I SA/Wa 1358/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dariusz Chaciński Sędziowie: WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz WSA Iwona Maciejuk (spr.) Protokolant starszy sekretarz sądowy Aleksandra Borkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 grudnia 2012 r. sprawy ze skargi A. G., F. G. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Prezydenta W. z dnia [...] listopada 2011 r. nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Wojewody [...] na rzecz skarżących A. G., F. G. solidarnie kwotę [...] złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Wnioskiem z dnia [...] marca 2007 r. A. G. i F. G. wnieśli o bezpłatne przekształcenie prawa użytkowania wieczystego działki nr ewid. [...] o powierzchni [...] ha z obrębu [...] przy ul. [...] w W. w prawo własności. Decyzją nr [...] z [...] sierpnia 2009 r. Prezydent W. odmówił przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości położonej w W. przy ulicy [...]. W uzasadnieniu wskazał, iż przekształceniu podlega prawo użytkowania wieczystego nieruchomości, a nie udział w tym prawie. Skoro prawo użytkowania wieczystego przedmiotowej nieruchomości nie istniało w dniu wejścia w życie ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności, a nie zostało nabyte w całości w trybie art. 7 dekretu z dnia 26 października 1945 roku, to brak jest podstaw prawnych do przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w trybie ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości. Wojewoda [...], po rozpatrzeniu odwołania stron postępowania, decyzją z dnia [...] listopada 2010 r. nr [...] uchylił tę decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. W ocenie organu odwoławczego nabycie przez wnioskodawców udziału w wysokości [...] w przedmiotowej nieruchomości umową z dnia [...] kwietnia 2006 r. zgodne jest z dyspozycją art. 1 ust. 4 ustawy. Prezydent W. decyzją nr [...] z dnia [...] listopada 2011 r., na podstawie art. 1 ust. 1, 1a i 4, art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości (Dz. U. Nr 175, poz. 1459 ze zm.), odmówił przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności w odniesieniu do nieruchomości położonej w W. przy ul. [...] oznaczonej jako działka ewidencyjna nr [...] w obrębie [...] o powierzchni [...] m2, opisanej w księdze wieczystej KW Nr [...]. W uzasadnieniu wskazał, że A. i F. G. prawo użytkowania wieczystego przedmiotowej nieruchomości nabyli na podstawie umowy oddania w użytkowanie wieczyste ułamkowej części gruntu wynoszącej [...] części i umowy sprzedaży z dnia [...] kwietnia 2006 r. sporządzonej w formie aktu notarialnego Rep. [...] zawartej w wykonaniu decyzji Prezydenta W. nr [...] z dnia [...] czerwca 2005 r. Powyższą decyzją, wydaną na podstawie art. 7 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy Prezydent W. ustanowił na rzecz F. i A. małżonków G. na zasadach wspólności ustawowej małżeńskiej na 99 lat prawo użytkowania wieczystego gruntu zabudowanego o powierzchni [...] m2 położonego w W. przy ulicy [...] stanowiącego własność Skarbu Państwa, oznaczonego w ewidencji gruntów i budynków jako działka nr [...] w obrębie [...], uregulowanego w księdze wieczystej KW Nr [...] w udziale wynoszącym [...] części oraz odpłatnie przeniósł własność budynku gospodarczego znajdującego się na gruncie w takim samym udziale. W stosunku do udziału [...] części postępowanie o przyznanie prawa własności czasowej (obecnie prawa użytkowania wieczystego) zostało umorzone, gdyż niniejszy udział został nabyty przez Skarb Państwa w drodze spadkobrania ustawowego postanowieniem Sądu Rejonowego [...] z dnia [...] listopada 1996 r. sygn. akt [...]. Udział [...] został nabyty przez A. i F. G. w drodze umowy sporządzonej w formie aktu notarialnego Rep. [...] o oddanie w użytkowanie wieczyste ułamkowej części gruntu i umowy sprzedaży w dniu [...] stycznia 2007 r. Nabycie ww. udziału [...] części prawa użytkowania wieczystego oraz własności budynku nastąpiło na podstawie art. 37 ust. 2 pkt 9 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami. Organ wskazał, że zgodnie z art.1 ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości, możliwość przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności co do zasady przysługuje wyłącznie tym użytkownikom wieczystym, których prawo istniało w dniu wejścia w życie ustawy, czyli w dniu 13 października 2005 r. Jedyny wyjątek zawiera ustęp 4, który stanowi, że przepis ust. 1a pkt. 2 (dotyczy osób fizycznych będących użytkownikami wieczystymi na podstawie dekretu z 1945 r.) - stosuje się również do osób, które nabyły prawo użytkowania wieczystego albo udział w użytkowaniu wieczystym po dniu wejścia w życie ustawy. Dodanie nowelą z 2007 r. do ust. 4 odwołania także do nieruchomości dekretowych, jak wynika z uzasadnienia projektu ustawy, miało w zamyśle umożliwić przekształcenie użytkowania wieczystego gruntów [...], co do których nie został jeszcze zakończony proces ich przekazywania w użytkowanie wieczyste. Organ wskazał, że powyższe rozwiązanie określone w ust. 4 stanowi wyjątek od ogólnie przyjętej reguły. Skoro wynikający z ust. 4 wyjątek dotyczy wyłącznie przypadków tam wymienionych (odnoszących się m. in. do osób wymienionych w art. 1 ust 1 a pkt 2 w/w ustawy tj. tych, które powołane prawo nabyły na podstawie art. 7 dekretu z dnia 26 października 1945 roku), to interpretacja rozszerzająca wskazanej regulacji jest niedopuszczalna, co tym samym oznacza, że wyjątku tego nie można stosować wobec osób, które prawo to nabyły na innej podstawie prawnej. Przekształceniu podlega prawo użytkowania wieczystego jako całość. W ocenie organu art. 1 ust. 4 ustawy wskazuje na możliwość przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności także w przypadku nabycia udziału w prawie użytkowania wieczystego po dniu wejścia w życie ustawy, jednak tylko w przypadku gdy nabycie nastąpiło na podstawie art. 7 dekretu. Skoro udział [...] części został nabyty na innej podstawie prawnej, to brak jest podstaw do uznania, że przekształcenie byłoby zgodne z dyspozycją art. 1 ust. 4 ustawy. W odwołaniu od tej decyzji strony podniosły zarzut naruszenia art. 1 ust. 4 ustawy poprzez odmowę jego zastosowania wobec przyjęcia, że przeszkodą do wydania decyzji zgodnej z wnioskiem pozostaje fakt, iż udział w wysokości [...] części prawa użytkowania wieczystego nieruchomości został przez wnioskodawców nabyty w innym trybie niż wskazany w art. 1 ust. 1a pkt 2 ustawy. Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] czerwca 2012 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu, po przedstawieniu stanu faktycznego i dotychczasowego przebiegu postępowania, wskazał, że w przedmiotowej sprawie bezsporne jest, iż A. i F. G. nabyli udział wynoszący [...] części prawa użytkowania wieczystego nieruchomości położonej w W. przy ulicy [...] na podstawie art. 7 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy. Zatem, w tej części spełniają oni przesłanki określone w art. 1 ust. 4 w związku z ust. 1a pkt 2 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. Bezsporne jest również, iż pozostała część nieruchomości nie została przez strony nabyta w trybie administracyjnym po rozpatrzeniu wniosku dekretowego b. właściciela, gdyż niniejszy udział był własnością Skarbu Państwa na podstawie spadkobrania ustawowego i wnioskodawcy stali się użytkownikami wieczystymi tej części nieruchomości w drodze czynności cywilnoprawnej - nabycia udziału w drodze bezprzetargowej na podstawie art. 37 ust. 2 pkt 9 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Brak jest zatem podstaw prawnych do zastosowania w stosunku do części nieruchomości nabytej w drodze bezprzetargowej przepisu art. 1 ust 4 w związku z ust. 1a pkt 2 ustawy przekształceniowej. W ocenie organu II instancji w stosunku do udziału [...] należy stosować ogólne zasady dot. przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności określone w art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. Z uwagi na fakt, iż umowa nabycia udziału [...] w prawie użytkowania wieczystego nieruchomości położonej w W. przy ulicy [...] została podpisana w dniu [...] stycznia 2007 r., organ stwierdził, że wnioskodawcy nie spełniają przesłanki określonej w art. 1 ust. 1, gdyż w dniu 13 października 2005 r. nie byli użytkownikami wieczystymi tej części nieruchomości. W dniu 13 października 2005 r. na ww. udziale nie istniało prawo użytkowania wieczystego. Decyzja Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2012 r. stała się przedmiotem skargi A. G. i F. G., reprezentowanych przez adwokata, do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji pełnomocnik zarzucił naruszenie przepisu art. 1 ust. 4 ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości poprzez odmowę jego zastosowania, wobec przyjęcia, że przeszkodą do wydania decyzji zgodnej z wnioskiem pozostaje fakt, iż udział w wysokości [...] części prawa użytkowania wieczystego nieruchomości został przez wnioskodawców nabyty w innym trybie niż wskazany w art. 1 ust. 1a pkt 2 ustawy. W uzasadnieniu pełnomocnik wskazał, że skarżącym przysługuje cały udział w prawie użytkowania wieczystego, a tym samym wniosek o przekształcenie obejmuje całość ich prawa. Do rozstrzygnięcia pozostaje, czy fakt, że źródłem nabycia [...] udziału w prawie użytkowania wieczystego jest tryb niewskazany w art. 1 ust. 1a ustawy, niweczy prawo skarżących do przekształcenia, mimo, że w udziale [...] przesłanki są spełnione. Wykładnia ustawy w stanie faktycznym niniejszej sprawy powinna zmierzać do realizacji uprawnień skarżących i ujednolicenia oraz utrwalenia jednolitego stanu prawnego nieruchomości przy ul. [...]. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga jest zasadna. Zarówno zaskarżona decyzja, jak i decyzja organu I instancji wydane zostały z naruszeniem prawa materialnego, co miało wpływ na wynik sprawy. Nadto, organ II instancji utrzymując w mocy decyzję organu I instancji wydaną z naruszeniem prawa materialnego, uchybił przepisowi art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 83), osoby fizyczne i prawne będące w dniu 13 października 2005 r. użytkownikami wieczystymi nieruchomości mogą wystąpić z żądaniem przekształcenia prawa użytkowania wieczystego tych nieruchomości w prawo własności. Stosownie do art. 1 ust. 1a pkt 2, z żądaniem przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości mogą wystąpić również osoby fizyczne będące w dniu 13 października 2005 r. użytkownikami wieczystymi nieruchomości, jeżeli użytkowanie wieczyste uzyskały na podstawie art. 7 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279). Ustawodawca postanowił jednocześnie – w art. 1 ust. 4 – że przepisy ust. 1a pkt 2 i ust. 2 pkt 1 stosuje się również do osób, które prawo użytkowania wieczystego albo udział w tym prawie uzyskały po dniu 13 października 2005 r. W sprawie nie jest kwestionowane, że skarżący prawo użytkowania wieczystego zabudowanej działki gruntu nr [...] z obrębu [...] objętej KW nr [...] w [...] części uzyskali na podstawie art. 7 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy. Oddanie ułamkowej części gruntu w użytkowanie wieczyste (do dnia [...] kwietnia 2105 r.) i sprzedaż udziału we współwłasności budynku nastąpiły w drodze umowy zawartej w formie aktu notarialnego w dniu [...] kwietnia 2006 r. (rep. [...]). W świetle powyższego jest bezsporne, że skarżący, którzy udział w prawie użytkowania wieczystego uzyskali, na podstawie art. 7 dekretu z dnia 1945 r., po dniu 13 października 2005 r. są osobami, o których mowa w art. 1 ust. 4 ustawy. W ocenie Sądu, są zatem uprawnieni do żądania przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości. Uprawnienia tego nie zmienia zdaniem Sądu, ani tym bardziej nie niweczy okoliczność, że prawo użytkowania wieczystego udziału wynoszącego [...] działki gruntu nr [...] o powierzchni [...] ha objętej KW nr [...] wraz z udziałem wynoszącym [...] części we współwłasności budynku skarżący nabyli na podstawie art. 31 ustawy o gospodarce nieruchomościami w drodze umowy z dnia [...] stycznia 2007 r. (akt notarialny repertorium A nr [...]). Sąd nie podziela zatem stanowiska organów, które decyzję o odmowie przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości oparły w niniejszej sprawie na przepisie art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. wskazując, że w dniu 13 października 2005 r. skarżący nie byli użytkownikami wieczystymi nieruchomości w [...] części. Ustalenie to nie jest oczywiście kwestionowane. Jednakże, w sprawie tej trzeba mieć na uwadze, że nabycie przez skarżących użytkowania wieczystego w tej części nastąpiło, w drodze bezprzetargowej, w trybie art. 37 ust. 2 pkt 9 u.g.n., w związku z nabyciem już wcześniej, w trybie art. 7 dekretu z dnia 26 października 1945 r., prawa użytkowania wieczystego tej nieruchomości w udziale wynoszącym [...]. Zgodnie z powołanym przepisem, nieruchomość jest zbywana w drodze bezprzetargowej, jeżeli przedmiotem zbycia jest udział w nieruchomości, a zbycie następuje na rzecz innych współwłaścicieli nieruchomości. Nie było to zatem nabycie użytkowania wieczystego dokonane w oderwaniu od istniejącego już prawa użytkowania wieczystego tej nieruchomości (nabytego przez skarżących na podstawie art. 7 dekretu z dnia 26 października 1945 r.). W ocenie Sądu, w stanie faktycznym niniejszej sprawy, należy opowiedzieć się za dopuszczalnością przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości oznaczonej numerem ewidencyjnym [...] w obrębie [...], położonej w W. przy ul. [...], na podstawie art. 1 ust. 1a pkt 2 w zw. z art. 1 ust. 4 ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości. Jako przesądzającą należy przyjąć okoliczność, że skarżący należą do kategorii podmiotów uprawnionych do żądania przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności. Nieuprawniona jest w ocenie Sądu taka wykładnia przepisu art. 1 ust. 1a pkt 2 w zw. z art. 1 ust. 4 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r., która pozbawia użytkownika wieczystego, spełniającego przesłanki w tym przepisie określone, żądania przekształcenia, z tej tylko przyczyny, że prawo użytkowania wieczystego w części udziału tej nieruchomości zostało nabyte po dniu 13 października 2005 r. Taka wykładnia tych przepisów nie uwzględnia celu, w jakim przepisy te zostały ustanowione. Pamiętać należy przy tym, że żądanie przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości jest roszczeniem majątkowym. Zarówno w doktrynie i w orzecznictwie sądowoadministracyjnym prezentowany jest pogląd, iż w tego rodzaju przypadkach należy dopuścić możliwość przekształcenia całej nieruchomości (v. M.Gdesz, Komentarz do ustawy o przekształcaniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności, Zielona Góra 2011, str. 43; wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 20 kwietnia 2011 r. sygn. akt II SA/Bd 186/11, Lex nr 794113). Wobec tego, że przekształceniu w prawo własności podlega użytkowanie wieczyste jako całość, a jednocześnie prawo do nieodpłatnego przekształcenia prawa użytkowania wieczystego przysługuje wyłącznie w odniesieniu do konkretnych przypadków (art. 5 ust. 1 ustawy), konieczne jest w ocenie Sądu – w stanie faktycznym niniejszej sprawy – doprecyzowanie wniosku z dnia [...] marca 2007 r. Po uzyskaniu stanowiska wnioskodawców, co do woli przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości, z ustaleniem opłaty w zakresie, który nie jest objęty nieodpłatnym przekształceniem, organ ponownie rozpozna niniejszą sprawę. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270) orzekł, jak w punkcie 1 wyroku. Rozstrzygnięcie zawarte w punkcie 2 wyroku Sąd oparł na przepisie art. 152 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. O zwrocie kosztów postępowania sądowego orzeczono na podstawie przepisu art. 200 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.