Urzędu Dzielnicowego W. Wydział Architektury i Gospodarki Komunalnej z dnia [...] września 1974 r. Wnioskiem z dnia 13 marca 2000 r. A. K. (spadkobierczyni byłej właścicielki) wystąpiła o zwrot części wywłaszczonej nieruchomości - jako nie wykorzystanej na cel wywłaszczenia. Mając na uwadze uchwałę składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 maja 2003 r. sygn. akt OPS 1/03, zgodnie z którą sprawy o zwrot wywłaszczonych nieruchomości, które są własnością miasta, prezydent tego miasta jako organ wykonawczy miasta i reprezentujący je na zewnątrz oraz jako pracownik urzędu miasta, a jednocześnie sprawujący funkcję starosty, podlega wyłączeniu na podstawie art. 24 § 1 pkt 1 i 4 kpa - Wojewoda [...] postanowieniem nr [...] z dnia [...] grudnia 2005 r. wyznaczył z urzędu Starostę P. jako organ właściwy do załatwienia przedmiotowej sprawy. Starosta P. decyzją nr [...] z dnia [...] lutego 2008 r. orzekł o zwrocie nieruchomości położonej w W. przy ulicy [...], na rzecz A. K. (spadkobierczyni byłej właścicielki) - jako niewykorzystanej na cel wywłaszczenia. Jednocześnie zobowiązał ją do zwrotu na rzecz Miasta W. zwaloryzowanego odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość w kwocie [...] zł. Starosta stwierdził, że cel wywłaszczenia ww. nieruchomości został określony jako budowa osiedla mieszkaniowego U. Zgodnie z planem realizacyjnym nr [...] z dnia [...] grudnia 1977 r. część przedmiotowej nieruchomości została przeznaczona pod publiczne obiekty sportowe dla mieszkańców Dzielnicy U. Następnie w dniu 8 kwietnia 1991 r. część nieruchomości o powierzchni 4300 m² wraz z dwoma budynkami przeznaczonymi do generalnego remontu, została oddana "U." na wykonanie ośrodka sportowego. Zaś uchwałą nr [...] z dnia [...] października 2002 r. Rada Gminy W. wyraziła zgodę na wydzierżawienie przedmiotowego gruntu w trybie bezprzetargowym na rzecz U. w celu rozbudowania ośrodka sportowo - rekreacyjnego. Podczas przeprowadzonych w dniu 17 grudnia 2007 r. oględzin nieruchomości Starosta stwierdził, że na działce nr [...] znajduje się kryty kort tenisowy oraz niezamieszkały, zdewastowany budynek będący wcześniej własnością poprzedniej właścicielki. W związku z tym uznał, że na wywłaszczonym gruncie w ustawowym terminie nie zrealizowano celu wywłaszczenia. Oddając grunt w 1991r. (13 lat od daty wywłaszczenia) U., prawdopodobnie oczekiwano na budowę ośrodka sportowego z prawdziwego zdarzenia. Tymczasem dzierżawca jedynie na części przedmiotowej nieruchomości rozpostarł nadmuchiwany balon przeznaczony na kryty kort tenisowy i prowadzi go w celach komercyjnych. Wywłaszczony budynek nie został wyremontowany ani zmodernizowany, znajduje się w opłakanym stanie, wokół niego panuje bałagan. Starosta powołał też wyrok Sądu Najwyższego z dnia 6 marca 2002 r. sygn. akt. III RN 11/2001, w którym Sąd Najwyższy stwierdził, że rozpoczęcie prac związanych z realizacją celu polegającego na wybudowaniu obiektu musi wiązać się z konkretnymi robotami i nakładami inwestycyjnymi wskazującymi na wykonanie takiego obiektu budowlanego. Ponadto wskazał, iż znowelizowana z dniem 22 września 2004 r. ustawa o gospodarce nieruchomościami wprowadziła do przepisów dotyczących zwrotu wywłaszczonych nieruchomości ramy czasowe zakończenia inwestycji: 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna. Określenie tej daty oznacza, iż podmiot, na rzecz którego dokonano wywłaszczenia jest zobowiązany do zrealizowania celu wywłaszczenia właśnie w tym terminie. Jeżeli pomimo upływu 10 lat od daty wywłaszczenia cel nie został zrealizowany, wówczas nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. W takim przypadku poprzedni właściciel może skutecznie żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. Ustawodawca nie przewidział żadnych dodatkowych, nadzwyczajnych okoliczności uzasadniających odmowę zwrotu po spełnieniu przesłanek, o których mowa w art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Dodał, że w niniejszej sprawie nie ma również zastosowania art. 229 a ustawy o gospodarce nieruchomościami, ponieważ korty tenisowe wybudowane na zwracanej nieruchomości w celach komercyjnych nie stanowiły w dniu 12 kwietnia 1978 r. tj. w dacie wywłaszczenia, celu publicznego. Jeśli zatem nie stanowiły celu publicznego, nie mogły stanowić przesłanki niezbędnej do wywłaszczenia nieruchomości. Zgodnie z wypisem i wyrysem z miejscowego planu ogólnego zagospodarowania przestrzennego W. zatwierdzonym uchwałą [...] z dnia [...] września 1992 r. Rady W., obowiązującym od dnia 29 października 1992 r. do dnia 31grudnia 2003r. - nieruchomość położona była w obszarze MU-25 o funkcjach mieszkaniowo-usługowych. Zatem osoba uprawniona ma możliwość zagospodarowania zwracanego gruntu zgodnie z zapisami ww. planu. Od decyzji tej odwołanie złożył Prezydent W. – wnosząc o uchylenie przedmiotowej decyzji. Po rozpoznaniu odwołania, Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] lipca 2008 r. nr [...], utrzymał w mocy decyzję Starosty P. z dnia [...] lutego 2008 r. nr [...], orzekającą o zwrocie wywłaszczonej nieruchomości położonej w W. przy ulicy [...]. Podniósł, że nieruchomość, będącej przedmiotem postępowania zwrotowego, zgodnie z planem realizacyjnym nr [...] z dnia [...] grudnia 1977 r. została przeznaczona pod obiekty sportowe. Na działce tej znajduje się kryty kort tenisowy w postaci nadmuchiwanego balonu oraz niezamieszkały budynek przeznaczony do remontu. Przedmiotowy teren jest w posiadaniu U., które w dniu 8 kwietnia 1991 r. otrzymało go na wykonanie ośrodka sportowego. Ponadto nieruchomość jest objęta 3 letnią umową dzierżawy zawartą z ww. Towarzystwem, a jej treścią jest wykorzystanie nieruchomości na cele sportowo – rekreacyjne. W myśl art. 136 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościami poprzedni właściciel lub jego spadkobiercy mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli stosownie do przepisu art. 137 stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Zgodnie z art. 137 ust. 1 nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu jeżeli: 1) pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo, 2) pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany. W związku z tym Wojewoda uznał, że cel wywłaszczenia nie został zrealizowany w ww. terminie i nieruchomość podlega zwrotowi na rzecz spadkobierczyni poprzedniej właścicielki. Dodał, iż zgodnie z poglądem prezentowanym przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 22 marca 2006 r., sygn. akt I OSK 623/2005, zwrot nieruchomości możliwy jest w sytuacji, gdy jej zagospodarowanie jest nietrwałe, tzn. tego rodzaju, że daje się usunąć. Natomiast, w przypadku, jeżeli zagospodarowanie ma charakter trwały, to wtedy zwrot nieruchomości jest niemożliwy. W przedmiotowej sprawie przeszkoda do zwrotu w postaci trwałego zagospodarowania terenu nie występuje. Część nieruchomości jest wykorzystywana jako obiekt sportowy w postaci boiska do tenisa ziemnego, jednak jej zagospodarowanie - nadmuchiwany balon - jest tego rodzaju, że nie przeszkadza w zwrocie, nie jest bowiem zagospodarowaniem trwałym. W związku z tym Wojewoda [...] stwierdził, iż decyzja Starosty P. jest prawidłowa. Skargę na decyzję Wojewody [...] do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. złożył Prezydent W. oraz U. – wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Starosty P. Prezydent W. w uzasadnieniu skargi - powołując się na decyzję nr [...] z dnia [...] czerwca 1973 r. o ustaleniu lokalizacji inwestycji oraz na plan realizacyjny z dnia [...] grudnia 1977 r. - podniósł, że nieruchomość stanowiąca część dawnej działki nr [...] została przeznaczona pod obiekty sportowe, a wiec cel wywłaszczenia został zrealizowany. Nieruchomość spełnia swoją rolę sportową i rekreacyjną, a poza tym sposób jej wykorzystania (nadmuchiwany balon) uniemożliwia jej zwrot. Również U. podnosiło, że w 1991 r. nieruchomość została mu przekazana w użytkowanie na cele sportowo-rekreacyjne, jej zagospodarowanie ma charakter trwały – w związku z tym nie jest możliwy jej zwrot. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wnosił o jej oddalenie podtrzymując w całości argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że kontrola sądowo – administracyjna sprowadza się do zbadania, czy organy wydając zaskarżoną decyzję nie naruszyły przepisów prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Ocena dokonywana jest według stanu faktycznego i prawnego na dzień wydania decyzji, na podstawie materiału dowodowego zebranego w toku postępowania administracyjnego. Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych kryteriów stwierdzić należy, że skargi nie zasługują na uwzględnienie - ponieważ zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2008 r. utrzymująca w mocy decyzję Starosty P. z dnia [...] lutego 2008 r., orzekającą o zwrocie nieruchomości położonej w W. przy ulicy [...]. Postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie toczyło się w trybie art. 136 i art. 137 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2000 r. Nr 46, poz. 543 ze zm.), zwanej dalej "ustawą". Zgodnie z art. 136 ust. 3 ustawy poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli stosownie do art. 137, stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Z przepisu tego jednoznacznie wynika, że pojecie "zbędności na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu " nie może być rozumiane tak, jak w języku potocznym lub też na gruncie poprzednio obowiązujących przepisów ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, albowiem ustawodawca odsyła do art. 137, w którym zawarł definicję legalną tego pojęcia. Stosownie do ust.1 tego przepisu nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu, albo pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany. W sprawach zwrotu wywłaszczonych nieruchomości istotne jest zatem to, czy w określonym przedziale czasowym rozpoczęto prace związane z realizacją celu wywłaszczenia lub, czy po upływie określonego czasu cel ten został zrealizowany. Natomiast ust. 2 tego art. przewiduje, że jeżeli cel wywłaszczenia został zrealizowany tylko na części wywłaszczonej nieruchomości, zwrotowi podlega pozostała część. W niniejszej sprawie Sąd w całości podzielił stanowisko i argumentację organów orzekających w sprawie odnośnie tego, że przedmiotowa nieruchomość stała się zbędna na cel wywłaszczenia. Nieruchomość stanowiąca część dawnej działki nr [...], będąca przedmiotem postępowania zwrotowego, w dacie jej nabycia przez Skarb Państwa objęta była planem ogólnym zagospodarowania przestrzennego U. i była wówczas przeznaczony pod publiczne obiekty sportowe dla mieszkańców Dzielnicy U. Z akt sprawy jednoznacznie wynika, iż ww. część wywłaszczonej nieruchomości nie została dotychczas zagospodarowana na cel wywłaszczenia. Nie została wydana żadna decyzja zezwalająca na jakąkolwiek budowę na przedmiotowej działce, a oględziny terenu przeprowadzone przez organ stwierdziły, iż na działce znajduje się kryty kort tenisowy w postaci nadmuchiwanego balonu oraz niezamieszkały budynek przeznaczony do remontu. Bezspornym jest też fakt, że przedmiotowy teren otrzymało U. dopiero w dniu 8 kwietnia 1991 r. – a więc 13 lat od daty wywłaszczenia. W związku z tym cel wywłaszczenia nie został zrealizowany w ww. terminie i nieruchomość podlega zwrotowi na rzecz spadkobierczyni poprzedniej właścicielki. W niniejszej sprawie przeszkoda do zwrotu w postaci trwałego zagospodarowania terenu nie występuje - o czym świadczy materiał dowodowy sprawy. Sąd pragnie również zauważyć, że jedyną właścicielką przedmiotowej nieruchomości była M. D.. K. D. - w decyzji Naczelnika Dzielnicy W. z dnia [...] kwietnia 1978 r. orzekającej o wywłaszczeniu nieruchomości i ustaleniu odszkodowania - otrzymał tyko połowę odszkodowania za zabudowania znajdujące się na gruncie. Ponieważ w powyższej sprawie spełnione zostały wymogi określone w art. 137 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami skutkujące zwrotem nieruchomości, dlatego też Sąd uznał, że stanowisko organów stwierdzające, iż wnioskowana nieruchomość podlega zwrotowi na rzecz uprawnionej osoby jest prawidłowe. Organy orzekające w sprawie wnikliwie, rzetelnie i wszechstronnie rozpatrzyły stan faktyczny sprawy oraz wyczerpująco i szczegółowo wyjaśniły motywy, jakimi się kierowały przy rozstrzyganiu sprawy, uzasadniły też przekonująco swoje decyzje - a Sąd w całości podzielił ich stanowisko. Ponadto Sąd wziął pod uwagę okoliczność, że U. nie ma obecnie żadnego tytułu prawnego do przedmiotowej nieruchomości – zgodnie z treścią umowy dzierżawy z dnia [...] maja 2008 r. , która w § 2 pkt. 5 stanowi, że: "W razie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości umowa dzierżawy wygasa z upływem trzech miesięcy od dnia, w którym decyzja o zwrocie wywłaszczonej nieruchomości stała się ostateczna". Ponieważ okres ten upłynął (po wniesieniu skargi do Sądu) i nie została zawarta żadna inna umowa – zatem U. straciło tym samym przymiot strony niniejszego postępowania. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.), Sąd orzekł jak w sentencji.