I SA/Wa 1344/15

Starszy referendarz sądowy Justyna Wtulich Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 7 kwietnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku A. J. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi A. J. na decyzję Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia [...] czerwca 2015 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego postanawia I. przyznać A. J. prawo pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata, II. odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wpłynął w dniu 4 lutego 2016 r. (data stempla biura podawczego) formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, w którym wnioskodawca wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Z nadesłanego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że wnioskodawca prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Wnioskodawca nie wskazał żadnego źródła dochodu w rubryce 10 formularza. Podał, że posiada bardzo stary dom o powierzchni około [...] m ² , nieruchomość rolną o powierzchni [...] ha, w tym [...] ha lasu oraz zgromadzone oszczędności pieniężne w wysokości [...] zł. Innych nieruchomości, papierów wartościowych, wierzytelności, przedmiotów wartościowych o wartości powyżej [...] zł oświadczył, że nie posiada. Wnioskodawca dodał, że znajduje się pod stałą opieką lekarską z uwagi na zły stan zdrowia i zagrożenie wynikające z posiadanej choroby. Dodał, że choruje także na niewydolność płuc oraz ma problemy z kręgosłupem. Jako stałe zobowiązania i wydatki wnioskodawca wskazał kredyt bankowy w wysokości [...] zł. Ze względu na niewystarczające dane do rozpoznania wniosku, zarządzeniem z dnia 2 marca 2016 r. wezwano wnioskodawcę do złożenia dodatkowych wyjaśnień dotyczących nadesłanego wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez podanie z czego lub przy czyjej pomocy się utrzymuje, gdyż w nadesłanym formularzu w rubryce 10 (dochody) nie podał żadnego źródła dochodu. Zapytano wnioskodawcę czy otrzymuje rentę bądź jakiś zasiłek lub jakąkolwiek pomoc od instytucji społecznych lub państwowych, jeśli tak, należało wskazać od kogo, w jakiej wysokości lub formie. Wezwano wnioskodawcę do podania jaki uzyskuje miesięczny dochód z tytułu prowadzenia gospodarstwa rolnego o powierzchni 18,30 ha, należało wskazać jego wysokość i czy oprócz dochodu uzyskiwanego z gospodarstwa rolnego uzyskuje jakikolwiek inny dochód, np. z tytułu zatrudnienia bądź też wykonywania prac dodatkowych, dorywczych, sezonowych, umów zlecenia, czy o dzieło, jeśli tak, należało wskazać wysokość uzyskiwanego dochodu oraz tytuł z którego jest on uzyskiwany. Zapytano wnioskodawcę czy uzyskuje dochody z tytułu sprzedaży zbóż bądź innych płodów rolnych, jeśli tak, należało wskazać ich wysokość oraz czy uzyskuje dochody z tytułu dzierżawy posiadanej nieruchomości rolnej, lub jej części, jeśli tak, należało podać ich wysokość. Zwrócono się do wnioskodawcy z zapytaniem, czy posiada inwentarz żywy, a jeśli tak, należało podać jakie zwierzęta hoduje i w jakiej ilości oraz czy uzyskuje dochód z tytułu ich sprzedaży, jeśli tak, należało podać wysokość uzyskiwanego dochodu. Zapytano wnioskodawcę, czy otrzymuje dopłaty unijne lub inne do posiadanego gospodarstwa rolnego, jeśli tak, należało wskazać od kogo, jakiego rodzaju dopłaty i w jakiej wysokości. Wezwano wnioskodawcę do podania, czy posiada pojazdy mechaniczne lub maszyny rolnicze o wartości powyżej 5.000,00 zł, jeśli tak, należało wskazać jakie oraz ich przybliżoną wartość rynkową i rok produkcji oraz koszty związane z ich utrzymaniem (zakup paliwa, ew. naprawy). Zwrócono się do wnioskodawcy z zapytaniem, jakie ponosi miesięczne koszty stałe związane z utrzymaniem domu o powierzchni ok. [...]m ² należało je wyszczególnić i podać ich wysokość (np. z tytułu opłat za energię elektryczną, wodę, gaz, telefon, abonament radiowo-telewizyjny, wywóz nieczystości stałych, płynnych, podatek, ubezpieczenia, itp.) oraz podać orientacyjną kwotę jaką miesięcznie wnioskodawca przeznacza na bieżące potrzeby życia codziennego (tj. na zakup żywności, odzieży, środków chemicznych) oraz na leczenie i zakup lekarstw. Zwrócono się do wnioskodawcy z zapytaniem kiedy i na jaki cel zaciągnął kredyt bankowy w wysokości [...] zł i ile wynosi miesięczna rata spłaty kredytu oraz do kiedy kredyt ten będzie spłacany. Ponadto, wezwano wnioskodawcę do złożenia oświadczenia, czy posiada konta bankowe, dewizowe, lokaty, jeśli tak, należało nadesłać kserokopię wyciągów z posiadanych kont bądź lokat z ostatnich trzech miesięcy. Powyższe należało wykonać w terminie 7 dni od daty doręczenia pisma, pod rygorem odmowy przyznania prawa pomocy. W dniu 25 marca 2016 r. (data stempla biura podawczego) do Sądu wpłynęły żądane dodatkowe wyjaśnienia. Z nadesłanych informacji wynika, że wnioskodawca utrzymuje się z renty rolniczej z tytułu niezdolności do pracy w wysokości [...] zł miesięcznie, a ponadto z tego co uda mu się wyhodować w gospodarstwie (kilka sztuk trzody chlewnej i bydła rocznie). Wnioskodawca oświadczył, że nie posiada żadnych innych źródeł dochodu ze względu na posiadane problemy zdrowotne. Poinformował, że nie sprzedaje zbóż ani innych płodów rolnych, jak również nie dzierżawi posiadanych nieruchomości rolnych. Oznajmił, że każdego roku sprzedaje na potrzeby swojego utrzymania do 5 sztuk trzody chlewnej i 2-3 sztuki bydła. Zaznaczył, że z powodu problemów zdrowotnych nie ma możliwości prowadzenia bardziej intensywnej i dochodowej hodowli. Wskazał, że posiada ciągnik wymagający systematycznych napraw o wartości rynkowej w chwili obecnej nie większej niż [...] zł. Oświadczył, że otrzymuje dopłaty unijne do posiadanego gospodarstwa rolnego, które wystarczają na pokrycie kosztów z Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w T., rocznie w wysokości ponad [...] zł. Dodał, że z powodu znanych powszechnie olbrzymich kosztów prowadzenia gospodarstwa rolnego nawet otrzymywane dopłaty unijne powodują, że dochód z tytułu prowadzenia gospodarstwa rolnego jest niemal zerowy. Wnioskodawca podał, że koszty utrzymania starego zniszczonego domu, w tym koszty energii elektrycznej i innych mediów wynoszą około [...] zł miesięcznie. Wskazał, że kwota jaką przeznacza miesięcznie na bieżące utrzymanie siebie to około [...] zł zaznaczając przy tym, że posiada własny drób oraz własne mięso z hodowanej trzody chlewnej. Wnioskodawca podał, że na zakup lekarstw i leczenie wydaje około 300,00 zł miesięcznie. Wyjaśnił, że kredyt bankowy w wysokości [...] zł został zaciągnięty 7 lat temu. Obecnie pozostała do spłaty kwota [...] zł, którą zamierza przekazać wierzycielowi z bieżącej dopłaty unijnej, która prawdopodobnie powinna zostać przekazana do końca czerwca 2016 r. Wnioskodawca oświadczył, że nie posiada konta dewizowego ani lokaty, a jedyne konto bankowe jakie posiada zostało założone dla bieżącej obsługi gospodarstwa oraz na potrzeby dopłat unijnych. Wnioskodawca dodał, że stan konta wykazuje wartości ujemne. Do nadesłanych dodatkowych wyjaśnień wnioskodawca dołączył kserokopię decyzji Prezesa KRUS z dnia [...] marca 2016 r. o ponownym ustaleniu wysokości renty rolniczej z tytułu niezdolności oraz orzeczenie KRUS w sprawie o ustalenie prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy z dnia [...] marca 2016 r. W dniu 31 marca 2016 r. (data stempla biura podawczego) do Sądu wpłynęły nadesłane przez wnioskodawcę wyciągi bankowe z trzech ostatnich miesięcy 2016 r. Z nadesłanych wyciągów wynika, że wnioskodawca korzysta z przyznanego mu przez bank debetu, a stan konta zarówno w grudniu, styczniu, jak i lutym 2016 r. był ujemny. W lutym 2016 r. saldo końcowe wyniosło minus [...] zł. Jednocześnie wnioskodawca sprostował swoje poprzednie oświadczenie odnośnie powierzchni gospodarstwa rolnego, którego jest właścicielem oświadczając, że wynosi ona ponad 28 hektarów fizycznych, z tym, że hektarów przeliczeniowych jest około 4 razy mniejsza, gdyż posiadana ziemia jest słabej jakości. W niniejszej sprawie zważono, co następuje : Przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) zwanej dalej p.p.s.a. przewidują możliwość przyznania stronom postępowania prawa pomocy. Prawo pomocy może być przyznane stronie w zakresie całkowitym (art. 245 § 2 p.p.s.a) lub częściowym (art. 245 § 3 p.p.s.a.), przy czym jego przyznanie uzależnione jest od spełnienia przez stronę ustawowo przewidzianych przesłanek. Zgodnie z art. 246 § 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), a w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Podkreślić należy, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą dofinansowania jej z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka –Medek, wyd. Zakamycze 2005, s. 594). Wskazać należy, iż prawo pomocy jest instytucją o charakterze wyjątkowym, która powinna stanowić przywilej dla osób, które muszą korzystać z ochrony prawnej przed sądem, a w przypadku ubogiego społeczeństwa, jakim jest społeczeństwo polskie, prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł stałego dochodu (tak H Knysiak – Molczyk w "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz". pod redakcją prof. T. Wosia. Warszawa 2005 s. 631). Sprawą zainteresowanego jest natomiast wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy (por. postan. NSA z 31 marca 2005 r. I FZ 63/05). Mając na uwadze okoliczności niniejszej sprawy uznać należy, że wnioskodawca nie znajduje się w sytuacji materialnej kwalifikującej go do przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zarówno zwolnienie od kosztów sądowych, jak i ustanowienie adwokata z urzędu. Stwierdzono, że w sprawie zaistniały jedynie przesłanki uzasadniające przyznanie wnioskodawcy prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika. Oceniając sytuację finansową wnioskodawcy uznano, że przy wysokości środków finansowych jakimi dysponuje oraz przy ponoszonych wydatkach związanych z utrzymaniem domu oraz leczeniem i bieżącymi potrzebami życia codziennego nie jest on w stanie ponieść kosztów związanych z ustanowieniem profesjonalnego pełnomocnika z wyboru, gdyż przekracza to jego obecne możliwości finansowe. Z tego względu, przyznano wnioskodawcy prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez ustanowienie adwokata z urzędu. Jednocześnie uznano, że sytuacja finansowa wnioskodawcy nie jest na tyle trudna, by nie był on w stanie ponieść kosztów związanych z zainicjowanym przez siebie postępowaniem sądowym. Zaznaczyć należy, iż na obecnym etapie postępowania sądowego wnioskodawca nie jest zobowiązany do ponoszenia jakichkolwiek kosztów sądowych, gdyż uiścił wpis sądowy od skargi wynoszący w niniejszej sprawie 200,00 zł, a także opłatę kancelaryjną za odpis orzeczenia wraz z uzasadnieniem sporządzanym i doręczanym na wniosek w kwocie 100,00 zł. Jedyny koszt jaki na obecnym etapie postepowania wnioskodawca miałby ponieść to wpis sądowy od ewentualnej skargi kasacyjnej wniesionej od wydanego przez Sąd wyroku wynoszący w niniejszej sprawie 100,00 zł. Oceniono zatem, że wnioskodawca będzie w stanie ponieść ewentualne koszty sądowe samodzielnie, które nie będą wyższe niż te dotychczas poniesione przez wnioskodawcę, a które mogą się w sprawie pojawić się lub też nie wystąpić w ogóle, co też zależy od działań samego wnioskodawcy. Podkreślić należy, że strona wnosząc skargę do Sądu winna liczyć się z koniecznością poniesienia kosztów sądowych w sprawie i zapewnić na ten cel odpowiednie środki finansowe poprzez ograniczenie niektórych wydatków nie będących niezbędnymi. Z powyższych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § § 1 § 2 pkt 7 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia.