I SA/Wa 1343/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Anna Łukaszewska – Macioch Sędziowie sędzia WSA Monika Nowicka (spr.) asesor WSA Mirosław Gdesz Protokolant Marta Maciejkowicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 31 lipca 2007 r. sprawy ze skargi Z. P. na decyzję Ministra Edukacji i Nauki z dnia [...] kwietnia 2006 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia kredytu studenckiego 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. I SA/Wa 1343/06 UZASADNIENIE Zaskarżoną decyzja z dnia [...] kwietnia 2006 r. nr [...] Minister Edukacji i Nauki utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] stycznia 2006 r. nr [...] o umorzeniu 20% kredytu studenckiego, pozostałego do spłaty na dzień wydania decyzji, udzielonego na podstawie umowy o kredyt nr [...] z dnia 19 stycznia 1999 r. zawartej z Bankiem [...] S.A. O/W.. Powyższe rozstrzygnięcie zostało oparte na następujących ustaleniach faktycznych i ocenach prawnych: Z.P. – kredytobiorca w umowie o preferencyjny kredyt studencki –wystąpiła z wnioskiem z dnia 4 lipca 2005 r. o umorzenie spłaty powyższego kredytu. Wniosek ten, wraz z nadesłanymi przez wnioskodawczynię dokumentami, został przedstawiony na posiedzeniu Komisji do Spraw Pożyczek i Kredytów Studenckich w dniu 13 grudnia 2005 r., która zaopiniowała go pozytywnie, proponując umorzenie w wysokości 20% kredytu studenckiego w kwocie pozostałej do spłaty na dzień podjęcia decyzji przez Ministra. W toku postępowania Komisja opiniując wniosek – zgodnie z przepisem § 14 ust. 11 rozporządzenia z dnia 1 września 2004 r. w sprawie szczegółowych zasad, trybu i kryteriów udzielania, spłacania oraz umarzania kredytów i pożyczek studenckich, wysokości kredytu studenckiego i pożyczki studenckiej, warunków i trybu rozliczeń z tytułu pokrywania odsetek należnych bankom od kredytów studenckich oraz wysokości oprocentowania pożyczki i kredytu studenckiego spłacanego przez pożyczkobiorcę lub kredytobiorcę (Dz. U. Nr 196, poz. 2017 ze zm.) – oparła się na dokumentach przesłanych przez stronę, które obrazowały trudną sytuację życiową kredytobiorcy, w znacznym stopniu ograniczającą możliwości spłaty kredytu. Organ wyjaśnił też, iż na pojęcie trudnej sytuacji składa się zarówno sytuacja materialna kredytobiorcy jak i jego sytuacja życiowa, w tym zdarzenia losowe pogarszające nagle sytuację bytową kredytobiorcy. Z ustaleń faktycznych organu wynikało, że Z.P. jest zatrudniona w oparciu o umowę o pracę zawartą na czas nieokreślony i uzyskuje dochody w stałej wysokości. Prowadzi łącznie z matką M.P. i siostrą M.P. wspólne gospodarstwo domowe. Siostra wnioskodawczyni jest osobą bezrobotną, znajduje się pod stałą opieką lekarską, poddawana jest rehabilitacji oraz orzeczono w stosunku do niej lekki stopień niepełnosprawności. W stosunku zaś do M.P. orzeczono lekki, trwały stopień niepełnosprawności. Powyższe zdarzenia losowe stanowiły podstawę pozytywnego zaopiniowania wniosku przez w/w Komisję. Biorąc zatem pod uwagę opinię Komisji, w związku z treścią przedstawionych przez stronę dokumentów, Minister Edukacji Narodowej decyzją z dnia [...] stycznia 2006 r. orzekł w niniejszej sprawie o umorzeniu spłaty kredytu studenckiego w wysokości 20%. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, który wniosła Z.P. podniesiono, iż pogorszył się stan zdrowia M.P., która wystąpiła z wnioskiem o ustalenie stopnia niepełnosprawności. Posiedzenie Wojewódzkiego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie [...] odbyło się w dniu [...] lutego 2006 r. Strona jednak nie przesłała do Ministra dokumentów potwierdzających jego wynik. Nie przedstawiono także innych, nowych dowodów, wskazujących na okoliczności, których wystąpienie mogłoby świadczyć o pogorszeniu się sytuacji życiowej kredytobiorcy i jej rodziny, co z kolei mogłoby wpłynąć na decyzję Ministra. Organ rozpatrując zatem ponownie sprawę, powołując się na treść przepisu art. 80 k.p.a. w myśl którego organ administracji publicznej ocenia czy dana okoliczność została udowodniona na podstawie całokształtu materiału dowodowego, stwierdził, że przy ocenie przesłanek umorzenia kredytu Minister może posługiwać się jedynie dokumentami przedstawionymi przez osobę zainteresowaną w sprawie. Skoro zatem strona nie przedstawiła przy wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy dokumentów świadczących o istotnym pogorszeniu się jej sytuacji życiowej, decyzją z dnia [...] kwietnia 2006 r. Minister Edukacji i Nauki utrzymał w mocy swoją poprzednią decyzję. Decyzja ta stała się z kolei przedmiotem skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, którą wniosła Z.P.. Skarżąca przedstawiła w niej swoją sytuację życiową i podniosła, że obecnie sytuacja ta pogorszyła się, bo od dnia 27 stycznia 2006 r. do dnia 2 czerwca 2006 r. zmuszona była przebywać na zwolnieniu lekarskim w związku z wypadkiem w drodze do pracy. Z tego powodu ponosiła dodatkowe koszty związane z leczeniem a ponadto skarżąca spłaca także kredyt studencki swojej siostry, która jest osobą bezrobotną. W obszernej odpowiedzi na skargę Minister Edukacji i Nauki wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. W piśmie organ podkreślił, że wszystkie wnioski o umorzenie spłaty kredytu studenckiego, które wpływają do Ministra dotyczą trudnych sytuacji życiowych i w większości odnoszą się do osób bezrobotnych. Wśród tego rodzaju przypadku zdarzają się sytuacje szczególnie dramatyczne (długotrwale poszukiwanie pracy przy jednoczesnym posiadaniu własnych dzieci, niepełnosprawność z głęboką dysfunkcją ruchową wymagająca w codziennym funkcjonowaniu opieki osób trzecich, kosztownego leczenia i usprawniającej rehabilitacji czy też choroby wykluczające całkowite wyleczenie kredytobiorcy). Minister podniósł też, że wnioskodawczyni pracuje, zatem należy przewidywać, iż jej sytuacja materialna po pewnym czasie ulegnie poprawie, natomiast załączone do skargi orzeczenie Wojewódzkiego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie [...] w W. z dnia [...] lutego 2006 r. dotyczące M.P. orzeka o jej umiarkowanym stopniu niepełnosprawności i ma charakter okresowy (do dnia 29 lutego 2008 r.). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Wojewódzki Sąd Administracyjny sprawuje, w zakresie swojej właściwości, kontrolę – pod względem zgodności z prawem – zaskarżonych aktów lub czynności organów administracji publicznej, przy czym kontrola Sądu sprowadza się do zbadania, czy organy administracyjne w toku rozpoznawania sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Nadmienić w tym miejscu wypada, że Sąd w ocenie swojej nie jest związany zarzutami ani wnioskami zawartymi w skardze oraz powołaną w niej podstawą prawną. Ponieważ, abstrahując od zasadności zarzutów podniesionych w skardze, Sąd uznał, że zaskarżona decyzja narusza przepisy postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, skutkowało to jej uchyleniem. Zgodnie z przepisem art. 127 § 3 k.p.a. od decyzji wydanej w I instancji przez naczelny organ administracji państwowej strona może zwrócić się do tego organu z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy. Do wniosku takiego stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań. Powyższe zatem oznacza, że rozpatrując sprawę w trybie przepisu art. 127 § 3 k.p.a. organ – w myśl zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego, wyrażonej w art. 15 k.p.a. - jest obowiązany ponownie rozpoznać sprawę w całości. Dwukrotne rozpoznanie sprawy polega natomiast na dwukrotnym przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego. Nie jest w tym przypadku bowiem wystarczające jedynie stwierdzenie, że w sprawie zapadły dwa rozstrzygnięcia merytoryczne a koniczne jest by rozstrzygnięcia te zostały przeprowadzone za każdym razem postępowaniem wyjaśniającym. Sprawa winna być nie tylko dwukrotnie rozstrzygnięta, ale i dwukrotnie rozpoznana (vide: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 listopada 1992 r. sygn. akt V SA 721/92, ONSA 1992, Nr 3-4, poz. 95). Odnosząc powyższe do stanu faktycznego, który zachodził w przedmiotowej sprawie, należy zaznaczyć, że przepisy cytowanego wyżej rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 1 września 2004 r., które obowiązywało w dacie orzekania przez organ, przewidywały szczególny tryb postępowania w sprawach dotyczących umorzenia kredytów studenckich. Przed wydaniem decyzji przez Ministra, organ był obowiązany zasięgnąć opinii Komisji do Spraw Pożyczek i Kredytów Studenckich (§ 14 pkt 11 rozporządzenia). W niniejszej sprawie Komisja taka podjęła stosowną uchwałę w dniu 13 grudnia 2005 r. po czym Minister wydal w sprawie decyzję z dnia [...] stycznia 2006 r. umarzając nią 20% kredytu, pozostałego do spłaty przez skarżącą. Wniesienie przez stronę wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy – jak wyżej to zostało powiedziane - obligowało jednak Ministra do ponownego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego tj. zasięgnięcia po raz drugi opinii Komisji, przed wydaniem zaskarżonej decyzji. Ponieważ przy ponownym rozpatrzeniu sprawy nie została wydana przez Komisję do Spraw Pożyczek i Kredytów Studenckich wspomniana opinia należało uznać, iż zaskarżona decyzja naruszała przepisy postępowania w istotnym stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Biorąc pod uwagę, iż decyzja Ministra Edukacji i Nauki z dnia [...] kwietnia 2006 r. naruszała przepisy art. 6, 15, 106 § 1 i 127 § 3 k.p.a. oraz § 14 ust. 11 powołanego wyżej rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 1 września 2004 r., Sąd – z mocy przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w związku z art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1070 ze zm.) – orzekł jak w sentencji.