I SA/Wa 1344/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Łukaszewska - Macioch sędzia NSA Anna Lech asesor WSA Agnieszka Miernik (spr.) Protokolant Rafał Puścian po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 kwietnia 2006 r. sprawy ze skargi Parafii Rzymsko-Katolickiej p. w. [...] w L. na decyzję Ministra Kultury z dnia [...] maja 2005 r. nr [...] w przedmiocie odmowy skreślenia z rejestru zabytków oddala skargę. Parafia Rzymsko-Katolicka p.w. [...] w L. zwróciła się do Ministra Kultury z wnioskiem o skreślenie z rejestru zabytków budynku [...] zlokalizowanego na terenie zespołu [...] W. w L. przy al. [...]. Zespół na W. został wpisany do rejestru zabytków decyzją Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w L. z dnia [...] grudnia 1982 r. We wniosku Parafii podkreślono, że [...] znajduje się w złym stanie technicznym, grożącym katastrofą budowlaną, a Parafia nie posiada środków na wyremontowanie [...]. Decyzją z dnia [...] listopada 2004 r. Minister Kultury odmówił skreślenia z rejestru zabytków [...] i powołał się na opinię przygotowaną przez Krajowy Ośrodek Badań i Dokumentacji Zabytków w W. z dnia [...] października 2004 r. Z opinii wynika, że budynek jest zaniedbany i wymaga remontu, jednak nie utracił swych wartości zabytkowych - historycznych, artystycznych i naukowych. W związku z tym stwierdzono, że brak jest jakichkolwiek przesłanek do skreślenia zabytkowego [...] z rejestru zabytków. Proboszcz Parafii zwrócił się z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy. W wyniku rozpatrzenia tego wniosku Minister Kultury decyzją z dnia [...] maja 2005 r. orzekł o utrzymaniu w mocy decyzji własnej z dnia [...] listopada 2004 r. Organ w uzasadnieniu wskazał, że przeprowadzono ponowne oględziny wnioskowanego obiektu w celu stwierdzenia czy zaszły nowe okoliczności od czasu wydania decyzji organu pierwszej instancji. Stwierdzono, że obiekt wymaga remontu i przystosowania do pełnienia nowej funkcji. Minister odnosząc się do wniosku i do opinii przedstawionych przez Parafię stwierdził, że nie można zgodzić się z oceną deprecjonującą wartość tego obiektu, a także z nieznajdującymi pokrycia w rzeczywistości argumentami, że budynek uległ nieodwracalnemu zniszczeniu i grozi katastrofą budowlaną. W skardze na tę decyzję Parafia wniosła o uchylenie decyzji z powodu wydania jej z rażącym naruszeniem prawa materialnego, tj. art. 13 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami oraz art. 6, 7 i 8 kodeksu postępowania administracyjnego. W skardze zarzucono Ministrowi Kultury, że nie wziął pod uwagę argumentów przedstawionych w opinii sporządzonej przez rzeczoznawcę budowlanego, z której wynika, że budynek [...] jest w stanie technicznym grożącym katastrofą budowlaną, że w obrębie zespołu [...] W., od momentu wpisania zespołu do rejestru zabytków do chwili obecnej, nastąpiły daleko idące zmiany przestrzenne, a także, że obiekt nie przedstawia wartości naukowych i historycznych. W odpowiedzi na skargę Minister Kultury wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga wniesiona w rozpoznawanej sprawie nie jest uzasadniona. Kontrola sądowo-administracyjna decyzji organów administracji publicznej w zakresie ich zgodności z prawem sprowadza się do wyjaśnienia w toku rozpoznawania danej sprawy, czy organy administracji nie naruszyły prawa w stopniu mającym wpływ na wynik tej sprawy, według stanu faktycznego i prawnego na dzień wydania zaskarżonej decyzji. W rozpoznawanej sprawie przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja wydana na podstawie art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz. U. Nr 62, poz.1568 ze zm.). Zgodnie z tym przepisem, zabytek wpisany do rejestru zabytków, który uległ zniszczeniu w stopniu powodującym utratę jego wartości historycznej, artystycznej lub naukowej albo którego wartość będąca podstawą wydania decyzji o wpisie do rejestru nie została potwierdzona w nowych ustaleniach naukowych, zostaje skreślony z rejestru. Postępowanie o skreślenie z rejestru zabytków [...] wchodzącego w skład zespołu [...] na W. w L. przy al. [...] zostało wszczęte na wniosek Parafii Rzymsko-Katolickiej p.w. [...] w L. Jak wynika z akt sprawy zespół [...] na W. został wpisany do rejestru zabytków decyzją Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w L. z dnia [...] grudnia 1982 r., nr [...]. W uzasadnieniu decyzji stwierdzono, że zespół [...] na W. założony został w końcu XIX wieku przez rodzinę W., jest przykładem siedziby ziemiańskiej i kompozycji przestrzennej z tego okresu posiadającym walory estetyczne, przyrodnicze i rekreacyjne. W latach 80-tych ubiegłego wieku na terenie zabytkowego zespołu wzniesiono kaplicę p. w. [...], a w latach 90-tych wybudowano kościół. W kwietniu 1991 r. Parafia wystąpiła z wnioskiem o skreślenie z rejestru zabytków budynków [...] i [...]. Decyzją Generalnego Konserwatora Zabytków z dnia [...] stycznia 1992 r. z rejestru zabytków skreślono budynek [...], pozostawiając [...]. W 1995 r. działki budowlane usytuowane na terenie zespołu wpisanego do rejestru zabytków zostały oddane Parafii w użytkowanie wieczyste, a w dniu [...] kwietnia 2004 r. Gmina L. sprzedała na rzecz Parafii własność tej nieruchomości. W umowie oddania gruntu w użytkowanie wieczyste oraz sprzedaży budynku Parafia zobowiązała się do dokonywania remontów [...], w zakresie ustalonym w porozumieniu z Miejskim Konserwatorem Zabytków w L. i utrzymywania tego budynku w należytym stanie. W dniu [...] maja 2004 r. Parafia wystąpiła z wnioskiem o wykreślenie z rejestru zabytków budynku zwanego [...] podnosząc, że budynek jest w bardzo złym stanie technicznym, Parafia nie ma środków na generalne prace remontowe, a zdaniem parafian budynek szpeci okoliczną zabudowę i nie zaspokaja potrzeb społecznych. W skardze Parafia podniosła, że stan budynku grozi katastrofą budowlaną, co potwierdzone zostało opinią sporządzoną w 2004 r. przez rzeczoznawcę budowlanego, a także brak wartości naukowych i historycznych daje podstawy do wydania decyzji o wykreśleniu obiektu z rejestru zabytków. Ustosunkowując się do powyższego twierdzenia strony skarżącej podkreślić należy, że art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami może stanowić podstawę skreślenia zabytku z rejestru zabytków tylko wówczas, gdy zabytek ten po wpisaniu go do rejestru uległ zniszczeniu w stopniu powodującym utratę jego wartości historycznej, artystycznej lub naukowej. Bezsporne jest, że w rozpoznawanej sprawie, brak jest dowodów wskazujących, że od dnia dokonania wpisu do rejestru zabytków budynek [...], utracił swe wartości zabytkowe - historyczne, artystyczne i naukowe. W aktach sprawy znajduje się stanowisko Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w L. w sprawie skreślenia wnioskowanego obiektu z rejestru zabytków, z którego wynika, że obiekt posiada znaczenie historyczne jako jedyna pozostałość zabudowy gospodarczej folwarku W. i czytelny ślad powiązania kompozycyjnego dworu z zabudową folwarczną, a oględziny nie wykazały katastrofalnego stanu budynku, który powinien być remontowany i adaptowany /k- 44/. Na zlecenie Ministra Kultury (pismo z dnia [...] sierpnia 2004 r. - k-57), po przeprowadzeniu w dniu [...] września 2004 r. wizji lokalnej oględzin terenu zespołu [...] W. w L., Krajowy Ośrodek Badań i Dokumentacji Zabytków sporządził opinię w przedmiocie zasadności skreślenia [...] z rejestru zabytków. O terminie przeprowadzenia powyższych oględzin zawiadomiono Parafię Rzymsko-Katolicką p. w. [...] w L., stosownie do wymogów art. 79 k.p.a. W trakcie oględzin wykonano dokumentację zdjęciową ilustrującą układ przestrzenny i zagospodarowanie terenu. W opinii sporządzonej w dniu [...] października 2004 r. stwierdzono, iż wniosek Parafii o skreślenie budynku [...] z rejestru zabytków należy zaopiniować negatywnie. Do opinii załączono wykaz bibliografii, kartografii oraz materiałów archiwalnych. W opinii wskazano, że zespół [...], w skład którego wchodzi budynek [...], do niedawna stanowił zespół o w pełni czytelnych wartościach przestrzennych i architektonicznych - przykład niewielkiego, podmiejskiego majątku ziemskiego, który pomimo włączenia w obręb miasta zachował swą odrębność kulturową, stając się przy tym wyraźnym śladem etapu przekształceń urbanistycznych miasta. W opinii zauważono, że od momentu wpisania zespołu do rejestru zabytków w obrębie jego granic zaszły duże zmiany przestrzenne, jednakże poszczególne elementy zespołu nie utraciły swych wartości zabytkowych. Dlatego też, z konserwatorskiego punktu widzenia, zasadne jest ocalenie ich i poddanie niezbędnym zabiegom renowacyjnym. W opinii odniesiono się także do, przedstawionych przez wnioskującą Parafię, opinii rzeczoznawcy budowlanego z 2004 r. oraz do inwentaryzacji architektoniczno-konserwatorskiej z 1991 r. Nie zgodzono się z argumentami wyrażonymi w opinii rzeczoznawcy budowlanego o nikłej wartości zabytkowej [...] i z tym, że szpeci on okoliczną zabudowę terenu i całego osiedla. W opinii zasugerowano, że rozwiązaniem bardziej zasadnym byłoby pozostawienie budynku i wyremontowanie go, gdyż jest to obiekt stanowiący autentyczny relikt historycznej zabudowy i dokumentujący tożsamość miejsca. W piśmie z dnia [...] października 2004 r. Proboszcz Parafii, odnosząc się do opinii Krajowego Ośrodka Badań i Dokumentacji Zabytków, podważył zasadność wyremontowania budynku [...], gdyż to - jego zdaniem - pozwoli przedłużyć jego istnienie na najwyżej kilka lat, a wprowadzenie dzieci do takiego budynku będzie narażaniem ich na niebezpieczeństwo, a ponadto podkreślił, że [...] nie ma odniesienia do istniejących budynków i terenu. Ponowne oględziny obiektu zostały przeprowadzone przez Ministra Kultury w związku z wnioskiem Parafii o ponowne rozpoznanie sprawy o skreślenie z rejestru zabytków [...], w dniu [...] kwietnia 2005 r. Oględzin dokonano z udziałem strony oraz przedstawiciela [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w celu ustalenia, czy zaszły nowe istotne okoliczności i czy stan zabytkowego [...] uległ zmianie. W wyniku oględzin ustalono, że stan techniczny budynku jest średni. Wskazano, które elementy budynku są zniszczone i te, które zachowały się w stanie dobrym. Stwierdzono, że bryła budynku jest dobrze zachowana, podobnie podłogi i stropy. W świetle powyższych ustaleń Minister Kultury zasadnie przyjął, że w rozpoznawanej sprawie nie ma żadnych dowodów wskazujących na wystąpienie przesłanki uzasadniającej skreślenie budynku [...], będącego częścią zespołu [...], z rejestru zabytków. Podkreślenia wymaga, że w postępowaniu o skreślenie zabytku z rejestru zabytków Minister Kultury bada przesłanki wynikające z art. 13 ust. 1 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami. W rozpoznawanej sprawie Minister nie stwierdził, aby wnioskowany budynek uległ takim zniszczeniom, aby rzutowały one na jego wartość historyczną, artystyczną lub naukową. Dowodem na zaistnienie tych przesłanej nie może być powoływana przez stronę skarżącą opinia rzeczoznawcy budowlanego, nie ma on bowiem uprawnień do wypowiadania się na temat wartości zabytkowych danego obiektu. Nie można podzielić więc zarzutów strony skarżącej, że Minister Kultury nie uwzględnił opinii rzeczoznawcy budowlanego, przedstawionej przez Proboszcza Parafii, oraz tego że obowiązkiem organu było przedstawienie opinii ekspertów pozwalających stwierdzić, ze stan zachowania budynku jest dobry lub gwarantujący możliwość przeprowadzenia remontu i wykorzystania budynku przez właściciela. Minister Kultury oparł się na specjalistycznej opinii Krajowego Ośrodka Badań i Dokumentacji Zabytków i wynikach dwukrotnych oględzin. Należy stwierdzić, że ustaleń opinii Krajowego Ośrodka Badań i Dokumentacji Zabytków nie podważają zarzuty skargi odnośnie możliwości wykorzystania budynku przez właściciela, gdyż wartość historyczna zabytku nie polega tylko na możliwości korzystania z zabytku w sposób zaplanowany przez właściciela. Podobnie, nie można uznać podnoszonych zmian przestrzennych w obrębie zespołu [...] za argument przemawiający za skreśleniem obiektu z rejestru zabytków. Rozpoznając niniejszą sprawę Sąd miał przede wszystkim na uwadze to, że dobra kultury wpisane do rejestru zabytków podlegają szczególnej ochronie prawnej przewidzianej w przepisach ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami. Stosownie do art. 6 tej ustawy przedmiotem ochrony mogą być w szczególności układy urbanistyczne, ruralistyczne i zespoły budowlane, bez względu na stan zachowania. Zważywszy, że przedmiotowy obiekt został wpisany do rejestru zabytków, to fakt ten powoduje, iż podlega on szczególnym rygorom prawnym, a przede wszystkim rygorom określonym w art. 5 cyt. ustawy. Celem zaś postępowania administracyjnego jest wydanie prawidłowego rozstrzygnięcia merytorycznego w sprawie indywidualnej. W trakcie prowadzonego postępowania o skreślenie z rejestru zabytków budynku [...] zachowana została przewidziana w ustawie o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami oraz kodeksie postępowania administracyjnego procedura oraz uprawnienia strony skarżącej. Nie można zatem zarzucić zaskarżonej decyzji naruszenia prawa, uzasadniającego jej uchylenie. Mając powyższe na względzie, Sąd działając na podstawie przepisów art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.