I SA/Wa 1355/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Emilia Lewandowska Sędziowie: WSA Iwona Kosińska WSA Monika Nowicka (spr.) Protokolant Jolanta Dominiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 lutego 2010 r. sprawy ze skargi R. M., Z. B. i K. S. na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] lipca 2009 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] lipca 2009 r. nr [...] Minister Skarbu Państwa utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2009 r. nr [...] stwierdzającą nieważność decyzji Prezydenta G. z dnia [...] lipca 2002 r. nr [...] w części dotyczącej pkt 2, w którym orzeczono, iż R. M., Z. B. i K. S. przysługuje prawo do realizacji uprawnień wynikających z art. 212 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Powyższe rozstrzygnięcie zostało oparte na następujących ustaleniach faktycznych i ocenach prawnych: Wojewoda [...] - działając na podstawie art. 156 § 1 pkt 2, art. 157 § 1 i 2 k.p.a. oraz art. 20 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 169, poz. 1418 ze zm.) - decyzją z dnia [...] kwietnia 2009 r., wydaną z urzędu, stwierdził nieważność decyzji Prezydenta Miasta G. z dnia [...] lipca 2002 r. nr [...], w części dotyczącej pkt 2 decyzji stwierdzającego, iż R. M., Z. B. i K. S., przysługuje prawo do realizacji uprawnień, wynikających z art. 212 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Od powyższej decyzji odwołanie wniósł R. M. podnosząc, iż rozstrzygnięcie Wojewody [...] było dla niego krzywdzące. Rozpatrując sprawę w trybie instancji odwoławczej organ centralny stwierdził, że w dniu 20 listopada 1989 r. R. M. wystąpił o przyznanie rekompensaty za mienie pozostawione poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. Z orzeczenia Państwowego Urzędu Repatriacyjnego - Wojewódzkiego Oddziału w K. z dnia [...] lipca 1945 r. wynikało zaś, iż J. M. pozostawiła nieruchomość poza obecnym terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w miejscowości R. (obecnie U.). J. M. zmarła w 1959 r. a spadek po niej nabyli: W. B., C. M. i Z. M. (vide: postanowienie Sądu Rejonowego w K. z dnia [...] lutego 1978 r. sygn. akt [...]). Z kolei prawa spadkowe po W. B., która zmarła w 1984 r. przeszły na Z. B. (postanowienie Sądu Rejonowego w K. z dnia [...] lipca 1998 r., sygn. akt [...]), prawa spadkowe natomiast po Z. M. przeszły na Z. M. i K. D. (postanowienie Sądu Rejonowego w O. z dnia [...] grudnia 1977r . sygn. akt [...]). Następnie spadek po Z. M., zmarłej w 2000 r. nabyła K. D. (postanowienie Sądu Rejonowego w O. z dnia [..] listopada 2000 r., sygn. akt [...]) a postanowieniem Sądu Rejonowego w G., z dnia [...] września 1977 r.(sygn. akt [...]) stwierdzono nabycie spadku po C. M., zmarłym w 1970 r. - na rzecz K. M. i R. M. Decyzją z dnia [...] lipca 2002 r. Prezydent Miasta G. (w pkt 2 decyzji) stwierdził, iż R. M., Z. B. oraz K. S., przysługuje prawo do realizacji uprawnień wynikających z art. 212 ustawy o gospodarce nieruchomościami - jako spadkobiercom właściciela mienia nieruchomego pozostawionego poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej, w związku z wojną rozpoczętą w 1939 r. Powyższa decyzja została wydana w oparciu o operat szacunkowy, sporządzony w dniu 2 kwietnia 2001 r. przez rzeczoznawcę majątkowego, zgodnie z obowiązującymi - w dacie jego sporządzenia - przepisami prawa tj. zgodnie z rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 13 stycznia 1998 r. w sprawie sposobu zaliczania wartości nieruchomości pozostawionych poza granicą na pokrycie ceny sprzedaży nieruchomości lub opłat za użytkowanie wieczyste oraz sposobu ustalania wartości tych nieruchomości (Dz. U. Nr 9, poz. 32). Jednakże w dacie wydania decyzji przez Prezydenta Miasta G. - tj. w dniu [...] lipca 2002 r. obowiązywało już nowe rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 21 sierpnia 2001 r. zmieniające w/w rozporządzenie w sprawie sposobu zaliczania wartości nieruchomości pozostawionych za granicą na pokrycie ceny sprzedaży nieruchomości lub opłat za użytkowanie wieczyste oraz sposobu ustalania wartości tych nieruchomości (Dz. U. Nr 90, poz. 999). Zgodnie z § 9 ust. 2 nowego rozporządzenia, przy określaniu wartości rynkowej pozostawionej nieruchomości uwzględnia się ceny transakcyjne uzyskane za nieruchomości podobne, sprzedawane w porównywalnej miejscowości, w której leży pozostawiona nieruchomość, położone na obszarze województwa wymienianego w załączniku, o którym mowa w § 5 ust. 1a, z uwzględnieniem różnic w poziomie rozwoju gospodarczego tych województw w okresie przed 1939 r. Zgodnie zaś z w/w załącznikiem, województwem porównywalnym dla województwa, w którym pozostawione zostało mienie nieruchome (woj. lwowskiego) było województwo podkarpackie a wartość współczynnika korygującego wynosiła 1. W związku z powyższym, w dacie wydawania decyzji wartość mienia pozostawionego w miejscowości R. powinna - zdaniem organu - zostać określona zgodnie z przepisami rozporządzenia obowiązującego w dacie orzekania. Ponadto organ podniósł, że w myśl art. 212 ust. 5 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, w razie śmierci właściciela nieruchomości pozostawionych za granicą, uprawnienia wynikające z ust. 1 przysługują łącznie wszystkim jego spadkobiercom lub jednemu z nich, wskazanemu przez osoby uprawnione. Z tego powodu Minister Skarbu Państwa podzielił stanowisko Wojewody [...], który stwierdził, iż decyzja Prezydenta Miasta G. z dnia [...] lipca 2002 r. w pkt 2 decyzji naruszała wyżej wymieniony przepis. Z akt sprawy wynikało bowiem - wg organów - że w dacie wydania decyzji, uprawnioną na mocy art. 212 ustawy o gospodarce nieruchomościami była - oprócz R. M., Z. B. i K. S. również K. M. Organ ustalił przy tym, że K. S. oraz Z. B. złożyli wprawdzie oświadczenia stwierdzające, iż jedyną osobą uprawnioną do realizacji uprawnień z tytułu pozostawionych nieruchomości jest R. M., ale brak było analogicznego oświadczenia od K. M. W tych warunkach zatem, jak wywodził Minister, Prezydent Miasta G. w swojej decyzji w sposób niewłaściwy i rażąco naruszający przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami, zakreślił krąg osób uprawnionych, bo nie skierował decyzji do wszystkich podmiotów uprawnionych (pominął K. M.). Od wyżej przedstawionej decyzji skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnieśli: R. M., Z. B. i K. S., którzy akcentowali w niej, że organ zastosował w zaskarżonej decyzji "zasadę działania prawa wstecz" w stosunku do operatu szacunkowego, który został sporządzony zgodnie z przepisami obowiązującymi w dacie jego opracowywania, a także podnosili, iż K. M. złożyła do sprawy "oświadczenie notarialne", które - w postępowaniu zakończonym wydaniem kwestionowanej decyzji - było uznane za wystarczające. Ponadto skarżący wyrażali ubolewanie, że sprawa trwa już ok. 33 lata i nadal nie jest zakończona a następują w tej materii stałe zmiany regulacji prawnych, co odsuwa w sensie realnym możliwość otrzymania ekwiwalentu. W odpowiedzi na skargę Minister Skarbu Państwa wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Wskazać też trzeba, że w toku postępowania sądowego nadesłano do Sądu kserokopię postanowienia Sądu Rejonowego w G. z dnia [...] listopada 2009 r. sygn. akt [...] stwierdzającego, że spadek po K. M., zmarłej w dniu 29 listopada 2006 r. nabył syn R. M. w całości. Wojewódzki Sad Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Choć zaskarżona decyzja a także decyzja organu wojewódzkiego nie zostały umotywowane w sposób prawidłowy, tym niemniej zapadłe w tym postępowaniu rozstrzygnięcia odpowiadały prawu. Z tego też powodu przedmiotową skargę Sąd oddalił. Przede wszystkim zwrócić trzeba uwagę, że niniejsze postępowanie dotyczyło stwierdzenia nieważności jedynie pkt 2 decyzji Prezydenta Miasta G. z dnia [...] lipca 2002 r. W punkcie tym zaś orzeczono tylko o tym, że osobami uprawnionymi do realizacji uprawnień przewidzianych w art. 212 ustawy o gospodarce nieruchomościami są: R. M., Z. B. i K. S. Wartość natomiast mienia pozostawionego w R. przez repatriantkę, będąca poprzedniczką prawną skarżących, została określona dopiero w pkt 3 decyzji. To zaś rozstrzygnięcie nie było objęte granicami przedmiotowego postępowania nadzorczego. Z tego zatem powodu, argumentacja zawarta w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji a odnosząca się do kwestii zmiany przepisów, będących podstawą wyceny w/w mienia, nie była adekwatna w tej sprawie. Podobnie przedstawia się sytuacja odnośnie argumentacji zawartej w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, a dotyczącej wadliwego uchylenia - w trybie art. 155 k.p.a. - poprzednio wydanego zaświadczenia, potwierdzającego nabycie uprawnień repatriacyjnych. O tym uchyleniu rozstrzygał bowiem Prezydent Miasta G. pkt 1 decyzji z dnia [...] lipca 2002 r. Zatem również i w tym przypadku, ten rodzaj argumentacji nie mógł mieć wpływu na treść rozstrzygnięcia nadzorczego, które zapadło w sprawie stwierdzenia nieważności pkt 2 kwestionowanej decyzji. Odnosząc się natomiast do kwestii kręgu osób, którym na podstawie pkt 2 decyzji Prezydenta Miasta G. z 2002 r. określono prawo do realizacji uprawnień wynikających z art. 212 ustawy o gospodarce nieruchomościami, zgodzić się trzeba z organami - co do zasady - że krąg ten został zakreślony wadliwie. Zgodnie z art. 212 ust. 5 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2000, Nr 261, poz. 2603 ze zm.) w razie śmierci właściciela nieruchomości pozostawionych za granicą, uprawnienia wynikające z ust. 1 (prawo zaliczenia wartości pozostawionych nieruchomości na pokrycie opłat za użytkowanie wieczyste lub ceny sprzedaży działki budowlanej oraz położonych na niej budynków lub lokali) przysługują łącznie wszystkim jego spadkobiercom lub jednemu z nich, wskazanemu przez osoby uprawnione. W sprawie nie było sporne, że uprawnionymi z powyższego tytułu - w dacie wydawania decyzji kwestionowanej - byli: R. M., Z. B., K. S. i K. M. Nie było również sporne, że Z. B. i K. S. złożyli stosowne oświadczenia, w których wskazywali, iż osobą przez nich wybraną do skorzystania z przedmiotowego uprawnienia przysługującego repatriantowi jest R. M. Organy nie dopatrzyły się jednak, aby tego rodzaju oświadczenie złożyła K. M. a zatem - zdaniem Ministra - zawarte w pkt 2 decyzji Prezydenta Miasta G. z 2002 r. rozstrzygnięcie rażąco naruszało prawo (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.), bowiem rozstrzygniecie to nie obejmowało wszystkich osób uprawnionych tj. nie obejmowało K. M. Z powyższym stanowiskiem nie można się jednak zgodzić. W aktach sprawy znajdują się bowiem dwa oświadczenia złożone przez K. M. tj. oświadczenie z dnia [...] maja 1978 r. z poświadczonym notarialnie podpisem a także oświadczenie własnoręczne z dnia [...] czerwca 2001 r. W oświadczeniu z dnia 2 maja 1978 r. K. M. podała, że "zrzeka się" swoich uprawnień za mienie pozostawione poza granicami kraju, na rzecz syna R. M. Wprawdzie powyższy dokument nie stanowi oczywiście cesji prawa, gdyż cesja jest umową a nie oświadczeniem jednostronnym (art. 509 § 1 i art. 510 § 2 kodeksu cywilnego), ale powyższe oświadczenie wyraźnie wskazuje na wolę K. M. Oświadczenie jej zaś z dnia [...] maja 1978 r., iż w/w wyraża zgodę na nabycie nieruchomości w zamian za mienie pozostawione za granicą z zaliczeniem całej wartości przez R. M., dobitnie potwierdza, że osoba ta wskazała na R. M. jako uprawnionego z tytułu zaliczenia wartości mienia zabużańskiego. Z tego zatem powodu pkt 2 decyzji Prezydenta Miasta G. winien wskazywać jedynie R. M. - jako beneficjenta uprawnień repatriacyjnych. Wskazanie w nim również Z. B. i K. S. stanowiło istotnie rażące naruszenie art. 212 ust. 5 - w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. a ponadto oznaczało skierowanie tej decyzji do osób nie będących stroną w sprawie (art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a.), co również stanowi samodzielną przesłankę do stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej. Z tych względów, choć jak zaznaczono to wyżej, Sąd nie podzielił całości argumentacji zawartej w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, ale podzielił wnioski organu co do uznania, że pkt 2 decyzji Prezydenta Miasta G. z 2002 r. podlegał stwierdzeniu nieważności a zatem uznał, że rozstrzygnięcie organu było ostatecznie prawidłowe, nie było podstaw do uchylenia lub stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji, co oznaczało, że skarga podlegała oddaleniu. Biorąc powyższe pod uwagę Sąd - z mocy przepisu art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - orzekł jak w sentencji.