I SA/Wa 1342/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Przemysław Żmich, sędzia WSA Łukasz Trochym, asesor WSA Anna Milicka-Stojek (spr.), Protokolant referent Anna Kaczyńska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 grudnia 2023 r. sprawy ze skargi P. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 18 maja 2023 r. nr KOC/6349/Op/22 w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] (dalej jako "Kolegium" lub "organ") decyzją z [...] maja 2023 r. nr [...], po rozpatrzeniu odwołania P. K. (dalej jako "skarżąca"), utrzymało w mocy decyzję Prezydenta [...] (dalej jako "Prezydent") z [...] października 2023 r. nr [...] odmawiającą przyznania skarżącej zasiłku celowego z przeznaczeniem na ekonomiczne usamodzielnienie się (stworzenie własnego miejsca pracy). Decyzja wydana została w następującym stanie faktycznym i prawnym: Skarżąca w dniach [...] września 2022 r. i [...] października 2022 r. wystąpiła z wnioskiem o przyznanie zasiłków celowych na zakup żywności, środków czystości (osobistych i do czyszczenia mieszkania), odzieży, obuwia, soczewek kontaktowych, naprawę telefonu, zakup kranu i spłuczki oraz usługę hydrauliczną, dopłatę do czynszu także za poprzednie miesiące oraz pokrycie kosztów utrzymania lokalu w ramach [...] – [...], jak też o udzielenie pomocy finansowej na ekonomiczne usamodzielnienie się (stworzenie własnego miejsca pracy) i zasiłku celowego losowego. Do odrębnego rozpoznania Prezydent wydzielił wnioski o przyznanie zasiłków celowych na zakup żywności, środków czystości (osobistych i do czyszczenia mieszkania), odzieży, obuwia, soczewek kontaktowych, naprawę telefonu, zakup kranu i spłuczki oraz usługę hydrauliczną, dopłatę do czynszu także za poprzednie miesiące oraz pokrycie kosztów utrzymania lokalu w ramach [...] – [...], jak też o przyznanie zasiłku celowego losowego. Prezydent decyzją z [...] października 2022 r. odmówił przyznania skarżącej zasiłku celowego z przeznaczeniem na ekonomiczne usamodzielnienie się (stworzenie własnego miejsca pracy). Wskazał, że zgodnie z art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2021 r. poz. 2268 ze zm.), powoływanej dalej jako "u.p.s.", prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej przysługuje osobie samotnie gospodarującej jeśli jej dochód nie przekracza kryterium dochodowego w kwocie 776 zł. Choć skarżąca podczas wywiadów środowiskowych w dniach [...] września 2022 r. i [...] października 2022 r. wyjaśniła, że w sierpniu 2022 r. i we wrześniu 2022 r. nie uzyskała żadnego dochodu, to Prezydent zauważył, że przyznanie zasiłku celowego nie jest obowiązkiem organu. Pomoc taka nie może mieć przy tym charakteru stałej pomocy wyczerpującej w pełni żądania wnioskodawcy. Samo zatem spełnienie przez osobę ubiegającą się o zasiłek kryteriów ustawowych nie oznacza, że ośrodek pomocy społecznej (dalej jako "OPS") ma obowiązek go przyznać w zakresie przez nią żądanym. Ustalając takie uprawnienie OPS analizuje także zasoby, możliwości i uprawnienia oraz wykorzystywanie ich przez wnioskodawcę, jak też zakres samodzielnych działań przez niego podejmowanych, mających na celu pokonanie trudnej sytuacji życiowej. Ze zgromadzonych w sprawie dokumentów, w tym wywiadów środowiskowych, wynika zaś, że skarżąca prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, od [...] października 2021 r. zarejestrowana jest w urzędzie pracy jako osoba bezrobotna, bez prawa do zasiłku. Skarżąca była studentką studiów [...] [...] na uczelni [...] i do czerwca 2022 r. pobierała stypendium socjalne, które pokrywało czesne na studia. Skarżąca oświadczyła, że w dniu [...] września 2022 r. obroniła pracę [...] i uzyskała tytuł [...]. Skarżąca, nie posiadając żadnych środków finansowych, po przyjeździe do [...] zawarła umowę najmu lokalu, którego miesięczny koszt wynajmu to [...] zł. Jak wynika z ww. umowy z [...] sierpnia 2021 r., zobowiązała się ona poza ceną najmu, opłacać także koszty eksploatacyjne, jak czynsz, energię, gaz, woda, wywóz nieczystości. Podczas wywiadu środowiskowego w dniu [...] sierpnia 2022 r. oświadczyła, że od stycznia do czerwca 2022 r. nie zalegała z opłatami za lokal, które regulowała z pieniędzy pożyczanych od znajomych, zaś pożyczki wyniosły łącznie [...] zł. Od lipca 2022 r. nie reguluje już opłat za wynajęty lokal. We wniosku z [...] września 2022 r. skarżąca wskazała, że chce otworzyć działalność gospodarczą - [...]. Koszty związane z otwarciem działalności oceniła na [...] zł. Wskazała, że potrzebuje pieniędzy na laptop, telefon, wynajem lokalu na gabinet, stworzenie i utrzymanie strony internetowej, na reklamę oraz materiały do pracy. Poinformowała też, że nie może otrzymać wsparcia z urzędu pracy ponieważ figuruje w BIK. Wskazała, że odziedziczyła liczne długi po rodzicach i ewentualne wynagrodzenie za pracę zająłby komornik. Ubiegała się już o pomoc z urzędu pracy i otrzymała decyzję odmowną. Wezwana jednak przez organ o przedłożenie tej decyzji, poinformowała, że jej nie posiada, gdyż w wyniku wielokrotnych konsultacji z pracownikami urzędu pracy, nie zdecydowała się na złożenie wniosku o środki finansowe na otwarcie działalności gospodarczej (z uwagi na długi odziedziczone po rodzicach i figurowanie w Rejestrze Dłużników). W konsekwencji, wobec konieczności dalszego procedowania wniosku skarżącej o przyznanie zasiłku celowego na ekonomiczne usamodzielnienie się w trybie art. 43 u.p.s., Prezydent pismem nr [...] wezwał ją do dostarczenia, w terminie 7 dni pod rygorem wydania decyzji odmownej: 1) Planu realizacji działalności gospodarczej z uwzględnieniem wszystkich jej skutków (tzw. Business plan), określającego: proponowaną stawkę zasiłku i rodzaj prowadzenia działalności; 2) Dokumentu potwierdzającego kwalifikacje i przygotowanie do prowadzenia tego typu działalności (świadectwa ukończenia szkoły, kursy, świadectwa z pracy o podobnym charakterze); 3) Opinii o szansach powodzenia przedsięwzięcia wystawionej przez pracownika klubu pracy, pracownika socjalnego – specjalisty ds. bezrobocia lub innego podmiotu zajmującego się doradztwem zawodowym. W dniu [...] października 2022 r. wpłynęła odpowiedź skarżącej, w której wskazała, że wycenia otwarcie [...] na [...] zł. Dyplom ukończenia studiów może okazać pracownikowi socjalnemu. Natomiast opinię od doradcy zawodowego dostarczy jak otrzyma zgodę na zaopiniowanie swojego pomysłu. W celu pomocy i wsparcia skarżąca została również skierowana przez pracownika socjalnego do doradcy zawodowego OPS. Z dwóch zaproponowanych terminów wybrała jeden w dniu [...] września 2022 r., na który spóźniła się 40 min. Doradca zawodowy nie miał możliwości oceny kwalifikacji, umiejętności i doświadczenia zawodowego skarżącej, gdyż poza spóźnieniem, nie przyniosła ona żadnych dokumentów dotyczących aktywności zawodowej. Jak przy tym wynika z notatki doradcy zawodowego, rozmowa ze skarżącą była chaotyczna, nie można było ustalić chronologii zatrudnienia. Skarżąca wyjaśniła zaś, że posiada wszelkie umiejętności, by zatrudnienie takie znaleźć, ma profesjonalne CV, znajomość metod szukania pracy i umiejętność aplikowania na ogłoszenia, umiejętność dobrej prezentacji na rozmowach kwalifikacyjnych. Skarżąca wyjaśniła także, że nie widzi potrzeby dalszego kontaktu z doradcą zawodowym, zaś w jej ocenie, jedynym wyjściem z trudnej sytuacji jest założenie własnej działalności gospodarczej. W ocenie skarżącej, uzyskany przez nią tytuł [...] jest wystarczający do jej rozpoczęcia. Skarżąca nie widzi żadnych przeszkód w tym, że dopiero niedawno skończyła studia i brak doświadczenia w pracy [...] może stanowić przeszkodę w prowadzeniu działalności w tym charakterze. W ww. notatce doradca zawodowy wskazał również, że skarżąca nie jest zainteresowana kolejnym terminem konsultacji, co potwierdziła następnie w e-mailu przesłanym w dniu [...] września 2022 r., w którym wskazała, że spotkanie z doradcą niczemu nie służyło i nie widzi możliwości dalszej współpracy z nim. Prezydent zauważył, że skarżąca konieczność udzielenia jej pomocy na ekonomiczne usamodzielnienie się argumentuje okolicznością, że jest ofiarą przestępstwa, przez co nie może znaleźć pracy na umowę o pracę. Jednocześnie twierdzi, że nie zamierza szukać zatrudnienia na umowę o pracę, ponieważ po śmierci rodziców odziedziczyła ich długi i ewentualne jej wynagrodzenie zająłby komornik. Nie dostrzega przy tym, że dochody z działalności gospodarczej podlegają zajęciu komorniczemu na podobnych zasadach. W ocenie skarżącej, jedynym właściwym i zasadnym w chwili obecnej wyjściem z kłopotów finansowych, jest uzyskanie zasiłku celowego na ekonomiczne usamodzielnienie się. Z takim stanowiskiem jednak nie zgodził się Prezydent i zauważył, że poprawa sytuacji życiowej polega nie tylko na aktywizacji zawodowej i uzyskiwaniu dochodów, ale też na regulowaniu wszelkich zobowiązań, bieżących i zaległych. Tymczasem skarżąca podczas wywiadu środowiskowego w dniu [...] października 2022 r. wskazała, że zapisała się na kolejne studia i oczekuje wsparcia w ich opłaceniu od urzędu pracy. Podpisując jednak umowę z uczelnią nie miała jeszcze pozytywnej decyzji z urzędu pracy, a więc zaciągnęła zobowiązania bez jakiegokolwiek pokrycia. Finansowania studiów ostatecznie nie otrzymała i planuje w tej sprawie dochodzić swoich praw. Zdaniem Prezydenta, z powyższego wynika, że skarżąca podejmuje nieracjonalne działania w celu rozwiązania trudnej sytuacji życiowej. Tym bardziej, że ma już ona wykształcenie w wielu różnych dziedzinach – [...] z [...], dyplom ukończenia [...] jako [...], [...], [...] oraz [...]. Ma więc możliwości znalezienia zatrudnienia, a co za tym idzie – uzyskania dochodu. Prezydent zauważył, że OPS, konstruując plan pomocy zobowiązany jest do przeprowadzenia szerokiej diagnozy socjalnej i ustalenia aktualnej sytuacji wnioskodawcy, w tym oceny jego postawy w postępowaniu. Specyfika postępowania wyjaśniającego w sprawie o świadczenia z pomocy społecznej wymaga aktywności wnioskodawcy. Zgodnie bowiem z art. 11 ust. 2 u.p.s. współdziałanie wnioskodawcy jest warunkiem udzielenia wsparcia. Brak zaś takiej aktywności uniemożliwia wyjaśnienie sprawy. Reasumując Prezydent uznał, że mając na uwadze brak współpracy ze strony skarżącej, niewykorzystywanie własnych zasobów i możliwości, nie stwierdzono zasadności przyznania pomocy finansowej z przeznaczeniem na ekonomiczne usamodzielnienie się. Skarżąca ma bowiem możliwość znalezienia odpowiedniej pracy w myśl art. 2 ust. 1 pkt 16 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, a więc i warunki do uzyskania dochodu. Prezydent zauważył też, że rocznie z pomocy społecznej w formie zasiłku celowego i celowego specjalnego skorzystało około [...] osób. Na realizację tego zadania w 2022 r. OPS dysponował budżetem miesięcznym średnio [...] zł. Z pomocy w formie zasiłku celowego i celowego specjalnego w III kwartale 2022 r. skorzystało średnio [...] osób, udzielono [...] świadczeń, a średnia kwota świadczenia wyniosła [...] zł. Skarżąca w odwołaniu od ww. decyzji wyraziła niezadowolenie z działalności OPS i wskazała, że chybione są rozważania odnoszące się do tego, że przyznanie zasiłku celowego nie może mieć charakteru stałej pomocy w sytuacji, gdy z wnioskiem o zasiłek na ekonomiczne usamodzielnienie się wystąpiła po raz pierwszy. Wyjaśniła dalej, że przy ul. [...] w [...] mieszkała i będzie mieszkać, dopóki nie dostanie mieszkania od miasta. OPS nie ma prawa wpływać na pogorszenie jej sytuacji, tym bardziej, że sama ma prawo dokonywać wyboru miejsca zamieszkania. W ocenie skarżącej, jej obecne mieszkanie jest najtańsze i nie zamierza się przeprowadzać. Wskazała również, że otworzy własny [...] i zrobi to za pieniądze otrzymane od Państwa. W jej ocenie, nie ma również znaczenia, że spóźniła się na spotkanie z doradcą zawodowym 40 min., zaś na kolejne spóźni się 50 min. Odnosząc się do kwestii współpracy z doradcą zawodowym skarżąca wskazała, że to on był chaotyczny i nieprzygotowany do spotkania, nie miał dla niej żadnych projektów, nie poinformował, że winna przynieść ze sobą jakiekolwiek dokumenty. Według niego, skarżąca nie ma doświadczenia i nie nadaje się do otworzenia własnej działalności, podczas gdy nie zna jej umiejętności. Spotkanie to nie miało sensu. W ocenie skarżącej, spełnia ona wszystkie warunki do otrzymania zasiłku na ekonomiczne usamodzielnienie się. Początkowo sądziła, że kwota [...] zł będzie wystarczająca, jednak po zrobieniu bardziej szczegółowego biznes planu uznała, że będzie potrzebowała znacznie więcej. Wskazała także, że zrobiła biznes plan, zaś dyplom mogła okazać, jednak nie wezwano jej do tego. Na opinie od doradcy nadal natomiast czeka. W ocenie skarżącej, Prezydent mógł wydłużyć termin rozpoznania wniosku do czasu dostarczenia ww. opinii. Co więcej, niezasadnie zarzucił skarżącej, że nie podejmuje pracy, gdyż gdyby ją podjęła, to odmówiono by jej przyznania zasiłku na ekonomiczne usamodzielnienie się. Skarżąca nie widzi również problemu w tym, że dopiero niedawno ukończyła studia i brak jej doświadczenia w pracy [...]. Jedyną bowiem opcją w jej sytuacji jest praca w ramach własnej działalności. Kolegium decyzją z [...] maja 2023 r. utrzymało w mocy decyzję Prezydenta i wskazało, że z art. 39 ust. 1 i ust. 2 u.p.s. wynika, że zasiłek celowy może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej, w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Decyzja o przyznaniu albo odmowie przyznania zasiłku celowego ma charakter decyzji uznaniowej. Taki charakter decyzji oznacza, że organ administracji ma swobodę co do ustalenia treści rozstrzygnięcia, związaną z realizowaniem określonej, w zakresie przedmiotu decydowania, polityki państwa. Zgodnie ponadto z art. 43 u.p.s. osobie albo rodzinie gmina może przyznać pomoc w formie pieniężnej lub rzeczowej, w celu ekonomicznego usamodzielnienia. Pomoc w formie pieniężnej w celu ekonomicznego usamodzielnienia może być przyznana w formie jednorazowego zasiłku celowego lub nieoprocentowanej pożyczki. Świadczenie w trybie art. 43 u.p.s. ma spowodować ekonomiczne usamodzielnienie się, a zatem powodować osiąganie dochodów przez beneficjenta we własnym zakresie. Pomoc na ekonomiczne usamodzielnienie się jest adresowana przede wszystkim do osób bezrobotnych, ubiegających się o zatrudnienie, które są w stanie samodzielnie stworzyć sobie warunki do uzyskiwania dochodu. Przejawem takich działań może być otworzenie działalności gospodarczej przez osobę ubiegającą się o wsparcie. Niemniej jednak osobiste prowadzenie działalności gospodarczej wymaga przede wszystkim stworzenia realnego biznesplanu, a do realizacji pomysłu potrzebne są wiedza i umiejętności przydatne w danej dziedzinie oraz zdolności organizacyjne, wytrwałość w dążeniu do celu, samodyscyplina, umiejętność podejmowania decyzji, motywacja. W ocenie Kolegium nie jest zatem nadużyciem dokonanie racjonalności oceny działań skarżącej w postępowaniu zmierzającym do uzyskania żądanego wsparcia oraz dotychczasowych działań związanych z podejmowaniem zatrudnienia. Udzielenie pomocy tego typu jest uzależnione od uznania organu przyznającego świadczenie. Decyzja w tej sprawie powinna być poprzedzona analizą ekonomiczną przedsięwzięcia, a także opierać się na opinii ośrodka pomocy społecznej. Skarżąca twierdzi, że posiada biznesplan, jednak na żadnym etapie postępowania (w tym postępowaniu odwoławczym), go nie przedłożyła. W wywiadzie środowiskowym z [...] października 2022 r., jako argumenty przeciwko zatrudnieniu w stosunku pracy, oprócz zajęcia komorniczego (któremu podlegają wszystkie dochody z działalności zarobkowej, czyli działalności gospodarczej również), wskazała na okoliczności subiektywne, takie jak chęć pracy na własny rachunek, konflikty i rywalizacja pomiędzy pracownikami w dużych firmach, prawdopodobieństwo podważania jej kompetencji i zniechęcanie do pracy w zawodzie. Wreszcie poza deklaracjami, że potrafi poruszać się na rynku pracy i aktywnie poszukiwać zatrudnienia, nie wyjaśniła, o jakie zatrudnienie dotychczas się ubiegała i gdzie pracowała. Skarżąca negatywnie oceniła również swoją dotychczasową współpracę z pracownikami urzędu pracy i jednocześnie uważa, że zachowania leżące po jej stronie, takie jak spóźnianie się na spotkanie z doradcą zawodowym 40 min., czy nieprzynoszenie na spotkanie żadnej dokumentacji, nie mogą rzutować na ocenę jej predyspozycji do prowadzenia własnej działalności. Skarżąca choć konsekwentnie pragnie unikać zajęcia komorniczego z tytułu długów odziedziczonych po rodzicach, jednocześnie zdaje się nie dostrzegać, jakie zobowiązania wiążą się z prowadzeniem działalności gospodarczej i czy będzie te zobowiązania regulować, skoro rozpoczyna działalność już obciążona długami. Z treści przeprowadzonego wywiadu Kolegium wnioskuje, że skarżąca traktuje instytucje pomocy społecznej, czy te przewidziane w ustawie o promocji zatrudnienia, w sposób instrumentalny, z pominięciem ich subsydiarnej roli w zaspokojeniu potrzeb jednostki. Tymczasem posiada ona szeroki wachlarz ukończonych studiów i kursów w zawodach, w których usługi cieszą się w [...] dużym zainteresowaniem, a jednak zatrudnienia, w którym mogłaby uzyskać doświadczenie zawodowe, nie podejmuje. Co więcej, z przepisów regulujących tryb przyznawania świadczeń, których dotyczy niniejsze postępowanie wynika, że udzielając świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej organ kieruje się ogólnymi zasadami wyrażonymi w art. 3 ust. 3 i ust. 4 u.p.s., tzn.: zasadą dostosowywania rodzaju, formy i rozmiaru świadczeń do okoliczności konkretnej sprawy jak również wymogiem uwzględniania potrzeb osób i rodzin korzystających z pomocy, jeżeli potrzeby te odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Tymczasem pomoc, o jaką ubiega się obecnie skarżąca, wielokrotnie przekracza wymiar przeciętnego świadczenia w formie zasiłku celowego. W skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skardze na powyższą decyzję skarżąca wskazała, że okazała dyplom ukończenia studiów pracownikowi socjalnemu. Odnośnie do spotkania z doradcą zawodowym wyjaśniła, że pracownik socjalny poinformował ją, że doradca ten ma projekty dla psychologów i że skarżąca dostanie od niego jakieś zlecenia - dlatego się do niego udała. O spóźnieniu na spotkanie z doradcą skarżąca poinformowała pracownika socjalnego i nie miało to stanowić żadnego problemu. Doradca zawodowy nie miał dla niej jednak żadnej oferty, upokarzał ją i wykazywał, że skarżąca i nie ma doświadczenia zawodowego, mimo że takie posada i informowała, że to jej drugie studia, że prowadziła już działalność kilka lat i miała pacjentów. Doradca zawodowy nie przyjmował do wiadomości żadnego argumentu, więc nie było sensu widzieć się z nim po raz kolejny. Skarżąca okazywała natomiast pracownikowi socjalnemu dokumenty świadczące o doświadczeniu i innych wykonywanych zawodach oraz opowiadała o pracy więc twierdzenia doradcy zawodowego, że nie ma doświadczenia były chybione. Skarżąca wyjaśniła następnie, że w urzędzie pracy u doradcy zawodowego nie chciano jej wydać opinii o szansach na powodzenie przedsięwzięcia, ponieważ nie robią ich. Próbowała także w fundacjach zajmujących się doradztwem, jednak w nich skarżąca usłyszała to samo. Nie było więc możliwości spełnić tego wymogu. W konsekwencji skarżąca zrobiła krótki biznesplan, jaki według pracownika socjalnego wystarczył do złożenia wniosku. Skarżąca nie złożyła również do urzędu pracy wniosku o dofinansowanie do otwarcia działalności, bo już na etapie rozmów z pracownikami tego urzędu dowiedziała się, że pieniądze mogłaby dostać, ale przelewem na konto, a wtedy znaczną część pieniędzy przejąłby komornik. Skarżąca wyjaśniła również, że nawet gdyby chciała, nie ma możliwości zatrudnienia na umowę o pracę na 5 dni w tygodniu, ponieważ jest ofiarą przestępstwa. Z kolei opisana przez organ sytuacja o konfliktach w pracy, nieuzasadnionej rywalizacji, podważaniu kompetencji, zniechęcaniu do pracy to nie są subiektywne wiadomości a sytuacje z autopsji, o czym skarżąca opowiadała ze szczegółami pracownikowi socjalnemu. Zdaniem skarżącej, pisząc odwołanie od decyzji OPS nie musiała podawać wszystkich informacji, które podała wcześniej pracownikowi socjalnemu na wywiadzie. Na koniec skarżąca wskazała, że jej dyplom daje uprawnienia do pracy w zawodzie, nawet bez doświadczenia. Tak zaczynał pracę każdy [...]. Dyplom ten nie ogranicza jej do pracy u kogoś, może pracować na swój własny rachunek. Ma wolny zawód i to ona odpowiadam za to, co mówi pacjentom. Nikt nie ma prawa podważać jej kompetencji, w szczególności pracownik socjalny. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Na rozprawie w dniu 6 grudnia 2023 r. skarżąca przedłożyła zaświadczenia z urzędu pracy wskazujące, że od [...] listopada 2019 r. do [...] sierpnia 2021 r. zarejestrowana była (z przerwami) jako osoba bezrobotna i z tego tytułu pobierała zasiłki, zaś od [...] października 2021 r. do [...] października 2022 r. była osobą bezrobotną bez prawa do zasiłków z tego tytułu. Wyjaśniła również, że od roku pracuje i jest m.in. [...] w [...] w [...], gdzie sporządza [...]. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest niezasadna. Organy obu instancji, w wydanych rozstrzygnięciach przedstawiły szczegółowo stan faktyczny sprawy i wskazały materialnoprawną podstawę decyzji, tj. art. 2 ust. 1, art. 3 ust. 3 i ust. 4, art. 4, art. 8 ust. 1 pkt 1, art. 11 ust. 2, art. 17 ust. 1 pkt 5, art. 36 pkt 1, art. 39 i art. 43 u.p.s. Zasiłek na ekonomiczne usamodzielnienie się jest świadczeniem z pomocy społecznej określonym w art. 36 pkt 1 lit. d u.p.s. Krąg osób uprawnionych do świadczeń z pomocy społecznej, a także przesłanki ich udzielania ustawa określa w art. 5 w zw. z art. 7 (okoliczności uzasadniające przyznanie pomocy) i art. 8 (kryterium dochodowe uprawniające do uzyskania świadczenia). Co dodatkowo istotne, w art. 2, art. 3 i art. 4 u.p.s. ustawodawca wskazał, że pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężenie trudnych sytuacji życiowych, których nie są oni w stanie pokonać przy wykorzystaniu własnych uprawnień, zasobów i możliwości. Pomoc społeczna wspiera osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwia im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka. Rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy, przy czym potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Osoby i rodziny korzystające z pomocy społecznej są obowiązane do współdziałania w rozwiązywaniu ich trudnej sytuacji życiowej. W art. 2 ust. 1 u.p.s. zawarta jest jedna z konstytucyjnych zasad, na których opiera się ustrój Rzeczypospolitej Polskiej i zarazem fundamentalna zasada pomocy społecznej. Jest to zasada pomocniczości (subsydiarności). Treść tej zasady kształtowana przez prawne uregulowania, odwołuje się do samodzielności obywateli. Zgodnie z zasadą subsydiarności państwo nie może ograniczać inicjatywy obywateli, wyręczać ich, pozbawiać możliwości wyboru, ani przejmować za nich odpowiedzialności. W doktrynie wskazuje się, że zasada subsydiarności wyraża spoczywającą na jednostce powinność pełnego wykorzystania własnych zasobów, możliwości oraz uprawnień w celu pokonania trudnej sytuacji życiowej. Jeżeli jednostka nie uczyni zadość owej powinności, to brak po jej stronie podstawowej przesłanki do udzielenia wsparcia z pomocy społecznej. Pomoc społeczną jednostka może otrzymać dopiero wówczas, gdy wykorzysta, po pierwsze swoje uprawnienia, po drugie własne zasoby i możliwości, przez które należy rozumieć nie tylko sytuację materialną, ale również aktywność jednostki w rozwiązywaniu trudnej sytuacji materialnej oraz jej gotowość współdziałania w tym celu. W art. 4 u.p.s. określony jest kolejny cel pomocy społecznej jakim jest aktywizacja świadczeniobiorców. Zgodnie z tą zasadą należy, przy współpracy beneficjenta, wykształcić u niego poczucie odpowiedzialności i wskazać mu możliwości samodzielnego radzenia sobie z problemami. Z tego względu obowiązek współdziałania świadczeniobiorców z jednostkami i pracownikami pomocy społecznej jest rozumiany w doktrynie i orzecznictwie jako aktywne współdziałanie osoby ubiegającej się o pomoc. Egzekwowanie od świadczeniobiorcy obowiązku współdziałania jest niezwykle ważne, w przeciwnym bowiem wypadku pomoc ograniczać się będzie do prostego rozdawnictwa świadczeń i braku eliminacji źródeł problemów społecznych. Podkreślenia wymaga, że przepisy dotyczące pomocy społecznej, nie nakładają na organy administracji obowiązku zapewnienia osobom potrzebującym środków w celu ich utrzymania. Zasiłek celowy w celu usamodzielnienia ekonomicznego wymaga, aby był on przyznawany tylko na wniosek osoby zainteresowanej, która chce się usamodzielnić ekonomicznie. Nie może być on przyznawany z urzędu osobie, która nie wykaże ku temu inicjatywy. W rozpatrywanej sprawie, postępowanie zostało zainicjowane wnioskami skarżącej z [...] września 2022 r. i [...] października 2022 r. o przyznanie zasiłku celowego z przeznaczeniem na ekonomiczne usamodzielnienie się (stworzenie własnego miejsca pracy), w związku z uzyskaniem przez skarżącą dyplomu ukończenia studiów wyższych na kierunku [...]. W związku z tym w dniu [...] września 2022 r. i [...] października 2022 r. w mieszkaniu skarżącej pracownik socjalny przeprowadził wywiad środowiskowy. W trakcie jego przeprowadzania skarżąca oświadczyła, że zamieszkuje sama i prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Nie posiada dochodów, jej rodzice nie żyją, zaś syn przebywa w [...] w placówce opiekuńczo-wychowawczej od [...] roku życia (obecnie ma [...] lat). Skarżąca jest całkowicie pozbawiona praw rodzicielskich, nie ma kontaktów z dzieckiem i ma sądowy zakaz nawiązywania tych kontaktów. Skarżąca od września 2021 r. mieszka w lokalu mieszkalnym przy ul. [...] w [...], zaś umowę najmu podpisała na czas nieokreślony na kwotę [...] zł miesięcznie. Zobowiązała się w niej jednocześnie do pokrywania rachunków za energię elektryczną, gaz, wodę oraz wywóz nieczystości (około [...] zł co 2 miesiące). Ostatni raz za media zapłaciła w sierpniu 2022 r., zaś za najem nie płaci od lipca 2022 r. Skarżąca oczekuje na przyznanie jej lokalu komunalnego z zasobów Dzielnicy [...], jednak dotychczas otrzymywała decyzje odmowne. Jak ustalono również, skarżąca miała uprzednio przyznany lokal komunalny w [...], jednak została z niego eksmitowana z powodu zadłużenia. Później przyznano jej w [...] lokal socjalny, ale z niego zrezygnowała i nie ma możliwości powrotu. Skarżąca podała, że ma ukończony [...] z [...], posiada dyplomy ukończenia [...] jako [...], [...], [...] i [...]. Nie przedłożyła jednak pracownikowi i OPS dokumentów okoliczność tę potwierdzających. Jak wskazała, w czerwcu 2022 r. ukończyła zaoczne studia [...] na Uczelni [...] na kierunku [...] i wyjaśniła że we wrześniu 2022 r. zdała egzamin [...]. Skarżąca poinformowała również pracownika socjalnego, że od [...] października 2021 r. jest zarejestrowana w urzędzie pracy jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku, w sierpniu i we wrześniu 2022 r. nie podejmowała pracy zarobkowej i nie szukała zatrudnienia, bowiem zamierza otworzyć własną działalność gospodarczą. Wyjaśniła, że nadal nie szuka zatrudnienia w oparciu o umowę o pracę, gdyż odziedziczyła po rodzicach długi i komornik zająłby jej większość uzyskanego dochodu. Wskazała jednocześnie, że chce pracować sama dla siebie, bowiem w przeszłości pracowała w firmach zatrudniających wiele osób i nie podobały jej się relacje i rywalizacja pomiędzy pracownikami. Ponadto obawia się, że pracodawca i współpracownicy będą podważali jej kompetencje i próbowali zniechęcić ją do pracy w zawodzie. Stąd zamierza otworzyć własny [...], jednak dotychczas, mimo podjęcia prób otrzymania na ten cel pomocy z urzędu pracy, otrzymała odpowiedź odmowną, bowiem widnieje ona w [...] (jak ustalono w toku postępowania urząd pracy weryfikuje klientów w [...]). Skarżąca po jednym spotkaniu z doradcą zawodowym nie jest już zainteresowana dalszą pomocą w tym zakresie, bowiem w jej ocenie nie przynosi ona żadnych efektów. Wyjaśniła także, że rozpoczęła kolejne roczne studia uzupełniające we [...], które kosztują około [...] zł i złożyła wniosek o ich sfinansowanie przez urząd pracy, jednak ten udzielił odpowiedzi odmownej. Skarżąca nie zgłasza żadnych problemów zdrowotnych, nie choruje przewlekle i twierdzi, że nie wymaga konsultacji lekarskich. Zauważyć trzeba, że zgodnie z art. 43 u.p.s. osobie albo rodzinie gmina może przyznać pomoc w formie pieniężnej lub rzeczowej, w celu ekonomicznego usamodzielnienia (ust. 1). Pomoc w formie pieniężnej w celu ekonomicznego usamodzielnienia może być przyznana w formie jednorazowego zasiłku celowego lub nieoprocentowanej pożyczki (ust. 2). Warunki udzielenia i spłaty pożyczki oraz jej zabezpieczenie określa się w umowie z gminą (ust. 3). Podstawą odmowy przyznania albo ograniczenia rozmiarów pomocy na ekonomiczne usamodzielnienie może być uchylanie się przez osobę lub rodzinę ubiegającą się o pomoc od podjęcia odpowiedniej pracy w rozumieniu przepisów o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy albo poddania się przeszkoleniu zawodowemu (ust. 7). Ponadto, zgodnie z art. 11 ust. 2 u.p.s., brak współdziałania osoby lub rodziny z pracownikiem socjalnym lub asystentem rodziny, o którym mowa w przepisach o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej, odmowa zawarcia kontraktu socjalnego, niedotrzymywanie jego postanowień, nieuzasadniona odmowa podjęcia zatrudnienia, innej pracy zarobkowej przez osobę bezrobotną lub nieuzasadniona odmowa podjęcia lub przerwanie szkolenia, stażu, przygotowania zawodowego w miejscu pracy, wykonywania prac interwencyjnych, robót publicznych, prac społecznie użytecznych, a także odmowa lub przerwanie udziału w działaniach w zakresie integracji społecznej realizowanych w ramach Programu Aktywizacja i Integracja, o których mowa w przepisach o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, lub nieuzasadniona odmowa podjęcia leczenia odwykowego w zakładzie lecznictwa odwykowego przez osobę uzależnioną mogą stanowić podstawę do odmowy przyznania świadczenia, uchylenia decyzji o przyznaniu świadczenia lub wstrzymania świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej. W rozpatrywanej sprawie organ mając na uwadze ustalenia faktyczne, prawidłowo stwierdził, że skarżąca wykazuje bierną postawę w dążeniu do poprawy warunków materialnych. Od kilku lat jest osobą bezrobotną i nie chce podjąć pracy na etat, mimo że jest w wieku produkcyjnym, posiada wykształcenie wyższe, jak też szereg deklarowanych przez nią ukończonych [...] jako [...], [...], [...] i [...]. Jak twierdzi, posiada również doświadczenie zawodowe. Nie jest osobą niepełnosprawną, nie sygnalizuje żadnych dolegliwości zdrowotnych. Przebywa w [...] od kilku lat, a więc na terenie gdzie jest duży rynek pracy i ruch kadrowy. Skarżąca jest panną, nie ma żadnych osób na utrzymaniu, czy też pod opieką, którymi musiałby się zająć i przez to nie podejmować zatrudnienia. Jak wynika z jej wyjaśnień, zatrudnienia nie podejmuje i nie szuka z własnej woli, bowiem nie jest zainteresowana podjęciem etatowej umowy o pracę z uwagi na obawy zajęcia wynagrodzenia przez komornika. Nie dostrzega jednocześnie, że również w sytuacji prowadzenia własnej działalności gospodarczej jej wynagrodzenie będzie podlegało zajęciu komorniczemu. Jak wyjaśniła, praca na etat nie interesuje jej również z uwagi na dotychczasowe zatrudnienia w większych firmach, gdzie nie podobały jej się relacje i rywalizacja pomiędzy pracownikami. Skarżąca nie była również zainteresowana spotkaniami z doradcą zawodowym, który w jej ocenie, nie zrozumiał jej sytuacji i chęci otworzenia własnego [...]. Z materiału dowodowego wynika jednocześnie, że skarżąca jest osobą, która potrafi zadbać o swoje sprawy, starała się wielokrotnie o przyznanie różnego typu świadczeń z pomocy społecznej (zasiłki celowe i okresowe, na ekonomiczne usamodzielnienie się, dofinansowanie do nauki). Ubiega się o zawarcie umowy najmu lokalu komunalnego z mieszkaniowego zasobu [...]. Już same powyższe ustalenia, a przede wszystkim długotrwała bierność skarżącej na rynku pracy (mimo deklarowanych licznych dyplomów, zawodów i doświadczenia zawodowego), uzasadniały wydanie decyzji odmownej w sprawie, z uwagi na to, że skarżąca nie była zainteresowana współdziałaniem w rozwiązaniu swojej trudnej sytuacji życiowej, nie chcąc podjąć zatrudnienia na stałe. Niemniej jednak, z uwagi na okoliczność, że we wniosku z [...] września 2022 r. skarżąca wskazywała, że chce otworzyć działalność gospodarczą - [...], zaś koszty związane z otwarciem działalności wyceniła na [...] zł (zakup laptopa, telefonu, wynajem lokalu na gabinet, stworzenie i utrzymanie strony internetowej, na reklamę oraz materiały do pracy), jak też poinformowała, że nie może otrzymać wsparcia w tym celu z urzędu pracy ponieważ figuruje w [...] z uwagi na odziedziczone liczne długi po rodzicach, wobec czego uzyskała decyzję odmowną, Prezydent w dniu [...] września 2022 r. wezwał skarżącą do przedłożenie ww. decyzji o odmowie przyznania środków na podjęcie działalności gospodarczej. Prezydent pouczył jednocześnie skarżącą, że w sytuacji niedostarczenia ww. dokumentu, jej wniosek zostanie rozpatrzony odmownie w trybie art. 4 i art. 11 ust. 2 u.p.s. W odpowiedzi z [...] października 2022 r. skarżąca wyjaśniła, że nie posiada decyzji w kwestii odmowy realizacji wniosku o sfinansowanie działalności z urzędu pracy, bowiem w wyniku wielokrotnych konsultacji z pracownikami urzędu pracy, nie zdecydowała się na złożenie takiego wniosku (z uwagi na długi odziedziczone po rodzicach i figurowanie w [...]). W konsekwencji, Prezydent pismem z [...] października 2022 r. wezwał skarżącą do uzupełnienia dokumentacji w sprawie, poprzez dostarczenie, w terminie 7 dni pod rygorem wydania decyzji odmownej: 1) Planu realizacji działalności gospodarczej z uwzględnieniem wszystkich jej skutków (tzw. Business plan), określającego: proponowaną stawkę zasiłku i rodzaj prowadzenia działalności; 2) Dokumentu potwierdzającego kwalifikacje i przygotowanie do prowadzenia tego typu działalności (świadectwa ukończenia szkoły, kursy, świadectwa z pracy o podobnym charakterze); 3) Opinii o szansach powodzenia przedsięwzięcia wystawionej przez pracownika klubu pracy, pracownika socjalnego – specjalisty ds. bezrobocia lub innego podmiotu zajmującego się doradztwem zawodowym. W dniu [...] października 2022 r. wpłynęła odpowiedź skarżącej na wezwanie do uzupełnienia dokumentacji, w której wskazała ona, że od [...] października 2022 r. posiada dyplom ukończenia studiów na kierunku [...], zaś otwarcie [...] wycenia na [...] zł. Dyplom ukończenia studiów może okazać pracownikowi socjalnemu. Natomiast opinię od doradcy zawodowego dostarczy jak tylko otrzyma zgodę na zaopiniowanie swojego pomysłu. Z powyższego wynika, że skarżąca nie tylko nie była zainteresowana współdziałaniem w rozwiązaniu swojej trudnej sytuacji życiowej, nie chcąc podjąć zatrudnienia, co samo przez się umożliwiało wydania decyzji odmownej w sprawie, ale również nie nadesłała dokumentów, o które wezwał ją organ pismem z [...] października 2022 r. w celu weryfikacji zasadności złożonego wniosku. Nie przedłożyła bowiem ani dokumentów potwierdzających jej kwalifikacje i przygotowanie do prowadzenia tego typu działalności (świadectwa ukończenia szkoły, kursy, świadectwa z pracy o podobnym charakterze), ani też opinii o szansach powodzenia przedsięwzięcia wystawionej przez pracownika klubu pracy, pracownika socjalnego – specjalisty ds. bezrobocia lub innego podmiotu zajmującego się doradztwem zawodowym. Pisma skarżącej z [...] października 2023 r., w którym wskazała, że "bezzwrotna kwota potrzebna na rozpoczęcie działalności: [...] zł", nie sposób uznać również uznać za "Plan realizacji działalności gospodarczej z uwzględnieniem wszystkich jej skutków (tzw. Business plan)". Mając powyższe na uwadze, w ocenie Sądu, ustalenia będące podstawą rozstrzygnięcia, zostały dokonane na podstawie prawidłowej oceny zebranych dowodów. W stanie faktycznym sprawy wskazano właściwe przepisy mające zastosowanie, Sąd nie dopatrzył się naruszenia prawa materialnego w stopniu mogącym wpłynąć na wynik sprawy, jak również przepisów prawa procesowego, które w istotny sposób mogłoby wpłynąć na wynik sprawy. Organy wnikliwie i wszechstronnie rozpatrzyły bowiem stan faktyczny sprawy (art. 7 i art. 77 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2022 r. poz. 2000 ze zm.), powoływanej dalej jako "K.p.a."), szczegółowo wyjaśniły motywy, jakimi kierowały się przy rozstrzyganiu tej sprawy oraz uzasadniły swoje orzeczenie (art. 107 § 1 i § 3 K.p.a.), nie naruszając przy tym granic uznania administracyjnego. Mając na uwadze powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm.), orzekł jak w sentencji.