I SA/Wa 1342/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Boniecka - Płaczkowska Sędziowie: Sędzia WSA Elżbieta Lenart (spr.) Sędzia WSA Monika Nowicka Protokolant Katarzyna Krynicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 grudnia 2009 r. sprawy ze skargi E. W. i S. W. na postanowienie Ministra Infrastruktury z dnia [...] czerwca 2009 r. nr [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz postanowienie Ministra Infrastruktury z dnia [...] listopada 2008 r. nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu. Postanowieniem z dnia [...] czerwca 2009 r. nr [...] Minister Infrastruktury, po rozpatrzeniu wniosku E. W. i S. W. o ponowne rozpatrzenie sprawy, utrzymał w mocy własne postanowienie z dnia [...] listopada 2008 r., nr [...]. W toku postępowania ustalono następujący stan faktyczny. Minister Infrastruktury postanowieniem z dnia [...] listopada 2008 r., nr [...] – wydanym na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 kpa – orzekł o zawieszeniu z urzędu postępowania w sprawie z wniosku E. W. i S. W. o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] maja 2000 r. stwierdzającej nabycie z dniem 1 stycznia 1999 r. przez Powiat S. z mocy prawa własności nieruchomości – drogi oznaczonej jako działka nr [...]. Jednocześnie Minister wezwał E. W. i S. W. do wystąpienia w terminie 2 miesięcy do właściwego sądu powszechnego z wnioskiem o stwierdzenie nabycia spadku po zmarłym Z. T. Minister powoływał się na fakt, iż w trakcie prowadzonego postępowania powziął wiadomość, że zmarł Z. T. - współwłaściciel przedmiotowej nieruchomości. Zaś dla merytorycznego rozpoznania sprawy dotyczącej stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] maja 2000 r., konieczne jest ustalenie spadkobierców wszystkich byłych współwłaścicieli nieruchomości. W niniejszej sprawie nie jest możliwe ustalenie wszystkich stron postępowania z uwagi na brak postanowienia sądu o nabyciu praw do spadku po Z. T.. Ponieważ, od rozstrzygnięcia sądu w sprawie nabycia praw do spadku po Z. T. zależy ustalenie stron postępowania - którym zgodnie z art. 10 § 1 kpa organ winien zapewnić możliwość czynnego udziału w postępowaniu - dlatego też kwestia ustalenia następców prawnych w/w osoby stanowi zagadnienie wstępne w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 kpa, będące przesłanką do zawieszenia z urzędu postępowania w przedmiotowej sprawie. Pismem z dnia 10 grudnia 2008 r. (data prezentaty) E. W. i S. W. złożyli wniosek w trybie art. 127 § 3 kpa o ponowne rozpatrzenie sprawy. Podnieśli w nim, że nie posiadają żadnych informacji, czy istnieją spadkobiercy po Z. T., dlatego też ponowili swój wcześniejszy wniosek o wyznaczenie przedstawiciela dla osób nieobecnych. Po rozpatrzeniu powyższego wniosku, Minister Infrastruktury postanowieniem z dnia [...] czerwca 2009 r., nr [...] utrzymał w mocy własne postanowienie z dnia [...] listopada 2008 r., nr [...]. Minister podniósł, że w każdym postępowaniu administracyjnym organ administracji publicznej obowiązany jest ustalić, kto ma w danej sprawie interes prawny lub obowiązek, a tym samym jest stroną postępowania. Nawet w przypadku wszczęcia postępowania na wniosek strony, organ administracyjny nie może tylko jej gwarantować udziału, lecz obowiązany jest ustalić, czy w danej sprawie mają prawnie chronione interesy również inne osoby, które muszą mieć zapewnioną możliwość czynnego udziału w postępowaniu. Dla merytorycznego rozpoznania sprawy dotyczącej stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] maja 2000 r., konieczne jest ustalenie spadkobierców wszystkich byłych współwłaścicieli przedmiotowej nieruchomości – co nie jest możliwe z uwagi na brak postanowienia sądu o nabyciu praw do spadku po Z. T. - poprzednim współwłaścicielu nieruchomości. Organ II instancji dodał, że w trakcie postępowania organ I instancji podejmował starania odnośnie uzyskania danych dotyczących spadkobierców Z. T. lub uzyskania postanowienia spadkowego po nim - lecz bez rezultatu. W tym celu dwukrotnie zwracał się do E. W. i S. W. , do P. M. - osoby zgłaszającej zgon Z. T. oraz do Sądu Rejonowego [...], który poinformował, że w latach 2008 - 2009 nie toczyło się postępowanie spadkowe po zmarłym Z. T. Podkreślił też, że art. 34 kpa przewiduje możliwość wystąpienia organu administracji publicznej do sądu o wyznaczenie przedstawiciela dla osoby nieobecnej - jednakże przepis ten nie ma zastosowania w sytuacji, gdy strona postępowania zmarła. Reasumując Minister uznał, że z uwagi na wynikający z art. 10 kpa obowiązek organu zapewnienia udziału w sprawie wszystkim osobom, których interesu prawnego dotyczy wynik postępowania oraz z uwagi na fakt, że nie została usunięta przyczyna uzasadniająca zawieszenie postępowania administracyjnego i uniemożliwiająca merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy (nadal brak jest postanowienia o nabyciu spadku po Z. T.) - to nie ma podstaw do uchylenia postanowienia z dnia [...] listopada 2008 r. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie E. W. i S. W. wnieśli o uchylenie zaskarżonego postanowienia jako błędnego i naruszającego art. 34 kpa. Powołali się na fakt, że nie znają następców prawnych Z. T., dlatego też postępowanie sądowe nie doprowadziłoby do ustalenia spadkobierców, a tylko wydłużyłoby postępowanie. W odpowiedzi na skargę Minister Infrastruktury wniósł o oddalenie skargi -podtrzymując argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Przede wszystkim należy podkreślić, że zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z przepisami prawa materialnego oraz przepisami postępowania administracyjnego, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji orzekając w sprawie nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik postępowania. Stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sąd rozstrzyga w granicach sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi. Dokonując kontroli zaskarżonego postanowienia Sąd stwierdził, że skarga jest uzasadniona - jednakże z innych przyczyn, niż wskazali skarżący, bowiem zaskarżone postanowienie narusza przepisy art. 97 § 1 pkt 4 kpa przez błędne jego zastosowanie. Przepis ten przewiduje, iż organ administracji publicznej jest obowiązany zawiesić toczące się postępowanie administracyjne, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się, że pod pojęciem "zagadnienie wstępne" należy rozumieć sytuację, w której wydanie merytorycznego orzeczenia w sprawie będącej przedmiotem postępowania przed właściwym organem jest uwarunkowane uprzednim rozstrzygnięciem wstępnego zagadnienia prawnego, zaś ocena tego zagadnienia wstępnego należy ze względu na jego przedmiot do kompetencji innego organu państwowego niż ten, przed którym toczy się postępowanie w sprawie. Organ orzekający w sprawie uznał, iż kwestia ustalenia następców prawnych osoby zmarłej stanowi zagadnienie wstępne w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 kpa - będące przesłanką do zawieszenia z urzędu postępowania w przedmiotowej sprawie. Jednakże Sąd uznał, że nie jest to zagadnienie wstępne i kwestię tę reguluje art. 97 § 1 pkt 1 kpa. Zgodnie z nim organ administracji publicznej zawiesza postępowanie w razie śmierci strony lub jednej ze stron, jeżeli wezwanie spadkobierców zmarłej strony do udziału w postępowaniu nie jest możliwe i nie zachodzą okoliczności, o których mowa w art. 30 § 5 kpa, a postępowanie nie podlega umorzeniu jako bezprzedmiotowe (art. 105 kpa). Natomiast art. 99 kpa stanowi, że organ administracji publicznej, który z przyczyny określonej w art. 97 § 1 pkt 1-3 kpa zawiesił postępowanie wszczęte na żądanie strony, poczyni równocześnie niezbędne kroki w celu usunięcia przeszkody do dalszego prowadzenia postępowania, jeżeli interes społeczny przemawia za załatwieniem sprawy. Tak więc Minister Infrastruktury zawiesił postępowanie w przedmiotowej sprawie powołując niewłaściwą podstawę prawną - art. 97 § 1 pkt 4 kpa zamiast art. 97 § 1 pkt 1 kpa – co skutkowało koniecznością uchylenia postanowienia. Należało również uchylić pkt b) postanowienia, gdyż możliwość wezwania strony do wystąpienia do sądu o rozstrzygnięcie zagadnienia wstępnego wynika z treści art. 100 kpa., który odnosi się do sytuacji zawieszenia postępowania tylko z przyczyny określonej w art. 97 § 1 pkt. 4 kpa – gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. W związku z tym zarówno zaskarżone postanowienie Ministra Infrastruktury z dnia [...] czerwca 2009 r., jak i utrzymane nim w mocy postanowienie tegoż organu z dnia [...] listopada 2008 r. zostały wydane z naruszeniem przepisów art. 7, art. 77, art. 80 i art. 97 § 1 pkt. 1 kpa - co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd pragnie też podkreślić, że Minister Infrastruktury prawidłowo odmówił wystąpienia do sądu o wyznaczenie przedstawiciela dla osoby nieobecnej w trybie art. 34 kpa, gdyż nie ma on zastosowania w niniejszej sprawie. Z powyższych względów Sąd uznał skargę za zasadną i działając na podstawie przepisów art. 145 § 1 pkt 1 lit c i art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnym (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.