I SA/Wa 1343/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Monika Sawa (spr.) Sędziowie WSA Joanna Skiba WSA Elżbieta Sobielarska Protokolant sekretarz sądowy Justyna Kobylarczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 grudnia 2019 r. sprawy ze skargi [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] kwietnia 2019 r. nr [...] w przedmiocie zatwierdzenia projektu podziału nieruchomości oddala skargę. Decyzją z [...] kwietnia 2019 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] (dalej: SKO/organ) po rozpoznaniu odwołania [...] reprezentującego [...] (dalej: skarżący) od decyzji Prezydenta [...] z [...] października 2017 r. nr [...] znak [...] zatwierdzającej projekt podziału części nieruchomości objętej KW nr [...], położonej w [...], w dzielnicy [...] przy ul. [...] oznaczonej jako działka ew. nr [...] o pow. [...]ha z obrębu [...] w sposób przedstawiony na załączniku graficznym na [...] działki: nr [...] o pow. [...] ha, nr [...] o pow. [...] ha, nr [...] o pow. [...] ha oraz nr [...] o pow. [...] ha pod warunkiem, że przy zbywaniu działek wydzielonych w wyniku podziału zostanie ustanowiona służebność drogowa zapewniająca dostęp do drogi publicznej nowoprojektowanym działkom nr [...], [...] oraz [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Decyzja powyższa została wydana w następującym stanie faktycznym: Prezydent [...] decyzją nr [...] z [...] grudnia 2011 r. zatwierdził projekt podziału działki ew. nr [...] o pow. [...]ha z obrębu [...] uregulowanej w KW nr [...] położonej w [...], w dzielnicy [...] przy ul. [...], [...] na działki; nr [...] o pow. [...] ha, nr [...] o pow. [...] ha, nr [...] o pow. [...] ha. W decyzji wskazano, że należy ustanowić służebność gruntową na prawie własności/użytkowania wieczystego działki nr [...] polegającą na prawie dojścia i dojazdu od strony ulicy [...] w sposób wykazany na mapie o numerze ewidencyjnym [...]. W uzasadnieniu decyzji podano, że podział działki na [...] ma na celu wydzielenie gruntu na dawnej nieruchomości [...] ozn. nr hip. [...], d. położonej przy ul [...]. Przedmiotowy podział następuje w związku z rozpatrywaniem wniosku złożonego w trybie art. 7 ust 1 dekretu z 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego do gruntu ww. nieruchomości [...]. Organ wskazał, że zgodnie z danymi Centralnej Bazy Danych Ksiąg Wieczystych z [...] grudnia 2011 r. nieruchomość KW [...] opisana jako działki nr [...] i nr [...] o łącznej powierzchni [...] jest własnością Skarbu Państwa w trwałym zarządzie [...]. Samorządowe Kolegium Odwoławcze rozpoznając odwołanie od powyższej decyzji złożone przez [...] reprezentującego [...] decyzją nr [...] z [...] czerwca 2012 r. umorzyło postępowanie odwoławcze. W uzasadnieniu wskazano, że w sprawach dotyczących podziału nieruchomości Skarbu Państwa oddanych w trwały zarząd [...] organem reprezentującym Skarb Państwa jest minister właściwy do spraw Skarbu Państwa. Po rozpoznaniu skargi na powyższą decyzję SKO, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 7 grudnia 2012 r. sygn. akt I SA/Wa 1659/12 uchylił decyzje SKO z [...] czerwca 2012 r. wskazując w uzasadnieniu , iż minister właściwy do spraw Skarbu Państwa podejmuje czynności w postępowaniach sądowych i administracyjnych, lecz w odniesieniu do nieruchomości nie oddanych w trwały zarząd. Jeśli zaś nieruchomość została oddana w trwały zarząd - czynności tych dokonuje jednostka, której w trwały zarząd oddano nieruchomość. Następnie SKO decyzją nr [...] z [...] lipca 2013 r. uchyliło decyzje Prezydenta [...] nr [...] z [...] grudnia 2011 r, i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania organowi I instancji. W uzasadnieniu wskazano, że decyzję tę należało uchylić z uwagi na naruszenie przepisów dotyczących formy ustanowienia służebności gruntowej. Po ponownym rozpoznaniu sprawy Prezydent [...] decyzją nr [...] z [...] stycznia 2014 r. zatwierdził projekt podziału działki nr [...] o pow. [...] ha z obrębu [...] uregulowanej w KW nr [...] położonej w [...], w dzielnicy [...] przy ul. [...], [...] na działki: nr [...] o pow. [...] ha, nr [...] o pow. [...] ha, nr [...] o pow. [...] ha pod warunkiem, że przy zbywaniu projektowanych działek nr [...] i nr [...] zapewniony zostanie dostęp do drogi publicznej w formie służebności gruntowych. Projektowany podział wskazano na mapie zgłoszonej w Ośrodku Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej w [...] pod nr [...]. Odwołanie od tej decyzji wniósł [...] działając w imieniu [...]. Po ponownym rozpoznaniu sprawy, na skutek uchylenia przez SKO, Prezydent m. [...] decyzją z [...] października 2017 r. nr [...] znak [...] zatwierdził projekt podziału części nieruchomości objętej KW nr [...], położonej w [...], w dzielnicy [...] przy ul. [...] oznaczonej jako działka ew. nr [...] o pow. [...] ha z obrębu [...] w sposób przedstawiony na załączniku graficznym na cztery działki: nr [...] o pow. [...] ha, nr [...] o pow. [...] ha, nr [...] o pow. [...] ha oraz nr [...] o pow. [...] ha, pod warunkiem, że przy zbywaniu działek wydzielonych w wyniku podziału zostanie ustanowiona służebność drogowa zapewniająca dostęp do drogi publicznej nowoprojektowanym działkom nr [...], [...] oraz [...]. Decyzje tę po rozpoznaniu odwołania [...] występującego w imieniu [....] SKO utrzymało w mocy wydając zaskarżoną decyzje. W uzasadnieniu, po przywołaniu przepisów prawa oraz omówieniu orzecznictwa organ wskazał, że organ rozstrzygający sprawę w sposób prawidłowy przeprowadził postępowanie wyjaśniające i dowodowe uwzględniając zalecenia kolegium a następnie dokonał prawidłowej wykładni przesłanek wynikających z art. 95 ust 4 ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz dokonał prawidłowej oceny okoliczności faktycznych sprawy, nie naruszając zasady swobodnej oceny dowodów. SKO wskazało, że jak wynika z uzasadnienia decyzji podział był dokonywany niezależnie od uchwalonego planu zagospodarowania przestrzennego i wyłącznie w związku z rozpatrywaniem wniosku złożonego w trybie art. 7 ust 1 dekretu z 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na terenie m.st. Warszawy o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego tj. w celu realizacji roszczeń do części nieruchomości, a więc w trybie art. 95 ust 4 ustawy o gospodarce nieruchomościami. W ocenie SKO w związku z tym, że nowoprojektowane działki nie mają dostępu do drogi publicznej słusznie organ zastosował art. 99 ustawy o gospodarce nieruchomościami i dokonał podziału pod warunkiem, że przy zbywaniu działek wydzielonych w wyniku podziału zostanie ustanowiona służebność drogowa zapewniająca dostęp do drogi publicznej nowoprojektowanym działkom nr [...], nr [...] oraz nr [...]. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł Skarb Państwa – [...] reprezentowana przez [...] (skarżący) zaskarżając ją w całości. Zaskarżonej decyzji zarzucił: 1. naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik postępowania to jest: - art. 7, art. 77 § 1 w zw. z art. 80 kpa poprzez niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy, niewyczerpujące zebranie oraz zbadanie materiału dowodowego, nieustalenie okoliczności faktycznych, mających znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, jak również dokonanie błędnej oraz dowolnej oceny materiału dowodowego w szczególności poprzez: a. zaniechanie wyjaśnienia zakresu oraz przedmiotu roszczenia do nieruchomości podlegającej podziałowi, wynikającego z dekretu z 21 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na terenie m.st. Warszawy, dochodzonego na podstawie wniosku złożonego w trybie art. 7 ust 1 tego dekretu; b. zaniechanie zbadania oraz wyjaśnienia w jakim zakresie podział nieruchomości jest niezbędny do zrealizowania celu określonego w art. 95 ust 4 ustawy o gospodarce nieruchomościami; c. zaniechanie wyjaśnienia czy zatwierdzony decyzją projekt podziału części nieruchomości oznaczonej jako działka ewidencyjna nr [...], na działki ewidencyjne nr [...], nr [...], nr [...] i nr [...], co do obszaru wydzielonych działek, jest zgodny z zakresem roszczenia do nieruchomości wynikającego z dekretu dochodzonego na podstawie art. 7 ust 1 dekretu; d. niewyjaśnienie i niezbadanie czy zatwierdzony zaskarżoną decyzją projekt podziału części nieruchomości jest zgodny z aktualnym sposobem użytkowania nieruchomości, jej faktycznym przeznaczeniem, a także czy nie uniemożliwi lub znacznie nie utrudni sposobu korzystania z istniejącej na nieruchomości zabudowy oraz jej infrastruktury, w szczególności z dróg dojazdowych do nieruchomości, ciągów pieszo – jezdnych oraz parkingów zlokalizowanych na nieruchomości; e. niedokonanie oceny warunków oraz ustaleń miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego w kontekście zatwierdzonego podziału w jakimkolwiek zakresie. - art. 107 § 1 kpa poprzez brak należytego uzasadnienia decyzji i kompleksowego wyjaśnienia zasadności przesłanek, którymi kierował się organ wydając zaskarżoną decyzję, a które uzasadniałoby dokonanie podziału części nieruchomości, w trybie art. 95 pkt 4 ustawy o gospodarce nieruchomościami, w szczególności poprzez zaniechanie wyjaśnienia zakresu oraz przedmiotu roszczenia do nieruchomości podlegającej podziałowi, wynikającego z dekretu, a także zaniechanie wyjaśnienia w jakim zakresie i dlaczego podział nieruchomości jest niezbędny do zrealizowania celu określonego w art. 95 ust 4 ustawy o gospodarce nieruchomościami, a także dlaczego zatwierdzenie podziału działek o obszarze wynikającym z decyzji jest niezbędne dla realizacji roszczeń dla nieruchomości; - art. 138 § 1 pkt 1 kpa poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji w sytuacji, w której powinna ona zostać uchylona w całości i przekazana organowi I instancji do ponownego rozpoznania; 2. naruszenia przepisów prawa materialnego to jest: - art. 95 pkt 4 ustawy o gospodarce nieruchomościami poprzez jego zastosowanie, podczas gdy organ nie ustalił zakresu oraz przedmiotu roszczenia do części nieruchomości ulegającej podziałowi, a także nie ustalił w jakim zakresie podział jest niezbędny dla realizacji żądań zgłoszonych do nieruchomości oraz nie zbadał czy i w jakim zakresie podział nieruchomości może zostać dokonany zgodnie z warunkami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, jak również podczas gdy treść materiału dowodowego zgromadzonego w aktach sprawy wskazuje, że roszczenie do części nieruchomości stanowiącej fragment działki ew. nr [...] jest niezasadne, albowiem Prezydent [...] decyzją z [...] października 2008 r. nr [...] orzekł o odmowie przyznania prawa użytkowania wieczystego do ww. gruntu; - art. 92 pkt 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami poprzez dokonanie podziału w trybie tejże ustawy, podczas gdy w wyniku podziału powstały działki gruntu (o nr [...] oraz [...]) z przeznaczeniem w katastrze nieruchomości na cele rolne, o powierzchni większej niż [...] ha, co w ocenie skarżącego powinno skutkować wyłączeniem zastosowania przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami, regulującymi podział nieruchomości. Wskazując na powyższe zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz o zwrot kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie w całości i podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: skarga nie jest uzasadniona. Na wstępie należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2017 r. poz. 2188 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Przechodząc do merytorycznej oceny zarzutów skargi na wstępie wskazać należy, że w niniejszej sprawie istota sporu sprowadzała się do oceny czy organy w niniejszej sprawie prawidłowo zastosowały art. 95 pkt 4 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2010 r. Nr 102, poz. 651) (dalej: ugn), który stanowi materialną podstawę wydania zaskarżonej decyzji. Zgodnie z treścią powołanego przepisu niezależnie od ustaleń planu miejscowego, a w przypadku braku planu niezależnie od decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, podział nieruchomości może nastąpić w celu realizacji roszczeń do części nieruchomości, wynikających z przepisów niniejszej ustawy lub z ustaw odrębnych. Podkreślić przy tym należy, że ustawa o gospodarce nieruchomościami nie uzależnia podziału od tego, by roszczenie do części nieruchomości było uzasadnione. O zasadności zgłoszonych do takiej nieruchomości roszczeń orzeknie bowiem właściwy organ w postępowaniu prowadzącym do jego realizacji. W rozpoznawanej sprawie podział nieruchomości będącej w stałym zarządzie [...] został dokonany w związku z rozpatrywaniem wniosku o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego do gruntu nieruchomości [...] złożonego na podstawie art. 7 ust 1 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy. Zgłoszenie tych roszczeń dawało organowi podstawę do wydzielenia spornej nieruchomości z gruntów posiadanych przez [...] w drodze odpowiedniego podziału. Zadaniem organu było wyłącznie zatwierdzenie podziału w celu rozpoznania tego wniosku. Organy zatwierdzające ten podział nie mogły przy tym, w postępowaniu podziałowym, oceniać zasadności roszczeń zgłoszonych do wydzielonej nieruchomości, gdyż nie było to przedmiotem tego postępowania. Przepisy u.g.n. nie uzależniają, jak już wskazano, dokonania podziału ewidencyjnego nieruchomości od tego czy roszczenie skierowane do jej części jest uzasadnione, czy też nie. Podział nieruchomości ma służyć w przyszłości dokładnemu określeniu danych geodezyjnych gruntu, co do którego zapadną orzeczenia rozstrzygające o zasadności zgłoszonych roszczeń. Nie narusza on jednak, sam w sobie, praw przysługujących skarżącemu do spornej nieruchomości. Konieczność wydania decyzji o podziale nieruchomości na podstawie art. 95 pkt 4 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. ugn jest warunkiem niezbędnym do zakończenia postępowania wywołanego wnioskiem z art. 7 ust. 1 dekretu. Na marginesie Sąd wskazuje, że z akt administracyjnych nie wynika ponadto aby była wydana decyzja Prezydenta [...] z [...] października 2008 r. nr [...], na którą powołuje się skarżący, w której Prezydent miał orzec o odmowie przyznania prawa użytkowania wieczystego do tego gruntu oraz aby była ostateczna, co ewentualnie mogłoby czynić postępowanie bezprzedmiotowym. W ocenie Sądu zatem organy nie dopuściły się naruszenia art. 95 ust. 4 ugn. Organy również prawidłowo zastosowały art. 99 ugn dokonując podziału pod warunkiem, że przy zbywaniu działek wydzielonych w wyniku podziału zostanie ustanowiona służebność drogowa zapewniająca dostęp do drogi publicznej nowoprojektowanym działkom skoro działki te nie mają dostępu do drogi publicznej. Mając na uwadze powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 ppsa skargę oddalił.