I SA/Wa 134/11

WyrokWSA w Warszawie2011-09-14

Skład orzekający: Jolanta Dargas, Iwona Kosińska, Przemysław Żmich

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy decyzja Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji stwierdzająca nieważność decyzji komunalizacyjnej Wojewody, oparta na stwierdzeniu, że Skarb Państwa nie był właścicielem nieruchomości w dacie komunalizacji z powodu późniejszego stwierdzenia nieważności orzeczeń nacjonalizacyjnych, została wydana z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego, w szczególności poprzez brak należytego zebrania i oceny materiału dowodowego?
Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji, uznając, że organ ten naruszył przepisy postępowania administracyjnego, w tym art. 7, 77 § 1, 15 i 80 kpa, poprzez brak należytego zebrania i oceny materiału dowodowego. W szczególności, organ nie wykazał w sposób niebudzący wątpliwości, czy sporna działka wchodziła w skład znacjonalizowanej cegielni i czy dotyczyły jej skutki decyzji unieważniającej orzeczenie nacjonalizacyjne. Brak było również jednoznacznego ustalenia stanu prawnego nieruchomości na dzień komunalizacji oraz jej charakteru jako drogi publicznej.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła wniosku Miasta P. o ponowne rozpatrzenie sprawy dotyczącej stwierdzenia nieważności decyzji komunalizacyjnej Wojewody z 1994 r. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji utrzymał w mocy własną decyzję stwierdzającą nieważność decyzji Wojewody, uznając, że nieruchomość nie stanowiła własności Skarbu Państwa w dacie komunalizacji z powodu późniejszego stwierdzenia nieważności orzeczeń nacjonalizacyjnych. Miasto P. zaskarżyło decyzję Ministra, zarzucając naruszenie przepisów kpa i błędne ustalenie stanu faktycznego. Sąd uchylił decyzję Ministra z powodu naruszeń proceduralnych.
Rozstrzygnięcie
1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji na rzecz skarżącego Miasta P. kwotę [...] złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Dargas Sędziowie: WSA Iwona Kosińska (spr.) WSA Przemysław Żmich Protokolant starszy sekretarz sądowy Artur Dobrowolski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 września 2011 r. sprawy ze skargi Miasta P. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] listopada 2010 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji na rzecz skarżącego Miasta P. kwotę [...] złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzją z dnia [...] listopada 2010 r. nr [...], po rozpatrzeniu wniosku Miasta P. o ponowne rozpoznanie sprawy, utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] czerwca 2010 r. nr [...] stwierdzającą nieważność decyzji Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 1994 r. nr [...] stwierdzającej nabycie przez Miasto P. z mocy prawa, nieodpłatnie własności nieruchomości położonej w P. oznaczonej w ewidencji gruntów w jednostce ewidencyjnej obręb [...]., ark [...], działka nr [...], o powierzchni [...], uregulowanej w księdze wieczystej nr [...], opisanej w karcie inwentaryzacyjnej nieruchomości nr [...]. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] kwietnia 1994 r. stwierdził nabycie przez Miasto P. prawa własności przedmiotowej nieruchomości położonej w P., oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr [...]. Wskazana decyzja komunalizacyjna nie została zaskarżona w ustawowym terminie i stała się ostateczna. Aktualnie nieruchomość powyższa uregulowana jest w elektronicznej księdze wieczystej nr [...]. Z wnioskiem o stwierdzenie nieważności powyższej decyzji Wojewody wystąpili A. R., M. N. i B. N. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji, po rozpatrzeniu złożonego wniosku, decyzją z dnia [...] czerwca 2010 r. nr [...] stwierdził nieważność opisanej decyzji Wojewody [...]. W uzasadnieniu wydanego rozstrzygnięcia Minister wyjaśnił, że orzeczeniem z dnia [...] maja 1948 r. nr [...] Minister Przemysłu i Handlu orzekł o przejęciu na własność Państwa m.in. przedsiębiorstwa pod nazwą [...], pow. P. Następnie Minister Budownictwa i Przemysłu Materiałów Budowlanych orzeczeniem z dnia [...] stycznia 1963 r. ustalił, że składniki majątkowe objęte protokołami zdawczo-odbiorczymi sporządzonymi: w dniu [...] maja 1949 r., w dniu [...] października 1950 r. oraz w dniu [...] grudnia 1962 r., stanowią część składową tego przedsiębiorstwa i przechodzą na własność Państwa z wyłączeniem określonych w tej decyzji parceli gruntowych oraz zatwierdził powołane protokoły zdawczo-odbiorcze. Powyższą decyzją Skarb Państwa nabył zatem prawo własności nieruchomości wskazanej w późniejszej decyzji komunalizacyjnej Wojewody [...] z 1994 r. Minister Gospodarki i Pracy decyzją z dnia [...] listopada 2004 r. stwierdził nieważność orzeczenia Ministra Przemysłu i Handlu z dnia [...] maja 1948 r. w części dotyczącej przedsiębiorstwa pod nazwą [...], pow. P. Natomiast Minister Transportu i Budownictwa, po rozpoznaniu wniosku A. R., decyzją z dnia [...] lutego 2006 r. odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Ministra Budownictwa i Przemysłu Materiałów Budowlanych z dnia [...] stycznia 1963 r. Powyższe rozstrzygnięcie Ministra zostało utrzymane w mocy decyzją Ministra Budownictwa z dnia [...] sierpnia 2006 r., która stała się przedmiotem skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Wyrokiem z dnia [...] kwietnia 2007 r. sygn. akt IV SA/Wa 2116/06 Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję, jak i decyzję ją poprzedzającą. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Minister Infrastruktury decyzją z dnia [...] stycznia 2009 r. umorzył postępowanie w sprawie z wniosku o wznowienie postępowania zakończonego ostateczną decyzją Ministra Przemysłu Materiałów Budowlanych z dnia [...] stycznia 1963 r., a następnie decyzją z dnia [...] lipca 2009 r. nr [...] stwierdził nieważność powyższego orzeczenia z 1963 r. W konsekwencji tych decyzji nastąpił powrót do stanu prawnego sprzed wydania orzeczenia nacjonalizacyjnego z 1963 r. Minister podkreślił, że decyzja organu administracji publicznej stwierdzająca nieważność innej decyzji administracyjnej wywołuje skutki prawne ex tunc, tzn. od dnia wydania aktu administracyjnego, który podlega unieważnieniu - następuje wtedy przywrócenie do stanu poprzedniego, obowiązującego przed wydaniem aktu, którego nieważność stwierdzono. Przy czym Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji zauważył, że z pisma Urzędu Geodezji i Katastru Miejskiego z dnia [...] maja 2005 r. nr [...] wynika, iż w skład [...], pow. P. wchodziły m.in. parcela [...] o powierzchni [...] m2, KW [...] obręb [...] arkusz [...] - w tym działka [...] o pow. [...], KW [...], będąca własnością Miasta P. W tej sytuacji Minister stwierdził, że w dniu 27 maja 1990 r. nieruchomość położona w P., oznaczona w ewidencji gruntów jako działka nr [...], nie stanowiła własności Skarbu Państwa, a tym samym nie podlegała przepisom ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych. Z tego względu organ nadzorczy uznał, że decyzja komunalizacyjna Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 1994 r. została wydana z rażącym naruszeniem przepisu art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych, co wypełnia przesłankę wskazaną w art. 156 § 1 pkt 2 kpa. Nie zgadzając się z tym rozstrzygnięciem Miasto P. wystąpiło z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie przedmiotowej sprawy, zarzucając organowi naruszenie art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 156 § 2 kpa. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji rozpatrując wniosek stwierdził, że nie może on zostać uwzględniony. W uzasadnieniu zajętego stanowiska organ nadzoru wyjaśnił, że ocena materiału postępowania dowodowego przedstawionego w sprawie w zakresie dokonania ustaleń co do przesłanek stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 1994 r. nie wymagała interpretacji. Podstawową przesłanką komunalizacji mienia na mocy prawa na podstawie przepisów komunalizacyjnych jest bowiem to, aby stanowiło ono własność Państwa. Natomiast podstawę do uznania przez Wojewodę [...], że Skarb Państwa był właścicielem spornego gruntu, stanowił akt prawny Ministra Budownictwa i Przemysłu Materiałów Budowlanych z dnia [...] stycznia 1963 r. ustalający, że składniki majątkowe objęte protokołami zdawczo-odbiorczymi sporządzonymi [...] maja 1949 r., [...] października 1950 r. oraz [...] grudnia 1962 r. przez [...], stanowią część składową przedsiębiorstwa pod nazwą [...]. Zatem na dzień 27 maja 1990 r. Skarb Państwa nie legitymował się prawem własności do skomunalizowanej nieruchomości. Jednocześnie organ nadzoru podkreślił, że stwierdzenie nieważności decyzji ostatecznej wywołuje taki skutek prawny, z którym nie można polemizować. Minister wyjaśnił, że powołany przez wnioskodawcę wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 lutego 2009 r. sygn. akt I OSK 246/08 nie zawiera przytoczonej przez niego treści, ponadto wyrok ten dotyczy całkowicie odmiennego stanu prawnego w zakresie określenia pojęcia zdarzeń i stanów prawnych w kontekście ustalenia reżimu prawnego dla dochodzenia odszkodowania za szkodę wyrządzoną wadliwą decyzją. Podobnie bez znaczenia, w ocenie organu, dla prowadzonej w postępowaniu nadzorczym sprawy pozostaje okoliczność określenia klasyfikacji skomunalizowanego gruntu. W tej sytuacji, jak podkreślił organ nadzoru, w sprawie nie zachodzą nieodwracalne skutki prawne (art. 156 § 2 kpa) uniemożliwiające unieważnienie przedmiotowego aktu, a zarzuty zawarte we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy pozostają bez wpływu na sposób rozstrzygnięcie sprawy. Mając powyższe na uwadze, Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] czerwca 2010 r. Na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] listopada 2010 r. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyło Miasto P., wnosząc o jej uchylenie, jak i o uchylenie decyzji ją poprzedzającej. W uzasadnieniu strona skarżąca zarzuciła organowi nadzoru naruszenie art. 7, 8, 15, art. 77 § 1 i art. 156 § 2 kpa. Zdaniem strony skarżącej w dniu wydania decyzji komunalizacyjnej decyzja Ministra Budownictwa i Przemysłu Materiałów Budowlanych z dnia [...] stycznia 1963 r. pozostawała w obrocie prawnym i wywoływała skutki prawne, a zatem decyzja komunalizacyjna Wojewody [...] dnia [...] kwietnia 1994 r. wydana została prawidłowo, bo w oparciu o aktualną decyzje Ministra Budownictwa i Przemysłu Materiałów Budowlanych z 1963 r. Ponadto skarżące Miasto wskazało, że na przedmiotowej działce nr [...] znajduje się droga gminna, zatem organ wydając zaskarżoną decyzję naruszył obowiązujący porządek prawny, gdyż w polskim systemie prawa osoba fizyczna nie może być właścicielem drogi gminnej. W odpowiedzi na skargę Minister wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada, czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Analiza zebranego w niniejszej sprawie materiału dowodowego wskazuje na zasadność skargi, jednakże z innych powodów niż w niej podniesione. Postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie toczyło się w trybie nadzwyczajnym, zainicjowanym wnioskiem następców prawnych byłych właścicieli przedsiębiorstwa [...]: A. R., M. N. i B. N. o stwierdzenie nieważności decyzji komunalizacyjnej Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 1994 r. Przedmiotem skargi jest zaś decyzja Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia [...] listopada 2010 r. nr [...], którą organ utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] czerwca 2010 r. nr [...] stwierdzającą nieważność, jako wydanej z rażącym naruszeniem prawa, decyzji Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 1994 r., wydanej na podstawie na podstawie art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 19 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191, ze zm.), stwierdzającej nabycie z mocy prawa przez Miasto P., nieodpłatnie własności nieruchomości położonej w P. oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr [...], opisanej w karcie inwentaryzacyjnej nieruchomości nr [...]. Przypomnieć należy, że przedmiotem postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej jest ustalenie, czy ostateczna decyzja administracyjna poddana kontroli w nadzwyczajnym trybie nadzoru jest dotknięta którąkolwiek z wad wymienionych w art. 156 § 1 kpa oraz czy nie zachodzą przesłanki negatywne do stwierdzenia jej nieważności, o których mowa w art. 156 § 2 kpa. Oznacza to, że w tego rodzaju postępowaniu organ nadzoru nie jest związany granicami zarzutów podniesionych przez stronę, lecz obowiązany jest rozpatrzyć sprawę w granicach określonych przez przepis art. 156 § 1 kpa. Oznacza to, że w tym postępowaniu organ administracji publicznej nie jest władny rozpatrywać sprawy co do jej istoty, jak to może czynić w postępowaniu zwykłym. Organ nadzoru działa jako organ kasacyjny i nie może rozstrzygać żadnej innej kwestii merytorycznej. Ponadto niezależnie od tego, czy postępowanie administracyjne toczy się w postępowaniu zwykłym czy nadzorczym, obowiązkiem organu administracji publicznej prowadzącego postępowanie jest przestrzeganie zasad ogólnych postępowania administracyjnego, wyrażonych m. in. w art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 kpa. Zgodnie z art. 7 kpa obowiązkiem organu administracji publicznej jest dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy, natomiast stosownie do art. 77 § 1 kpa organ administracji publicznej obowiązany jest w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy, a następnie, zgodnie z art. 80 kpa, ocenić na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. W postępowaniu administracyjnym (także nadzorczym) wydanie prawidłowej decyzji w każdym przypadku powinno bowiem poprzedzać dokładne ustalenie stanu faktycznego istotnego w sprawie. Jako dowolne należy więc traktować ustalenia faktyczne mogące znaleźć wprawdzie potwierdzenie w materiale dowodowym ale niekompletnym, czy nie w pełni rozpatrzonym. Zarzut dowolności zostaje bowiem wykluczony dopiero ustaleniami dokonanymi w całokształcie materiału dowodowego (art. 80 kpa), zgromadzonego i rozpatrzonego w sposób wyczerpujący, a więc przy podjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, jako warunku niezbędnego wydania decyzji o przekonującej treści. Przenosząc powyższe rozważania na grunt badanej sprawy stwierdzić należy, że materialnoprawną podstawę wskazanej decyzji komunalizacyjnej stanowił art. 5 ust 1 pkt 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191, ze zm.). Z brzmienia tego przepisu wynika, jak wyjaśnił to organ nadzoru w uzasadnieniu wydanej decyzji, że przedmiotem komunalizacji jest wyłącznie mienie ogólnonarodowe (państwowe), zaś z komunalizacji wyłączone jest mienie należące do osób fizycznych, stanowiące ich własność. Zatem w postępowaniu komunalizacyjnym organ zobowiązany był ustalić, czy w stanie faktycznym sprawy wystąpiły przesłanki pozytywne z art. 5 ust. 1 powołanej ustawy z dnia 10 maja 1990 r., tj. czy w dacie 27 maja 1990 r. skomunalizowana nieruchomość należała do terenowych organów administracji stopnia podstawowego bądź podmiotów podległych tym organom. W przypadku braku wystąpienia tych przesłanek nieruchomość nie podlega bowiem komunalizacji. Z akt sprawy wynika, że wnioskodawcy składając wniosek o stwierdzenie nieważności opisanej decyzji komunalizacyjnej wskazywali, że w dacie wejścia w życie powołanej ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Skarb Państwa nie był właścicielem komunalizowanego mienia, z uwagi na skutek ex tunc decyzji Ministra Gospodarki i Pracy z dnia [...] listopada 2004 r. stwierdzającej nieważność orzeczenia Ministra Przemysłu i Handlu z dnia [...] maja 1948 r. o przejęciu przedsiębiorstw na własność Państwa w części dotyczącej przedsiębiorstwa pod nazwą [...]. Oznacza to, że jeśli przedmiotowe mienie w dniu 27 maja 1990 r. nie stanowiło własności Skarbu Państwa, decyzja potwierdzająca przejście własności mienia na rzecz samorządu terytorialnego w sposób oczywisty, a więc niewymagający żadnych zabiegów interpretacyjnych, sprzeczna jest z normą zawartą w art. 5 ust 1 pkt 1 ustawy z dnia 19 maja 1990 r. Jest ona zatem dotknięta kwalifikowaną wadą prawną, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 2 kpa (rażąco narusza prawo), co uzasadnia stwierdzenie jej nieważności. Taka sytuacja, co podniósł i wywiódł w zaskarżonej decyzji organ nadzoru, miała miejsce w rozpoznawanej sprawie. W oparciu o ostateczną decyzję Ministra Gospodarki i Pracy z dnia [...] listopada 2004 r. oraz ostateczną decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] lipca 2009 r. wyeliminowane zostały orzeczenia nacjonalizacyjne wydane w niniejszej sprawie. Stwierdzenie nieważności tych orzeczeń nacjonalizacyjnych zniosło ich skutki prawne od dnia ich wydania (skutek ex tunc), co oznacza, że ukształtowany nimi stan prawny uznaje się za nieistniejący. Zatem w realiach rozpoznawanej sprawy w stosunku do opisanej działki nr [...] nastąpiło przywrócenie stanu prawnego istniejącego przed wydaniem wskazanych orzeczeń nacjonalizacyjnych, czyli powstał stan taki, jakby nacjonalizacja nigdy nie nastąpiła, a więc stan, w którym własność spornej nieruchomości nadal przysługuje dawnemu właścicielowi (obecnie jego następcom prawnym). W konsekwencji w dacie wejścia w życie ustawy Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych przedmiotowa nieruchomość skomunalizowana decyzją Wojewody [...] była mieniem prywatnym, a co za tym idzie nie mogła podlegać regulacjom zawartym w powołanej ustawie. Te ustalenia organu nadzorczego uznać należałoby za prawidłowe, gdyby nie fakt, że nie znajdują one odpowiedniego potwierdzenia w zebranym w sprawie materiale dowodowym. Organ nadzoru rozpoznając, po wniosku Miasta P., ponownie przedmiotową sprawę nie dokonał koniecznych i niezbędnych ustaleń oraz nie zebrał i nie ocenił należycie dowodów zgromadzonych w postępowaniu, ani też nie uzupełnił w niezbędnym zakresie materiału dowodowego, czym naruszył art. 7, art. 77 § 1, art. 15 i art. 80 kpa w związku z art. 136 kpa. Ponadto organ naruszył art. 107 § 3 kpa, który stanowi, że uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów na których się oparł oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej. Zaskarżona decyzja organu nadzoru nie spełnia powyższych wymogów. Przede wszystkim z analizy zgromadzonego materiału dowodowego nie wynika, że grunt oznaczony obecnie jako działka nr [...] w ogóle wchodził w skład znacjonalizowanej cegielni, której dotyczy decyzja Ministra Infrastruktury z dnia [...] lipca 2009 r. W aktach sprawy brak jest bowiem potwierdzonych za zgodność z oryginałem kserokopii powołanej przez organ decyzji nacjonalizacyjnej 1963 r. i przede wszystkim protokołu zdawczo-odbiorczego z 1949 r. Nie można zatem jednoznacznie ustalić, czy przedmiotowa nieruchomość w ogóle była objęta przedmiotowym orzeczeniem nacjonalizacyjnym i czy wchodziła w skład znacjonalizowanej cegielni. Tylko na podstawie treści niepotwierdzonej za zgodność z oryginałem kopii pisma Urzędu Geodezji i Katastru Miejskiego z dnia [...] maja 2005 r. można ten fakt domniemywać. Na podstawie zebranych w sprawie materiałów nie można zatem jednoznacznie ustalić, czy przedmiotowa nieruchomość (działka nr [...]) w ogóle była objęta przedmiotowym orzeczeniem nacjonalizacyjnym, a zatem czy dotyczą jej skutki decyzji Ministra Infrastruktury z dnia [...] lipca 2009 r. orzekającej nieważność orzeczenia nacjonalizacyjnego z 1963 r. Ponadto w materiale dowodowym sprawy, na którym przecież oparł się organ przy jej rozstrzyganiu, brak jest odpisu ze "starej" (sprzed komunalizacji) księgi wieczystej tego gruntu nr [...], z której wynikałoby, że Skarb Państwa wpisany był na dzień komunalizacji jako właściciel spornej działki. Przede wszystkim jednak całkowicie uszedł uwadze organu nadzoru fakt, że z treści znajdującej się w aktach sprawy potwierdzonej za zgodność z oryginałem kserokopii karty inwentaryzacyjnej nr [...], wynika, że Skarb Państwa stał się właścicielem przedmiotowej nieruchomości "po przepisaniu prawa własności" (bez żadnego dalszego wyjaśnienia co taki zapis oznacza), a nie na podstawie decyzji nacjonalizacyjnej, co organ nadzoru przedwcześnie (bo bez właściwego udokumentowania) uznał w treści swojego orzeczenia za udowodnione i bezsporne. Oznacza to, że treść tego dokumentu (karty inwentaryzacyjnej) i treść uzasadnienia zaskarżonej decyzji zawierają w sobie sprzeczność, której Minister nie wyjaśnił, mimo że kwestia ta ma zasadnicze znaczenie w badanej sprawie. Od ustalenia przez organ nadzoru, czy sporna nieruchomość była przedmiotem nacjonalizacji a następnie przedmiotem decyzji Ministra Infrastruktury z dnia [...] lipca 2009 r., zależy bowiem ocena prawidłowości dalszych ustaleń organu nadzoru dotyczących możliwości i prawidłowości jej komunalizacji. Uznać zatem należy, że organ nadzoru co najmniej przedwcześnie i bez dostatecznych dowodów uznał, że sporna działka nr [...] była przedmiotem nacjonalizacji a następnie przedmiotem decyzji Ministra Infrastruktury z dnia [...] lipca 2009 r. Dodatkowo zwrócić należy uwagę na zaistniałą w aktach sprawy niezgodność w oznaczeniu spornej nieruchomości w ewidencji gruntów. W decyzji komunalizacyjnej z dnia [...] kwietnia 1994 r. wskazano bowiem, że decyzja ta dotyczy nieruchomości oznaczonej w ewidencji gruntów w jednostce ewidencyjnej "obręb [..], ark. [...]", podczas gdy w zaskarżonej decyzji jest mowa o nieruchomości oznaczonej w ewidencji gruntów w jednostce ewidencyjnej "obręb [...], ark. [...]". Tak niezgodność również nie została w żaden sposób wyjaśniona przez organu nadzoru. Odnosząc się do zawartego w skardze zarzutu, że decyzja komunalizacyjna wywołała nieodwracalne skutki prawne, ponieważ sporna działka jest obecnie częścią drogi publicznej, która zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa nie może stanowić własności osób fizycznych, wyjaśnić należy, że z treści znajdującego się w aktach sprawy "Wypisu z rejestru gruntów" z dnia [...] grudnia 2009 r. wynika jedynie, że skomunalizowana działka nr [...] jest drogą. W aktach sprawy nie ma żadnego innego dokumentu (np. odpowiedniej uchwały właściwego organu samorządowego), z treści którego wynikałoby, że sporna nieruchomość rzeczywiście stanowi drogę publiczną w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych. Gdyby nawet jednak przyjąć za uzasadnione twierdzenia strony skarżącej, że przedmiotowa działka stanowi część drogi publicznej, to i tak wyeliminowanie w trybie nadzoru decyzji komunalizacyjnej ze skutkiem ex tunc powoduje jedynie to, że Miasto P. w dacie 27 maja 1990 r. nie stało się właścicielem spornej nieruchomości, lecz włada nią bez tytułu prawnego. Nie oznacza to jednak, że droga publiczna stała się własnością osób fizycznych, bowiem w takiej sytuacji ustawodawca przewidział odpowiednie środki prawne, które regulują sytuację prawną nieruchomości pozostających w dniu 31 grudnia 1998 r. we władaniu Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego, niestanowiących ich własności, a zajętych pod drogi publiczne (art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną, Dz. U. Nr 133, poz. 872, ze zm.). Dlatego też zarzut ten uznać należy za nieuzasadniony. Mając na względzie przedstawiony stan sprawy Sąd uznał, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem powołanych powyżej przepisów postępowania administracyjnego, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Rozpatrując ponownie sprawę Minister przede wszystkim uzupełni materiał dowodowy o brakujące dokumenty wymienione w treści uzasadnienia niniejszego wyroku (w tym przede wszystkim odpis z księgi wieczystej nieruchomości dokumentujący stan prawny na dzień komunalizacji oraz dokumenty potwierdzające, że przedmiotowa działka wchodziła w skład znacjonalizowanej cegielni, a co za tym idzie była ona także przedmiotem decyzji Ministra Infrastruktury z dnia [...] lipca 2009 r.). Nadto organ powinien ustalić w sposób nie budzący wątpliwości stan prawny działki nr [...] ustalając, czy stanowi ona fragment drogi publicznej w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych, czy też ma ona charakter jedynie drogi wewnętrznej, a ustalenia te powinny znaleźć potwierdzenie w zgromadzonym materiale dowodowym. Po uzupełnieniu brakujących dokumentów i prawidłowym ustaleniu stanu faktycznego, biorąc pod uwagę ocenę prawną zawartą w niniejszym wyroku, Minister rozpozna wniosek o ponownie rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją organu z dnia [...] czerwca 2010 r. Swoje stanowisko organ, zgodnie z wymogami określonymi w art. 107 § 3 kpa, przedstawi w uzasadnieniu wydanego rozstrzygnięcia, które winno odzwierciedlać rację decyzyjną i wyjaśniać tok rozumowania prowadzący do zastosowania konkretnego przepisu prawa materialnego lub procesowego do rzeczywistej sytuacji faktycznej zaistniałej w rozpatrywanej sprawie. Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 152 oraz art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) orzekł jak w sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło