I SA/Wa 1349/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jolanta Rudnicka (spr.) Sędziowie: sędzia WSA Elżbieta Sobielarska asesor WSA Joanna Skiba Protokolant Anna Jurak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 września 2007 r. sprawy ze skargi M.K. na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] lipca 2006 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania rekompensaty za mienie pozostawione poza granicami kraju 1. oddala skargę, 2. zasądza ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz adwokata P. S. prowadzącego Kancelarię Adwokacką w W. przy ulicy [...], W.: tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej kwotę 292,80 (dwieście dziewięćdziesiąt dwa 80/100) złotych, w tym kwotę 52,80 (pięćdziesiąt dwa 80/100) złotych tytułem 22% podatku od towarów i usług. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] lipca 2006 r. nr [...] Minister Skarbu Państwa utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] października 2004 r. nr [...] orzekającą o odmowie przyznania prawa do zaliczenia wartości nieruchomości pozostawionej poza obecnymi granicami państwa polskiego w miejscowości C. przez J. K. Zaskarżona decyzja została wydana w oparciu o następujące ustalenia faktyczne i prawne: M. K. wnioskiem z dnia 15 października 1990 r. wystąpił do Starosty [...] o wydanie decyzji stwierdzającej prawo do zaliczenia wartości nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami państwa polskiego w miejscowości C. powiat [...] województwo [...], których właścicielem był J. K.– ojciec wnioskodawcy. Z uwagi na wejście w życie w dniu 30 stycznia 2004 r. ustawy z dnia 12 grudnia 2003 r. o zaliczeniu na poczet ceny sprzedaży albo opłat z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości Skarbu Państwa wartości nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami państwa polskiego (Dz.U. Nr 6 poz. 39 z 2004 r.) wskazany wyżej wniosek został przekazany zgodnie z właściwością do rozpoznania przez Wojewodę [...]. Organ pierwszej instancji ustalił, iż zgodnie z zaświadczeniem Państwowego Archiwum obwodu [...] z dnia 1 lipca 1996 r. K. J. syn S. urodzony w 1882 r., przed 1949 r. był właścicielem budynku mieszkalnego, zabudowań gospodarczych i gruntu znajdujących się we wsi C., należącej do [...] Rady Gminnej w rejonie [...]. Ponadto zgodnie z oświadczeniem wnioskodawcy J. K. zmarł w dniu 31 stycznia 1971 r. na Białorusi. W oparciu o te ustalenia Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] października 2004 r., na podstawie art. 2 pkt 1 ustawy z dnia 12 grudnia 2003 r. o zaliczeniu na poczet ceny sprzedaży albo opłat z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości Skarbu Państwa wartości nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami państwa polskiego odmówił M. K. potwierdzenia prawa do zaliczenia wartości nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami państwa polskiego w miejscowości C. przez J. K. Uzasadniając, iż w rozpoznawanej sprawie nie zachodzą przesłanki określone w powołanym wyżej przepisie bowiem ojciec wnioskodawcy J. K. nie opuścił w związku z wojną rozpoczętą w 1939 r. swojego miejsca zamieszkania (obszary Białorusi) znajdującego się na terenach nie wchodzących w skład obecnego obszaru państwa polskiego i pozostał tam do śmierci czyli do dnia 31 stycznia 1971 r. W wyniku złożonego przez M. K. odwołania, Minister Skarbu Państwa decyzją z dnia [...] lipca 2006 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] października 2004 r. W uzasadnieniu organ II instancji wskazał, że zarówno ustawa z dnia 12 grudnia 2003 r. o zaliczeniu na poczet ceny sprzedaży albo opłat z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości Skarbu Państwa wartości nieruchomości pozostawionych poza granicami państwa polskiego, a następnie ustawa z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczpospolitej Polskiej nie przewidywała prawa do zaliczenia wartości nieruchomości znajdujących się poza obecnymi granicami państwa polskiego właścicielom tych nieruchomości, którzy nie opuścili w związku z wojną rozpoczętą w 1939 r. swojego miejsca zamieszkania znajdującego się na terenach nie wchodzących w skład obecnego obszaru państwa polskiego. Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi M. K. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W uzasadnieniu wskazał, iż jego ojciec J. K. był obywatelem polskim, posiadał gospodarstwo rolne, dom, budynki gospodarcze w miejscowości C. w powiecie [...]. Po II wojnie światowej J. K. nie wyjechał do Polski, ponieważ był już w wieku emerytalnym, a ponadto był mocno związany ze swoją własnością. Następnie w roku 1949 nastąpiła całkowita likwidacja indywidualnych gospodarstw rolnych i wszystko przeszło na własność państwa radzieckiego. W treści skargi zawarł również prośbę o wypłatę należnego mu odszkodowania. Minister Skarbu Państwa w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, póz. 1270 ze zm.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Kontrola sądowo-administracyjna decyzji organów administracji publicznej w zakresie ich zgodności z prawem sprowadza się do wyjaśnienia w toku rozpoznawania sprawy, czy organy administracji nie naruszyły prawa w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, według stanu faktycznego i prawnego na dzień wydania zaskarżonej decyzji. Skarga wniesiona w rozpatrywanej sprawie nie jest uzasadniona, bowiem organy orzekające w sprawie nie naruszyły przepisów prawa. Stosownie do postanowień przepisu art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 12 grudnia 2003 r. o zaliczeniu na poczet ceny sprzedaży albo opłat z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości Skarbu Państwa wartości nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami państwa polskiego (Dz.U. z 2004 r. Nr 6 poz. 39) prawo do zaliczenia wartości nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami państwa polskiego przysługuje właścicielom tych nieruchomości, jeżeli spełniają łącznie następujące warunki: 1. zamieszkiwali w dniu 1 września 1939 r. na terenach objętych zawartymi w dniach 9 i 22 września 1944 r. układami z Białoruską, Ukraińską i Litewską Republiką S.R.R. i umową z dnia 6 lipca 1945 r. z Rządem ZSRR, byli w tym dniu obywatelami polskimi i opuścili te tereny w związku z wojną rozpoczętą w 1939 r., 2. posiadają obywatelstwo polskie, 3. zamieszkują na stałe w Rzeczpospolitej Polskiej co najmniej od dnia wejścia w życie ustawy tj. od dnia 30 stycznia 2004 r. Na podstawie wyżej wskazanych przepisów oraz w oparciu o dokonane w trakcie prowadzonego postępowania wyjaśniającego ustalenia organ I instancji zdaniem Sądu prawidłowo orzekł o odmowie zaliczenia wartości nieruchomości, bowiem ojciec wnioskodawcy J. K. - właściciel nieruchomości położonej w C. nie opuścił w związku z wojną w 1939 r. swojego miejsca zamieszkania znajdującego się na terenach Białorusi. Tym samym nie spełnił jednego z warunków do przyznania opisanego wyżej prawa. Organ odwoławczy, którym w tej sprawie był Minister Skarbu Państwa rozpoznając i rozstrzygając ponownie sprawę administracyjną na skutek odwołania M. K. był zobowiązany uwzględnić stan prawny i faktyczny obowiązujący w dniu rozpatrywania odwołania. A zatem organ II instancji wziął pod uwagę zmianę przepisów i orzekał już w oparciu o przepisy ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 169, poz. 1418), które weszły w życie z dniem 7 października 2005 r. Wskazać należy więc, iż przepis art. 2 cytowanej wyżej ustawy uzależnia przyznanie prawa do rekompensaty od łącznego wystąpienia następujących warunków: właściciel nieruchomości pozostawionej poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej musiał w dniu 1 września 1939 r. być obywatelem polskim, musiał zamieszkiwać w tym dniu na byłym terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz opuścić je z przyczyn, o których mowa w art. 1 ww. ustawy. Zgodzić należy się więc z Ministrem Skarbu Państwa, że ze zgromadzonej w aktach sprawy dokumentacji wynika, iż J. K., który posiadał majątek nieruchomy w miejscowości C. (powiat [...], Białoruś), nie opuścił wskazanej miejscowości jak i byłego terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Nie zaprzeczył temu również sam skarżący, potwierdzając w oświadczeniu z dnia 6 lipca 2004 r. i w treści odwołania od decyzji Wojewody [...] z dnia 26 października 2004 r., iż jego ojciec pozostał aż do śmierci w 1971 r. w dotychczasowym miejscu zamieszkania. Zgodzić należy się z Ministrem Skarbu Państwa oraz Wojewodą [...], że stosownie do treści art. 6 kpa organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa, ponadto są obowiązane w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 kpa). Zgodnie zaś z art. 76 § 1 kpa dokumenty urzędowe sporządzone w przepisanej formie przez powołane do tego organy państwowe w ich zakresie działania stanowią dowód tego, co zostało w nich urzędowo stwierdzone. Zatem wobec jednoznacznie brzmiącej treści dokumentów, jak również wobec samego oświadczenia skarżącego stwierdzić należało, że zarówno Wojewoda [...] jak i Minister Skarbu Państwa zasadnie i zgodnie z obowiązującym w dacie orzekania prawem odmówili M. K. prawa do rekompensaty. Uznanie, iż w sytuacji, która dotyczyła J. K., możliwe było przyjęcie wykładni, iż brak repatriowania się byłego właściciela nieruchomości pozostawionych w C. pozwala na wydanie decyzji pozytywnej, byłoby naruszeniem przepisów zarówno ustawy dnia 12 grudnia 2003 r. (stanowiącą podstawę orzekania w I instancji), jak i ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. (będącej podstawą rozstrzygnięcia w II instancji) i wprowadzeniem do obrotu prawnego decyzji niezgodnej z prawem. Dodać również należy, że wskazane wyżej ustawy nie przewidują wyjątków od warunków zapisanych w jej art. 2, których łączne wystąpienie jest konieczne do przyznania prawa do rekompensaty. W szczególności nie dopuszcza możliwości uwzględnienia np. szczególnej sytuacji byłego właściciela, lub nadzwyczajnych okoliczności w których zmuszony był żyć. Mając powyższe na względzie, Sąd działając na podstawie przepisów art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.