I SA/Wa 1355/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Emilia Lewandowska Sędzia WSA Monika Nowicka (spr.) Sędzia WSA Elżbieta Sobielarska Protokolant Joanna Pleszczyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 grudnia 2008 r. sprawy ze skargi Prezydenta W. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2008 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia odszkodowania za nieruchomość oddala skargę. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] lipca 2008 r. nr [...] Wojewoda [...] uchylił decyzję Prezydenta W., [...], z dnia [...] października 2007 r. nr [...] orzekającą o ustaleniu i przyznaniu odszkodowania za dawną nieruchomość [...] położoną przy ul. [...], oznaczoną nr [...] Nr [...] i [...], o powierzchni [...] m2 i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Powyższe rozstrzygnięcie zostało oparte na następujących ustaleniach faktycznych i ocenach prawnych: Wspomnianą wyżej decyzją z dnia [...] października 2007 r. Prezydent W., [...], ustalił i przyznał odszkodowanie za opisaną na wstępie dawną nieruchomość [...], w skład której wchodzą obecnie działki ewidencyjne nr [...] z obrębu [...] i nr [...] z obrębu [...], o powierzchni [...] m2, stanowiące własność Skarbu Państwa oraz działki ewidencyjne o numerach: [...], [...] i [...] z obrębu [...], o powierzchni [...] m2, stanowiące własność Miasta W. Przedmiotowe odszkodowanie zostało ustalone na rzecz: A. C., M. G., R. G. i W. K. – w wysokości [...] zł. Odwołanie od decyzji organu I instancji złożyli: M. G., W. K. i A. C., którzy zakwestionowali wysokość przyznanego odszkodowania, ustalonego na podstawie operatu szacunkowego sporządzonego przez rzeczoznawcę majątkowego K. C. Rozpatrując sprawę - w trybie instancji odwoławczej - Wojewoda podniósł, że w aktach sprawy znajdowało się postanowienie Sądu Rejonowego W. z dnia [...] września 2002 r. sygn. akt [...], z którego jednoznacznie wynikało, iż R. G. zmarł dnia [...] maja 2002 r. a spadek po nim nabyła córka – M. G. W związku z powyższym organ zauważył, że skoro przymiot strony postępowania administracyjnego przysługujący osobie fizycznej wygasł z momentem jej śmierci, to - w stosunku do osoby zmarłej - nie mogło toczyć się postępowanie administracyjne i w stosunku do takiego podmiotu nie mogła być skierowana decyzja. Prowadzenie postępowania administracyjnego i wydanie przez organ I instancji decyzji w stosunku do osoby zmarłej stanowiło zatem – zdaniem Wojewody - rażące naruszenie prawa - w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. a także świadczyło o niewykonalności takiej decyzji (art. 156 § 1 pkt 5 k.p.a.). Odnosząc się do kwestii podniesionych w odwołaniu a dotyczących wyceny przedmiotowej nieruchomości, organ odwoławczy podniósł ponadto, że nieruchomość ta została objęta działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz. U. 1945, Nr 50 poz. 279). W sprawach zaś odszkodowań za niektóre kategorie tego rodzaju nieruchomości ma zastosowanie przepis art. 215 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce gruntami (Dz. U. 2004 r. Nr 261, poz. 2603). W myśl tego przepisu, odszkodowanie za w/w nieruchomość ustala się stosując odpowiednio przepisy dotyczące odszkodowań za wywłaszczone nieruchomości, tj. przepisy Działu III, Rozdział 5 powołanej wyżej ustawy gruntowej. Zdaniem Wojewody, w przedmiotowej sprawie organ I instancji prawidłowo ustalił, że zostały spełnione w tym przypadku wszystkie przesłanki, o których mowa w art. 215 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami (przedmiotowa działka podlegała przepisom wyżej cytowanego dekretu z dnia 26 października 1945 r. i przeznaczona była przed dniem wejścia jego w życie tj. przed dniem 21 listopada 1945 r. pod budownictwo jednorodzinne, a także były właściciel lub jego następcy prawni zostali pozbawieni faktycznej możliwości władania działką po dniu 5 kwietnia 1958 r.), jednakże ustalona wysokość odszkodowania za przedmiotową nieruchomość – na podstawie art. 130 ust. 1 w związku z art. 215 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami - nie spełniała, wg organu odwoławczego, wymogów określonych tymi przepisami. Zgodnie bowiem z ich brzmieniem, wysokość odszkodowania ustala się wg stanu i wartości wywłaszczonej nieruchomości w dniu wydania decyzji o wywłaszczeniu. W związku z powyższym – zdaniem Wojewody - przy ustalaniu odszkodowania, na podstawie art. 130 ust. 1 w zw. z art. 215 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami, należało brać pod uwagę stan działki istniejący w dniu pozbawienia byłego właściciela lub jego następców prawnych faktycznej możliwości władania nią, co mogło nastąpić najwcześniej po dniu 5 kwietnia 1958 r. a nie stan działki na dzień 21 listopada 1945 r. (data wejścia w życie dekretu z dnia 26 października 1945 r.), jak przyjął to rzeczoznawca majątkowy i organ I instancji. Konstrukcja przepisu art. 215 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami wskazywała bowiem – wg Wojewody - na to, że to wywłaszczenie nie miało miejsca w dniu wejścia w życie dekretu o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze W., ale w dniu pozbawienia osób uprawnionych do nieruchomości faktycznej możliwości władania działką. W przedmiotowej sprawie pozbawienie byłych właścicieli faktycznej możliwości władania nieruchomością gruntową położoną przy ul. [...] nastąpiło po dniu 5 kwietnia 1958 r. i ta data powinna być – zdaniem organu odwoławczego - przyjęta do ustalenia stanu działki. Poza tym Wojewoda pouczył strony o treści art. 157 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, informując je, że stosownie do treści tego przepisu, strona ma prawo wystąpienia do organizacji zawodowej rzeczoznawców majątkowych celem oceny prawidłowości sporządzenia operatu szacunkowego. Subiektywne natomiast przekonanie strony, iż wskazana w operacie szacunkowym cena za wywłaszczoną nieruchomość jest zbyt niska, nie świadczy o wadliwości operatu, skoro strona nie przedstawiła alternatywnej opinii rzeczoznawcy majątkowego sporządzonej dla potrzeb postępowania. Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, którą wniosło W., reprezentowane przez Prezydenta W. Skarżący, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji, zarzucił Wojewodzie Mazowieckiemu naruszenie art. 215 ust. 2 w związku z art. 130 ustawy o gospodarce nieruchomościami poprzez błędną jego wykładnię polegającą na przyjęciu, że w stosunku do nieruchomości objętych działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy przy ustalaniu wysokości odszkodowania za działkę należy brać pod uwagę stan tej działki, jaki miała ona na dzień pozbawienia byłego właściciela lub jego następcy prawnego, faktycznej możliwości władania nią, co mogło nastąpić najwcześniej po dniu 5 kwietnia 1958 r. W uzasadnieniu skargi, powołując się na orzecznictwo sądowoadministracyjne, podniesiono, że z powyższym poglądem, wyrażonym w zaskarżonej decyzji, trudno się zgodzić, gdyż – w odniesieniu do gruntów [...] odpowiednie zastosowanie przepisu art. 215 ust. 2 w związku z art. 130 ustawy o gospodarce nieruchomościami polega na ustaleniu wysokości odszkodowania wg stanu działki w dniu 21 listopada 1945 r. tj. w dniu wejścia w życie dekretu z dnia 26 października 1945 r. Z tym dniem bowiem, z mocy prawa, przeszło na gminę, a potem na Skarb Państwa prawo własności gruntów na obszarze W. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skargę należało ostatecznie uznać za nieuzasadnioną bowiem, choć pomimo częściowo błędnego poglądu wyrażonego w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, rozstrzygnięcie zawarte w sentencji decyzji był zgodne z prawem. Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekając w tym składzie podziela argumentację zawartą w skardze a dotyczącą daty, wg której ocenia się stan nieruchomości niezabudowanej przy ustalaniu za nią odszkodowania w trybie art. 215 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Istotnie, przepis art. 130 ust. 1 cytowanej ustawy, stanowiący o zasadach, wg których ustala się odszkodowanie za wywłaszczoną nieruchomość posługuje się, w przypadku wydawania odrębnej decyzji odszkodowawczej, konstrukcją prawną polegającą na ustalaniu odszkodowania wg stanu nieruchomości w dniu pozbawienia właściciela do niej praw lub ograniczenia takich praw. Stosując zatem tę zasadę w przypadku ustalania odszkodowania na zasadzie wspomnianego wyżej przepisu art. 215 ust. 2 cytowanej ustawy, należy przyjąć, że datą, w której utracili prawo własności jej byli właściciele, była data wejścia w życie tzw. dekretu [...] tj. dzień 21 listopada 1945 r. Nadmienić wypada, że powyższy pogląd jest w zasadzie poglądem utrwalonym w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, który wyraził go (przykładowo) w wyrokach: z dnia 10 kwietnia 2003 r. sygn. akt I SA 2253/01 i z dnia 22 listopada 2007 r. sygn. akt I OSK 1649/06. Szczególnie w tym ostatnim orzeczeniu Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, że przy rozpatrywaniu kwestii odszkodowania za grunt (niezabudowany) trzeba mieć na uwadze, że art. 215 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami stanowi samodzielną podstawę do dochodzenia odszkodowania za przejęta nieruchomość, lecz nie można tego przepisu interpretować w oderwaniu od przepisów dekretu z dnia 26 października 1945 r., którego art. 1 stanowi, że wszelkie grunty na obszarze W. przechodzą z dniem wejścia w życie dekretu na własność gminy W. Inna sytuacja natomiast zachodziłaby wtedy, gdyby nieruchomość była zabudowana, gdyż w myśl art. 5 cytowanego dekretu, budynki oraz inne przedmioty znajdujące się na gruntach przechodzących na własność gminy, pozostawały własnością dotychczasowych właścicieli, a dopiero w razie nieprzyznania dotychczasowemu właścicielowi gruntu prawa wieczystej dzierżawy lub prawa zabudowy, wszystkie budynki, położone na gruncie przechodziły na własność gminy. W związku z powyższym, ta część uzasadnienia zaskarżonej decyzji, która odnosiła się do sposobu ustalenia odszkodowania za przedmiotową nieruchomość nie była prawidłowa. Natomiast zgodzić się trzeba ze stanowiskiem Wojewody, że decyzja organu I instancji naruszała przepisy procedury administracyjnej, co uzasadniało jej uchylenie przez organ odwoławczy i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Decyzja Prezydenta W., [...], jako skierowana do osoby nieżyjącej i orzekająca o przyznaniu tej osobie odszkodowania rażąco naruszała prawo (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.) i była trwale niewykonalna (art. 156 § 1 pkt 5 k.p.a.). Na skutek zatem uchylenia decyzji organu I instancji przez decyzję Wojewody [...] Prezydent W. [...] będzie obecnie musiał zlecić rzeczoznawcy majątkowemu zaktualizowanie wyceny przedmiotowej nieruchomości i rozliczenie należnego uprawnionym stronom odszkodowania z uwzględnieniem faktu, że udział przypadający R. G. otrzyma jego spadkobierczyni. Mając zatem na uwadze, że – jak wspomniano wyżej - pomimo częściowo błędnego uzasadnienia, zaskarżona decyzja odpowiadała w swym rozstrzygnięciu prawu Sąd – z mocy przepisu art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – oddalił skargę.