I SA/Wa 1338/24
WyrokWSA w Warszawie2024-08-28
Skład orzekający: Małgorzata Boniecka-Płaczkowska, Łukasz Trochym, Justyna Wtulich-Gruszczyńska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy możliwe jest przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego na zasadach obowiązujących do 31 grudnia 2023 r. w przypadku, gdy wniosek o świadczenie został złożony po tej dacie, ale wniosek o ustalenie stopnia niepełnosprawności został złożony przed tą datą?Ratio decidendi
Sąd uznał, że wniosek o świadczenie pielęgnacyjne złożony po 31 grudnia 2023 r. wyklucza stosowanie przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu obowiązującym do tej daty, nawet jeśli wniosek o ustalenie stopnia niepełnosprawności został złożony wcześniej. Prawo do świadczeń rodzinnych ustala się od miesiąca złożenia wniosku o świadczenie, a nie od miesiąca złożenia wniosku o ustalenie niepełnosprawności.Stan faktyczny
A. M. złożyła wniosek o świadczenie pielęgnacyjne na ojca, B. R., który posiadał orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności. Wójt Gminy odmówił przyznania świadczenia, wskazując na wiek ojca (powyżej 18 lat) i nowe brzmienie przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych od 1 stycznia 2024 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało decyzję w mocy. Skarżąca argumentowała, że powinny być stosowane przepisy obowiązujące do 31 grudnia 2023 r., powołując się na art. 24 ust. 2a ustawy o świadczeniach rodzinnych. Sąd oddalił skargę.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska, Sędziowie sędzia WSA Łukasz Trochym, asesor WSA Justyna Wtulich-Gruszczyńska (spr.), po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 28 sierpnia 2024 r. sprawy ze skargi A. M. na decyzję [...] z dnia 26 kwietnia 2024 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę
Zaskarżoną decyzją z 26 kwietnia 2024 r., nr SKO.4103.120.2024 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], powoływane dalej jako: "SKO w [...]", "Kolegium", "organ" po rozpatrzeniu odwołania A. M. od decyzji Wójta Gminy [...] z 28 lutego 2024 r., nr GOPS.524/15/2024 w sprawie świadczenia pielęgnacyjnego utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.
Stan faktyczny i prawny sprawy przedstawiał się następująco :
Wnioskiem 31 stycznia 2024 r. A. M. wystąpiła o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad ojcem – B. R. Z akt sprawy wynika, że B. R., urodzony [...] lutego
1941 r. jest wdowcem, do dnia 31 stycznia 2026 r. legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, wydanym przez Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w [...] w dniu 13 stycznia 2024 r., Nr PCPR.Z.511.10531.2023.
Wójt Gminy [...] decyzją z 28 lutego 2024 r., nr GOPS.524/15/2024 odmówił przyznania A. M. świadczenia pielęgnacyjnego na ojca B. R.. Argumentując swoje rozstrzygnięcie organ I instancji wskazał, że powodem odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego jest wiek osoby niepełnosprawnej nad którą wnioskodawczyni sprawuje opiekę, tj. 83 lata. W świetle przepisu art. 17 ust. 1 pkt 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych, w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2024 r. świadczenie pielęgnacyjne przysługuje osobie na której ciąży obowiązek alimentacyjny jeżeli sprawują opiekę nad osobą w wieku do ukończenia 18 roku życia.
Odwołanie od powyższej decyzji wniosła A. M. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych. Wskazała, że w obecnym stanie prawnym nie jest dopuszczalne oparcie decyzji odmawiającej przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie tej części przepisu art. 17 ust. 1b u.ś.r. której niekonstytucyjność stwierdził Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13.
Rozpoznając sprawę Kolegium wskazało, że warunki nabywania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego określają przepisy art. 17 ustawy z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tj. Dz. U. z 2023r., poz. 390 ze zm., dalej u.ś.r.) w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2024 r. Zgodnie z aktualnym brzmieniem art. 17 ust. 1 u.ś.r., świadczenie pielęgnacyjne przysługuje:
1) matce albo ojcu, 2) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2020 r. poz. 1359 oraz z 2022 r. poz. 2140) ciąży obowiązek alimentacyjny, a także małżonkom, 3) opiekunowi faktycznemu dziecka, 4) rodzinie zastępczej, osobie prowadzącej rodzinny dom dziecka, dyrektorowi placówki opiekuńczo-wychowawczej, dyrektorowi regionalnej placówki opiekuńczo-terapeutycznej albo dyrektorowi interwencyjnego ośrodka preadopcyjnego
- jeżeli sprawują opiekę nad osobą w wieku do ukończenia 18 roku życia legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.
Kolegium stwierdziło, że z uwagi na wiek osoby niepełnosprawnej – B. R. - 83 lata, nie zachodzą w tej sprawie przesłanki uprawniające Odwołującą się do nabycia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.
Odnosząc się do zarzutu dotyczącego wydania decyzji na podstawie części przepisu art. 17 ust 1b u.ś.r. organ wskazał, że przepis art. 17 ust. 1b u.ś.r. nie był podstawą prawną zastosowaną w niniejszej sprawie. Kolegium wyjaśniło, że
w świetle art. 43 ustawy z 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym (Dz.
U. z 2023 r. poz. 1429) w ustawie z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2023 r. poz. 390, 658 i 852) wprowadzono istotne zmiany, m.in. został uchylony przepis art. 17 ust. 1b. Do spraw wszczętych po dniu 1 stycznia 2024 roku nie ma on już zastosowania. Kolegium zaznaczyło, że nie ulega wątpliwości, że w niniejszej sprawie postępowanie administracyjne zostało wszczęte 31 stycznia
2024 r. Dodatkowo Kolegium wskazało, że decyzja w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego nie jest decyzją uznaniową, lecz związaną, a więc dopiero spełnienie wszystkich przesłanek determinuje wydanie decyzji pozytywnej.
Skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z
26 kwietnia 2024 r., nr SKO.4103.120.2024 wniosła A. M.
Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie prawa materialnego, tj.: art. 63 ust. 1 i 2 ustawy z 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym (Dz.U. 2023 poz. 1429
z późn. zm.) w zw. z art. 24 ust. 2a ustawy o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz. U. z 2023, poz. 390 z późn. zm.) poprzez ich błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie polegające na uznaniu, iż przepisy te uniemożliwiają prowadzenie postępowania w sprawach dot. świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2023 r., podczas gdy prawidłowa wykładnia tych przepisów nakazuje przyjąć, iż możliwe jest przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego na zasadach obowiązujących do dnia 31 grudnia 2023 r. nie tylko w odniesieniu do spraw, w których postępowanie wszczęto przed tą datą ale również w odniesieniu do spraw, w których postępowanie wszczęto po tej dacie, ale w których możliwe jest retroaktywne przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w przypadku zachowania terminu określonego art. 24 ust. 2a ustawy o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2023 r.
Skarżąca wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji i przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpoznania. Ponadto, wniosła o rozpoznanie sprawy w trybie uproszonym na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a. oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi skarżąca wskazała, że co do zasady w danym postępowaniu administracyjnym stosować należy przepisy aktualne na dzień wszczęcia postępowania przez organ, jednak biorąc pod uwagę szczególny charakter przepisów przejściowych zasada ta doznać musi pewnych wyjątków. Wskazała, że domagała się przyznania świadczenia pielęgnacyjnego na zasadach obowiązujących do dnia 31 grudnia 2023 r. w związku ze sprawowaniem opieki nad osobą, która wystąpiła o ustalenie stopnia niepełnosprawności dopiero po 31 grudnia 2023 r. Podniosła, że orzeczenie stanowiące podstawę wniosku zostało co prawda wydane dopiero po tej dacie, jednak wniosek o jego wydanie złożony został jeszcze w 2023 r. i ustalony stopień niepełnosprawności również datuje się na moment przed końcem 2023 r. Zdaniem skarżącej, w takich okolicznościach zasadnym jest stwierdzenie, iż strona na dzień 31 grudnia 2023 r. spełniała wszystkie przesłanki przyznania jej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego poza samym istnieniem dokumentu potwierdzającego stopień niepełnosprawności jej podopiecznego w związku z czym możliwe jest zastosowanie wobec niej przepisów art. 63 ust. 1 i 2 ustawy o świadczeniu wspierającym w związku z art. 24 ust. 2a u.ś.r. w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2023 r.
Skarżąca stwierdziła, że ustawa o świadczeniu wspierającym nie ogranicza możliwości prowadzenia postępowania na podstawie przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2023 r. tylko w sprawach, w których świadczenie pielęgnacyjne albo zostało przyznane przed tą datą albo w których wniosek o jego przyznanie złożony został przed tą datą, lecz również dopuszczalne jest to w sprawach, w których możliwe jest przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z mocą wsteczną od miesiąca złożenia wniosku
o wydanie orzeczenia o niepełnosprawności, tj. zgodnie z art. 24 ust. 2a ustawy o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2023 r.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] podtrzymało swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji i wniosło o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje :
Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone między innymi art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 2492) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935) powoływana dalej jako: "p.p.s.a.", sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Jednocześnie zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
W ocenie Sądu, skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja odpowiada prawu.
Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z 26 kwietnia 2024 r., utrzymująca w mocy decyzję Wójta Gminy [...] z 28 lutego 2024 r., odmawiającą przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad ojcem – B. R..
Jak wynika z akt sprawy osoba niepełnosprawna posiada orzeczenie Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w [...] z dnia 13 stycznia 2024 r. zaliczające B. R. do osób ze znacznym stopniem niepełnosprawności. Ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od 29 września 2023 r. do 31 stycznia 2026 r.
Materialnoprawną podstawę wydania zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu obowiązującym od stycznia 2024 r. (Dz. U. z 2024 r., poz. 323, zwanej dalej: "u.ś.r.").
Wskazać należy, że z dniem 1 stycznia 2024 r. - na mocy art. 43 ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym (Dz.U. z 2023 r. poz. 1429 z późn. zm., dalej: "u.ś.w.") znowelizowano u.ś.r., w tym m.in. jej art. 17 ust. 1. Obecne brzmienie przepisu stanowi, że świadczenie pielęgnacyjne przysługuje:
1) matce albo ojcu,
2) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz.U. z 2020 r. poz. 1359 oraz z 2022 r. poz. 2140) ciąży obowiązek alimentacyjny, a także małżonkom,
3) opiekunowi faktycznemu dziecka,
4) rodzinie zastępczej, osobie prowadzącej rodzinny dom dziecka, dyrektorowi placówki opiekuńczo-wychowawczej, dyrektorowi regionalnej placówki opiekuńczo-terapeutycznej albo dyrektorowi interwencyjnego ośrodka preadopcyjnego
- jeżeli sprawują opiekę nad osobą w wieku do ukończenia 18 roku życia legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.
Analiza tego uregulowania prowadzi do jednoznacznego wniosku, że ustawodawca w obecnym stanie prawnym przewidział, że o świadczenie pielęgnacyjne mogą ubiegać się osoby w nim wymienione z tytułu opieki jedynie nad osobą niepełnosprawną, która nie ukończyła 18 roku życia.
Zgodnie z art. 63 ust. 1 u.ś.w. w sprawach o świadczenie pielęgnacyjne i specjalny zasiłek opiekuńczy, o których mowa w ustawie zmienianej w art. 43 (tj. w ustawie o świadczeniach rodzinnych) w brzmieniu dotychczasowym, do których prawo powstało do dnia 31 grudnia 2023 r., stosuje się przepisy dotychczasowe. Brzmienie art. 63 ust. 1 u.ś.w. Sąd wykłada w ten sposób, że jeśli spełnione są przesłanki do przyznania świadczenia, to uznać należy że prawo do świadczenia pielęgnacyjnego powstało na dzień złożenia wniosku, zatem do dnia 31 grudnia
2023 r. oraz jeżeli wniosek ten został złożony do 31 grudnia 2023 r. Ponadto, dodatkowo treść przepisu art. 63 ust. 2 u.ś.w. wprost daje możliwość przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego także (...) "od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy, na zasadach obowiązujących do dnia 31 grudnia 2023 r." (...).
Skoro, więc w niniejszym postępowaniu wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego został złożony 31 stycznia 2024 r. to wykluczone było stosowanie w postępowaniu przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu dotychczasowym, tj. sprzed nowelizacji, która weszła w życie w dniu
1 stycznia 2024 r.
W ocenie Sądu, kluczową kwestią jest przepis art. 23 ust. 1 u.ś.r., zgodnie z którym ustalenie prawa do świadczeń rodzinnych oraz ich wypłata następują odpowiednio na wniosek małżonków, jednego z małżonków, rodziców, jednego z rodziców, opiekuna faktycznego dziecka, opiekuna prawnego dziecka, rodziny zastępczej, osoby prowadzącej rodzinny dom dziecka, dyrektora placówki opiekuńczo-wychowawczej, dyrektora regionalnej placówki opiekuńczo-terapeutycznej albo dyrektora interwencyjnego ośrodka preadopcyjnego osoby uczącej się, pełnoletniej osoby niepełnosprawnej lub innej osoby upoważnionej do reprezentowania dziecka lub pełnoletniej osoby niepełnosprawnej, a także osób, na których zgodnie z przepisami ustawy z 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny. Oznacza to, że dopiero złożenie wniosku inicjuje postępowanie w przedmiocie ustalenia prawa do świadczeń rodzinnych, w tym świadczenia pielęgnacyjnego.
Sąd nie podziela zatem stanowiska skarżącej odnoszącego się do wykładni przepisów o świadczeniach rodzinnych i świadczeniu wspierającym (art. 63 ust. 1 i 2), która wywodzi, że złożenie wniosku o wydanie orzeczenia o stopniu niepełnosprawności przed dniem 31 grudnia 2023 r. umożliwiało w niniejszej sprawie przyznanie jej świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie przepisów dotychczasowych, a to ze względu na brzmienie art. 24 ust. 2a u.ś.r. w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2023 r.
Zgodnie bowiem z art. 24 ust. 2 u.ś.r. prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego. Natomiast, z przepisu art. 24 ust. 2a u.ś.r. wynika, że jeżeli w okresie trzech miesięcy, licząc od dnia wydania orzeczenia o niepełnosprawności lub orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, zostanie złożony wniosek o ustalenie prawa do świadczenia uzależnionego od niepełnosprawności, prawo to ustala się począwszy od miesiąca, w którym złożono wniosek o ustalenie niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności.
Przepis art. 24 u.ś.r. wprowadza szczególne zasady nabywania prawa do zasiłku pielęgnacyjnego oraz innych świadczeń uzależnionych od niepełnosprawności. Zasady nabywania prawa do tych świadczeń zostały skonstruowane inaczej niż zasady nabywania prawa do pozostałych świadczeń rodzinnych. Zgodnie z generalną zasadą wyrażoną w art. 24 ust. 1 i 2 ustawy, prawo do świadczeń rodzinnych jest ustalane od miesiąca złożenia wniosku do końca okresu zasiłkowego.
W przypadku zasiłku pielęgnacyjnego i innych świadczeń rodzinnych uzależnionych od niepełnosprawności uwzględniony został szczególny charakter tych świadczeń, których nabycie uzależnione jest od posiadania odpowiedniego orzeczenia o niepełnosprawności lub stopniu niepełnosprawności wydawanego przez powiatowe zespoły ds. orzekania o niepełnosprawności (ust. 3). Jeżeli, więc strona nie złoży wniosku wraz z dokumentacją, ponieważ nie posiada jeszcze odpowiedniego orzeczenia o niepełnosprawności, to może wniosek złożyć dopiero wtedy, gdy otrzyma orzeczenie, a zasiłek zostanie jej wypłacony za okres wsteczny. W art. 24 ust. 2a u.ś.r. została, więc ustalona zasada nabywania po raz pierwszy prawa do zasiłku pielęgnacyjnego, uwzględniająca możliwość opóźnienia w wydawaniu przez powiatowy zespół odpowiedniego orzeczenia (uzasadnienie do projektu ustawy z dnia 17 października 2008 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych, druk 473).
Regulacja art. 24 ust. 2a u.ś.r. stanowi wyjątek od zasady ustalania prawa do świadczeń rodzinnych począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami (art. 24 ust. 2 u.ś.r.), umożliwiając nabycie prawa do świadczenia za okres wsteczny, uwzględniający czas rozpatrywania sprawy przez organ właściwy do ustalania niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności (wyrok NSA z 11 lipca 2018 r., sygn. akt I OSK 197/18, dostępne na stronie internetowej orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej "CBOSA"). Sąd ten dalej wskazuje, że "w myśl art. 24 ust. 1 u.ś.r. prawo do świadczeń rodzinnych ustala się na określony czas, którym co do zasady jest okres zasiłkowy. Z treści tego przepisu wypływają istotne konstatacje, w szczególności obowiązek ustalenia w decyzji ram czasowych, na jakie przyznawane jest prawo do świadczeń rodzinnych (vide: wyrok NSA z dnia 15 grudnia 2008r. sygn. akt I OSK 124/08, https://orzeczenia.nsa.gov.pl )." Naczelny Sąd Administarcyjny zwrócił uwagę, że chodzi tu o określenie daty początkowej i końcowej przyznawania owych świadczeń. Kwestię tę wyjaśniają kolejne ustępy art. 24 u.ś.r. stanowiąc, iż ustalenie prawa do świadczeń rodzinnych następuje począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami (art. 24 ust. 2 u.ś.r.). Z regulacji tej jasno wynika konkluzja, iż na każdy kolejny okres – w tym na kolejny okres zasiłkowy – winien być złożony nowy, odrębny wniosek dotyczący konkretnych świadczeń rodzinnych, a tym samym świadczenia te nie mogą być przyznane bez stosownego wniosku.
Przypomnieć należy, że regulacja art. 24 ust. 2a u.ś.r. jest konsekwencją wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 27 października 2007 r., sygn. akt P 28/07, w którym Trybunał orzekł o niezgodności art. 24 ust. 2 u.ś.r. z art. 2 w zw. z art. 69 Konstytucji RP w zakresie, w jakim stanowi, że w wypadku wniosku o przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego osobie niepełnosprawnej w wieku powyżej 16 lat, legitymującej się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, uzyskanym w wyniku rozpoznania przez wojewódzki zespół do spraw orzekania o niepełnosprawności jej odwołania od orzeczenia powiatowego zespołu do spraw orzekania o niepełnosprawności, prawo do świadczeń rodzinnych ustala się począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek (vide: OTK-A, 2007/9/106). Regulacja art. 24 ust. 2a u.ś.r. ma zatem na celu ochronę interesów opiekunów osób niepełnosprawnych na wypadek przedłużających się postępowań w sprawie wydania orzeczenia o niepełnosprawności.
Tym samym, regulacja art. 24 ust. 2a u.ś.r. stanowi wyjątek od zasady ustalania prawa do świadczeń rodzinnych począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami (art. 24 ust. 2 u.ś.r.), umożliwiając nabycie prawa do świadczenia za okres wsteczny, uwzględniający czas rozpatrywania sprawy przez organ właściwy do ustalania niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności.
Przepis art. 24 ust. 2a u.ś.r. to regulacja szczególna i materialnoprawna, dotycząca ustalenia wstecznego okresu początkowego przyznanego świadczenia, która jednak nie znajduje zastosowania do ustalenia stanu prawnego właściwego dla rozstrzygania sprawy przy pomocy przepisów przejściowych, wskazanych w ustawie zmieniającej u.ś.r. (art. 63 u.ś.w.).
Podkreślić należy, że dla przyjęcia dotychczasowego stanu prawnego właściwego dla rozstrzygnięcia sprawy znaczenie ma, bowiem złożenie wniosku o świadczenie pielęgnacyjne przed dniem 31 grudnia 2023 r., a nie złożenie do tego dnia wniosku o uzyskanie orzeczenia o niepełnosprawności. Przepis art. 63 ust. 1 ustawy o świadczeniu wspierającym odnosi się bowiem do spraw, w których prawo powstało do 31 grudnia 2023 r., a to wiąże się ze złożeniem wniosku o ustalenie tego prawa przed 31 grudnia 2023 r.
Na gruncie art. 63 ust. 1 ustawy o świadczeniu wspierającym przyjmować należy, że możliwość przyznania Skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego z uwzględnieniem art. 24 ust. 2 i ust. 2a u.ś.r., czyli ze wsteczną datą początkową, zachodziłaby wtedy, gdyby spełnione byłyby przesłanki wynikające z art. 17 ust. 1 u.ś.r. na dzień złożenia wniosku, ale tylko w sytuacji, gdy wniosek zostałby złożony także do dnia 31 grudnia 2023 r. Stwierdzić zatem należy, że na gruncie art. 63 ust. 1 ustawy o świadczeniu wspierającym przyjmować należy, że o możliwości przyznania Skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego przesądza, stosownie do art. 24 ust. 2 z uwzględnieniem ust. 2a ustawy o świadczeniach rodzinnych, spełnienie przesłanek wynikających z art. 17 ust. 1 u.ś.r. na dzień złożenia wniosku, gdy wniosek został złożony do dnia 31 grudnia 2023 r., bo świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje, gdy złożony został wniosek o jego przyznanie (tak. wyr. WSA w Poznaniu z 06 czerwca 2024 r., sygn. akt II SA/Po 209/24; WSA w Łodzi z dnia 18 czerwca 2024, sygn. akt II SA/Łd 94/24, CBOA).
W ocenie Sądu, przepis art. 24 i jego kolejne ustępy u.ś.r. odnosi się do ustalania okresów zasiłkowych, czyli jednego z elementów ustalania prawa do świadczenia, a nie samego uprawnienia co do jego istoty. Ustawodawca przyjął w tym przepisie, że co do zasady prawo do świadczeń rodzinnych ustala się na okres zasiłkowy i począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego (ust. 1 i 2). Natomiast istota przepisu art. 24 ust. 2a u.ś.r. sprowadza się do tego, że na zasadzie wyjątku od powyższych zasad ustawodawca wprowadził możliwość ustalenia okresu początkowego przyznania prawa do świadczenia z datą wsteczną.
Zdaniem Sądu, uznać należy, iż przed datą 31 grudnia 2023 r. Skarżąca nie nabyła prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, w rozumieniu u.ś.r., wobec braku złożenia wniosku o ustalenie tego prawa. Podkreślić należy, że wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego został złożony w dniu 31 stycznia 2024 r. (data stempla wpływu wniosku). W takiej sytuacji, uwzględniając przywołaną wyżej interpretację art. 63 ust. 1 u.ś.w., brak było podstaw do procedowania w niniejszej sprawie na podstawie przepisów u.ś.r. w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2023 r. Wynika to z faktu, iż postępowanie dotyczy przyznania Skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad pełnoletnią osobą niepełnosprawną, co jak wcześniej wskazano w świetle aktualnie obowiązujących przepisów prawnych nie jest możliwe ze względu na wiek osoby niepełnosprawnej.
Podsumowując stwierdzić należy, że organ dokonał prawidłowej wykładni art. 63 ust. 1 i 2 ustawy z 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym w zw. z art. 24 ust. 2a u.ś.r. i wydając zaskarżoną decyzję nie naruszył przepisów prawa materialnego.
Z tego względu, zarzuty podniesione w skardze do Sądu nie mogły odnieść zamierzonego przez skarżącą skutku tj. uchylenia zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji.
W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę. Sprawę została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym, w trybie uproszczonym, na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a. z uwagi na wniosek strony skarżącej w tym zakresie oraz brak żądania rozprawy pozostałych stron postępowania sądowego.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.09.2026. · Źródło