I SA/Wa 1358/11

WyrokWSA w Warszawie2011-12-09

Skład orzekający: Marta Kołtun - Kulik, Dorota Apostolidis, Gabriela Nowak

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy prawo do rekompensaty za mienie pozostawione poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej przysługuje osobie, która utraciła własność nieruchomości w wyniku nacjonalizacji przed opuszczeniem tych terenów?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy administracji nie poczyniły wszystkich niezbędnych ustaleń faktycznych i prawnych. W szczególności nie oceniono, czy wcześniejsze zrealizowanie prawa do rekompensaty na podstawie odrębnych przepisów (decyzja Naczelnika Miasta i Gminy N. z 1989 r.) mogło wykluczyć możliwość ubiegania się o kolejną rekompensatę. Ponadto, organy nie wyjaśniły wystarczająco, czy wcielenie nieruchomości do kołchozu pozbawiało właściciela tytułu prawnego do gruntu, co jest kluczowe dla ustalenia, czy osoba uprawniona była właścicielem nieruchomości w momencie jej pozostawienia poza granicami RP.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła odmowy potwierdzenia prawa do rekompensaty za nieruchomości pozostawione poza granicami Polski przez matkę wnioskodawczyni, M.B. Organy obu instancji (Wojewoda i Minister Skarbu Państwa) odmówiły przyznania rekompensaty, uznając, że M.B. nie była właścicielką nieruchomości w momencie ich opuszczenia w 1957 r., ponieważ zostały one wcześniej znacjonalizowane lub włączone do kołchozu. Wnioskodawczyni M.S. (wcześniej M.B.) wniosła skargę do WSA, zarzucając błędy w interpretacji ustaleń faktycznych i naruszenie prawa.
Rozstrzygnięcie
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję Ministra Skarbu Państwa oraz poprzedzającą ją decyzję Wojewody. Stwierdził również, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu i przyznał koszty nieopłaconej pomocy prawnej.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marta Kołtun - Kulik (spr.) Sędziowie WSA Dorota Apostolidis WSA Gabriela Nowak Protokolant Zbigniew Dzierzęcki po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 grudnia 2011 r. sprawy ze skargi M.B. na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] maja 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy potwierdzenia prawa do rekompensaty 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2010 r. nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. przyznaje ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz radcy prawnego T.S. tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej kwotę 295,20 (dwieście dziewięćdziesiąt pięć 20/100) złotych, w tym: tytułem opłaty kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych, tytułem 23% podatku od towarów i usług kwotę 55,20 (pięćdziesiąt pięć 20/100) złotych. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] maja 2011 r., nr [...] Minister Skarbu Państwa utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2010 r., nr [...], orzekającą o odmowie potwierdzenia M.S. prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości, poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, przez jej matkę M.B. Decyzja Ministra Skarbu Państwa została wydana w oparciu o następujące ustalenia faktyczne i prawne. M.S., wnioskiem z dnia 14 listopada 2008 r., wystąpiła do Wojewody [...] wydanie decyzji potwierdzającej prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez M.B., poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, nieruchomości położonych w: P., gm. M., pow. [...], woj. [...] (str. 85 akt administracyjnych Tom. I). Jednocześnie organy obu instancji stwierdziły, iż prośba o potwierdzenie prawa do rekompensaty dotyczy również nieruchomości pozostawionych w P., pow. [...], woj. [...] (obecnie tereny [...]). Z postanowienia Sądu Rejonowego w P. Wydział I Cywilny z dnia [...] lipca 2009 r., sygn. akt [...] wynika, że spadek po M.B. z d. Z., zmarłej dnia [...] kwietnia 1987 r. w P., ostatnio stale zamieszkałej w N. nabyły: córka M.S. oraz wnuczka L.R. po 1/2 części każda nich. L.R. zamieszkała na [...] nie złożyła wniosku o wydanie decyzji potwierdzającej prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami RP przez M.B. Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] listopada, nr [...] odmówił M.S. potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia w 1957 r. przez M.B. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. Organ pierwszej instancji wskazał, iż przedłożona Karta Ewidencyjna Repatrianta Nr [...] wystawiona na nazwisko M.B., Karta Repatriacyjna Nr [...] wystawiona na nazwisko M.B., sporządzona przez Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w L. łącznie z protokołem przesłuchania strony z dnia [...] stycznia 2009 r., stanowią dowód opuszczenia przez M.B. w 1957 r. byłych terenów RP, na skutek innych okoliczności związanych z wojną rozpoczętą w 1939 r. Ponadto w oparciu o ww. dowody ustalono także, że M.B. posiadała obywatelstwo polskie w dniu 1 września 1939 r. Spośród dowodów zgromadzonych w sprawie, Wojewoda przywołał także zaświadczenie Centralnego Państwowego Archiwum [...] z dnia [...] czerwca 2009 r., Nr [...], z którego wynika, że w zasobie archiwum brak jest dokumentów dotyczących majątku M.B. z domu Z. Ponadto organ wskazał, iż o braku dokumentów dotyczących nieruchomości M.B. położonej we wsi P. świadczy także pismo Ambasady Rzeczypospolitej Polskiej w W. z dnia [...] czerwca 2009 r., znak: [...], L.dz. [...]. Jednocześnie organ pierwszej instancji przywołał zaświadczenie Gminy M., rejon [...] z dnia [...] sierpnia 2009 r., Nr [...] dotyczące wykazu posiadanych budynków w gospodarstwie domowym o treści: "Niniejszym potwierdzamy, że M.B., urodzona w 1908 r. faktycznie posiadała własny dom mieszkalny wraz z budynkami gospodarczymi we wsi P.". Dalej Wojewoda podniósł, iż z zeznań świadków oraz oświadczenia strony postępowania wynikają rozbieżności, co do składników nieruchomości położonej w P. w chwili jej opuszczenia przez M.B. I tak, świadek J.P. zeznała, że w chwili wyjazdu M.B. była właścicielką tylko [...] arów ziemi (w protokole przesłuchania świadka [...] arów), bowiem resztę oraz zabudowania zabrano do kołchozu. Z kolei świadek A.S. oraz M.S. zeznali, że w chwili wyjazdu z byłych terenów RP M.B. była właścicielką [...] ha ziemi oraz zabudowań. Wojewoda stwierdził, iż w powyższych zeznaniach brak jest spójności co do składników nieruchomości, a przede wszystkim jej właściciela, według stanu na 1957 rok tj. w chwili opuszczenia przez M.B. byłych terenów RP. Następnie organ zaznaczył, iż zgodnie z uchwalonym w dniu [...] lipca 1940 r. aktem nacjonalizacyjnym, Sejm Ludowy [...] Republiki Radzieckiej postanowił, że cała ziemia na [...] ma należeć do narodu, czyli ma być wyłączną własnością państwa. W dniu [...] lipca 1940 r. odbyła się na [...] powszechna nacjonalizacja ziemi, likwidując własność prywatną. Zdaniem organu powyższe potwierdza przedłożone przez stronę urzędowe tłumaczenie wykazu z księgi gospodarstw rejonu [...], obwód [...], sporządzone przez Archiwum Powiatu [...], dotyczące gospodarstwa M.B. we wsi P., z którego wynika, że według stanu na lata 1955-1957 r. nieruchomość użytkowana przez M.B. o pow. [...] ha zabudowana: domem mieszkalnym oraz dwoma chlewami znajdowała się w Kołchozie [...]. W konsekwencji organ pierwszej instancji stwierdził, iż z ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. wynika, że uprawnienie przysługuje osobom, które były właścicielami nieruchomości w dacie opuszczenia byłych terenów RP. Ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że w chwili repatriacji M.B. nie była już właścicielką nieruchomości opisanych w powołanych wyżej oświadczeniach, bowiem utraciła swój majątek w wyniku upaństwowienia. Wobec czego, zdaniem organu pierwszej instancji, brak jest podstaw do potwierdzenia M.S. prawa do rekompensaty z ww. tytułu. Jednocześnie, opisując materiał dowodowy zgromadzony w sprawie, organ pierwszej instancji wskazał, iż w aktach sprawy znajduje się decyzja Naczelnika Miasta i Gminy N. z dnia [...] listopada 1989 r., znak: [...], wydana na wniosek M.S., w sprawie zaliczenia na pokrycie ceny sprzedaży działek nr: [...] oraz 1/2 części działki nr [...], położonych w [...]" w N. o łącznej powierzchni [...] ha w zamian za mienie pozostawione poza obecnymi granicami RP. Organ wskazał także na akt notarialny Rep. A Nr [...], sporządzony dnia [...] marca 1990 r. w Państwowym Biurze Notarialnym w L. Oddział w P. przed notariuszem M.N., potwierdzający nabycie prawa własności działek nr: [...] oraz [...] w 1/2 części o łącznej pow. [...] ha, położonych w obrębie [...] w N., otrzymanych przez M.S., na podstawie decyzji Naczelnika Miasta i Gminy N. z dnia [...] listopada 1989 r., znak: [...] w ramach zaliczenia wartości mienia nieruchomego pozostawionego poza obecnymi granicami RP. Odwołanie od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2010 r. wniosła M.S. Odwołująca się, nie zgodziła z kwestionowaniem przez organ zeznań świadków oraz nieuwzględnieniem zaświadczenia Starosty Gminy M., z którego wynika, że matka M.B. w chwili wyjazdu do Polski posiadała własny dom mieszkalny i zabudowania. Co do rozbieżności w zeznaniach pomiędzy świadkiem J.P. a A.S., M.B. wyjaśniła, że "przed wyjazdem do Polski kołchoz rozebrał jedynie stodołę, zaś mieszkanie zabrał dopiero po wyjeździe M.B. do Polski", a ściślej po śmierci F.B., który zamieszkiwał w domu matki do lipca 1958 r. (tj. do chwili jego tragicznej śmierci). W piśmie z dnia 21 marca 2011 r. M.S. podtrzymała zarzuty z odwołania. Jednocześnie wskazała, iż jej ojciec M.B. był żołnierzem AK i został wywieziony do lagru [...]. Jego zły stan zdrowia umożliwił mu otrzymanie tymczasowej przepustki i ucieczkę do Polski do Z. Po tym zdarzeniu matka M.B. natychmiast została aresztowana i odebrano jej dokumenty na wyjazd do Polski. M.S. sprecyzowała, iż na dzień wyjazdu do Polski, tj. [...] grudnia 1957 r., wyłączną własność jej matki stanowił duży dom w P. wraz z zabudowaniami: 2 piwnice, 2 chlewy, [...] arów ziemi, zaś stodołę zabrał kołchoz. Co zaś do nieruchomości koło P. wskazała, iż "po roku 1939 teren ten został zajęty przez wojsko sowieckie i nie było już tam wstępu, postawione na nim domy letniskowe zostały zburzone wraz z likwidacją bazy wojskowej". Ponadto przy dokumentach dotyczących odwołania (str. 215 akt administracyjnych II instancji) dołączono kopię pisma Ambasady Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej z dnia [...] listopada 1962 r., kierowanego do M.B., z którego wynika, iż "państwo radzieckie nie podejmie się opieki nad nieruchomością stanowiącą własność M.B. Opiekę nad nieruchomością należy powierzyć zaufanej osobie lub ją sprzedać". W wyniku rozpoznania odwołania M.B. Minister Skarbu Państwa decyzją z dnia [...] maja 2011 r., nr [...] utrzymał w mocy rozstrzygnięcie Wojewody [...]. Organ drugiej instancji wskazał na przepis art. 2 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. ustawy o rekompensacie, z którego wynika, że "Prawo do rekompensaty przysługuje właścicielowi nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, jeżeli spełnia on łącznie następujące wymogi: 1) był w dniu 1 września 1939 r. obywatelem polskim, zamieszkiwał w tym dniu na byłym terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz opuścił je z przyczyn, o których mowa w art. 1; 2) posiada obywatelstwo polskie. " Minister, za organem pierwszej instancji podkreślił, iż o opuszczeniu przez M.B. byłego terytorium Rzeczypospolitej Polskiej świadczą: Karta Repatriacyjna Nr [...] wystawiona na nazwisko M.B., sporządzona przez Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w L. oraz uwierzytelniona przez Archiwum Akt Nowych kopia Karty Ewidencyjnej Repatrianta Nr [...] na nazwisko M.B. Zgodnie z powyższymi dokumentami M.B. przybyła na obecne terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w dniu [...] grudnia 1957 r. Ponadto z ww. dokumentów wynika również, że M.B. w dniu 1 września 1939 r. posiadała obywatelstwo polskie. Ponadto, przywołując za Wojewodą materiał dowodowy zgromadzony w niniejszej sprawie, Minister stwierdził, iż dwa domy letniskowe położone w P. zostały zniszczone w czasie działań wojennych, natomiast ziemia stała się własnością państwową jeszcze przed wyjazdem M.B. w 1957 r. z byłych terenów Rzeczypospolitej Polskiej, zaś co do nieruchomości w P., Minister stwierdził, iż w 1957 r. znajdowała się w kołchozie. W konsekwencji organ drugiej instancji uznał, iż M.B. w chwili opuszczenia byłego terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, tj. w 1957 r. nie była właścicielką nieruchomości położonych w: P., gmina M., powiat [...], województwo [...] oraz w P., powiat [...], województwo [...] (obecnie tereny [...]), ponieważ nieruchomości te zostały wcześniej znacjonalizowane. Minister Skarbu Państwa podkreślił, że w świetle art. 2 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. podstawowym warunkiem potwierdzenia prawa do rekompensaty jest przysługiwanie prawa własności do nieruchomości pozostawionej poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. Organ wskazał także, iż składniki mienia objęte nacjonalizacją przed momentem opuszczenia byłego terytorium Rzeczypospolitej Polskiej nie mogą być uznane za składniki " nieruchomości pozostawionej". Skoro więc nieruchomości te zostały wcześniej znacjonalizowane, a zatem M.B. nie spełnia dyspozycji art. 2 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r., określającego warunki przyznania prawa do rekompensaty właścicielowi nieruchomości pozostawionych poza obecnymi graniami Rzeczypospolitej Polskiej. Tym samym, zdaniem organu, M.S. nie jest osobą uprawnioną do rekompensaty za ww. nieruchomości pozostawione poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. Skargę na powyższą decyzję Ministra Skarbu Państwa wniosła, do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, M.B. (wcześniej S.). Skarżąca zarzuciła rażące naruszenie prawa przy wydawaniu decyzji oraz błędną interpretację ustaleń faktycznych, wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji i jej zmianę, ewentualnie o stwierdzenie, że decyzja wydana została z rażącym naruszeniem prawa i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. Według skarżącej ustalenie, iż matka M.B. nie była właścicielką nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami Rzeczpospolitej i że zostały one wcześniej znacjonalizowane jest naruszeniem ustawy o rekompensacie, bowiem ustawa nie wspomina o mieniu znacjonalizowanym, a jedynie wymaga, aby wykazać swoje prawo własności nieruchomości, co ustalone zostało bezspornie. W odpowiedzi na skargę Minister Skarbu wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z póżn. zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego i to w dacie jego wydania. Sąd administracyjny kontroluje zatem legalność rozstrzygnięcia zapadłego w postępowaniu z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i obowiązującymi przepisami prawa procesowego. Biorąc pod uwagę powyższe kryteria kontroli, zdaniem Sądu, zaskarżona decyzja Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] maja 2011 r., jak i ją poprzedzająca, narusza przepisy postępowania administracyjnego w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. I tak, roszczenie o realizację prawa do rekompensaty za mienie pozostawione poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej podlega rygorom wynikającym z przepisów ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 169, poz.1418 ze zm.). Zgodnie z art. 5 ust. 2 niniejszej ustawy wniosek o potwierdzenie prawa do rekompensaty w przypadkach, o których mowa w art. 3 tej ustawy, składa współwłaściciel lub spadkobierca, lub osoba wskazana do rekompensaty w terminie nie później niż do dnia 31 grudnia 2008 r. (art. 5 ust.1 ww. ustawy). Zdaniem Sądu, przed przystąpieniem do merytorycznej oceny ww. wniosku, organ zobligowany jest nie tylko do zbadania wniosku pod kątem spełnienia przesłanek formalnych, ale jednocześnie do oceny czy w oparciu o materiał dokumentacyjny sprawy nie doszło już do zrealizowania prawa do rekompensaty na podstawie odrębnych przepisów. Odnosząc to na grunt niniejszej sprawy podkreślić należy, iż Wojewoda [...] opisując materiał dowodowy zgromadzony w sprawie zaznaczył, iż w aktach sprawy znajduje się decyzja Naczelnika Miasta i Gminy N. z dnia [...] listopada 1989 r., znak: [...], wydana na wniosek M.S., w sprawie zaliczenia na pokrycie ceny sprzedaży działek nr: [...] oraz 1/2 części działki nr [...], położonych w [...] w N. o łącznej powierzchni [...] ha w zamian za mienie pozostawione poza obecnymi granicami RP. Powyższa decyzja została wydana m. in. na podstawie art. 88 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (t.j. Dz. U. Nr 14, poz. 74). W decyzji tej organ wskazał, iż wartość mienia pozostawionego za granicą została ustalona w opinii Nr [...] z dnia [...] lutego 1989 r. i orzeczeniu technicznym Nr [...] z dnia [...] lutego 1989 r. na łączną kwotę [...] zł ([...] zł) – przed denominacją. Konsekwencją niniejszej decyzji było zawarcie aktu notarialnego Rep. A Nr [...], sporządzonego dnia [...] marca 1990 r. w Państwowym Biurze Notarialnym w L. Oddział w P., który to akt potwierdzał nabycie prawa własności działek nr: [...] oraz [...] w 1/2 części o łącznej pow. [...] ha, położonych w obrębie [...] w N., otrzymanych przez M.S., na podstawie ww. decyzji Naczelnika Miasta i Gminy N. z dnia [...] listopada 1989 r. Z ww. aktu wynika, iż cena nabycia powyższych działek wyniosła [...] zł ([...] zł) - przed denominacją. Wskazując na powyższy materiał dokumentacyjny Sąd zauważa, iż zarówno organ pierwszej jak i drugiej instancji nie dokonali jego oceny pod kątem ewentualnego zrealizowania prawa do rekompensaty przez M.S., przechodząc bez tej oceny, do merytorycznego rozpatrzenia sprawy. Takie postępowanie, zdaniem Sądu, było przedwczesne. Ponadto Sąd zauważa, iż w terminie określonym w art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 8 lipca 2008 r. został złożony wniosek M.S. z dnia 14 listopada 2008 r., który miał ściśle określony zakres przedmiotowy, tj. dotyczył nieruchomości w nim wskazanych, tzn. położonych w P. (str. 85 akt administracyjnych Tom I). Wniosek ten bez wątpienia nie dotyczył nieruchomości położonych koło P. Podobnie wniosek z dnia 19 listopada 2008 r. (str. 92 akt administracyjnych Tom I) dotyczył tylko nieruchomości położonych w P. W konsekwencji organy obu instancji nie wyjaśniły, w jakich pismach złożonych w terminie do dnia 31 grudnia 2008 r. M.S. domagała się rekompensaty za inne mienie pozostawione, tj. położone koło P. A jeśli wniosek odnośnie tych nieruchomości został zgłoszony w terminie późniejszym, organy administracji winne były ocenić czy jest dopuszczalna modyfikacja wniosku z dnia 14 listopada 2008 r. (co do jego zakresu przedmiotowego), po dniu 31 grudnia 2008 r. Tak więc, dopiero po powyższych ustaleniach, organ administracji powinien był przystąpić do oceny przesłanek, wynikających z ustawy z dnia 8 lipca 2005 r., warunkujących przyznanie prawa do rekompensaty. Jednakże, zdaniem Sądu, nawet ta ocena poszła w niewłaściwym kierunku. I tak zarówno organ pierwszej i jak i drugiej instancji, uzasadniając stanowisko w sprawie odmowy potwierdzenia prawa do rekompensaty za mienie pozostawione poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej powoływali się na zaświadczenie Centralnego Państwowego Archiwum [...] z dnia [...] czerwca 2009 r., Nr [...], z którego wynika, że w zasobie archiwum brak jest dokumentów dotyczących majątku M.B. z domu Z. oraz pismo Ambasady Rzeczypospolitej Polskiej w W. z dnia [...] czerwca 2009 r., znak: [...], L.dz. [...]. Jednakże, pomimo przywoływania także zaświadczenia Gminy M., rejon [...] z dnia [...] sierpnia 2009 r., Nr [...] dotyczącego wykazu posiadanych budynków w gospodarstwie domowym o treści: "Niniejszym potwierdzamy, że M.B., urodzona w 1908 r. faktycznie posiadała własny dom mieszkalny wraz z budynkami gospodarczymi we wsi P.", (str. 133 akt administracyjnych Tom I), zbieżnego co do treści z twierdzeniami strony oraz świadków - organy administracji uchyliły się od oceny tego dowodu. Ponadto, Minister Skarbu Państwa podkreślił, że zgodnie z art. 2 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. prawo do rekompensaty przysługuje właścicielowi nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, skoro więc z przedłożonego przez stronę urzędowego tłumaczenie wykazu z księgi gospodarstw rejonu [...], obwód [...], sporządzonego przez Archiwum Powiatu [...], dotyczącego gospodarstwa M.B. we wsi P. wynika, że według stanu na lata 1955-1957 r. nieruchomość użytkowana przez M.B. o pow. [...] ha zabudowana: domem mieszkalnym oraz dwoma chlewami znajdowała się w Kołchozie [...] - to, zdaniem organu, M.B. nie była właścicielem nieruchomości pozostawionych poza obecnymi graniami Rzeczypospolitej Polskiej. W tym miejscu Sąd podkreśla, iż podziela stanowisko organu, że osoba o której mowa w art. 2 pkt 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. musiała być właścicielem nieruchomości zarówno w dniu 1 września 1939 r. jak i w momencie jej pozostawienia. Okoliczność ta powinna jednak wynikać bezspornie z materiału dokumentacyjnego sprawy. Organy administracji winne więc były nie tylko odnieść się do zaświadczenia Gminy M., rejon [...] z dnia [...] sierpnia 2009 r., ale również ustalić czy oddanie gruntu wraz z zabudowaniami do kołchozu – jeżeli takowe miało miejsce pomimo ww. zaświadczenia - stanowi dowód na to, że nastąpiło odjęcie prawa własności dotychczasowemu właścicielowi. Organ winien więc wyjaśnić czy wcielenie nieruchomości do kołchozu pozbawiało jego właściciela tytułu prawnego do gruntu (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 25 lutego 2011 r., sygn. akt I SA/Wa 1591/10 oraz wyrok WSA w Warszawie z dnia 28 listopada 2011 r., sygn. akt I SA/Wa 1158/11). Zdaniem Sądu orzekającego, dokonanie oceny decyzji Naczelnika Miasta i Gminy N. z dnia [...] listopada 1989 r., nr [...], oraz zakresu przedmiotowego wniosku z dnia 14 listopada 2008 r. jest elementem niezbędnym do oceny po pierwsze prawidłowości wszczęcia postępowania, po drugie do oceny prawidłowości jego elementu przedmiotowego. Następnie, w zależności od dokonanych ustaleń, istotne jest również skonfrontowanie dwóch dowodów w sprawie tj. zaświadczenia Gminy M., rejon [...] z dnia [...] sierpnia 2009 r., Nr [...] oraz wykazu z księgi gospodarstw rejonu [...], obwód [...], sporządzonego przez Archiwum Powiatu [...], a w konsekwencji wyjaśnienie czy fakt wcielenia nieruchomości do kołchozu wywierał skutki prawne w zakresie posiadanego przez M.B. prawa własności przedmiotowej nieruchomości. Reasumując, Sąd uznał, iż organy nie poczyniły wszystkich niezbędnych ustaleń stanu faktycznego i prawnego zaistniałego w rozpatrywanej sprawie, co oznacza, że decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego, tj. art. 7, art. 77 § 1 i 80 § 1 k.p.a. i 107 § 3 k.p.a., które to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 145 § 1 li c oraz art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku. ----------------------- 3

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło